Bạn có Ubuntu không? Ubuntu là khái niệm về “humanness - sự người” xuất phát từ châu Phi, và sự người này được đặt để trong ngữ cảnh tương tác và chung sống của con người với nhau trong một cộng đồng. Giá trị của Ubuntu là tôn trọng, giúp đỡ người khác, chia sẻ, quan tâm, tin tưởng, sống hội nhập và không ích kỷ với cộng đồng. Và tất cả những điều đó dường như đang rất thiếu trong xã hội của chúng ta. Có lẽ đơn giản vì chúng ta đã được dạy trong một thời gian dài cứ phải lo tập trung học kiếm tiền, làm giàu về vật chất, mâm trên bát trước, làm ông làm cha thiên hạ mới có thể ngóc đầu kiêu hãnh với xã hội. Làm giàu không sai, trừ phi làm sai để giàu. Nhưng nếu một xã hội chỉ chăm chăm lo giàu tiền giàu bạc, nghèo nhân nghèo nghĩa thì xã hội đó hoàn toàn không có nền tảng, gốc rễ để phát triển bền vững, trước sau gì cũng phát bệnh đâm chém, chèn ép, hãm hại nhau vì cái sự hơn thua tiền bạc mà ra. Chẳng phải đó là điều chúng ta đang nhìn thấy hay sao? Là người mà chưa chắc đã làm người là như thế. Thân xác con người không đo được mức độ làm người của một con người. Muốn đo thì phải đo giá trị cốt lõi. Con người thì có phần con phần người. Nếu cá nhân, gia đình, xã hội tập trung nuôi phần con thì đương nhiên nó càng ngày càng phổng phao, rồi biến thành quái thú lúc nào không hay. Khổ một nỗi là, trong một đám quái thú thì làm sao thấy mình quái thú, cứ ngỡ như thế mới là người, là người phải như thế, vì xung quanh ai cũng thú vậy mà ta…. Lúc này, đứa nào lỡ sa chân chọn đường làm người thì sẽ rất gian nan, vì làm người là không giống ai, quá dị biệt, sẽ trải qua nhiều gian nan, thất bại, và hoàn toàn không trộn sỏi trộn gạch được vào đám đông. Yếu bóng vía chút là phần người sẽ bị xã hội đè bẹp, hoặc vì gian nan quá mà bỏ cuộc, tuyệt vọng quá mà buông xuôi. Làm người đã khó. Làm người trong một xã hội không đề cao sự người lại càng khó khăn hơn. Cho nên, ai dám lựa chọn Ubuntu để làm la bàn mà canh theo, trong ngữ cảnh hiện nay thì phải gọi là quá liều lĩnh và cố chấp. Có điều, câu hỏi lung lay thế kỷ cần đặt ra là, “Ta sinh ra là để làm người hay để làm gì khác?” Nếu sinh ra để làm người, liệu ta có Ubuntu chưa? Có tôn trọng, giúp đỡ người khác, chia sẻ, quan tâm, tin tưởng, sống hội nhập và không ích kỷ với cộng đồng? Có hay không? Có hay chưa? Có chút nào không? Hay còn đang tìm hiểu và tư duy về quyết định khó khăn này? Còn “khác”, cho dù là gì đi chăng nữa, cũng có nghĩa là ta đã không chọn làm “người”. Vậy nghĩa là mọi khát khao, mong muốn trong cuộc đời này, đích đến và lẽ sống của ta là không liên quan hay ngược lại? Thật ra, không ai được quyền phán xét lựa chọn của ai, và lựa chọn nào sẽ tương ứng với kết quả đó. Có điều, nếu đứng từ góc độ được nhận lãnh, bạn có muốn được người khác tôn trọng, giúp đỡ, chia sẻ, quan tâm, tin tưởng, sống hội nhập và chan hoà với bạn hay không? Nếu câu trả lời là không thì thôi ta giải tán miễn bàn. Còn nếu câu trả lời là có thì, bạn có đang expect Ubuntu từ người khác mà quên Ubuntu ngược lại? Ai chơi kỳ vậy! Đời này làm gì có bữa trưa nào miễn phí, càng không thể cắm mặt lủi mãi vào đường một chiều. Chơi cho fair thì phải có qua có lại. Còn ai người ta sống đẹp thì tự người ta bao dung, trải lòng không mong cầu. Ngay cả khi người ta chọn sống kiểu đó thì mình mặt mũi đâu mà lợi dụng hoài? Có gieo có gặt. Có qua có lại chút chớ. Ngạn ngữ tiếng Anh có câu, “Birds of the same feather fly together - Chim cùng lông cùng cánh thì bay cùng với nhau”. Còn đồng loại “làm người” chắc cũng phải dạt vào nhau mà tồn tại. Nếu bạn đang lẻ loi, cô độc vì muốn chọn làm người, có khi bạn cần thay đổi môi trường, đi tìm đồng bọn ở một nơi rất khác, rất Ubuntu. Đừng tuyệt vọng, vì ở đâu cũng có loài này loại kia. Và đâu đó vẫn còn hiện diện những bộ lạc làm người. Còn nếu ai đang chưa muốn làm người thì, cũng nên nhắm mắt phản tư chút về cảnh giới bạn muốn nhận lãnh. Quít không đi thì sao mà cam lại? Đừng mong cầu ích kỷ cho mình mà quên đáp trả tương ứng với đời. Vậy thôi à! Cuối năm, nghĩ về Ubuntu, có phần thở dài cho thế sự. Nhưng niềm tin về Ubuntu thì chẳng bao giờ cạn, vì có một người rồi sẽ có hai người, ba người, và sẽ có số đông. Ở đâu cũng vậy, có Ying có Yang, có ánh sáng và mãi mãi sẽ còn bóng tối. Vũ trụ trước sau vẫn vận hành theo những chiều đối lập. Và con người, sẽ mãi mãi tự tranh đấu với chính bản thân mình về lựa chọn Ubuntu. Lựa chọn của bạn là gì?

