Mình sinh ra trong đời, có người trôi lênh đênh, bất định theo dòng đời, có người tìm ra định hướng và nắm bản đồ hay GPS trong tay. Cũng có người khi này khi kia, khi biết mình đi đâu nhưng cũng đôi khi lạc hướng tại một ngã rẽ nào đó trong cuộc sống. Ăn thua là, bạn có nhận ra mình đang trôi hay đang làm chủ hành trình phía trước của mình. Đương nhiên, không có thứ gì là 100% cả. Nhưng tận nhân lực tri thiên mệnh. Khi bản thân đã làm hết tất cả mọi thứ để làm chủ và chủ động chịu trách nhiệm cho cuộc sống của chính mình thì, phần còn lại thêm chút may mắn hay chông gai là do vũ trụ đặt tên. Vậy thì, bản thân mình nên chủ động chịu trách nhiệm chuyện gì cho bản thân trong cuộc đời này, để ít nhất là bạn không còn buông xuôi, để mặc cho dòng đời đẩy mình lênh đênh về nơi vô định? Mỗi người mỗi hoàn cảnh. Mỗi người mỗi hành trình. Không ai có thể giống ai. Tuy nhiên, có vài nguyên tắc cơ bản mà ai cũng nên biết để làm điểm tựa cho dự án quan trọng nhất trong đời này, dự án chấm dứt lênh đênh…. Biết rõ mục đích sống Ai đang hiện diên trên thế gian này mà biết rõ vì sao mình đến đây, biết rõ sứ mệnh và giá trị mà bản thân sẽ tạo ra cho đời thì người đó là người may mắn nhất. Đã gọi là đời thì nó đủ thứ chuyện, từ vui đến buồn, từ hay đến tệ, từ có lý đến cực kỳ vô lý, từ hạnh phúc đến tận cùng của đớn đau. Đã gọi là đời thì, hành trình sẽ chẳng bao giờ bằng phẳng cả. Rồi sẽ có khi bay bổng, lâng lâng ngập tràn ánh sáng. Rồi sẽ có lúc ngã sóng soài trên những chông gai. Không ai biết trước được phía trước sẽ là gì, ra sao và gập ghềnh đến thế nào. Chúng ta chỉ có thể mở lòng, đón nhận bất kỳ chuyện gì có thể xảy ra, đối diện với nó một cách trực diện và giải quyết nó theo cách phù hợp nhất với hoàn cảnh hiện tại. Sự khác biệt ở đây là, người biết rõ mục đích sống và điểm đến của mình trong đời sẽ luôn rõ ràng về quyết định và lựa chọn. họ không bị sao nhãng, không bị co kéo vì thiếu quyết đoán, không bị loay hoay vì không biết đâu là hướng đi đúng cho mình. Họ không có điểm tựa để lựa chọn, không có lý do chắc chắn vì sao tôi lại lựa chọn hướng đi đó, không sure về lựa chọn của mình, càng không tự tin sau khi đã lựa chọn, khiến cho hành trình luôn ngập ngừng, tiến tiến lùi lùi theo sự chập chùng của cảm xúc cá nhân. Quyết định như không quyết định. Lựa chọn nhưng không quyết liệt triển khai hay dấn thân vì lựa chọn của chính mình. Cứ như vậy, họ lang thang, lênh đênh giữa cuộc đời này như chiếc xuồng quay vòng khi người chèo xuồng không biết chèo, chưa học chèo, tưởng dễ nhưng không hề dễ…. Cho nên, làm gì làm, mọi quyết định và lựa chọn phía trước của mỗi người nếu thiếu đi kim chỉ nam cuộc đời, mục đích sống, thì thật ra chỉ là lự chọn hên xui, không dựa trên một nền tảng hay nguyên tắc cơ bản gì. Khi la bàn cuộc đời bạn nó không vận hành, không chỉ đúng hướng thì cuộc đời đó rồi đi về đâu làm sao biết? Cũng vì vậy, trách nhiệm quan trọng nhất trong đời của mỗi người là tìm ra mục đích sống của chính mình làm nền tảng cho mọi sự định hướng và hành trình phía trước. Tại sao bạn đến đây? Tại sao bạn lại sinh ra và bước đi trong cuộc đời này? Cuối cùng, bạn đến trần gian để làm gì và để làm gì trước lúc check out? Có khi, bạn cần phải quay về với chính mình, quay vào bên trong để tìm ra lý do cái đã. Không có đủ lý do, bạn rồi chỉ loay hoay theo vòng xoáy, phí thời gian và nguồn lực của bản thân, để rồi cũng không biết mình sẽ đi đâu, về đâu trong cuộc đời này…. Hành động theo mục tiêu Khi đã rõ mục đích sống của mình là gì, mục tiêu trước mắt của mình là gì trên hành trình dài đi về điểm đến, thì chuyện tiếp theo phải làm là hành động. Mọi thứ bạn làm, mọi lựa chọn bạn đặt để, mọi hành động bạn tạo ra đều nên đóng góp cho mục tiêu đó, tạo ra giá trị cho mục tiêu đó, hướng về phía mục tiêu đó. Bằng không, thì việc bạn đang làm nó lại là sao nhãng, làm như không làm, làm nhưng chẳng tạo ra giá trị gì rõ ràng cho bản thân. Vậy, gọi là phí phạm thời gian và nguồn lực. Hơn nữa, khi làm như không làm, không tạo ra giá trị cụ thể nào thì con người rất dễ bị rơi vào trạng thái chán nản, mệt mỏi, cạn kiệt vì mất tinh thần, mất động lực và cảm hứng. Có ai không biết mình đang làm gì, vì cái gì mà vui vẻ và hạnh phúc đâu? Câu hỏi bạn cần hỏi mình luôn luôn để check xem mình có đang đúng hướng hay không là: Việc tôi đang làm có giúp tôi đạt được mục tiêu đã đề ra? Tôi cần làm gì khác đi hay tốt hơn để các hành động tiếp theo sẽ đóng góp tốt hơn cho mục tiêu đã đề ra? Còn nếu hỏi xong mà câu trả lời là không đóng góp gì hết thì có lẽ bạn cần xem lại, vì những việc bạn đang làm có khi là vô ích và lãng phí thời gian. Nếu bạn biết phản tư, review và cải tiến hành trình tạo ra giá trị cho mục tiêu thì bạn sẽ ngạc nhiên vì sự tiến bộ vượt bậc của mình. Không ngừng nâng cao bản lĩnh & khả năng Có lần tôi nhận được câu hỏi như này từ 1 bạn trẻ: “Cô ơi, em đang làm trong ngành này và rất muốn đóng góp cho đất nước và công đồng thì có đóng góp được không?” Thật ra, ngành nào cũng đóng góp được cho xã hội, nhưng câu trả lời có lẽ bạn khá bất ngờ là, nếu em thật sự muốn đóng góp thì bản thân phải trở thành người ưu tú, xuất sắc trong lĩnh vực mình đã chọn av2 theo đuổi trước đã. Không ai không xuất sắc mà đóng góp được gì hết. Mình không giỏi thứ mình làm thì mình thành so so, trung bình, cà tàng. Vậy thì thì mình đóng góp kiểu gì, đóng góp cái gì khi bản thân mình còn chưa làm gì cho ra hồn? Mà muốn giỏi, muốn xuất sắc, muốn trở thành người có khả năng và bản lĩnh thì mình phải làm sao? Không ai không học hành, không rèn luyện, không trải nghiệm mà trở nên xuất sắc cả. Nếu người ta học 1 mình phải học 10. Nếu người ta cố gắng 1 mình nên cố gắng 100. Nếu người bình thường lơ mơ, la cà, chểnh mảng chuyện học hành và rèn luyện thì mình phải tập trung, siêng năng, cần mẫn gấp vạn lần họ để trở thành cá nhân xuất sắc. Chỉ khi ta vượt lên chính mình, vượt lên khỏi đám đông trung bình bằng bản lĩnh và khả năng của mình thì ta mới có cơ hội làm chủ cuộc đời, chủ động lèo lái hành trình cuộc sống của chính mình. Nếu không, dù có nhận ra mục tiêu của mình là gì đi chăng nữa thì cũng không đủ sức để hiện thực hoá mục tiêu đó. Như vậy, gọi là bất lực hay lực bất tòng tâm. Không có cảm giác nào rơi tự do hơn cảm giác biết mà không làm được vì thiếu năng lực này. Thiếu thì phải bổ sung. Không có thì phải học và rèn luyện cho có. Có rồi thì phải cập nhật, nâng cấp cho nó thành siêu đẳng nhất có thể. Hành trình học hành và rèn luyện là hành trình cả đời, không bao giờ được gián đoạn hay dừng lại. Chỉ bằng cách như thế, con người mới trở nên ngày càng bản lĩnh và có khả năng. Có thế, thì mớ lèo lái được cuộc đời và hết lênh đênh theo số phận. Tập trung Bạn có thấy ai làm đủ thứ, không thứ gì ra thứ gì, nay này mai khác mà thành công chưa? Tôi thì chưa. Người xuất sắc và thành công người ta tập trung cao độ, chăm chú triển khai và làm xuất sắc nhất việc đang làm, không mảy may sao nhãng, không bao giờ buông này chụp kia để rồi không thứ gì ra ngô ra khoai. Khi đã hiểu mục tiêu của mình là gì, xác định mức độ ưu tiên của những việc cần làm để đóng góp vào mục tiêu đó rồi thì chính sự tập trung triển khai 20% những công việc ưu tiên tạo ra 80% tác động cho mục tiêu là điều cần thiết nhất. Thời gian của ai cũng có hạn. Mình dành thời gian đó để làm gì cho nó đóng góp nhiều nhất và hiệu quả nhất vào mục tiêu đã đề ra mới là lựa chọn thông minh. Người tập trung hiểu rất rõ cách quản trị quỹ thời gian và chế độ ưu tiên trong công việc và cuộc sống để tập trung hoàn thành những thứ quan trọng nhất. Và vì tập trung, vì quyết liệt hoàn thành nên họ luôn ở trong trạng thái rốp rẻng, nghĩa là cần phải hoàn thành ngay và luôn, nhanh chóng, không cho phép bị delay hay trì hoãn vì bất kỳ ai hay hoàn cảnh nào. Nếu có trở ngại thì họ lập tức giải quyết liền, dẹp phăng những chướng ngại để hành trình lập tức tiếp tục. Cũng chính vì vậy mà họ theo dõi và xử lý tình huống hiệu quả, giúp đạt được kết quả theo mục tiêu đã đề ra. Vậy, thì thành công thôi chớ có gì ghê gớm lắm đâu. Chủ động và quyết liệt là điều khiến họ triển khai được thành công bất kỳ mục tiêu nào khi thật sự tập trung. Sáng tạo Bạn có thấy ai có một cách làm hoài, năm này qua năm khác mà trở nên xuất sắc không? Ủa, thời thế luôn thay đổi, xã hội không ngừng đổi thay, thế giới vô cùng bất định không ai biết trước chuyện gì rồi sẽ xảy ra thì làm sao mà có một cách mang ra giải hết tất tần tật các bài toán được. Khi thế giới bên ngoài thay đổi thì cách tiếp cận của chúng ta đối với thế giới ấy muốn cho hợp thời, hiệu quả đương nhiên cũng phải đổi theo. Thời nào thế đó. Vấn đề mới nảy sinh thì phải có cách giải quyết mới. Hoàn cảnh mới ra đời thì phải có cách tiếp cận mới. Mà muốn làm được như vậy đòi hỏi con người phải sáng tạo, phải mở đầu mở óc, luôn welcome thứ mới và không ngừng đặt câu hỏi, tìm tòi học hỏi để kiến tạo giải pháp mới cho những nỗi đau mới. Người sáng tạo họ đón nhận ý tưởng mới từ mọi phía, mọi nguồn, không phân biệt cá nhân và tha nhân, không bỏ qua bất kỳ một cộng đồng hay góc nhìn khác lạ nào. Người sáng tạo không bao giờ bằng lòng với thực tại. Họ luôn tin rằng có những cách hay hơn, tốt hơn, xuất sắc hơn, hiệu quả hơn để giải quyết một vấn đề. Do đó, họ không ngừng tìm kiếm, không ngừng cải tiến, không ngừng tư duy về giải pháp mới. Cũng chính vì vậy, họ càng ngày càng xuất sắc, càng ngày càng hiệu quả, và càng ngày càng có nhiều cơ hội để thành công. Đừng học theo công thức của một ai đó rồi cứ bốn cũ soạn lại hoài trong thời thế hiện nay. Không có đất cho người cứ khư khư ôm lấy con đường cũ. Tương lai bất định, nên tương lai là do bạn tham gia kiến tạo. Nếu thiếu khả năng sáng tạo thì làm sao mình có thể giữ cho bản thân còn liên quan trên hành trình kiến tạo tương lai? Lênh đênh là chấp nhận buông xuôi không làm gì. Nếu đã thế thì cũng đừng yêu cầu hay mong muốn gì. Còn nếu muốn cuộc đời mình khác đi, hết lênh đênh mà chủ động tiến về bến bờ khao khát, có lẽ ai củng cần phải làm thêm vài việc, chuẩn bị thêm vài thứ hành trang, đặt vài câu hỏi khó cho bản thân, và dấn thân hành động quyết liệt theo mục tiêu mà mình đã chọn.