Mình có đứa em nó than rằng, hình như kinh tế khó khăn tình nghĩa bạc… Mà năm nay kinh tế khó khăn thiệt. Ngoài chuyện quá trời vụ lừa đảo khắp cõi ta bà thì ở trong đời thường này người ta dường như cũng đâm ra khó chịu, hung dữ, tính toán nhỏ nhặt và mất hết tình người. Có người đó giờ đang chill chill, tính nết cân bằng giờ bỗng dưng đụng chuyện chút xíu cũng xù lông xù cánh. Có người tự nhiên mất trí, chỉ nhớ lợi ích riêng mình, quên hết lợi ích của bất kỳ ai khác. Chuyện lừa đảo trở thành lẽ đương nhiên. Lại có người chỉ vì chút lợi ích bản thân mà trở nên vô thức, đến thứ lịch sự cơ bản nhất của kẻ làm người là đối xử tôn trọng ở level zero với người đối diện dường như cũng không lĩnh hội. Và có rất nhiều người, dường như áp lực đến mức không còn kiểm soát được bản thân, phản ứng một cách vô minh và bản thân không hề nhận ra mình đang rất “bất thường”…. Hiện tượng là như vậy, nhưng ta có nên trách móc người đời hay hoàn cảnh hay không? Sự phô diễn tự nhiên Tôi nói với đứa em rằng, thật ra thì khi một xã hội thiếu đi nền tảng đạo đức vững chắc từ đơn vị cá nhân và gia đình thì, trước sau gì xã hội đó cũng loạn, cũng toxic - độc hại và sẽ có lúc phát bệnh. Khi mọi thứ dễ dàng, kinh tế thoải mái, cuộc sống còn vui vẻ và giải trí thì không có chuyện gì xảy ra. Khi mọi thứ khó khăn, kinh tế suy thoái, cuộc sống trở nên gian khó, gập ghềnh thì, bạn bắt đầu nhìn thấy true colors - sắc màu thật. Sắc màu thật vẫn luôn ở đó, như thuốc độc nhuốm vào từng tế bào, âm ỉ, lẳng lặng lan ra khắp cơ thể. Chỉ có điều, vì điều kiện bên ngoài còn thoải mái nên nó chưa bị ép đến tận cùng. Một khi điều kiện bên ngoài trở nên áp lực, khó khăn, nghiệt ngã thì nó bèn trỗi dậy, và rồi, như tất cả chúng ta đã thấy qua diễn biến xã hội năm qua, tất cả những sự xấu xa, độc ác, hư hoại nó bị đẩy lên trên bề mặt, phun trào như núi lửa, và show hết những góc mặt tối tăm nhất của nó. Chuyện này không phải lỗi của ai, vì có vài người nhận ra nhưng số đông là không biết. Họ chỉ đơn giản sinh ra, lớn lên trong xã hội thiếu nền tảng đạo đức vững chãi nên bản thân bị muối chua trong đó lúc nào cũng không biết. Với họ, đó là môi trường tự nhiên, là lẽ đương nhiên, thường tình, vì họ không biết điều gì khác hơn trạng thái như thế cả. Ai may mắn, được sinh ra trong gia đình có nền tảng đạo đức truyền thống thì may mắn được lĩnh hội cách hành xử rất khác. Ai kém may mắn hơn, hồn nhiên lớn lên trong sự tưới tẩm của những ảnh hưởng độc hại thì bản thân cũng không biết mình đang như thế. Rồi nó trở thành tâm tính, thói quen, lối hành xử mà họ cho là bình thường trong xã hội loạn cào cào một cách rất bình thường. Kinh tế khó khăn, đó chỉ là điều kiện cần để sự độc hại bắt đầu phát huy tác dụng. Và những gì chúng ta thấy, đó cũng chỉ là sự phô diễn tự nhiên của bao xấu xa vẫn âm ỉ bấy lâu. Đừng ngạc nhiên, vì đó là sự phát triển tất yếu của xã hội trong hoàn cảnh đầy áp lực. Và cũng đừng nên trách cứ người đời, vì có khi chính họ cũng không biết về chuyển động vĩ mô này của xã hội. Có khi, ta nên học cách thấu cảm, thông cảm, bao dung hơn với đời khi thế giới bên ngoài mỗi lúc một khó khăn hơn. Áp lực & phản ứng thiếu kiểm soát Con người sinh ra, não vốn đã được cấu trúc theo hướng bảo vệ bạn khỏi những nguy hiểm đang rình rập xung quanh bằng cách bắt tín hiệu và phản ứng tự vệ một cách tự động, bypass - bỏ qua ý định và ý kiến chủ thề. Với cơ cấu này, vì vậy, khi áp lực xuất hiện, khi não cảm thấy có rất nhiều thứ đang tác động tiêu cực đến bạn, khiến bạn lo lắng bất an, sợ hãi, tuyệt vọng thì, nó sẽ kích hoạt chế độ tự động để bảo vệ, và vì thế người ta phản ứng một cách thiếu kiểm soát. Có tự chủ được đâu mà kiểm soát. Bạn đang vận hành theo chế độ auto-pilot - tự động không cần phi công mà. Khi bạn không còn là phi công trong chuyến bay của chính mình thì, hệ thống nó kích hoạt sao mình phản ứng vậy, một cách hết sức thiếu nhận thức, vô minh, không có chủ ý gì ở đây cả, dù điều đó hoàn toàn trái với nhận thức của cá nhân bạn trước nay. Again, đây cũng là phản ứng bình thường trong hoàn cành nguy kịch, và suy thoái kinh tế là một nguy kịch ảnh hưởng đến sự tồn tại của mỗi người, mỗi nhà. Do đó, họ phản ứng vô minh thế cũng là chuyện thường tình. Nếu là người có hiểu biết bạn sẽ không đi giận dỗi tím mặt và ghét hận làm gì. Chính họ còn không biết mình đang vô minh kia mà. Thành ra, trong đoạn này mình sống bao dung chút, nhìn sâu hiểu rõ chút để bớt phản ứng lại, lặng lẽ hành xử sao cho chuyện to hoá nhỏ, chuyện nhỏ hoá không là OK. Sân hận làm chi cho mệt. Làm gì để quản trị cảm xúc trong giai đoạn khó khăn? Khó khăn thì cũng khó khăn rồi, và cả năm sau cũng thế, không tránh được. Vậy không lẽ mình cứ để mặc cho môi trường bên ngoài nó dẫn dắt và làm khó mình? Có cách nào khác hay không? Thật ra trong những tình huống, hoàn cảnh, điều kiện khó khăn kiểu như vầy thì cách tốt nhất là giữ bình tĩnh, nhìn thấu đáo sự tình để có cách xử lý thông thái. Tôi ít xài chữ thông thái nhưng nay phải lôi nó ra, vì chỉ khi ta thấu hiểu nguyên lý duyên khởi, chuyện này xảy ra thì đương nhiên ảnh hưởng, tác động chuyện kia, thì ta mới nhìn rõ tận cùng gốc rễ của vấn đề và có giải pháp phù hợp nhất. Vấn đề trong điều kiện bình thường đã không thể giải quyết từ ngọn, dù đôi khi không áp lực quá thì sơ sài chút, ngọn ngành chút cũng không sao. Nhưng một khi tình thế đã nghiệt ngã, gập ghềnh rồi thì vết thương nào cũng không còn chỗ đắp. Muốn giải quyết, thì phải nhìn rõ đến ngọn nguồn của việc tại sao vết thương lại sinh ra, rồi tìm cách trị từ gốc mới thôi. Được vậy thì mọi thứ sẽ bền vững hơn, bình an hơn là lao xao đắp đổi trên bề mặt. Chưa bao giờ mà quản trị bản thân và quản trị cảm xúc lại quan trọng đến như vậy. Thời thế càng khó khăn, ta càng phải học cách quản trị tốt nhất bản thân mình, trong đó có quản trị tốt cảm xúc của chính mình, để không vướng vào chuyện phản ứng vô minh, thiếu kiểm soát mà ân hận về sau. Hai khoá học này tôi cũng đã soạn sẵn cho các bạn trên blog, hoặc click vào link dưới đây để bắt đầu hành trình học hỏi và rèn luyện của mình nhé. Self-management - Quản trị bản thân: https://www.nguyenphivan.com/challenge-page/ff35a37e-04ba-4df4-b926-95a2b615e376 EI @ Work - trí tuệ cảm xúc cho người đi làm: https://www.nguyenphivan.com/challenge-page/600a5d92-f21b-48e6-856e-35a8edb767fe Kinh tế khó khăn tình nghĩa bạc? Cũng không hẳn. Chẳng qua những gì chúng ta thấy trên bên mặt là sự diễn tiến tất yếu của vạn sự đã khởi từ khi nào rồi. Việc của ta là học cách bình thản ngắm nhìn sự đời, quản trị tốt bản thân, tìm ra lời giải thông thái cho từng vấn đề, rồi lặng lẽ hoá giải nó. Thế thôi!

Cảm xúc khi theo dõi vụ án "Chuyến bay giải cứu" Vẫn là bầu trời kia Ngang dọc dấu chân mây Khi bình yên Ngày bão tố Đâu đó giữa vô cùng Của chao nghiêng vô hạn Rồi có người phấn khích Kẻ âu lo Cuộc bán mua nào Chẳng có mớ so đo Có kẻ chi người trả Có kẻ tham lam Người thời nghiệt ngã Có nửa mịt mù Và soai soải bóng đêm Ai muốn gì Và vẫn cứ muốn thêm Tận cùng của tham si Thế gian gọi là chi nhỉ Quyền lực của bóng đêm Khiến trần gian Co ro mấy phần quỵ luỵ Chỉ để được về Dù cất cánh giữa phong ba Xin biết ơn vũ trụ này Vì đã cứu sống ta Hay cám ơn ai Thích vòi tiền mua lẽ phải Đồng tiền không thò chân ra Có phải đồng tiền dại Bao nhiêu là giá hời Mua lấy cuộc yên thân Ngẫm sự đời Bán mấy chữ nghĩa nhân Đổi lấy Một thời mạt pháp Địa ngục trần gian Ai thích nghi Ai thức thời dung nạp Hơn hớt đường trần Ba mớ tham sân Hoàng hôn bên đời Có nghe tiếng chuông ngân Có tự hỏi Ta đến trần gian làm gì nhỉ Để vơ vét đêm đen Để tận say Giữa chập chùng phố thị Hay để nhận ra rằng Vô trụ vốn giản đơn Núi cao thời Sẽ có núi cao hơn Có núi Nhưng cũng không có núi Nhân gian Bao đời nay Đến đi rồi mấy quãng Sao loài người Mãi vẫn chẳng nhận ra Sau mỗi cuộc kinh hoàng Ai rồi sẽ xót xa Đường trần Rất dài và rất ngắn Chỉ có ta Mới biết đời sẽ là Đêm mưa hay ngày nắng Biết chọn lựa này Là ánh sáng, bóng đêm Hiểu ra Để khiêm tốn học thêm Nguyên lý giản đơn Phơi ngời ngời trước mắt Nhưng trần gian Ba dối gian và bảy phần huyễn hoặc Mấy ai nhìn Mà thấy chuyện hiển nhiên Người đời mặc áo cà sa Dạy nhau Đạo làm ông làm cha Và cả đạo hành thiên Đạo hà hiếp Đạo ban đạo phát Nhưng đạo làm người Lại mang ra chợ đời Bán mua rẻ mạt Xúng xính chữ sang giàu Cạn kiệt chữ nghĩa nhân Thôi thì Ai may mắn trong đời Hiểu tận cùng của chữ tham sân Tự giữ mình Hồn nhiên như cây lá Tâm thản nhiên Dù phía trước là vực sâu Hay hoa thơm cỏ lạ Đến đi Vô trụ vạn kiếp đời… Nguyễn Phi Vân 10.12.2023

Đúng là Nhắm mắt lại nhìn Một phút quá lê thê Một đời Nửa cơn chớp mắt… Thoáng cái, 2023 đã vội vàng gói ghém để kịp lên chuyến tàu về quá khứ. 2023, với tôi, là một thử thách thế kỷ, khi có quá nhiều sự bất như ý ép vào trong một năm. Nhưng ngược lại, đã có những thành tựu ngoài mong đợi và nhiều bài học đáng giá. Sự bất như ý Thế gian 10 sự thì đã có đến 7-8 sự là bất như ý, ông bà xưa đã rút ra bài học như thế. Cho nên, chuyện mình gặp phải những thứ bất như ý là chuyện bình thường, đương nhiên, lẽ thường tình. Nhiều bạn nhắn chia sẻ hỏi sao đời mình toàn chuyện bất như ý, sao mình xui xẻo, kém may mắn hơn người ta này nọ. Thiệt ra thì, ai cũng phải trải qua sự bất như ý trên đời theo cái công thức 7-8/10 như vậy cả. Có điều, tâm thế của mình ra sao trước sự bất như ý đó mới là chuyện cần bàn. Ai đau khổ, tức tối, bực bội, sừng cồ, gục ngã gì gì trước sự bất như ý đi chăng nữa thì nó vẫn cứ lũ lượt đến, vào những lúc cao trào nhất, vào những khi không mong chờ nhất, vào những thời khắc “sao phải là lúc này?” nhất…. Và tôi cũng không ngoại lệ. Trong khi vạn sự khởi đầu nan với Go Global, việc nhiều hơn thời gian, cần sự tập trung và quyết liệt thì tôi nhập viện vào tháng 4/2023. Hơn nửa đời người chưa bao giờ phải nhập viện hay đối diện với bất kỳ bệnh tật ghê gớm nào thì, lần này lại phải ở trong bệnh viện 1.5 tháng với một căn bệnh hiếm, được gọi là mãn tính, và vì không tìm ra nguyên nhân nên không có cách chữa - bệnh Lupus. Đến cả khi nhập viện cũng chưa hiểu ra mình bị bệnh gì. Nằm trong bệnh viện mà google mỏi tay để tìm hiểu căn bệnh mình mắc phải là cái quái quỉ gì, và nếu không có cách chữa, phải uống thuốc suốt đời thì liệu mình phải đối diện với nó thế nào đây. Với một người đi nhiều hơn ngồi, travel xuyên quốc gia đã quen thì 1.5 tháng bị nhốt trong căn phòng trắng toát là một kiểu thử thách hơi khắc nghiệt, vừa lo bệnh vừa phải làm việc, vừa suy nghĩ về những điều cần sắp xếp lại cho tương lai. Xuất viện sau 1.5 tháng, tôi bắt đầu hành trình trị bệnh tại Mỹ, vì được biết pháp đồ điều trị ở Mỹ cho bệnh này là cập nhật nhất. Vậy là bắt đầu hành trình bay đi và điều trị, nửa thời gian ở Mỹ, nửa thời gian còn lại ở Việt Nam. Sức khoẻ xuống cấp trầm trọng. Ngày xưa khoẻ 10 thì nay chỉ còn 2-3. Vì vậy, tôi quyết định gác lại rất nhiều thứ và chỉ tập trung vào một vài chuyện quan trọng trong thời gian này khi sức khoẻ không cho phép. Cuối cùng, trong công việc chỉ tập trung vào Go Global, vì đó là giấc mơ tôi đã theo đuổi nhiều năm, xuất khẩu mô hình và thương hiệu Việt. Đây cũng là dự án cuối đời mà tôi cần tập trung hiện thực hoá, vì bản thân, vì cộng đồng, vì hai chữ Việt Nam. Dự án xã hội thì chỉ còn tập trung vào Thư viện Ước mơ. Việc viết lách, blog, podcast vẫn duy trì nhưng với tầng suất thấp hơn, khi cảm thấy đủ khoẻ để viết hay chia sẻ. Hầu hết các event public tôi đều phải từ chối, vì sức khoẻ không cho phép, và vì tôi uống thuốc ức chế hệ miễn dịch, rất dễ nhiễm bệnh nên bác sỹ không cho phép có mặt tại các đám đông. Nói chung là, từ tháng 4/2023 đến hết năm, việc lớn nhất của tôi là điều trị bệnh, giảm 80% lượng công việc so với trước đây, và chỉ một căn bệnh thôi đã thay đổi hoàn toàn mọi thứ trong đời. Có người hiểu, âm thầm theo dõi và hỏi thăm. Có người không hiểu, vẫn cứ đòi hỏi và giận dỗi khi tôi không tham gia. Có người thì không biết vì tôi không công khai chuyện riêng của mình nên vẫn hồn nhiên nhắn nhờ đủ thứ chuyện. Nếu trước nay tôi tham công tiếc việc, thích tham gia nhiều công tác cộng đồng và cỡ nào cũng thu xếp được thì 2023 là năm lực bất tòng tâm. Dù muốn vẫn không cách nào tham gia cho được. Mọi sự quan tâm phải thu hẹp lại, chỉ với những việc cần thiết nhất, quan trọng nhất, và