Trước giờ, câu hỏi mà tôi nhận được nhiều nhất qua tin nhắn trên FB và blog Nguyễn Phi Vân luôn là, em đang hoang mang, mất định hướng, lạc lối, mơ hồ về con đường phía trước của mình thì em phải làm sao. Mỗi người một hoàn cảnh, mỗi người một tình huống khác nhau nên đương nhiên cách tiếp cận và giải pháp có thể khác nhau. Tuy nhiên, nếu biết tư duy một cách hệ thống, các bạn có thể tự mình giúp bản thân nhận dạng được vấn đề, biết cách thoát ra khỏi trạng thái khó khăn này, và quan trọng hơn nữa là tìm được hướng đi cho hành trình tiếp nối. Sau đây là một số câu hỏi dẫn dắt, giúp bạn tự mình tìm ra và giải quyết vấn đề nhé. Lần cuối cùng bạn review lại mọi thứ trong cuộc đời mình là khi nào? Cuộc đời là sự tiếp nối của những hành trình. Hành trình có dài có ngắn, có khi như ý có khi bất như ý, có lúc vui vẻ khi mệt mỏi, khi đúng hướng khi lạc lối. Không sao cả! Ai cũng vậy. Ai cũng là người mới trong hành trình cuộc sống. Có ai biết được chuyện gì sẽ xảy ra trong cuộc đời của mình đâu. Cho nên, nhiều khi đi xong một đoạn, mình cũng nên dành thời gian nhìn lại, coi hành trình vừa qua mình được gì mất gì, làm được gì chưa làm được gì, có gì cần hiệu chỉnh, làm tốt hơn, hay bỏ đi, hay có gì cần thêm vào không. Khi học được cách review chính hành trình của mình, và chủ động, linh hoạt hiệu chỉnh bản thân cho hành trình tiếp theo, bạn sẽ luôn giữ cho bản thân đi đúng hướng. Nhưng review cái gì thì bạn có thể bám theo vài hướng dẫn sau đây nhé: Sức khoẻ Tài chính Phát triển bản thân Quan hệ Sự nghiệp Giải trí Đóng góp xã hội Tâm linh Hỏi mình, mình đang ở đâu trong từng mảnh ghép của bánh xe cuộc đời, mình đang OK hay không OK, mình có cần điều chỉnh gì cho từng mảnh ghép cuộc đời này không, nếu có thì điều chỉnh thế nào? Việc bạn kiểm toán cuộc đời mình là cách tốt nhất để bạn hiểu rõ mình đang ở đâu, trong hiện trạng thế nào, tại sao lại ở đó và đó có phải là nơi bạn mong muốn hay không. Nếu không, đương nhiên là cần phải thay đổi rồi, còn thay đổi thế nào thì sau khi kiểm toán xong, dựa trên kết quả cụ thể rồi mới tính. Tôi có cần thay đổi tư duy? Tư duy như nào thì cách mình vận hành, điều hướng cuộc đời mình sẽ đi theo hướng đó. Như vậy, nếu kết quả sau khi review thấy mình đang không đúng hướng, đang lạc đường, hay tạo ra kết quả không như ý muốn thì mình phải làm sao? Có phải bạn cần một sự thay đổi về tư duy, thay đổi góc nhìn, thay đổi cách bạn quản trị cuộc đời không? Mình có thể chủ động và kiểm soát gì trong đời? Mình không thể thay đổi, ảnh hưởng, hay tác động chuyện gì trong đời? Vậy thì mình cần tập trung hành động ở đâu? Cuộc đời sẽ thay đổi bởi cách bạn đặt để vấn đề trong thế chủ động của bản thân, cách bạn thay vì play victim - chơi trò nạn nhân thay đổi sang tập trung tác động tích cực vào những gì bản thân có thể chủ động ảnh hưởng, và từ đó tạo ra kết quả tích cực cho hành trình của chính mình. Rất nhiều câu hỏi khó bạn cần phải nuốt, và đối diện một cách chân thành nhất với bản thân tại thời điểm này. Mình có đang đổ thừa quá nhiều cho hoàn cảnh? Mình có đang buông xuôi và tiêu cực? Mình có đang dựa dẫm hay vay mượn quá nhiều vào nguồn lực bên ngoài? Mình có đủ kỷ luật và sự cố gắng? Mình có dũng cảm vượt qua giới hạn của bản thân? Mình có khi nào đang lười biếng và đùn đẩy trách nhiệm cuộc đời mình cho người khác? Câu hỏi nào cũng khó, nhưng nếu tìm được câu trả lời chân thực, bạn đã tìm ra giải pháp cho chính bản thân mình. Thay đổi tư duy là thay đổi cuộc đời. Vậy thì nếu cuộc đời hiện tại của mình nó xào xáo, bất định, loạn cào cào hết cả lên thì có lẽ đây chính là lúc mình cần bình tĩnh xem lại và tìm ra xem bản thân cần thay đổi gì về tư duy trước khi bước tiếp. Cuối cùng tôi muốn gì trong cuộc đời này? Nói thiệt là, khi mình không biết mình muốn đến đâu thì làm sao mình biết mình nên hay cần phải đi đâu? Bạn có bao giờ vác xe ra đường, chạy một cách vô định, không biết về đâu mà cứ lòng vòng cho đến khi hết mood, hết xăng, hay hết giờ nên quay về nhà không? Điểm đến, hay mục đích cuộc đời nó rất quan trọng. Nó như cái kim chỉ nam, cái GPS cá nhân chỉ cho mình biết cần phải đi đâu, tại sao lại đi như thế, và con đường phù hợp nhất để đến nơi nhìn như thế nào. Nhưng muốn GPS nó work thì ít nhất bạn phải có 2 điểm, điểm khởi hành và điểm đến. Nếu bạn chỉ có điểm khởi hành, không có điểm đến thì GPS làm sao work? Cho nên, khi bạn review cuộc đời là bạn đang xác định điểm khởi hành hiện tại, và việc bạn tìm ra, hiểu rõ, xác định mục đích cuộc đời mình sẽ là điểm đến. Khi xác định được cả 2, GPS của bạn sẽ bắt đầu tính toán bản đồ và hành trình tiếp theo cho bạn. Mục đích sống thì mỗi người mỗi khác, và thời gian phản tư, đối thoạt, đấu tranh với bản thân để tìm ra mục đích sống của mỗi người sẽ khác nhau. Có người vì trải nghiệm phong phú nên tìm ra nhanh hơn. Có người trước giờ chưa bao giờ tư duy về nó nên chuyển động chậm hơn. Không sao cả! Chỉ cần bạn bắt đầu đặt câu hỏi, rồi đi tìm, thì cuối cùng sẽ tìm được mà thôi. Bạn sinh ra trong cuộc đời này cuối cùng là để làm gì? Để dạo chơi rồi ra đi? Để kiếm chuyện với đời rồi bỏ chạy? Để trôi như lục bình rồi biến mất? Hay để hoàn thành sứ mệnh gì? Hay để tạo ra giá trị gì và để lại di sản gì? Chỉ có bạn mới biết câu trả lời, vì mỗi chúng ta đều có giấc mơ và điểm đến rất khác nhau. Cho đến khi bạn tìm ra mục đích hay điểm đến của cuộc đời mình, đường đi sẽ luôn là bất định vì bạn còn chưa biết mình đang đi đâu và đi đến đó để làm gì. Tôi có biết mỗi ngày mình cần phải làm gì? Có người trôi tuột qua từng ngày, chẳng hiểu tại sao mình đang làm chuyện mình đang làm, tại sao mình lại đánh mất thời gian một cách vô tình như vậy. Đó là khi bạn không có action plan - kế hoạch hành động cho bản thân. Kế hoạch hành động thì nó phải hành động vì cái gì chứ phải không? Đó là sự đóng góp vào mục đích sống hay giá trị bạn muốn tạo ra cho đời mà chúng ta vừa nhắc đến. Khi biết mình muốn gì, bạn sẽ bắt đầu tìm cách hoàn thành mong muốn đó bằng những hành động cụ thể, chi tiết, có cách triển khai và và thời gian triển khai rõ ràng. Chính những thứ đó biến thành kế hoạch hành động hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng, hàng năm của bạn. Tôi cần làm gì để có thể chạm vào điểm đến? Câu hỏi đó trả lời cho chữ how - cách làm và chữ what - cụ thể là làm gì, sau khi đã tìm được chữ why - tại sao, mục đích của tôi là gì. Nếu đến được đây rồi thì không còn chần chờ hay nghi ngờ gì nữa, chỉ cần tập trung, quyết liệt thực hiện mà thôi. Nghĩ nhiều cũng chẳng có ích gì nếu thiếu đi hành động. Chỉ có action mới làm cho mọi thứ diễn ra trong thực tế, và chỉ khi mọi thứ diễn ra thì ta mới biết cần phải hiệu chỉnh hay làm gì tiếp theo. Khi bạn đã ở đây rồi thì cuộc đời nó dễ dàng nhẹ nhàng lắm. Mỗi sáng thức giấc bạn đều biết mình cần phải làm gì. Mỗi hành trình tiếp nối bạn đều biết mình cần phải đi đâu. Mỗi khi gặp vấn đề hay cản trở gì bạn đều biết cần làm gì để mà giải quyết. Đơn giản vì bạn hiểu rất rõ điểm đến của mình là đâu, nên bạn rất tập trung, không bị sao nhãng, không bị lạc hướng, biết khi nào “say no” vì nó không liên quan hay đóng góp gì cho mục đích sống của mình. Nhờ vậy, bạn sẽ đỡ mất thời gian và lãng phí nguồn lực. Thế giới xung quanh có đang hỗ trợ tôi? Nói thế giới thì sẽ có môi trường sống, làm, việc, học tập, và có cả những con người xung quanh bạn. Dù là gì, sẽ có thứ đang ảnh hưởng bạn một cách tiêu cực và cũng sẽ có những thứ đang tác động một cách tích cực. Vậy thì, thứ gì đang tiêu cực, cần loại bỏ hay xử lý thế nào để nó đừng cản đường tiến của mình? Thứ gì đang tích cực cần phát huy? Thứ tích cực gì mình cần có nhưng chưa có cần thiết kế lại? Chuyện này cực kỳ quan trọng vì nó ảnh hưởng đến tâm lý, tinh thần, và mood của bạn khi triển khai kế hoạch của mình. Môi trường và cộng đồng mà tích cực và hỗ trợ thì đương nhiên việc hoàn thành hành trình của bạn nó sẽ dễ dàng hơn. Chuyện này thật ra không dễ. Có người đã quen với hoàn cảnh, với quan hệ cũ, và không muốn thay đổi. Có người không đủ dũng cảm để thay đổi. Cũng có người vì quá luỵ vào tình cảm mà không dứt ra được nên tìm cho mình nhiều cớ để biện minh. Chuyện này thì tuỳ bạn thôi. Bạn không đủ quyết tâm, kỷ luật và dũng cảm để thay đổi thì đừng trông mong gì vào một hành trình khác đi, đáng sống hơn, có định hướng và thành công hơn. Có ai không làm gì mà được đâu. Ai cũng phải kiên trì, chuyên tâm và chịu làm thì mới đạt được thành quả chứ. Khó, không có nghĩa là không làm được. Vấn đề chỉ là cách tiếp cận thế nào cho phù hợp nhất với hoàn cảnh hiện tại của bạn mà thôi. Tôi có đang phát triển bản thân để đi hết hành trình mình đã chọn? Chuyện mục đích của mình như thế, mong muốn và giấc mơ của mình như thế là một chuyện. Nhưng mình có đủ khả năng, bản lĩnh để thực hiện được hay không lại là chuyện khác. Đừng bao giờ đổ thừa mình không may mắn. May mắn nó chỉ đến với những người đã tận tâm tận lực với cuộc đời của chính mình. Không vũ trụ nào mà đi nâng đỡ kẻ làm biếng hay người thiếu trách nhiệm cả. Bạn cứ phải tận nhân lực tri thiên mệnh. Cho nên, điều đầu tiên và cần thiết trong action plan của bạn nên là action về phát triển bản thân. Tôi cần học thêm kiến thức gì, kỹ năng gì, cần thêm trải nghiệm gì để xây dựng nền tảng vững vàng nhất cho hành trình phía trước. Có chuẩn bị thì mới làm được chứ. Có ai vừa đi vừa ồ à, thì ra mình thất bại là vì thiếu kiến thức hay kỹ năng bao giờ. Chẳng lẽ bạn đã quên câu này của Abraham Lincoln, “Nếu có 6 tiếng đồng hồ để chặt một cái cây, tôi sẽ dành 4 tiếng để mài rìu”? Phát triển bản thân là tự mình xây dựng cho mình khả năng và bản lĩnh để tự mình có thể hoàn thành hành trình mình đã tự đặt ra. Chỉ bằng cách đó, bạn mới có thể chủ động chạm đến thành công và làm chủ cuộc đời. Bao nhiêu đó câu hỏi chắc cũng đủ để nhức đầu, vì tất cả đều là câu hỏi đơn giản nhưng cực kỳ phức tạp. Nhớ là, đời của bạn chỉ có mình bạn chịu trách nhiệm. Cho nên câu hỏi định hướng cuộc đời mình thì phải do chính mình trực tiếp trả lời. Đừng đùn đẩy cho ai khác, trừ phi bạn đang chuyển giao quyền quản trị cuộc đời mình cho người khác….

Định luật Murphy Định luật Murphy phát biểu như sau: “Anything that can go wrong, will go wrong - Nếu một điều xấu có thể xảy ra, nó sẽ xảy ra”. Đây là định luật mang tên chuyên gia tên lửa Edward A. Murphy khi những gì ông lo sợ nhất về rủi ro khi thử phóng tên lửa đã xảy ra vào năm 1948/1949. Định luật này trở nên phổ biến vào những năm 1970 và được xuất bản thành sách năm 1977 bởi tác giả Arthur Bloch mang tựa đề “Murphy’s Law, and Other Reasons Why Things Go Wrong - Định luật Murphy, & Những Lý do khác khiến điều xấu xảy ra”. Ví dụ, mình tổ chức một buổi workshop, điều mình sợ nhất là khi trình bày video không play được, micro mất điện, hay kết nối máy móc có vấn đề, vv. Những điều rủi ro mình lo sợ nhất có thể xảy ra sẽ xảy ra theo định luật Murphy. Tuy nhiên, không phải vì vậy mà mình cứ đổ lỗi tại xui. Định luật này dạy chúng ta phải biết nhận dạng rủi ro, có kế hoạch quản trị rủi ro cụ thể. Ví dụ biết video có thể gặp vấn để khi play thì mình phải có plan B, plan C khi nó xảy ra. Đừng chủ quan là đã test hôm trước rồi chắc bữa sau sẽ ổn. Cũng đừng chỉ ngồi đó lo sợ vì bạn có lo sợ hay không thì điều xấu cũng xảy ra. Thay vì lo sợ thì mình chủ động quản trị rủi ro, cẩn trọng hơn và có kịch bản thay thế khi rủi ro xảy ra. Đối với người đi làm, vì vậy khi làm việc cần ứng dụng định luật này vào công việc hàng ngày, suy nghĩ cho đến tận cùng của mọi việc mình làm, nhận dạng rủi ro có thể xảy ra, lên kế hoạch quản trị cụ thể, và truyền thông rõ ràng về kế hoạch này với những ai liên quan để khi điều xấu xảy ra, mọi người biết cách mà phản ứng và quản trị đúng theo kịch bản. Đương nhiên, không ai có thể nhận dạng được hết tất cả mọi rủi ro trong cuộc sống. Một giải pháp mới sẽ tạo ra những rủi ro mới. Một chút thay đổi khi triển khai kịch bản quản trị rủi ro cũng sẽ tạo ra những rủi ro mới. Ngay cả khi bạn đã cẩn trọng hết mức rồi, luôn có đâu đó nhân tố X là rủi ro không tên, không đoán trước được có thể xảy ra bất cứ lúc nào, và ta cần đủ bình tĩnh để đón nhận nó, xử lý nó. Khi hiểu định luật này, bạn sẽ trở nên cẩn trọng hơn, chi tiết và cụ thể hơn, có kế hoạch và theo dõi tốt hơn khi làm bất cứ chuyện gì hay dự án gì. Định luật Kidlin “If you write a problem down clearly, then the matter is half solved - Nếu bạn viết vấn đề xuống một cách rõ ràng là bạn đã giải được một nửa của vấn đề” Định luật này được tạo ra từ một nhân vật trong tiểu thuyết của nhà văn James Clavell. Nhân vật này đã sử dụng kỹ thuật này để giải quyết các thử thách trong cuộc sống của mình. Tôi nhận rất nhiều tin nhắn tâm sự, đặt câu hỏi về sự hoang mang, loay hoay, lơ mơ, mất định hướng trong công việc và cuộc sống, vv. Nếu các bạn để ý, sẽ thấy tôi hay khuyên các bạn suy nghĩ rồi viết ra. Viết là quá trình ta làm rõ, cụ thể hoá những gì đang diễn ra trong tâm trí. Khi bạn không viết ra, những thứ bạn nghĩ nó cứ lòng vòng trong đầu, rồi nhiều thứ nó cuộn vào nhau, chạy nhảy lung tung, tạo nên một mớ hỗn độn trong tâm trí khiến ta không còn phân biệt cuối cùng vấn đề của mình là gì. Khi hỏi, cụ thể vấn đề của em là gì, rất nhiều người ú ớ vì có quá nhiều thứ nhảy nhót lung tung trong đầu khiến chính bạn cũng trở nên mơ hồ về vấn đề của bản thân. Khi bạn mơ hồ về vấn để thì làm sao tìm ra giải pháp? Rồi cứ như vậy, ngày qua ngày, mọi thứ mờ dần, lộn xộn hơn, dường như trở nên phức tạp hơn cho đến khi bạn cảm giác vấn đề nó lớn quá, lớn hơn cuộc đời và bản thân mình. Thế là bạn gục ngã. Kỳ thực, vấn đề có thể chỉ rất nhỏ, rất đơn giản, chỉ là ta không nhận dạng nó một cách cụ thể, rõ ràng. Nên mới nói, khi bạn viết vấn đề xuống, nghĩa là bạn làm rõ vấn đề, thì tìm được giải pháp thôi, nghĩa là đã giải xong 50% của vấn đề rồi. Cho nên, sau này, cứ có vấn để gì thì nhớ viết nó xuống. Quá trình viết rất lợi hại. Nó giúp bạn tư duy rõ ràng và cụ thể hơn về những vấn đề tưởng chừng như phức tạp. Định luật Gilbert The biggest problem at work is that no one tells you what to do. When you’re hired to do a job, it’s your responsibility to find the best ways to provide the desired results - Vấn đề lớn nhất trong môi trường làm việc là không ai dạy bạn phải làm gì. Khi nhận việc, nhiệm vụ của bạn là tìm ra cách tốt nhất để tạo ra kết quả mong đợi” Tác giả định luật này là Gilbert Lafayette, chính trị gia, doanh nhân và nhà phát hành báo chí người Mỹ. Theo định luật này, làm gì làm, nói gì nói, ai giúp đỡ kiểu gì giúp, cuối cùng thì nhiệm vụ là của bạn. Cho nên, đừng ngồi đó than vãn hay phàn nàn là tại sao không ai bảo ban dạy dỗ, cần tay chỉ việc mình phải làm gì. Nếu người ta huấn luyện, cố vấn, hướng dẫn cho mình thì điều đó là may mắn, là bonus thêm cho mình mà thôi. Tâm thế của mình nên là, có cũng được, không có cũng không sao. Khi đã nhận việc, thì bản thân phải biết cách đi tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi, tìm cách để làm sao cho việc mình vừa nhận đạt được kết quả. Nếu cần phải tìm đủ mọi cách để đạt được kết quả, bạn sẽ chủ động nghĩ ra và tìm cách chứ không thụ động ngồi đó chờ người ta chỉ ra hay giao việc cho mình. Sự thụ động là cản trở lớn nhất để bạn phát triển bản thân và trở nên xuất sắc. Tôi thích định luật này, vì nó cơ bản và rõ ràng, chuyện của ai người đó chịu trách nhiệm, không đá banh, chớ đổ thừa, đừng biện minh. Không nhận thì thôi. Đã nhận thì phải sống chết và tìm đủ mọi cách để làm cho được. Người ta phát triển, lớn lên, và giỏi dang là nhờ thế. Định luật Walson “Put information & intelligence first and the money Will come rolling in - Nếu bạn ưu tiên đầu tư vào thông tin và dữ liệu tin tức, tiền bạc rồi sẽ theo đó mà đến.” Theo nhiều nguồn thì định luật này do một doanh nhân người Mỹ S.M. Walson phát biểu. Giữa những người có khả năng như nhau, ai hiểu biết nhiều hơn, cập nhật hơn, đầu tư để nắm bắt thông tin, tin tức tốt hơn thì người đó có nhiều khả năng thành công hơn. Mà khi thành công thì đương nhiên tiền bạc sẽ đến. Trong kinh doanh cũng vậy, nếu đầu tư học hỏi, cập nhật để có thể đưa ra giải pháp cho một nỗi đau, một vấn đề một cách sáng tạo nhất, phù hợp nhất dựa trên môi trường và hoàn cảnh thị trường lúc đó, giải pháp này rồi sẽ thành công. Đó là cách bạn nên tư duy thay vì chỉ biết chạy theo tiền bạc mà quên đi thứ quan trọng có thể tạo ra tiền: sản phẩm và dịch vụ đúng nhu cầu thị trường. Vậy thì, quay trở lại chuyện đầu tư, thì đầu tư vào bản thân, học hỏi liên tục, học hỏi cả đời, cập nhật mỗi ngày là cách để bạn giữ cho mình relevant - liên quan trong một thế giới đang thay đổi liên tục, bị tái định nghĩa liên tục, rất bất định và ngày càng phức tạp. Chỉ có cách học hỏi và cập nhật liên tục, kiên trì, như hơi thở không thể thiếu để giữ cho cơ thể sống và vận hành hiệu quả, bạn mới có thể thành công. Với định luật này, thay vì chạy đuổi theo tiền bạc, hãy đầu tư vào sự cập nhật cho bản thân, cho ngành nghề và sự nghiệp mà bạn đang theo đuổi. Khi bạn trình diễn sự xuất sắc, không sợ gì mà không có nhà đầu tư, được thị trường đón nhận, hay tạo ra những kỳ tích được công nhận. Định luật Falkland “When there is no need to make a decision, don’t make a decision - Khi chưa cần đưa ra quyết định, đừng vội đưa ra quyết định” Định luật này ra đời từ một câu chuyện ngụ ngôn làng Falkland về clarity - sự rõ ràng, minh bạch trong suy nghĩ và mục đích sống. Trên đời này luôn có rất nhiều thứ linh tinh, lặt vặt, tào lao, không liên quan nó gõ cửa làm phiền mình mỗi ngày. Nếu chuyện gì mình cũng suy nghĩ và đưa ra chọn lựa hay quyết định thì có mà hết pin, kiệt sức mà gục ngã. Trong khi đó, đời mình có nhiều thứ quan trọng hơn thì chưa kịp quan tâm, xử lý mình đã hết thời gian và năng lượng rồi. Cho nên, tốt nhất là chuyện gì không cần thì bỏ qua, tập trung vô chuyện có liên quan và cần thiết cho mục đích và hành trình của mình đã. Có khi nào bạn đang như vậy không? Chuyện gì cũng lao ra xử lý, suy nghĩ, quyết định dù chuyện đó không đáng, không liên quan, không đóng góp gì cho hành trình phía trước. Có khi nào bạn đang xài xạc tâm trí và năng lượng của mình không đúng chỗ, khiến bản thân mệt mỏi, đuối sức, nhưng thật ra chẳng tạo ra chút giá trị gì? Nếu có, thì có lẽ đây là lúc bạn cần tư duy lại về điều quan trọng, thứ cần tập trung, cần ưu tiên cho mục đích sống, cho hành trình và tương lai phía trước của mình. Có khi, bạn sẽ trở nên thong dong hơn khi hiểu ra và thay đổi. Gọi là định luật, thật ra đây chỉ là những đúc kết đến từ trải nghiệm sống của những người đi trước. Ngẫm lại, có khi nó sẽ giúp ta có góc nhìn khác, thông thái hơn, thoáng đãng hơn, nhẹ nhàng nhưng hiệu quả hơn. Cuối cùng, nói vòng nói vo rồi cũng trở về với bạn, người chịu trách nhiệm duy nhất về hạnh phúc và thành công của chính bản thân mình. Vậy thôi!