với những người gần gũi nhất. Thật là một năm bất như ý, về tất cả mọi phương diện, nhưng tôi tích cực đến nỗi, ngay cả người nhà cũng nhiều khi nghi ngờ là tôi có bệnh thật hay không, vì chẳng thấy tôi bao giờ than phiền, làm phiền, hay tỏ ra mệt mỏi, bệnh hoạn gì. Nhiều khi cũng chạnh lòng, hỏi ủa sao mình bệnh mà mọi người có vẻ hồn nhiên đến mức như không quan tâm vậy nhỉ. Thật ra, đó chỉ là reflection - phản ánh của người khác với hành vi tích cực mọi lúc mọi nơi của tôi mà thôi. Bạn có sự bất như ý trong năm không? Chắc ai cũng có. Tôi cũng không ngoại lệ. Sự bất như ý nhiều như vậy, nhưng tôi vẫn vui vẻ và tích cực cả năm nay đó thôi. Và chắc cũng nhờ như vậy mà dù số ngày bệnh nhiều hơn khoẻ, 2023 vẫn ghi lại những thành tựu vượt mong đợi cho tôi. Biết ơn 2023 Dù chưa được như mong muốn về nhiều mặt, nhưng các doanh nghiệp trong Go Global đều phát triển tích cực trong tình hình kinh tế suy thoái. Một vài doanh nghiệp lại còn phát triển vượt bậc, và như một món quà kết lại 2023, 3 thương hiệu Việt đã ký hợp đồng nhượng quyền quốc tế đầu tiên tại Philippines sau một năm tăng tốc. Không biết các bạn có nhận ra không, nhưng những chuyến đi quốc tế cùng team, tôi thật sự lấy hết sức còn lại của mình ra để vận hành. Sau mấy ngày đó thì nằm bẹp trên giường dưỡng lại sức. Có điều, cái vận nó đang chuyển động thế, không thể dừng lại cũng không thể nằm yên. Lựa chọn giữa đi và không đi dường như không có. Nếu không thực hiện những chuyến đi đó, làm sao các bạn phát triển cả về phương diện business lẫn cá nhân? Sự cố gắng này, rồi trời đất sẽ hiểu thôi, tôi ngẫm thế, nên chẳng bao giờ than thở. Với tôi, kết năm như vậy là viên mãn, nhất là khi khả năng hỗ trợ của tôi cực kỳ giới hạn. Riêng team điều hành dự án Thư viện Ước mơ thì quá xuất sắc. Chỉ trong năm 2023, dự án đã trao tặng mới 130 thư viện khắp các miền đất nước, nâng tổng số thư viện lên 237 vào tháng cuối cùng của năm. Mặc dù chỉ dự được 3 chuyến và cũng chỉ một phần trong hành trình mỗi chuyến vì sức khoẻ không cho phép, tôi hạnh phúc biết mấy khi nhìn thấy hành trình gian nan này ngày càng được nhiều người ủng hộ, thương yêu và đồng hành. Xin cúi đầu cám ơn tất cả những ai đang là một phần không thể thiếu của dự án Thư viện Ước mơ. Năm 2023 cũng là năm bạn teen vì Mama mà phải tự lập hơn về mọi mặt, vì có muốn cũng nhiều khi Mama không thể giúp đỡ hay hỗ trợ. Vậy là, trong khó khăn con người ta học cách lớn lên, chính chắn hơn, chịu trách nhiệm hơn, và hiểu ra sự hữu hạn của vạn vật. Với tôi, sự lớn lên một cách bắt buộc này của bạn teen là một thành tựu đầy hạnh phúc. Bài học của năm Khi đối diện với bệnh tật, hay bất kỳ một sự việc bất như ý nào, thật ra bạn chỉ có một mình. Tất cả mọi người, dù là gia đình, người thân, bạn bè, vv đều chỉ có thể hỏi thăm, hỗ trợ bạn ở một mức độ nào đó mà thôi. Còn lại, từng ngày, từng giờ, từng chi tiết bạn phải trải qua khi điều trị chỉ có một mình bạn là người gánh vác. Do đó, nếu bản thân không đủ mạnh mẽ, vững vàng, nếu mình không tích cực, chủ động, tự mình theo dõi và tìm cách chữa bệnh cho bản thân thì thật ra không ai khác có thể làm thay. Hành trình này có thể sẽ rất cô độc, nhưng nó là như thế và bạn sẽ phải tự mình đối diện với nó, không ai khác. Do đó, cách chúng ta vận hành hàng ngày một cách tự lập, tự chủ, với bản lĩnh của người tự chịu trách nhiệm cho mọi thứ trong đời là cực kỳ quan trọng. Nó sẽ giúp bạn vượt qua khi phải đối diện với những sự kiện bất như ý nhất trong đời. Khi học lại bài học này, một lần nữa tôi được nhắc cho phải nhớ, cần duy trì năng lượng tích cực và sự vững vàng cho bản thân, không phải cho ai khác. Khi khả năng hỗ trợ, giúp đỡ cho mọi người và cộng đồng của mình giới hạn đi, đó cũng là lúc bạn nhìn rõ sự quan tâm đích thực của người xung quanh. Có người trước giờ đến vì bạn có giá trị lợi dụng. Có người đến vì bạn phóng khoáng và hay giúp đỡ. Có người đến chỉ vì bạn và những điều tốt đẹp mà bạn đang đại diện. Dù là gì, người thật sự quan tâm và hỗ trợ bạn trong thời gian khó khăn luôn ở đó, thầm lặng và không nề hà những chuyện nhỏ nhất khi bạn cần. Còn lại, họ biến mất hoặc chỉ qua loa vài ba câu hỏi thăm rồi thôi…. Có người vẫn cứ nhờ vả này nọ kia dù biết tình hình sức khoẻ của bạn không cho phép. Vậy đó! Một cơn bệnh có thể khiến tôi nhìn rõ ai là người mình cần trân trọng hơn. Và ai trải qua sự bất như ý cũng sẽ vậy thôi. Người cuối cùng ở lại dù bạn đang thế nào, đó mới là người quan tâm nhất. Đôi khi, ta bị cuốn đi trong cuộc sống, nhưng cũng cần chậm lại để nhìn rõ hơn tâm thế của mọi người. Và dù 2023 là một năm đầy sự bất như ý, nếu kết lại năm và hỏi tôi cảm xúc thế nào, tôi vẫn thật sự biết ơn. Biết ơn vì dù trải qua một cơn bạo bệnh, tôi vẫn còn ở đây để tiếp tục thực hiện giấc mơ gieo hạt của mình. Biết ơn vì tôi vẫn còn rất nhiều những đồng nghiệp, học trò, mentee, người thân ngày đêm bên cạnh, thầm lặng và đồng hành qua những đoạn gập ghềnh. Biết ơn vì con gái mình đã lớn, đã biết tự lập và quan tâm lo lắng cho Mama. Biết ơn vì mỗi ngày trôi qua, dù ở trong hay ngoài bệnh viện, tôi vẫn vui vẻ, hạnh phúc với cuộc sống của mình mà không một lời than phiền, trách móc hay oán than sự bất như ý. Vậy, trong những thời khắc có khi đen tối nhất, đã là một cuộc đời rực rỡ, một năm rực rỡ, và một hành trình đầy ánh sáng. Rất mong những dòng tâm sự cuối năm này, dù rất riêng tư, nhưng cũng giúp các bạn có một góc nhìn rất khác về sự bất như ý, về tâm thế của mỗi người khi phải đối diện và cuối cùng là lựa chọn tích cực của bản thân trong mọi tình huống. Chúc cả nhà một mùa Giáng sinh an lành và một năm mới hạnh phúc!