Có đường tắt nào để phát triển bản thân không, kiểu sáng ngủ dậy trở thành Thánh Gióng? Xin thưa là không. Phát triển bản thân đòi hỏi một quá trình, vừa học, vừa kiểm chứng, vừa trải nghiệm, vừa hiệu chỉnh sao cho thứ mình học nó trở thành kiến thức đã được cá nhân hoá cho phù hợp với hoàn cảnh và hiện thực của mỗi người. Cũng vì vậy, kinh nghiệm và công thức của người khác chỉ là những thứ để bạn tham khảo, vì nó là kiến thức cá nhân hoá của người ta, phù hợp với hoàn cảnh của người ta. Bạn chỉ có thể tham khảo để học được những nguyên tắc chung, tránh được những gập ghềnh vốn có. Còn lại, hành trình của người nào thì chính người đó phải là người mở đường, dò đường, dấn thân hành động và hiệu chỉnh, cá nhân hoá bài học cho mình trên hành trình về phía tương lai. Cho nên, đọc và học bài của người khác là tốt, nhưng quan trọng hơn nữa là bạn cần tự hỏi tự vấn bản thân nhiều hơn để tìm ra công thức phù hợp với chính mình. Ai làm chuyện này càng nhiều, càng thường xuyên, đặt cho bản thân những câu hỏi khó và tự mình đi tìm câu trả lời, người đó phát triển bản thân càng hiệu quả và thành công. Vậy thì, có thể và nên hỏi bản thân những câu hỏi thế nào? Bạn tham khảo vài câu hỏi nền tảng dưới đây xem nhé. Nếu tôi vẫn cứ như vầy, với những thói quen này, liệu tôi sẽ tốt hơn hay tệ đi trong 3-5 năm tới? Này gọi là nhìn hiện tại đoán tương lai. Thật ra, tương lai chỉ là hiện tại của quá khứ thôi. Những gì bạn làm hay đầu tư vào trong hiện tại, kết quả của nó sẽ trình diễn ra trong tương lai chứ không có gì quá thần bí ở đây. Nếu bạn học và rèn luyện quản trị bản thân thì tương lai bạn sẽ trở thành người đủ bình tĩnh để hiểu mình hiểu ta, trăm trận trăm thắng. Còn nếu bạn cứ phí phạm 7-8 tiếng mỗi ngày để quẹt quẹt ngón tay cái trên màn hình thì, tương lai bạn sẽ mờ mắt, rối loạn thông tin, rối loạn sức khoẻ tinh thần, và chẳng tiến bộ miếng nào vì có học gì đâu mà tiến bộ. Trừ phi bạn là người không quan tâm gì đến tương lai của mình, và quyết định để mặc cho dòng đời muốn đẩy bạn về đâu thì đẩy, có lẽ không ai không muốn bản thân mình giỏi dang hơn, xuất sắc hơn, vui vẻ và thành công hơn. Vậy, thì câu hỏi này là câu hỏi bạn cần đối diện với thói quen hiện có của mình và trả lời thành thật với bản thân. Chẳng có ai khác ở đây để mà mất mặt. Chỉ có bạn đối diện với chính mình. Cho nên, bạn càng thành thật với bản thân, bạn càng biết rõ mình cần bỏ hay phát huy thói quen hiện có nào, nên học và rèn luyện những thói quen mới nào. Khi bạn tự hỏi, tự biết điều chỉnh theo tiến độ và hoàn cảnh của bản thân một cách không gượng ép mà ngược lại, một cách chủ động và có động lực thì, mọi thứ sẽ diễn ra thuận tự nhiên hơn, hiệu quả hơn, dễ dàng hơn. Những việc tôi đang làm có đóng góp cho mục đích hay giấc mơ mà tôi mong muốn, hay kỳ thực chỉ để thoả mãn yêu cầu, đỏi hỏi của người khác? Đây là một câu hỏi khó, vì nó thách thức sự dũng cảm của mỗi người. Ai cũng nghĩ mình đang làm nhiều thứ, vì nhiều lý do, có lý do tự nguyện, có lý do bị ép buộc gói trong chiếc bao bì “hoàn cảnh”. Dù là gì, đây có lẽ là nỗi đau lớn nhất của rất nhiều người mà tôi từng gặp, có khi mất 5-10 năm, có người mất 15-20 năm, có người mất cả đời chỉ để nhận ra mình đã và đang không làm gì mình yêu thích hay mong muốn, không xếp thẳng hàng với mục đích và giá trị sống của bản thân, nhưng…. Đời luôn có chữ nhưng, nhưng vì hoàn cảnh thế này thế nọ thế kia, bất đắc dĩ nên không thể làm điều mình mong muốn. Đến khi quá muộn thì, thôi đành buông xuôi gởi lại những giấc mơ ấy cho đời sau, rồi expect là thế hệ tiếp nối phải hoàn thành sứ mệnh mà mình chưa bao giờ có cơ hội để bắt đầu, nhưng…. Lại là chữ nhưng, nhưng thế hệ tiếp nối họ có giấc mơ và mục đích sống riêng của họ. Sao lại bắt người khác phải gánh gánh gồng gồng giấc mơ bỏ dở của chính mình? Vậy là không fair chút nào. Chuyện ai người đó chịu trách nhiệm. Giấc mơ ai người đó hiện thực hoá. Hành trình của ai người đó phải hoàn thành chứ. Cho nên, cho dù bạn đang ở đâu trên hành trình của chính mình, dù bạn chưa bắt đầu hay đã trượt khá xa, câu hỏi này sẽ giữ bạn lại, làm cho ra lẽ lý do tại sao bạn đang làm chuyện bạn đang làm, đòi hỏi bạn phải trực diện trả lời cho chính mình và yêu cầu bạn phải chọn lựa lại, quyết định lại, và có khi phải sắp xếp đặt để lại cuộc đời mình, nếu bạn thật sự mong muốn sống một cuộc đời có ý nghĩa và đầy nắng gió. Ai là người truyền động lực cho tôi để phát triển tốt hơn? Mình muốn phát triển thì mình phải ở gần người lúc nào cũng phát triển, lúc nào cũng chạy như bay về phía trước, lúc nào cũng máu lửa và quyết liệt dấn thân, tích cực trong mọi tình huống. Chớ có ai lúc nào cũng phàn nàn, chán nản, đổ thừa, tiêu cực mà khiến mình phát triển không? Thành ra, môi trường và con người xung quanh mình rất quan trọng. Nếu bạn giao du với 5 người đều hard core - sống chết với phát triển thì bạn sẽ là người thứ 6. Còn nếu xung quanh mình ai cũng xìu xìu, ển ển thì mình cũng thành kẻ thứ 6 xìu xìu, ển ển. Đã vậy thì phát triển kiểu gì? Cho nên, có khi bạn cần nhìn lại xung quanh, xem người đang ở quanh mình, ảnh hưởng, tác động tới mình là ai, họ có truyền cảm hứng và động lực cho mình phát triển không. Nếu không thì có lẽ mình nên dạt bớt ra, tìm và thêm nhân tố mới tích cực hơn vào, sắp xếp lại những quan hệ trong đời sao cho nó tích cực và phát triển hơn, thay vì để mặc cho bản thân bị ảnh hưởng bởi những quan hệ toxic, chỉ khiến cho bản thân lún sâu vào vũng lầy cảm xúc. Đâu là những thứ mà tôi cần hạn chế? Thêm vào thì cũng phải có bớt ra. Nếu bạn dành nhiều thời gian hơn cho phát triển bản thân thì ắt bạn sẽ phải bớt thời gian cho một vài thứ khác. Vậy một vài thứ khác đó là gì? Chỉ có bạn môi biết đang xài thời gian của mình kiểu gì, và đâu mới là những thứ bạn đang phí thời gian vào chẳng vì điều gì cả, chỉ vì bạn quen như thế, chỉ vì bạn không biết từ chối, chỉ vì bạn chiều lòng một ai đó khác, hay chỉ vì bạn nghiện ngập nó…. Thời gian của mình chỉ có bao nhiêu đó. Nếu mình dành nó cho những thứ không đóng góp gì vào mục đích của bản thân thì đương nhiên mình sẽ chẳng bao giờ đủ thời gian để làm những việc có ích, có hiệu quả đóng góp cho hành trình của bản thân. Vậy thì mình rõ ràng mình phải có sự quyết liệt đánh đổi ở đây. Hoặc là bạn đầu tư vào tương lai và đích đến của chính mình, và hạn chế bớt những hoạt động không liên quan, hoặc là bạn cứ phí thời gian vào những thứ khiến bạn thoả mãn cơn nghiện nhất thời, để rồi cứ dận chân tại chỗ. Thời gian là tài sản của bạn. Bạn xài nó sao cũng được. Tất cả là lựa chọn của bạn thôi. Nhưng nếu đã chọn lựa cách sử dụng quỹ thời gian đó rồi, thì kết quả và hậu quả sẽ theo đó mà tương ứng. Tôi có thể bắt đầu tác động tương lai của chính mình từ những hành động cụ thể gì ngay hôm nay? Cuối cùng, trong bất kỳ chuyện gì mà tôi hay nhắc đến, câu hỏi vẫn là, hành động tiếp theo, cụ thể của bạn là gì. Không ai chỉ suy nghĩ mà tiến bộ và thành công. Không ai chỉ lên kế hoạch rồi không làm gì mà thành công. Đương nhiên, việc suy nghĩ và lên kế hoạch là cần thiết, nhưng quan trọng hơn nữa là triển khai, là theo dõi, là đánh giá và hiệu chỉnh. Mọi thứ cuối cùng cũng qui về hành động. Không có hành động thì mọi thứ cũng chỉ là dụng binh trên giấy, nói nói cho đã rồi thôi, hoặc đầu voi đuôi chuột, làm rình rang ì xèo rồi im im cho đến hết mùa. Cho nên, ngay bây giờ, bạn nên hỏi mình, việc bạn có thể làm ngay hôm nay là gì để đóng góp vào hành trình phía trước. Không phải là ngày mai, tuần sau, tháng sau mà là ngay hôm nay. Tính urgency - cấp thiết của hành động nó phải chảy trong máu của mình mọi lúc mọi nơi chứ không phải chỉ để phô diễn khi cần thiết. Khi đã rõ về mục đích, điểm đến và hành trình phía trước thì chúng ta cần sự cam kết vừa dấn thân, vừa quyết liệt làm, vừa linh hoạt hiệu chỉnh theo thời gian. Chỉ có như thế thì bạn mới từng bước một phát triển, từng bước một thành công. Làm gì có câu chuyện Thánh Gióng trong đời thật hôm nay, ngủ một đêm bỗng lớn lên như thổi nếu thiếu đi sự đầu tư thích đáng vào hành trình phát triển bản thân của chính cá nhân mình. Kế hoạch có lớn bao nhiêu, hành trình có dài bao nhiêu, tầm nhìn có rộng bao nhiêu thì cũng chỉ bắt đầu bằng từng bước nhỏ, và ngay bây giờ. Đâu là thứ sẽ khiến tôi hạnh phúc, thành công, mà lại đóng góp tạo tác động tích cực cho xã hội? Đây là câu hỏi Ikigai mà ai cũng phải hỏi mình. Không tìm, làm sao thấy? Không hỏi, làm sao có câu trả lời? Còn đẩy câu hỏi qua cho người khác trả lời giùm thì, có lẽ bạn đang quá thiếu trách nhiệm đối với bản thân. Đương nhiên, không tự nhiên vì may mắn mà những ngôi sao lại xếp thẳng hàng. Dù bạn đang ở trong hoàn cảnh như thế nào thì, vẫn sẽ luôn có cách để thực hiện việc chuyển đổi từ tình huống hiện có sang hành trình mơ ước. Trước hết là mình muốn và nghĩ mình làm được đã, sau đó mới tìm giải pháp. Còn chưa làm gì hết mà đã nghĩ mình xong phim rồi, hết đường rồi, vô phương rồi thì chưa đánh đã thua, chưa làm đã thất bại, chưa ra quân đã đầu hàng. Không ai nói tìm cái thấy liền. Làm gì có chuyện dễ dàng như vậy? Vì muốn tìm được thứ mình đam mê, thứ khiến mình hạnh phúc và thành công là chuyện khó. Vì nó khó nên ít người chịu làm tới nơi tới chốn. Vì ít người chịu làm tới nơi tới chốn nên có ít người thành công và nhiều người lềnh bềnh trôi nổi theo con nước xuống lên của thế giới ngoài kia. Đường nào mà chẳng gập ghềnh. Hành trình nào mà chẳng khó khăn. Vấn đề là bạn có vượt qua hết những cản trở phía trước không để tìm ra câu trả lời quan trọng nhất trong đời. Còn nếu bạn không nghĩ câu hỏi này là quan trọng thì, mình cần gì chia sẻ ở đây. Không ai rảnh đi thuyết phục bạn về việc bạn cần làm cho cuộc đời mình. Đời ai người đó lo. Đời bạn mà bạn còn không biết lo thì đừng đẩy thuyền ra thành nhiệm vụ của một ai đó khác. Không ai rảnh, mà cũng chẳng ai quan tâm đâu nhé, vì ai cũng còn có nhiều câu hỏi mà chính họ còn chưa tìm thấy câu trả lời. Thật ra thì, chẳng có công thức gì cho chuyện phát triển bản thân. Mỗi chúng ta đều là những bản thể khác nhau, với background - nền tảng khác nhau, với hành trình lớn lên và trải nghiệm khác nhau. Cho nên, câu hỏi âu cũng chỉ là dấu chỉ để bạn có thứ dựa vào cho sự khởi đầu. Còn sau đó, chính những câu trả lời mà bạn tìm ra cho chính bản thân mình mới là guiding star - sao Bắc đẩu giúp bạn tìm ra hướng đi và bản đồ phát triển. Cũng là một hướng, có khi đi thẳng, có khi quanh co, có khi chậm khi nhanh theo từng thời đoạn. Không có công thức chung cho tất cả. Bạn chính là người thiết kế hành trình. Bạn chính là người lèo lái hành trình. Và cũng chính bạn mới là du khách trong chính hành trình mình đã chọn. Vậy nên, bạn tự hỏi, bạn tự trả lời, tự vẽ và tự tìm đường mà đi. Vừa đi, vừa trải nghiệm và hiệu chỉnh. Vừa đi, vừa sáng tạo để tìm ra giải pháp thực tế hơn, phù hợp hơn, hiệu quả hơn. Trong tâm thế đó, tinh thần ta đón nhận, tư duy ta mở rộng, trải nghiệm ta phong phú, bản lĩnh ta ngày càng vững vàng hơn. Sự phát triển luôn dựa trên những nền tảng đó.