À ơi có tiếng ru nồng Có con cua đá ngược dòng về xuôi Về có xuôi biết đâu mà tính Cua dứt tình hồi nẳm ra đi Giờ đây đời đã trăng rằm Thân dù ọp ẹp nhưng cái tình nó vẫn trong Nhớ hồi cái dạo long đong Nhờ ơn quê mẹ gánh gồng nuôi cua Cơm ngày hai bữa sớm trưa Tình khô dạ mắm vẫn chưa phai nhoà Hồn quê dù chỉ dưa cà Thương nhau tắt lửa vậy mà có nhau Bây giờ vuông vít phổng phao Bếp thời nguội lạnh người sao im lìm Ngày dòng đời đầy đưa cua rời xa quê cha đất tổ thì quyết dứt áo ra đi trong nhưng ngấn lệ trong lòng. Nhưng biết làm sao khi trong tim là những ước mơ hồng Trên con đường đi tìm tương lai rạng rỡ Ai biết cuộc đời sẽ đưa đẩy về đâu Tiền bạc công danh cũng lên xuống đôi lần cho đến khi hiểu ra rằng đời rồi chỉ phù du Bởi ta đến đây chỉ tay trắng chân trần và ra đi cũng chân trần tay trắng Nực cười cái chuyện lợi danh Kẻ hòng ra khỏi người tranh bước vào Dù cho ở tận phương nào Đời cua ắt sẽ cuốn vào dọc ngang Từ đó cua chẳng mong chi cũng không mớ không màng Chỉ mong cuộc đời giản đơn được trở về quê quán Vui thú thôn điền với đồng cũ vườn xưa Mặc dù tuổi đã già trưa Ngộ ra cái đạo thời chưa hết phần Trăng non trăng mọc đầu cành Người khôn người chọn đất lành mà yên Khi hiểu ra cua trở về quê cũ Hăm hở tìm cua cụ cua con Cua đồng bào, giềng xóm, nước non Kể chia chuyện mới cho tròn câu nhân nghĩa Dạ cua thì đã rõ rồi Mong cho cả họ cùng trồi khỏi ao Bước ra thế giới nhiệm màu Cùng vui lợi lạc cùng trao ân tình Họ cua đâu chỉ có mình Lo cho cả họ cái tình tháng năm Ai ngờ trần thế chơi khăm Rổ cua cò kéo đời trăm nỗi sầu Hai mươi mấy năm qua dọc ngang thế giới cua đã chứng kiến bao nhiêu cảnh hưng vong của thế sự thăng trầm Mong muốn già nua cho cả họ được an lành Nhưng thói đời đâu giản đơn như cà dưa mắm muối Làng xóm quê mình sao bây giờ bỗng chốc vắng niềm tin Cua bò trong rổ vòng quanh Đứa trèo lên cạnh thằng tranh kéo ghì Đu lên kéo xuống làm gì Loanh quanh cả họ còn chi nghĩa tình Hò ơ ớ ơ Cua trong vùng có cua da cua đá Cua trong làng có cua thiết giáp cua xe tăng Cua mặt trăng cua Huỳnh đế, Cà mau Cua vang cua biển cua hồ cua sông Dẫu rằng cua chẳng có mong Dòng cua một họ đồng lòng bước đi Xin ai đừng quá sân si Kéo lên đạp xuống cả xứ nì nó lăng quăng Ai xuống ai lên cua cuối đời ngồi ngẫm Cua trong đầm cái số quận vào nhau Chỉ vì ganh ghét mà sao Để cho cả họ tào lao một đời Nguyễn Phi Vân 28.04.2023

Một thời nhan sắc một thời kiêu Một thoáng nhân gian một thoáng chiều Đi đi vẫn ngỡ rằng đã đến Nam kha già giấc mộng liu xiu

Tôi thẩn thơ giữa đời Đi tìm ly nước cạn Ba con đò trôi nghiêng Bóng đổ dài Theo tháng ngày lãng đãng Hoàng hôn! Loài người rồi Lao xao gì Giữa chốn vô ngôn Mong cầu chập chùng Không biết làm sao đủ Khao khát bình an Nhưng lại mưu cầu trong từng cơn ngủ Cúi đầu xin hạnh phúc Nhưng chỉ biết mang vào không học cách bỏ đi Nước mắt vẫn lăn dài Trên những cuộc sân si Cô đơn vẫn lặng im Bên bóng thời gian nghiệt ngã Người đời vẫn ngả nghiêng lao vào Đó cơn dối lừa Kia cuộc bán mua xa lạ Trên sắc màu rực rỡ của hoàng hôn Có khi nào Thế nhân rồi sẽ vùi chôn Thoáng trong veo ngày chân trần mới đến Tiếng cười xông xênh Giữa đất trời mênh mang vô bờ bến Cái chạm tay chia sẻ giữa đời Giữa những tha nhân Có khi nào Vô hạn bỗng nhận ra và hoảng hốt dừng chân Ngỡ ngàng tìm về Với tự nhiên từ thưở đời còn nguyên thuỷ Vũ trụ trước sau Trăng ngàn năm vẫn tựa đầu suy nghĩ Về chữ đầy chữ khuyết của mùa sau Có khi nào Loài người rồi sẽ thấy nhau Qua từng ly nước cạn Hoàng hôn Có khi nào sẽ bình an Trên những tháng ngày lãng đãng Và con thuyền Vẫn hạnh phúc nghiêng trôi… Saigon, 18/07/2023