Đọc lại quyển sách này: “Change your habits, change your life - Thay đổi thói quen, thay đổi cuộc đời” của tác giả Marc Reklau, và phản tư lại những bài học hay cho bản thân. Nay ghi lại và chia sẻ cho những ai quan tâm, đặc biệt là các bạn đang loay hoay không biết làm sao để thay đổi sự ì ạch, không đâu vào đâu, bất đắc chí trong hoạt động hàng ngày của mình, sự lộn xộn trong cuộc sống hiện tại của mình, hay mất định hướng không biết phải bắt đầu từ đâu để có thể bắt đầu một hành trình mới hạnh phúc và thành công hơn. Ai cũng nghĩ, làm gì thì cũng phải nhờ vào nguồn lực bên ngoài. Kỳ thực, tất cả bắt đầu từ bên trong, từ những thay đổi cả về tư duy lẫn thói quen hàng ngày của chính bạn, không ai khác. Khi ta thay đổi, thế giới bên ngoài thay đổi theo, không phải là ngược lại. Giờ, bạn thử đọc những bài học này mà tôi rút ra xem có giúp gì cho bạn không nhé. If you think you can, you’re right If you think you can’t, you’re right — Henry Ford Nếu bạn nghĩ mình làm được là bạn đang nghĩ đúng Nếu bạn nghĩ mình không làm được, bạn cũng đang nghĩ đúng Tất cả nằm ở tâm thế của mỗi người. Nếu bản thân mình mà còn không tin vào khả năng và bản lĩnh của bản thân thì ai khác có thể tin bạn? Ai cũng có điểm mạnh điểm yếu. Ai cũng có thứ này thiếu thứ nọ. Ai cũng có chuyện đã làm qua và chuyện chưa bao giờ thử. Cho nên, không ai là hoàn hảo cho bất kỳ một công việc nào cả. Càng thử thách, càng phải thử để học hỏi để có trải nghiệm mới. Càng có vẻ khó nhằn và đòi hỏi dụng công, càng nên dấn thân để học được những kiến thức và kỹ năng mới. Cuối cùng, chưa làm mà đã nghĩ mình không làm được thì cả đời này bạn sẽ chẳng bao giờ dám làm gì. Một khi đã không dám làm, thì làm sao học được thứ gì mới? Nếu cứ loay hoay dậm chân tại chỗ, không học được thứ gì mới, không dám làm việc gì mới thì làm sao phát triển bản thân? Đời này, nếu không phát triển bản thân thì làm sao đòi hỏi thành công nó đến với mình? Cho nên, bạn nghĩ sao về bản thân thì bạn sẽ hành động y như thế. Thành công hay không đơn giản bắt đầu từ cách bạn đặt để tâm thế của chính mình. GIờ, bạn nợ bản thân một câu trả lời, bạn nghĩ mình làm được hay không làm được? It is during our darkest moments that we must focus to see the light — Aristotle Onassis Chính trong những giờ phút đen tối nhất, người ta cần tập trung để tìm ra ánh sáng Tôi nhận rất nhiều tin nhắn, chia sẻ là bản thân mình không có cái này, không được cái kia, không may cái nọ nên không làm được những gì mình mong muốn. Nếu bạn cứ tập trung năng lượng vào những thứ bạn không có thì cả đời này bạn sẽ chẳng bao giờ làm được thứ gì, vì cuối cùng ai cũng thiếu đủ thứ. Chẳng ai trên đời này có tất cả, ở trong hoàn cảnh hoàn hảo để đạt được những gì họ muốn. Sự khác biệt lớn nhất giúp cho ai đó thành công là, họ tập trung vào những gì họ có thể làm, những gì họ mong muốn đạt được, những gì họ nhất định phải tìm cách chạm vào. Tâm sức và khả năng khi được tập trung vào hành động để hiện thực hoá giấc mơ, dù trong bất kỳ hoàn cảnh khó khăn nào, cũng sẽ tạo ra năng lượng tích cực giúp bạn có thêm động lực và thu hút nguồn lực hỗ trợ từ thế giới bên ngoài. Ngay cả trong những thời đoạn khó khăn nhất như khủng hoảng kinh tế hậu Covid như hiện nay, đây là thứ bạn cần để có thể vượt qua, reset - tái tạo để mở đường, tìm kiếm hành trình mới cho bản thân để tiếp tục thành công trong một tương lai bất định. Giờ, bạn trả lời cho chính mình đi, bạn có đang tập trung hay đang bị sao nhãng bởi quá nhiều thứ không cần thiết và chẳng liên quan gì, chẳng đóng góp gì cho mục đích và hành trình thành công của bạn? Knowing yourself is the beginning of all wisdom — Aristotle Hiểu mình là khởi đầu của mọi sự thông thái Tôi rất thích câu này, vì ngoài kia ai cũng tưởng rằng phải nhồi nhét nhiều kiến thức mới gọi là thông thái. Kỳ thực, sự thông thái mang tầm vóc rất sâu sắc, không hời hợt như mớ kiến thức trong sách vở hay trường học. Thông thái là khi ta hiểu rõ nhất chính bản thân mình, hiểu bản chất của thế giới bên ngoài, hiểu ra qui luật của đất trời và hiểu mình là gì, được đặt để như thế nào trong vũ trụ này. Từ đó, ta biết rõ mình cần làm gì, không nên làm gì, nên sống ra sao cho thuận tự nhiên và mang lại giá trị trên hành trình mình chọn lựa. Khi ta không hiểu mình, ta làm sao hiểu được ai khác? Khi ta không hiểu mình, ta làm sao biết lựa chọn và quyết định của mình là phù hợp? Mà phù hợp vôi thứ gì mới được nếu không phải là giá trị cốt lõi của chính ta? Khi ta không hiểu mình, ta làm sao biết được mục đích và sứ mệnh trong đời của bản thân là gì? Mà đã không biết, thì ta đang sống, đang làm việc, đang làm gì mỗi ngày vậy, để đóng góp vào thứ gì vậy, để đạt được điều gì vậy? Nếu mình còn không biết mình đang làm gì để đạt được gì thì có phải bạn đang hoang phí thời gian và năng lượng một cách vô vọng? Cho nên, làm gì làm, mọi thứ trên đời này đều bắt đầu từ bản thân. Khi bạn chưa hoàn thành hành trình đi vào để tìm hiểu bản thân, bạn sẽ chẳng bao giờ hiểu được thế giới bên ngoài. Đã thế, thì mọi sự lựa chọn và quyết định trong đời này đang trôi dạt như lục bình giữa con nước lớn. Giờ, bạn hỏi mình đi, bạn có hiểu bản thân không? Bạn có biết mục đích và sứ mệnh của mình là gì không? Bạn có biết giá trị cốt lõi không thể thoả hiệp của mình là gì không? Nếu không thì, có khi bạn cần quay về với hành trình tìm hiểu bản thân chứ không phải hướng ra thế giới bên ngoài đang xao động. There is nothing so useless as doing efficiently that which should not be done at all — Peter F. Drucker Không có gì vô ích bằng làm hiệu quả những việc không cần làm Nghe thì rất là vô lý đến vỡ tim nhưng thực tế là rất nhiều người trong chúng ta đang làm như thế đấy, làm những thứ không cần làm, mà lại làm một cách vô cùng tận tâm và hiệu quả. Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao mình phải làm thứ mình đang làm không? Vấn đề chưa bao giờ là làm thế nào, làm bao lâu, làm bằng cách nào. Khởi đầu của mọi vấn đề, mọi công việc, mọi hành động luôn là câu hỏi why - tại sao cần làm chuyện này chứ không phải là cắm đầu làm dù không hiểu tại sao. Những người chỉ biết lao vào làm mà không hiểu tại sao mình làm, làm để làm gì, đóng góp vào mục tiêu gì, hiện thực hoá giấc mơ gì, là người luôn bận rộn nhưng không tạo ra tác động, ảnh hưởng, hay kết quả gì hay ho, cụ thể cả. Bạn nhìn quanh mình đi và nhìn lại chính mình, bạn có đang quá bận rộn hay không? Bận rộn thứ gì? Những thứ đó cuối cùng đang tạo ra giá trị gì hay đóng góp gì vào hành trình thành công hay hạnh phúc của bạn? Có khi nào bạn làm chỉ để làm, chì vì ai đó yêu cầu bạn làm, vì tưởng làm vậy là cần thiết nên đâm đầu vào làm mà chẳng hiểu tại sao? Cho nên, có khi làm ít thôi, nhưng tập trung vào 20% của những việc sẽ tạo ra 80% kết quả. Có khi, làm ít thôi, và chỉ tập trung vào những việc cần làm nhằm hiện thực hoá mục tiêu hay giấc mơ của chính mình. Còn lại, không cần busy mới cảm giác là mình có ích. Người có ích người ta rảnh lắm, vì tất cả những gì họ làm đều có lý do tại sao xung quanh đích đến mà họ muốn đạt được, bỏ qua mọi sự sao nhãng và những việc làm vô ích. Giờ, bạn phản tư đi, bạn có đang làm quá nhiều thứ rất hiệu quả nhưng vô ích hay không? Nếu chỉ tập trung vào 20% những việc để tạo ra 80% kết quả thì danh sách ưu tiên của bạn sẽ nhìn như thế nào? Có khi, bạn cần học và rèn luyện kỹ năng quản trị quỹ thời gian để bản thân thong dong và thành thơi hơn mà vẫn hoàn thành mục tiêu xuất sắc. We are what we repeatedly do. Excellence, then, is not an act, but a habit. — Aristotle Ta chính là hành động mà ta lặp đi lặp lại. Sự xuất sắc, vì vậy, không phải là một sự việc, mà là một thói quen. Bạn nghĩ đi, nếu mình cứ cà tàn cà tàn mỗi ngày lặp đi lặp lại thì mình trở thành kẻ cà tàn. Nếu mình cứ cầu thả trong việc làm hàng ngày lặp đi lặp lại thì mình biến thành đứa cẩu thả. Nếu mình cứ lường biếng làm cho qua, qua loa cho xong mỗi ngày lặp đi lặp lại thì chắc chắc thế giới định danh mình là kẻ hời hợt, vô tâm. Nếu cứ như thế, không có gì thay đổi, thì thói quen đó sẽ thành tính cách, và bạn tự trình diễn với thế giới bên ngoài về con người tào lao từ chính thói quen lặp đi lặp lại của mình. Đừng chỉ trích tại sao người khác coi thường hay không ủng hộ mình. Có khi, ta cần nhìn lại bản thân, xem mình có khi nào đang làm rất nhiều thứ theo những thói quen không tốt. Nếu có, có khi bạn cần thay đổi, và kiên định, kỷ luật thay đổi những thói quen xấu đó, rèn luyện nhiều thói quen tốt hơn. Nếu đang cẩu thả, hãy học cách cẩn thận. Nếu đang qua loa, hãy học cách tập trung và chuyên tâm vào những gì mình làm. Nếu đang cà tàn, hãy dành thời gian suy nghĩ, viết ra mục tiêu cho bản thân, xây dựng kế hoạch hành động và bắt tay vào thực hiện, một cách có kỷ luật. Sau tất cả, sự xuất sắc đến từ thói quen. Một khi đã học được thói quen xuất sắc thì làm gì bạn cũng làm một cách thật xuất sắc. Một người làm gì cũng làm một cách xuất sắc thì bạn nghĩ họ có thành công không? Giờ, bạn tự ngẫm đi, mình đang có những thói quen nào cần delete và có những thói quen nào cần xây dựng? Thay đổi thói quen, thay đời cuộc đời đơn giản là như thế. Tuy đạo lý chẳng có gì cao siêu, nhưng chính sự giản đơn của nó lại là thứ khó nhất để chạm vào. Một khi đã chạm vào, thì lo gì cuộc đời không đổi thay một cách tích cực hơn, hạnh phúc hơn, thành công hơn?