Mình hay gặp trường hợp vầy: Khi hỏi các bạn trẻ tại sao em lại đưa ra giải pháp như vậy, bạn trả lời dạ tại em thấy mình đang có giới hạn chỗ này…. Ví dụ phần mềm của mình không auto ghi nhận được dữ liệu, phải đánh tay vô dễ bị sai nên em cho đánh đồng tỷ lệ xa cạ là 1 con số thôi cho dễ kiểm soát. Ví dụ em thấy nhân sự mình không đủ nên thôi không nên tăng doanh thu vì không đủ người phục vụ. Cách suy nghĩ giải pháp dựa trên giới hạn hiện có này là cách suy nghĩ dễ hiểu, thường tình, A suy ra B một cách tuyến tính mà không hề nghĩ đến mục tiêu mình muốn đạt được. Nếu mục tiêu của bạn là hạch toán đúng nhằm đảm bảo lợi nhuận, có lẽ điều bạn cần làm là xem lại phần mềm của mình tại sao không ghi nhận dữ liệu auto được mà phải nhập tay mỗi lần, và nếu vậy thì có cần thay đổ phần mềm đang sử dụng hay không. Nếu mục tiêu của bạn là tăng doanh thu cho business là chuyện mà ai cũng muốn thì có lẽ giải pháp là mình nên điều phối sao cho đủ nhân sự phục vụ khi có nhiều đơn hàng hơn. Giải quyết vấn đề xử lý nhiều đơn hàng có lẽ nó vui hơn việc giữ doanh thu thấp cho nó phù hợp với số lượng nhân sự hiện tại. Hai ví dụ trên cho thấy, nếu chúng ta không nghĩ từ góc nhìn mục tiêu cần đạt được, ai cũng rất dễ bị rơi vào cái bẫy giới hạn. Vì tôi giới hạn nên tôi thiết kế giải pháp dựa trên sự giới hạn đó. Nhưng đó là cách nghĩ của người thiếu tư duy hướng về kết quả. Nếu lấy kết quả làm đích đến, bạn sẽ nghĩ vượt ra khỏi giới hạn hiện có, đặt ngược lại vấn đề và tìm ra một vấn đề rất khác để giải quyết. Vấn đề khác dẫn đến giải pháp khác. Logic rất đơn giản là như thế. Người giỏi, người xuất sắc là như vậy. Họ không bao giờ cho phép cái gọi là “giới hạn” hiện có theo góc nhìn của bản thân trở thành rào cản để đạt được mục tiêu. Vì vậy, khi tư duy để giải quyết vấn đề, ta cần tránh cái bẫy giới hạn này bằng cách tự mình hỏi mình những câu hỏi sau: Vấn đề tôi đang đối diện có phải là giới hạn để tôi đạt được mục tiêu? Nếu có, mục tiêu thật sự của tôi là gì? Để đạt được mục tiêu đó tôi cần làm gì? Đâu là những rào cản khiến tôi không làm được điều tôi cần làm để đạt được mục tiêu? Đâu là giải pháp cho từng rào cản? Khi bạn lật lại vấn đề từ gốc, từ nền tảng, nghĩa là từ mục tiêu bạn muốn đạt được để tư duy, rào cản sẽ hiện ra rất khác, vấn đề sẽ được nhận diện rất khác. Vấn đề khác thì giải pháp cũng hoàn toàn khác, không giống gì với vấn đề bạn nghĩ mình đang đối diện và giải pháp tương ứng mà bạn vừa mới nghĩ ra. Tuy nhiên, thói quen này không đến một cách tự nhiên. Ai cũng phải học cách nhận diện vấn đề khác đi từ góc nhìn mục tiêu và kết quả. Để có được thói quen lật vấn đề này, trước hết bạn cần phải nhận ra có một thứ gọi là cái bẫy giới hạn trong giải quyết vấn đề. Sau đó, bạn cần tập thói quen đặt câu hỏi như trên để kiểm tra lại cách nhìn nhận và giải quyết vấn đề của mình để tránh bẫy giới hạn. Bạn càng rèn luyện cách tư duy này như một thói quen, bạn sẽ càng nhìn rõ bản chất vấn đề hơn khi đối diện nó sau này. Không cần phải là người thông minh, có IQ cao đồ mới làm được chuyện này. Chỉ cần chúng ta nhận thức về bẫy giới hạn và biết cách xử lý cách nó thao túng tư duy là đủ. Nói thì dễ, rèn luyện mới khó. Giờ, bạn nên viết ra những vấn đề bạn đang cần tư duy và giải quyết, rồi thử lật nó như lật bánh tráng xem sao. Lật riết, có khi bạn sẽ trở thành người nướng vấn đề chuyên nghiệp. Vậy, có nghĩa là bạn đang trở thành người giỏi rồi đó, chớ có gì ghê gớm lắm đâu. Vậy ha. Đây là một loại kỹ năng thôi. Ai chịu học và rèn luyện thì sẽ có.