Trên đời, mỗi người đều có giấc mơ và mong muốn khác nhau. Có người chỉ muốn sinh ra, lướt qua cuộc đời một cách an toàn và dễ dàng nhất rồi thôi. Có người tham lam muốn sở hữu đủ thứ, được tận hưởng tất tần tật mọi thú vui, dục vọng cá nhân bất chấp hậu quả. Cũng có người muốn thành công, tạo ra những tác động tích cực cho cộng đồng, xã hội, để lại những di sản có giá trị cho đời, vv. Dù là gì, ở đây chúng ta không là ai để có thể phán xét hay đánh giá người khác, vì mỗi người một hành trình, mỗi người mỗi hoàn cảnh khác nhau. Nếu có thể giúp ai đó tốt hơn thì mình giúp. Nếu không thể thì cũng không nên chỉ trích hay làm hại ai là được. Tuy nhiên, nếu đã là người có chí hướng, có mục đích sống và mong muốn tạo ra giá trị trong cuộc đời này, không ai có thể cứ trôi như lục bình theo dòng chảy được. Muốn hoàn thành sứ mệnh của bản thân, ta cần phải vững vàng. Muốn trở thành người thành công và xuất sắc, ta càng phải vững vàng hơn. Muốn làm được nhiều điều giá trị, có ích cho xã hội, lại càng phải dũng cảm đương đầu với những thử thách và khó khăn không tưởng trên hành trình, và vì thế càng phải vững vàng mới có thể vượt qua tất cả, giữ mình là mình, giữ lý tưởng và mục đích kiên định để đi hết hành trình vốn gập ghềnh trong cuộc sống. Và để giữ cho bản thân vững vàng, ngoài việc xây dựng những thói quen tốt giúp bạn xây dựng nền tảng ngày càng vững vàng, cũng có nhiều thói quen rất hại mà chúng ta cần tránh. Hài lòng trong vòng an toàn Làm người, đương nhiên ai cũng mong mọi thứ yên ổn, an toàn, không thay đổi, không lên xuống phải trái bất thường để khỏi phải đương đầu, khỏi mất năng lượng não và tâm sức để giải quyết. Từ thời nguyên thuỷ, não người đã được cấu trúc bằng cách đi tìm tín hiệu nguy hiểm và báo động cho con người tránh mọi nguy hiểm có thể có ở ngoài kia, bằng cách lui vào trốn trong hang. Qua bao tiến hoá theo thời gian, thật ra cấu trúc này không thay đổi. Con người vẫn cứ đi bắt tín hiệu nguy hiểm và an tâm hơn khi ta ở trong vòng an toàn, mọi thứ thật quen thuộc, ngày nào như ngày nấy, tránh hết mọi thứ khác di có thể xảy ra. Default của chúng ta là hài lòng và níu giữ vòng an toàn. Cho nên, điều đó không có gì sai, cũng không có gì đáng trách. Chúng ta sinh ra đã vận hành như thế quen rồi. Tuy nhiên, đó là default cho những ai chỉ muốn dừng lại và hài lòng trong vòng an toàn cả đời, sống loanh quanh hết một đời rồi ra đi. Nếu đó là lựa chọn, chẳng có gì sai, cứ sống như vậy và hài lòng với lựa chọn đó. Vòng an toàn khiến con người níu kéo tư duy đóng, không tiếp nhận cái mới, ý tưởng mới, ý kiến khác đi, cách tiếp cận mới. Tư duy này khiến mọi thứ được đưa vào qui trình chung, theo đó mà vận hành, gạt bỏ mọi sự ngoại lệ hay khác biệt, và vì thế giết chết mọi sự sáng tạo, cải tiến, đột phá, hay phát triển. Tỷ lệ con người đang ở trong chế độ default, an toàn với tư duy đóng trên thế giới có lẽ cao hơn rất nhiều so với người muốn dấn thân. Do đó, nếu bạn đang ở trong chế độ này, cũng không có gì đáng ngạc nhiên. Câu hỏi là, đó có phải là lựa chọn của bạn không? Nếu có, chúng ta dừng lại ở đây. Nếu không, có lẽ bạn cần phải tìm cách để vượt ra khỏi nó. Nếu đã có khát khao, có đam mê, có tâm huyết hay mong muốn làm gì đó lớn lao hơn, đã đời hơn, đầy nắng gió hơn thì có lẽ sự hài lòng và chiếc vòng an toàn kia không giúp được gì mà có khi còn là rào cản lớn nhất trong đời của bạn. Một khi đã dấn thân vào hành trình ngoài kia, người ta cần đối diện với chông gai, với sự bất định, với những gian nan không ai có thể biết trước hay tưởng tượng ra. Và cũng vì vậy, khi đã dấn thân, không ai còn có thể giữ cho mình ở trong chiếc vòng an toàn kia nữa. Người ta cần dũng cảm bước ra, đón nhận mọi sự bất định, đón nhận và đồng hành với những điều mới mẻ, chưa từng có tiền lệ, và vì thế chưa có giải pháp sẵn mà phải kiến tạo và thiết kế từ đầu. Chỉ bằng cách đó, con người mới từng bước từng bước một trải nghiệm và trở nên vững vàng trên hành trình bất định. Không chịu trách nhiệm về quyết định của bản thân Nhiều người bị bệnh này, indecisive - không dám ra quyết định, vì sợ quyết định của mình sai, dẫn đến thất bại mà muối mặt. Cho nên, chi bằng trao quyền cho ai đó khác ra quyết định giùm mình, để lỡ có sai hay thất bại thì, mình còn có người để đổ thừa, để gánh trách nhiệm giùm, đỡ mang tiếng và mất mặt. Nhưng trên đời này có ai xuất sắc hay thành công mà nhờ vào quyết định của người khác đâu? Khi đến cả bản thân mình mà bạn còn thiếu trách nhiệm thì, bạn làm gì có chút trách nhiệm nào với bất kỳ chuyện gì khác. Mà đã là người thiếu trách nhiệm thì có việc gì nó thành, có chuyện gì nó xong, có thứ gì nó tới? Muốn thành công, muốn vững vàng chạm vào điểm đến, trước hết bạn phải có trách nhiệm với lựa chọn và quyết định của chính mình. Có chơi có chịu. Có sai có nhận rồi sửa chữa, cải tiến, tìm cách làm cho mọi thứ tốt hơn. Đời này, không ai khác, dù rất thương yêu bạn đi chăng nữa, có thể chịu trách nhiệm cho bất kỳ quyết định hay lựa chọn nào của bạn. Nếu cả đời đi vay mượn lựa chọn của một ai đó khác, xem như bạn đang không sống cuộc đời của chính mình mà sống thân tầm gởi trên cuộc đời của một ai đó khác. Mà tầm gởi thì, làm sao hoàn thành giấc mơ trở thành cây to, cổ thụ? Đương nhiên, quyết định của chúng ta không phải lúc nào cũng đúng và phù hợp. Là người, sẽ có lúc vì hoàn cảnh, tâm trạng, cảm xúc mà đưa ra những quyết định sai. Vậy thì cũng có sao đâu? Người vững vàng học từ vấp ngã, để rồi đứng lên ngang nhiên tại nơi vừa ngã, học được bài học đáng giá, rồi tiếp tục đi về phái trước, một cách vững vàng hơn. Chơi trò nạn nhân Không chịu trách nhiệm với bản thân thì thôi, nhiều người còn tệ hơn, chơi trò nạn nhân, chuyện gì xảy ra không hay thì bản thân cũng chỉ là nạn nhân, mọi lỗi lầm đổ hết cho người khác. Nếu tư duy đã là nạn nhân thì đời này thứ gì cũng sai hết, ví dụ như vì em sinh ra ở quê, vì gia đình em nghèo, vì ba má em thất học, vì em không được vào trường xịn, vì em không có mentor giỏi, vì em xui không ai đưa tiền hỗ trợ kinh doanh, vv và vv. Đời này có hàng tỷ thứ không như ý, có vô số tình huống không theo sự đặt để của ai, có rất nhiều điều không ai biết trước sẽ xảy ra ngoài dự định. Cho nên, nếu nghĩ mình là nạn nhân, thì ngày nào giờ nào, chuyện gì bạn cũng là nạn nhân, và vì thế điều duy nhất bạn có thể làm là ngồi đó khóc than cho thân phận của mình, không làm gì cả, cho đến khi héo mòn đến hết cuộc đời rồi ra đi trong tiếc nuối. Bằng không, có khi bạn cần dẹp ngay cái khái niệm nạn nhân ấy trong tự điển cuộc sống, đứng lên chủ động suy nghĩ, tư duy, chủ động lên kế hoạch, chủ động hành động và chịu trách nhiệm cho tất cả những việc mình làm. Chỉ có như thế, con người mới vững vàng đi về phía mục đích và giấc mơ mà mình sở hữu. Thiếu kiên nhẫn Đường đời có khi nào là bằng phẳng? Không có! Dù là ai, dù ở trong hoàn cảnh nào, ai cũng có con đường gập ghềnh theo cách riêng của mình. Rồi bạn nghĩ mình chịu được bao nhiêu gập ghềnh, vượt qua được bao nhiêu trở ngại, vấp ngã được bao nhiêu lần thì bỏ cuộc? Con số này mỗi người mỗi khác, có người chỉ một lần là nằm bẹp không đứng lên được nữa, có người thì vài lần, chục lần rồi thiếu kiên nhẫn buông xuôi. Cơ mà bạn có biết, người thành công có người bị từ chối hay phủ nhận đến vài trăm lần mới thực hiện được ý tưởng của mình? Vậy thì một vài lần bất như ý của bạn sá gì so với họ? Người thành công họ vững vàng và kiên định đi về điểm đến một khi đã xác định đó chính là mục tiêu cần thực hiện, và họ không bao giờ cho phép mình lui bước. Hành trình có khi tưởng chừng như bất khả thi đi chăng nữa, họ vẫn có cách làm cho nó khả thi. Sự cố chấp hay kiên định này giúp họ luôn giữ cho bản thân đủ niềm tin để hoàn thành giấc mơ đã chọn. Nếu ngay cả đến giấc mơ của bản thân mà mình còn bỏ cuộc thì đời này còn có thứ gì đáng để dấn thân? Tư duy đời còn nợ ta Có người thì, sinh ra đã có suy nghĩ đời này nợ họ. Cha mẹ nợ ta nên phải lo lắng, nuôi dưỡng ta. Anh chị em nợ ta nên họ phải giúp ta dù ta chẳng giúp mình. Bạn bè nợ ta nên ta cần gì họ phải ra tay, nếu không thì họ chẳng phải bạn bè. Thầy cô, mentor nợ ta nên họ phải chỉ đường nhanh, đường dễ, không mất công làm gì mà vẫn thành công cho ta mới được, không thì họ không hoàn thành trách nhiệm của mình. Xã hội, quốc gia nợ ta nên phải cho ta nguồn lực ta cần để hoàn thành giấc mơ của mình, không thì thất bại của ta là tại họ. Bạn là trung tâm vũ trụ. Mọi thứ, mọi người trong vũ trụ này đều nợ bạn và được sinh ra chỉ để phục vụ theo yêu cầu và khát khao của bạn. Sự ích kỳ đó có lẽ là level ích kỷ cao nhất của một con người, khi đời này vốn trước sau nợ bạn. Có điều, đó là thứ bạn nghĩ, còn sự thật thì đời này chẳng ai nợ ai. Mỗi người sinh ra là một bản thể độc lập, tự chịu trách nhiệm cho bản thân. Nếu có ai đó vì thương yêu hay vì bất kỳ lý do gì khác mà giúp đỡ thì đó là cái phước trong đời, được thì lo mà biết ơn và trả ơn. Họ không nợ cũng chẳng có trách nhiệm gì phải phục vụ cho ai hết. Cho nên, nếu bạn nghĩ họ nợ mình thì cứ ngời đó nghĩ, rồi tự mình lên cơn khi họ chẳng giúp mình. Hành trình không xuất phát hay chẳng đến nơi khi ngời đó đòi nợ hoài chẳng xong thì, đó là câu chuyện của riêng bạn, không liên quan gì ai cả. Đã vậy, thì khỏi mơ hoành thành, đừng nhắc đến thành công, chớ than phiền về được mất. Còn muốn đòi nợ thì cứ ngồi đó mà chờ. Có khi đến hết đời rồi sẽ có người đến nói với bạn trước khi check out rằng, chủ nợ duy nhất của bạn chính là bạn đó, bạn nợ mình một lời xin lỗi vì đã phí hoài cả một cuộc đời. Thôi thì, nếu đã vướng vào những thói quen này và không thể thoát ra, bạn cũng là một trong số đông trên thế giới. Có điều, nếu đã hài lòng ở đó, thì đừng than phiền, trách móc, chỉ trích, hay đổ thừa gì ai, cứ như vậy mà đi hết hành trình. Còn nếu đã nghĩ khác, muốn làm khác, sống khác và đạt được những thành quả rất khác thì, có khi cần mài dần những thói quen chẳng mấy hay ho này, để bản thân vững vàng hơn, kiên định hơn trên hành trình thành công đi đến tương lai.

Trước hết, thành công ở đây là ý nói tạo ra được thành quả theo mong muốn của bạn, không liên quan gì đến khái niệm thành công do xã hội đặt ra. Thành công với người này có thể là tước vị cao ngất ngưỡng, với người khác có thể là tiền của đầy kho, nhưng với một số người có thể chỉ đơn giản là cuộc sống bình an & hạnh phúc. Cho nên, không có khái niệm thành công chung cho tất cả mọi người. Bạn muốn gì trong đời, mục đích của bạn ở đâu, điểm đến của bạn chỗ nào thì đó chính là thành công của bạn khi chạm vào. Vì vậy, trước khi làm gì, bạn nên rất rõ ràng thành công nó nhìn ra sao với chính bản thân mình, đừng vay mượn khái niệm thành công của ai, đừng dòm ngó so đo nhà hàng xóm, cũng đừng chạy theo công thức thành công của bất kỳ ai. Cuộc đời của mình, chỉ có mình mới biết bản thân muốn gì, và cũng chỉ có mình mới biết thành công đối với bản thân là gì. Nếu điều này quan trọng đối với một cuộc đời như thế mà bạn còn không quan tâm tìm kiếm thì sống trên đời rồi có ý nghĩa gì đâu? Cho nên, trước khi bàn chuyện làm gì để thành công, điều quan trọng hơn hết là biết định nghĩa của chữ thành công trong tự điển cá nhân của mình. Nếu bạn chưa biết, hãy đi tìm cho đến khi biết rõ mới thôi. Nếu bạn không sure, hãy suy nghĩ và phản tư về nó cho đến khi sure mới thôi. Nhưng một khi bạn đã rõ ràng rồi thì hãy vững vàng và kiên định vượt qua hết mọi gập ghềnh để tiến về điểm đến thành công ấy. Đó là khi chùng ta bàn nhau về sự tập trung. Người thành công luôn tập trung, vì họ hiểu thứ gì là quan trọng, và cam kết 1000% tâm sức, năng lượng của mình vào đó. Tập trung là xuất sắc rồi, nhưng tập trung vào việc gì mới được? Trên đời này có rất nhiều thứ xảy ra xung quanh ta, có những thứ nằm trong tầm kiểm soát của ta, nhưng cũng có rất nhiều thứ hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của ta. Giờ bạn nói đi, vậy thì bạn nghĩ mình cần tập trung vào thứ gì? Trong tầm kiểm soát Nếu bảo bạn list ra hết tất cả những gì bạn có thể kiểm soát thì bạn sẽ viết được bao nhiêu thứ? 10? 20? 100? Mỗi người chúng ta có thể ghi nhận rất khác nhau về những gì mình có thể kiểm soát, tuỳ theo hoàn cảnh và khả năng của mỗi người. Tuy nhiên, list kiểu gì thì cuối cùng cũng chỉ có thể vòng quanh những thứ mình nghĩ, tự làm, tự ra quyết định, tự chịu trách nhiệm, ví dụ như làm đúng giờ, ngủ dậy sớm, tập thể dục thường xuyên, học mỗi ngày, đọc sách mỗi tối, ăn cơm đúng bữa, vv. Cứ thứ gì một mình hoàn toàn có thể chủ động thực hiện và hoàn thành được thì nó nằm trong tầm kiểm soát của mình. Còn thứ gì phải phụ thuộc vào lựa chọn, quyết định, hành động của người khác mới thành thì mình đâu có cách nào chủ động 100%, nên coi như nằm ngoài tầm kiểm soát. Giờ bạn nghĩ đi, ví dụ như chuyện người ta chỉ trích hay nói xấu mình thì mình có kiểm soát được không? Được chết liền. Cái mồm là mồm nhà người ta. Cái não là não người ta. Cảm xúc vô thường lúc này khi nọ là cảm xúc của người ta. Bạn nghĩ mình kiểm soát được ư? Đừng giỡn chứ! Người ta vui buồn, lên cơn bất chợt rồi ném đá theo cảm xúc bất chợt thì làm sao mình đỡ nổi? Cho nên, tốt nhất là mình bỏ qua, khùng điên lên cơn gì kệ họ đi, thứ đó nằm ngoài tầm kiểm soát của mình. Có chăng, là mình tập trung vào việc kiểm soát cảm xúc và phản ứng của chính mình đối với hành vi của người ta. Người ta lên cơn rồi mình có lên cơn theo không? Người ta độc miệng dại mồm rồi mình có dại mồm độc miệng lại không? Hay mình học cách bình tĩnh, coi như pha, bỏ qua vì nó quá tào lao, để dành thời gian tập trung vào những điều quan trọng hơn cho thành công của chính mình? Đời mình là của mình, ai biết gì đâu mà nói. Còn thứ người ta nói, có khi nó chỉ là hành vi thể hiện những nút thắt quá khứ của chính họ mà thôi, liên quan gì tới mình đâu. Thành ra, thôi cứ chuyện gì cần làm để đạt được điều mình muốn, nằm trong tầm kiểm soát của mình thì mình chuyên tâm vào đó mà làm, bỏ ngoài tai những thứ chẳng liên quan. Nếu cứ để ý và bị tác động bởi những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát, rồi lậm vào đó mà co kéo cảm xúc thì xong phim. Loay hoay trong đó chẳng làm gì được vì nó nằm ngoài tầm kiểm soát của mình, lại chẳng thể thoát ra vì chìm sâu vào vũng lầy cảm xúc. Cứ như vậy, chuyện nhà mình làm không xong, chuyện nhà người ta không liên quan. Mình biến thành kẻ vô dụng, loanh quanh trong cái vòng lẩn quẩn do chính mình tạo ra cho bản thân và cuộc sống của chính mình. Sao phải làm khó bản thân dữ vậy? Thôi ha. Từ giờ chỉ tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát, nằm trong phạm vi kiểm soát của bản thân, tập trung vào những thứ bản thân có thể làm để đạt được định nghĩa thành công mà bạn đặt ra cho bản thân. Vậy thôi là vĩ đại lắm rồi. Đừng bận tâm cho lắm mà toàn là chuyện nằm ngoài tầm kiểm soát. Ngoài tầm kiểm soát Con người sống trong thế giới này, gọi là thế giới bên ngoài, vì thiệt tình là nó ở bên ngoài cái thân mình, và hầu như vận hành theo nguyên tắc của riêng nó, chẳng ai tác động vào cho được. Trời có mưa có nắng, thế giới có chiến tranh hay hoà bình, lạm phát có tăng hay giảm, lãi suất ngân hàng lên hay xuống, kinh tế toàn cầu khủng hoảng hay không, sếp bạn vui hay buồn, đường ổ gà nhiều hay ít, vv, bạn có làm gì cũng chẳng tác động vào cho được. Vậy, gọi là nằm ngoài tầm kiểm soát. Đương nhiên, có những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát mà bạn hoàn toàn không có chút ảnh hưởng hay tác động gì cho được, ví dụ như chiến tranh, thời tiết, tình hình kinh tế xã hội, ý kiến ý cò của người đời, vv. Vậy thì đọc chơi cho biết thôi chứ đừng phí thời gian ngụp lặn trong đó làm gì, phí thời gian vô ích. Bao nhiêu thời gian và năng lượng đổ vào đó, dù làm gì cũng chẳng mang lại bất kỳ kết quả hay ảnh hưởng chi chi đến bản thân thì làm để làm gì, trừ phi thứ bạn làm có thể tạo ra một ảnh hưởng tích cực nào đó đến cục diện hay kết quả. Khi một thứ gì đó nằm ngoài tầm kiểm soát, nhưng bạn biết là mình có thể tác động hay ảnh hưởng tích cực đến nó, ví dụ như giúp ai đó nhìn rõ vấn đề hơn, bình tĩnh hơn, vui vẻ hơn, vv, thì bạn có thể dành thời gian để thực hiện vì tác đồng của nó là tích cực. Có điều, chuyện bạn làm ảnh hưởng tới đâu, có mang lại kết quả như bạn tưởng hay không thì nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn, và bạn cũng đừng nên trông chờ vào đó để rồi thất vọng khi nó không xảy ra theo ý muốn của mình. Cuối cùng, nó vẫn là nằm ngoài tầm kiểm soát cơ mà, chỉ là nếu có thể tạo tác động tích cực thì mình làm, còn lại thì để yên cho vũ trụ sắp xếp và đặt để. Vậy thôi, nhẹ nhàng vui vẻ. Còn mình thì quay về tập trung vào những điều mình có thể kiểm soát để hoàn thành mục tiêu của cuộc đời mình. Có nhiều thứ, ngay cà là chuyện đời mình mà bản thân cũng không kiểm soát được nữa là, ví dụ như quá khứ đã qua, tương lai chưa đến, nhìn nhận và phản ứng của người khác về mình, vv. Không kiểm soát được thì mình chấp nhận hiện thực nó là như thế, vui vẻ chấp nhận, thứ gì mình có thể làm trong hiện tại để ảnh hưởng tích cực đến nó thì làm, không thì thôi. Ví dụ nút thắt quá khứ mình có thể chủ động quay về để gỡ. Lo lắng tương lai mình có thể chuẩn bị phát triển bản thân từ hiện tại để sau này hành trình có thể mượt hơn. Sống chân thực là mình, kiên định với giá trị cốt lõi của bản thân để thời gian chứng minh cho người đời mình phẩm chất thế nào. Đường ta ta cứ thế mà đi. Còn lại, ai nghĩ gì nói gì kệ người ta đi, hơi đâu mà quan tâm và phản ứng. Tóm lại, chuyện ngoài tầm kiểm soát thì không quan tâm, biết cho cập nhật thế thôi, đặc biệt là những thứ có ảnh hưởng đến cuộc đời và sự nghiệp của mình. Còn thứ gì nằm ngoài tầm kiểm soát mà có thể tác đồng tích cực được thì làm, không trông mong gì, làm vì cái tâm, vì xuất phát từ giá trị bản thân thôi. Còn lại, đừng phí thời gian vô ích vào những gì ngoài tầm kiểm soát. Nếu hiểu được đạo lý này thì bạn đã nửa đường đi đến thành công. Người đời dễ bị sao nhãng bởi thế giới bên ngoài, mang hết chuyện ngoài tầm kiểm soát vào nhà, bới tung lên rồi loay hoay trong đó. Người hiểu chuyện thì dẹp hết qua một bên, tập trung vào những gì bản thân có thể kiểm soát để hoàn thành mục tiêu của chính mình, và thế là họ thành công. Vậy thôi đó, không có gì ghê gớm cả.