Xuôi mấy xuân xanh một thoáng đời Ba phần chăm chỉ mấy phần chơi Trần gian một chuyến la cà đến Dăm chuyến phong ba mộng mấy thời

Nói nói, nghe nghe, nói nói, ghi… Rồi sao nữa? Mình đã dự không biết bao nhiêu cuộc họp với những trao đổi, báo cáo, phát biểu rần rần, rồi thôi. Cuối cùng, vẫn không có chuyện gì xảy ra. Hoặc có khi có thành dự án, check list, nhưng không ai theo dõi, make things happen - chịu trách nhiệm làm cho chuyện nó xảy ra, thành hiện thực. Cho nên, vấn đề không phải là họp, là báo cáo, là tụm lại nói cho đã về những điều hay ho, rồi thôi. Vấn đề là, những người ngồi trong cuộc bàn tán đó họ có tư duy hướng về kết quả hay không. Vì nếu không, thì tất cả đang lãng phí thời gian của nhau. Rồi không lẽ, ta tụm năm tụm ba mỗi ngày chỉ để lãng phí thời gian của nhau? Bạn đang đi làm hay đang đi tám? Khi mỗi cá nhân trong một tổ chức không có tư duy hướng về kết quả, tổ chức đó trước sau gì cũng lụn bại. Khi tổ chức có văn hoá hướng về kết quả, tổ chức đó sẽ không dung nạp những cá nhân không có tư duy hướng về kết quả. Khi tổ chức trước nay không có văn hoá hướng đến kết quả, và nay muốn xây dựng nó, thì tổ chức đó cẩn trải qua một cơn phẫu thuật lớn, loại bỏ những tế bào không có gien hướng đến kết quả, generate - dung nạp, phát triển, và bổ sung các tế bào hướng về kết quả. Đây là cả một quá trình, không phải chuyện một ngày một bữa, và nó là một quá trình rất đau đớn, vì lựa chọn và quyết định nhìn bề ngoài có vẻ rất tàn nhẫn. Nhưng nếu không quyết liệt thì không còn cách nào khác để có thể xây dựng và duy trì văn hoá hướng về kết quả. Mà thời buổi này, kinh tế càng khó, người ta càng trọng dụng người có tư duy hướng đến kết quả. Nếu là một cá nhân đang đi làm, dù là làm thuê hay làm freelance, làm dự án cho ai đó, bạn có bao giờ tự hỏi mình đã có tư duy hướng đến kết quả hay chưa? Nếu chưa, có lẽ đây là phẩm chất đầu tiên và quan trọng nhất mà bạn cần xây dựng cho mình trong năm 2024. Bằng không, bạn sẽ bị loại trừ nhanh chóng trong cơn bão loại trừ của suy thoái kinh tế hiện nay. Vậy, rèn luyện tư duy hướng về kết quả như thế nào? Câu hỏi đầu tiên: mục tiêu cần đạt được là gì? Vấn đề chưa bao giờ là làm, xông vào làm, lăn lê bò toài ra làm. Làm để làm gì khi bạn không biết mình đang làm gì, để đạt được điều gì? Vậy thì bạn thành robot mất rồi. Người ta lập trình sao chạy i sì như vậy và chẳng hề tư duy về giá trị của chuyện mình đang làm. Cho nên, dù người ta có nói hay không, dù người ta có đề cập hay không, câu hỏi đầu tiên bạn cần hỏi khi tham gia, nhận nhiệm vụ, triển khai dự án / công việc luôn luôn là, “Mục tiêu cần đạt được là gì?” Không biết mục tiêu, làm sao lên kế hoạch triển khai? Không biết mục tiêu, làm sao biết làm cách nào để đạt được? Không biết mục tiêu, làm sao biết mình làm vậy có đúng không, có hiệu quả không? Con người trong đời này lãng phí rất nhiều thời gian của bản thân và của người khác chỉ vì làm từa lưa, làm như khổ sai nhưng không đạt được kết quả gì. Chỉ cần thay đổi, có tư duy hướng đến kết quả thì, bạn sẽ đỡ cực khi phải làm quá nhiều mà chẳng được gì, vì 80% những thứ bạn làm chẳng mang lại kết quả gì, làm chỉ để làm cho nó có vẻ bận rộn mà thôi. Có người biết mình đang bận rộn không vì điều gì. Cũng có người không biết. Còn bạn, bạn biết hay không biết? Dù biết hay không, có lẽ đây là lúc bạn cần quay lại, rõ ràng và chân thật hỏi bản thân, mục tiêu của từng việc bạn đang làm là gì. Nếu không trả lời được thì ngưng lại, đừng làm, cho đến khi bạn hỏi ra, tìm ra, hiểu ra tại sao bạn đang làm chuyện bạn đang làm. Đừng ép mình phải làm việc cực nhọc. Đâu ai muốn bạn diễn vai đó. Người ta cần kết quả. Kết quả nhìn mặt mũi ra sao? 8/10 mục tiêu tôi nghe từ các bạn trẻ Việt Nam là mục tiêu chung chung, kiểu đóng góp cho đất nước, mang nông sản Việt đi xa, giúp thương hiệu được nhiều người biết đến, hỗ trợ đối tác thành công, vv. Đóng góp là làm gì? Đóng góp xong có gì thay đổi? Thay đổi cụ thể là như thế nào? Giúp là giúp cho bao nhiêu người? Đi xa là đi đâu, đến đâu, mang theo bao nhiêu mà đi? Thành công cụ thể là gì? Nói chung là, nói gì cũng phải cân đong đo đếm được. Đừng có nói những thứ chung chung không biết làm sao để đạt được và không biết mặt mũi ra sao mà kiếm. Đây là thói quen cực kỳ tệ hại, hình thành từ cách giáo dục và văn hoá chung chung của Việt Nam. Chung chung thì không đo đếm được. Mà không đo đếm được thì khỏi phải chịu trách nhiệm. Sao cũng gọi là thành công, vì có rất nhiều cách để mô tả thành công khi nó rất chung chung. Nếu cứ như vậy mà đi tới, thì khỏi bàn cũng biết cá nhân đó, tổ chức đó sẽ không đến đâu. What does success look like? Cuối cùng thì kết quả nhìn mặt mũi nó ra làm sao? Nếu bạn không hình dung ra, không mô tả được, không vẽ được chân dung của nó một cách rõ ràng thì đương nhiên mục tiêu bạn đặt ra sẽ chẳng bao giờ đạt được. Giờ, bạn tự phản tư đi, có bao nhiêu trong số hàng trăm công việc bạn đang làm, bản thân bạn không rõ như thế nào là kết quả cụ thể cần đạt được? Hãy chân thật với bản thân mình, vì chỉ khi bạn thật sự nhận ra, bạn mới có thể thay đổi. Làm gì để đạt được kết quả đó? Khi bạn đã rõ bạn cần đạt được gì một cách rõ ràng rồi, thì mới đến phần quan trọng tiếp theo là hành động. Làm gì để đạt được mục tiêu và kết quả đó? Again, một lần nữa, làm gì thì cũng cần phải cụ thể, rõ ràng, có người chịu trách nhiệm, có thời gian hoàn thành, theo kết quả cụ thể đã đặt ra. Hoàn thành không có nghĩa là làm xong và đánh dấu hoàn thành. Hoàn thành là khi bạn đạt được kết quả cụ thể đã đặt ra. Nếu không, bạn làm để làm gì? Rất nhiều người chỉ bày ra một cái checklist, xong đánh dấu đã hoàn thành. Ủa, đánh dấu cho xong thì đánh dấu để làm gì? Hoàn thành là nó có đạt được kết quả như mong muốn, như đã đặt ra hay không? Còn chuyện bạn đã làm hay chưa làm nó không có liên quan gì. Bạn làm nhiều hay ít, khổ hay sướng, đông người tham gia hay không không ai cần biết. Câu hỏi đầu tiên khi dám xài chữ hoàn thành là, bạn đạt được kết quả đặt ra không? Nếu không thì tại sao không, và bạn sẽ làm gì tiếp theo với chuyện không đạt được? Chuyện bạn đánh dấu hoàn thành cho 100 task chẳng nói lên điều gì cả. 100 task hoàn thành mà không mang lại kết quả gì thì bạn đang là con robot vô dụng. Không lẽ đó là sứ mệnh cuộc đời mình? Thời thế càng khó, kinh tế càng suy thoái thì kết quả càng trở nên quan trọng. Kết quả là thứ make it or break it - khiến cho công việc, tổ chức, tập thể của bạn tồn tại hay là không. Mà bạn có muốn bản thân mình tồn tại? Bạn có muốn tổ chức mình tồn tại qua con sóng khó khăn của 2024?

Nhà Là tiếng thời gian Lách cách trên ấm nước Sáng tinh mơ Trẻ con vùi đầu say ngủ Người già Ôm áo ấm nhớ ngày thơ Nhà Là chậu cúc sau hè Cây trúc đào Ba tỉnh bảy lơ mơ Con mèo con ú ù Xoè đuôi tìm bữa sáng Ren rét ngày đông Nét trời nửa u nửa rạng Loay hoay Tìm nỗi nhớ xuân nào Nhà Là ly cà phê ấm bàn tay Lặng im Nghe tình thương âm ỉ dâng trào Ở đây Lúc này Còn nhau là vô tận Chuyện đã qua Vài năm vui hay mấy mùa lận đận Chuyện sau này Ai biết sẽ về đâu Nhà Là tiếng bữa cơm chiều Lục đục ở hiên sau Bước chân mẹ già Liu xiu bước ngang chái bếp Một đời Lui cui tính tình tang Cho những chuyện không tên Chẳng to tát như chữ thành công, sự nghiệp Mà người đời Khao khát mấy lần xuân Nhà Là nơi trở về Dẫu ngoài kia Bao sóng gió mấy gian truân Chỉ để lặng lẽ bên thềm Thương nhớ ngày xưa cũ Đứa trẻ lơ ngơ Cười ngô nghê Khi mướp mới ra hoa cà đâm nụ Lao xao bữa cơm chiều San sát mấy hàng tre Nhà Là tiếng lòng Lúc nào đó trong đời ai đó sẽ nghe Là ngõ về Khi đường đời Loay hoay mờ mịt lối Không nhắc, chẳng nhờ Không kêu, chẳng gọi Bước chân về Quen thuộc tựa mùa xưa Nhà Có ngày nắng có đêm mưa Có tiếng thở sâu Nhẹ nhàng an giấc Có tiếng gà trưa Có hoa có mật Một đời người Đi chỉ để về đây… Nguyễn Phi Vân 09.12.2023

Thường thì, những gì đã quá quen thuộc với mình mỗi ngày cũng chính là điểm mù của bản thân. Em làm ngành này lâu năm rồi. Trước giờ vẫn là như thế… Em đã làm chuyện này cả vạn lần làm sao không hiểu được… Trước nay vẫn làm thế có sao đâu… Khi ta vin vào kinh nghiệm, trải nghiệm, thói quen đã từng trong quá khứ để không thay đổi, để không lắng nghe những ý kiến hay đề xuất mới, để bỏ qua mọi ý tưởng mới vì tin rằng mình đã là sư phụ trong vấn đề đang thảo luận, thì đó cũng là lúc điểm mù phát huy tác dụng. Điểm mù là điểm bạn không nhìn thấy dù nó ở ngay trước mắt, vì bạn đã quen nhìn bối cảnh theo cách của bạn, bỏ qua một số chi tiết dù hiển nhiên. Ví dụ, cách bạn giải quyết vấn đề khi công ty còn rất nhỏ khi nó giống y như cách bạn giải quyết vấn đề khi công ty đã phát triển lớn gấp 10, 20 lần, chỉ vì bạn tin rằng, bạn đã giải quyết như vậy trước nay và trước giờ nó vẫn work. Nhưng bạn quên đi một điều rằng, nó work trong điều kiện công ty nhỏ. Giờ đây, khi công ty đã phát triển, điều kiện môi trường, quan hệ, cấu trúc đã thay đổi, và vì vậy cách cũ không còn thích hợp trong điều kiện mới. Có điều, điểm mù đã che mắt bạn, và bạn đinh ninh rằng cứ như vậy mà làm vì nó đã work trong quá khứ, không việc gì phải thay đổi…. Khi mọi thứ đã trở nên quen thuộc, ta cứ thế mà làm, cứ thế mà triển khai, không suy nghĩ và cho là không cần phải suy nghĩ chi cho mệt, vì nó đã suông sẻ và thành công trong quá khứ. Mình cho là như vậy. Người xung quanh cho là như vậy. Những người đang đi theo mình vì thế cũng tin là như vậy. Một cá nhân khi đã tạo điều kiện cho điểm mù tác động đến quyết định và lựa chọn, và nếu họ là lãnh đạo, thì cả tập thể đó sẽ chia sẻ cùng một điểm mù. Hoặc giả có người nhìn thấy điểm mù nhưng không dám lên tiếng. Hoặc có khi thấy nhưng sợ đi ngược lại đám đông nên thôi lắc đầu bỏ qua cho đỡ phiền. Dù là gì, điểm mù của lãnh đạo bổng trở thành điểm mù của cả tổ chức. Và nếu như lãnh đạo lại là người có tư duy đóng hay có cái ego to bự nữa thì, người ngoài dù có thấy cũng tránh, không đụng chi cho sinh chuyện. Khi ta để cho điểm mù dẫn dắt, ảnh hưởng khả năng nhìn xa trông rộng, khả năng sáng tạo và phát triển thì, ta sẽ loay hoay khi chạm đến một level nhất định, không vượt qua ngưỡng được, và cứ thế mà dậm chân tại chỗ, vì ta không thể nghĩ được gì khác, không thấy được tương lai to lớn hơn. Vậy, làm sao để có thể nhận ra điểm mù của bản thân để xoá bỏ những giới hạn sinh ra từ sự cũ kỹ? Tư duy mở triệt để Ai cũng có điểm mù, và một cách tự nhiên, ai cũng có thể bị điểm mù giới hạn cách bản thân tư duy và suy nghĩ. Do đó, bản thân bạn cần hiểu và chấp nhận sự thật này trước đã. Và vì bạn chấp nhận và nhận thức về sự tồn tại của nó, bạn tập cho mình tư duy mở triệt để, nghĩa là khi tư duy về một vấn đề thì hoàn toàn không để cho hiểu biết cũ, thành kiến, định kiến ảnh hưởng khả năng tiếp nhận đề xuất mới. Người thành công thường là người có tư duy mở triệt để. Họ lắng nghe, học hỏi, tiếp nhận cái mới một cách tự nhiên, và dễ dàng tư duy lại về một vấn đề khi có thêm điều kiện mới xuất hiện, sử dụng tư duy thiết kế để giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. Nhờ tư duy mở, họ tiếp nhận khi người khác chỉ ra điểm mù của bản thân, và vì vậy vượt qua được giới hạn do chính bản thân đặt ra. Coach, mentor Với những ai chưa hoặc không rèn được level tư duy mở để tự mình nhận ra điểm mù thì bạn cần có người nhắc nhở, chỉ ra, hướng dẫn cách để vượt qua. Người đó tốt nhất là coach hoặc mentor của bạn. Đó có thể là người bên ngoài bạn phải trả tiền để được hướng dẫn, cũng có thể là sếp, đồng nghiệp, bạn bè, người quen, vv. Người ngoài bao giờ cũng sáng hơn người trong cuộc là vậy. Họ nhìn thấy điểm mù của bạn, chia sẻ với bạn và nhờ vậy mà bạn nhận thức được giới hạn này của bản thân để tìm cách vượt qua. Coach cũng có thể là người chỉ cho bạn cách vượt qua, và đồng hành cùng bạn để vượt qua. Dù là gì, thì trước hết cũng nên biết có một khái niệm gọi là điểm mù mà ai ai trong đời cũng có. Nó hiện diện hết sức tự nhiên và chỉ khi ta học thì mới biết là khái niệm này tồn tại, có khả năng giới hạn sự phát triển của bản thân và vì thế là một sự cản trở cho sự phát triển của bản thân. Nếu đã biết, việc có quyết định xử lý nó hay không là tùy bạn, vì điều đó chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của cá nhân bạn, không ai khác….