Trong đời, dù là chuyện trong nhà ngoài ngõ, chuyện công việc, sự nghiệp, cá nhân, chuyện chung hay chuyện riêng gì, thì cũng có bắt đầu và kết thúc. Tuy nhiên, vấn để là rất nhiều người trong chúng ta chỉ biết bắt đầu, thích bắt đầu, hào hứng khi bắt đầu, nhưng sau đó lại lơ là, mất tập trung, hết hứng, bỏ mặc cho mọi chuyện dang dở, không đâu vào đâu, rồi cứ để cho chuyện nó lơ lửng như thế, bỏ đi bắt đầu việc khác. Cả đời, cứ bắt đầu nhưng chẳng bao giờ hoàn thành, cứ mở ra nhưng chẳng bao giờ đóng lại, nên cứ lan man làm đủ thứ nhưng cuối cùng chẳng tạo ra thành quả gì đáng kể. Không hoàn thành những gì mình bắt đầu là một loại bệnh, và nếu bạn không chữa nó thì, bạn sẽ cứ loay hoay trong cái vòng lẩn quẩn của sự bắt đầu. Câu hỏi là, tại sao người ta lại không thể kết thúc những gì mình bắt đầu? Nguyên do của căn bệnh này là từ đâu? Với một số người, nguyên nhân có thể đến từ việc thiếu tư duy, thiếu nghiêm túc trong việc nghiên cứu thứ gì là quan trọng, là phù hợp, là cần thiết đối với bản thân khi lựa chọn. Chính vì không biết mình cần gì, nên làm gì, điểm đến và mục đích của mình là đâu nên đụng gì cũng xông vào, tham gia, chen lấn cho có tụ, cho đỡ cảm thấy FOMO - sợ bỏ lỡ cơ hội. Có điều, lang thang trong đó một thời gian thì thấy chán, thấy không vui, thấy mệt vì phải bỏ sức lực, thời gian, nguồn lực nên bắt đầu lơ là, mất hứng, vv. Đây có thể nói là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến rất nhiều sự dở dang. Có người thì, biết là thứ này cần cho bản thân nên bắt đầu, nhưng lại không tìm được động lực để duy trì và kết thúc. Một lần nữa, bạn biết là nó cần, vì ai đó bảo thế, vì ai đó khuyên bạn, ép bạn, đẩy bạn vào thế phải bắt đầu nên bạn cứ để mặc cho dòng đời đưa đẩy bạn vào một cách hết sức thụ động, tới đâu hay tới đó. Bắt đầu rồi, tới đâu thì tới, bạn cũng chẳng việc gì phải chủ động dấn thân, ra sức hành động hay cật lực hoàn thành, vì cuối cùng đó có phải là thứ bạn chủ động bắt đầu đâu, chẳng qua là nhắm mắt trôi theo những gì người khác bày biện và sắp đặt. Vì không phải là thứ mình chủ động mong muốn, nên nó có hoàn thành hay không thì với bạn cũng chẳng ý nghĩa gì, xong cũng được, không xong cũng chẳng sao, lỗi là ở người ép bạn vào chớ chẳng liên quan gì tới bạn. Cho nên, kệ nó, không liên quan dù chuyện chẳng hoàn thành. Lại cũng có người thiếu bản lĩnh và nghị lực, bắt đầu vui quá, nhưng hành trình nào mà chẳng có chông gai, nên khi gặp phải khó khăn thử thách thì chùn chân, nản chí. Vấp ngã cái là nằm bẹp dí không đứng lên nổi, rồi viện cớ khó, quá sức, ngoài khả năng của bản thân để bỏ cuộc. Mà đời này có chuyện gì là dễ đâu? Thứ gì cũng có hành trình gập ghềnh của nó. Thứ gì cũng phải dụng công mới hoàn thành cho được. Nếu cái gì cũng dễ thì làm gì có người thành công kẻ thất bại, làm gì có người hoàn thành và kẻ chẳng kết thúc bao giờ? Cho nên, đó chẳng qua cũng chỉ là biện minh cho sự thiếu kiên định, thiếu dũng cảm, nghị lực và bản lĩnh của mình thôi. Mà bản lĩnh là từ đâu ra, nếu chẳng phải là sự học hành, rèn luyện, và trải nghiệm liên tục qua năm tháng để phát triển bản thân, để giúp cho bản thân lớn lên qua từng bài học, dù là bài học màu cầu vồng hay tro bụi, dù lấm lem bùn đất hay vương màu sân khấu lung linh…. Có rất nhiều lý do, và mỗi người đều có cho mình một lý do riêng để không hoàn thành những gì mình đã bắt đầu. Và nếu cứ để mặc cho mọi việc trôi đi trong đời dở dang như thế, chẳng bao giờ hoàn thành, thì bạn chỉ đang làm có một việc thôi, tự mình hoang phí nguồn lực và tâm sức của bản thân để tự mình đẩy bản thân vào thất bại, vì cuối cùng, bạn có hoàn thành được chuyện gì đâu. Khi nó thành thói quen, cứ bắt đầu mà chẳng bao giờ hoàn thành, thì nó cũng trở thành căn bệnh mãn tính, dân gian gọi là cái huông, khiến bạn tự lập trình cho não là cứ bắt đầu rồi bỏ cuộc, mặc định là những việc mình làm sẽ chẳng bao giờ hoàn thành. Sự mặc định đó nó tác động vào cảm xúc và khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, chán nản, mất hứng, mất năng lượng khi phải làm gì liên quan. Nó luôn tìm ra lý do để bạn bỏ cuộc, rồi thuyết phục bạn là, bỏ cuộc là chuyện đương nhiên, vì nó không phải là thứ bạn muốn, vì nó không phải là lỗi của bạn, vì nó nằm ngoài khả năng vận hành của bạn, vv. Dù là gì, căn bệnh này chỉ khiến cho người ta dậm chân tại chỗ, loay hoay trôi dạt trong đời rồi cũng chẳng tới đâu. Nếu đó là bạn, là bỏ mặc cho cuộc đời mình trôi như lục bình không điểm đến, mặc cho đời đưa đẩy không một chút quan tâm, thôi thì mình dừng ở đây. Nếu đã ở trong tâm thế như vậy thì không còn chuyện gì để bàn. Bạn cứ trôi, tới đâu hay tới đó, nhưng đừng bao giờ phàn nàn hay đổ lỗi cho ai, vì bạn có làm gì ra trò đâu mà có quyền phàn nàn. Việc duy nhất bạn có thể làm, là nhận lãnh những gì dạt vào thân phận của mình, rồi quận vào nó, sống quẩn quanh với nó cho đến hết đời. Thế thôi! Còn nếu đó không phải là bạn, hay nếu bạn cảm thấy mình sinh ra để có thể làm nhiều hơn như thế thì, có khi bạn nên chữa bệnh, cho bản thân cơ hội để bắt đầu và hoàn thành, không phải chỉ là một, mà là tất cả những gì mình đã, đang và sẽ bắt đầu, như một tư duy, tâm thế của người thành công và chiến thắng. Khi con người bắt đầu bằng tâm thế đó, họ sẽ hoàn thành tất cả mọi việc trong đời, dù là kết thúc có màu hồng hay xám xịt, có thành công hay thất bại, có vuông tròn hay méo mó so với mong muốn ban đầu. Hoàn thành, không phải chỉ dành cho những lung linh, đẹp đẽ, hoành tráng ở ngoài kia. Hoàn thành là phẩm chất của người thành công, là thước đo của bản lĩnh và nghị lực, là tư duy mở để dấn thân, học hỏi, rèn luyện, trải nghiệm và lớn lên. Wrap up - gói ghém lại những gì mình đã mở ra, dù hiện trạng có như thế nào, để rồi bước tiếp, vươn lên, lớn lên là cách mà những người thành công luôn vận hành và duy trì trong cuộc sống. Vậy thì chữa bệnh bằng cách nào đây? Tâm bệnh thì chữa bằng tâm thuốc. Đây là vài cách bạn có thể suy nghĩ và ứng dụng. Nhớ là, không có thuốc nào xài được cho tất cả mọi người. Mỗi người cần phải thử, rồi biến tấu cho phù hợp với hoàn cảnh và hiện thực của mình. Chỉ khi bạn hiểu căn bệnh của bản thân và tìm ra cách chữa cho chính bản thân thì bệnh này mới khỏi. Không có bác sỹ sẵn ở ngoài kia cho bạn. Bệnh mãn tính thì người bệnh phải tự chữa, vì chỉ có họ mới hiểu nhất thuốc nào là phù hợp với mình. Chia nhỏ & tập trung vào những việc ưu tiên Khi mục tiêu lớn quá, hành trình dài quá, đường đi xa quá thì ai mà chẳng ngán cơ chứ. Cho nên, nếu rơi vào cảnh này thì bạn nên chia nhỏ hành trình của mình ra thành từng trạm, như đi tàu vậy đó, rồi lên kế hoạch hoàn thành theo từng trạm. Như vậy thì điểm đến nó có vẻ gần hơn, dễ hoàn thành hơn, dễ phấn đấu hơn, và có hoàn thành xong thì cũng cho mình thêm động lực để đi tiếp. Rồi cứ thế, từng trạm từng trạm một, từng bước từng bước một ta đi, cứ đi rồi sẽ đến. Nhớ là, cũng không nên cứ làm luôn tuồng không có kế hoạch. Làm gì cũng phải liệt kê ra việc cần làm, tạo chế độ ưu tiên cho những việc quan trọng sẽ giải quyết 80% vấn đề, rồi tập trung giải quyết các công việc ưu tiên trước. Làm việc khoa học, có chế độ ưu tiên như vậy thì bạn sẽ tránh cho bản thân bị lạc đường, loay hoay, lan man, thiếu hiệu quả. Loại bỏ distraction - nguyên nhân gây sao nhãng Thật ra ai trong đời cũng muốn làm cho xong, thích hoàn thành và thành công hết. Ngặt nỗi, đời này nhiều thứ có sức mạnh gây sao nhãng quá, nào là mạng xã hội, nào là noti, nào là chuyện tào lao, tiêu cực, tầm phào mang tính giải trí cao cho sự lười biếng của não và phần con của một con người, vv. Thế giới bên ngoài thực chất được tạo ra để đánh lừa chúng ta. Ai cứ bỏ mặc cho nó dẫn dắt thì nó sẽ dẫn mình tới đâu luôn không biết đường về. Còn nếu ta hiểu ra mình đang bị dẫn vào chốn ta bà, mịt mờ không thấy lối ra thì, bản thân sẽ phải cố gắng tìm cách, tìm đường để quay về với bến bờ ánh sáng. Vậy bạn có biết thứ đang khiến cho bạn thiếu tập trung, sao nhãng, hoang phí thời gian quý báu nhất của mình là gì không? Bạn biết chứ, và đừng tự đánh lừa mình. Tôi biết là bạn biết, còn nhận hay không lại là chuyện khác, và có chủ động tìm cách loại bỏ nó hay không lại cũng là chuyện khác. Cuối cùng, đường đi nằm dưới chân bạn đó, giải pháp nằm trong tay bạn đó. Đặt để nó thế nào, ở đâu trong mớ quan tâm và ưu tiên trong đời là do ở bạn thôi, có liên quan hay chịu sự ảnh hưởng gì của ai đâu. Sao nhãng hay không là do bạn tự cho phép đời nó kiếm chuyện với mình. Đơn giản là như thế! Làm ngay không trì hoãn Nói tới trì hoãn thì lại là một căn bệnh khác mà tôi đã viết rất nhiều lần trên blog. Trì hoãn có rất nhiều nguyên do, và càng trì hoãn con người càng stress nặng, càng trì hoãn càng làm việc kém hiệu quả và chất lượng, càng trì hoãn càng tự cản đường đi đến thành công. Chữa bệnh trì hoãn thì bạn đọc lại bài này: https://www.nguyenphivan.com/post/chữa-bệnh-trì-hoãn Còn giờ thì, muốn chữa bệnh không hoàn thành trước tiên phải chữa bệnh trì hoãn. Cách tốt nhất là tập thói quen thứ gì tới tay mình thì đưa vào checklist hết, xong thứ gì ưu tiên thì làm trước, thứ gì mất rất ít thời gian, chỉ 5-10 phút là xong thì làm ngay cho nó xong cho rồi. Hồi đầu chưa quen thì còn khập khiễng chút, kiếm chuyện tới lui trì hoãn chút. Nếu kiên định tập tành thì đến một lúc nào đó nó thành quán tính, thành thói quen rốp rẻng việc tới tay là xử ngay và luôn, xử rốt ráo luôn chớ không chừa đầu đuôi miếng nào. Càng quen thì xử lý càng nhanh, lâu dần bạn trở thành người default là hiệu quả, nhanh như điện. Mà càng hiệu quả thì việc làm càng xong sớm, mất ít thời gian hơn, dư thời gian để đi chơi không sướng hay sao? Cho nên, người càng hiệu quả thì càng thong dong, làm như chơi là như thế. Linh hoạt như nước Trên đời này, có làm thứ gì mà nó suông suồng suột từ đầu tới đuôi không bao giờ gặp trắc trở đâu. Cái thứ gì đụng vào cũng có vấn đề này, thử thách nọ, có lệch chỗ này một chút, trật chỗ kia một chút. Nếu thứ gì trên đời cũng hoàn hảo, xếp hàng ngay ngắn hết thì làm sao phân biệt được người giỏi và người không giỏi? Người giỏi là người dạo chơi trên hành trình, gặp trở ngại gì cũng xử lý được hết, linh hoạt như nước, tới đâu xử lý tới đó một cách hết sức bình tĩnh, sáng tạo và vui vẻ. Họ biết đời thế nào cũng có trò này chuyện nọ, tương lai thế nào cũng bất định, nhất là trong thời thế hiện nay khi khùng hoảng kinh tế đang nóng hậu Covid. Cho nên, với họ, thay đổi là chuyện đương nhiên, chuyển đổi là công việc hàng ngày, linh hoạt là khả năng sinh tồn của con người trong thế kỷ 21. Mà đã là kỹ năng sinh tồn thì đừng bàn chuyện nên hay không nên học & rèn luyện. Không có thì lấy gì mà sinh tồn? Thành ra, nó phải trở thành như bản năng vậy đó, dĩ nhiên là phải có và sử dụng nó hàng ngày để lèo lái hành trình. Có như vậy mới hoàn thành nổi những gì mình bắt đầu. Bằng không thì có mà mắc kẹt một chỗ hoài không tiếp tục làm gì được. Kiên định Không có chuyện gì hay ho, hào hứng, thành công vang dội trong đời mà quẹt quẹt vài ba nhát mà xong được hết. Thứ gì cũng phải có kế hoạch, có dấn thân, có thử nghiệm, có hiệu chỉnh trong quá trình triển khai, có lúc bập bênh phải tư duy lại, thay đổi cách tiếp cận, hiệu chỉnh giải pháp, vv. Chẳng ai không làm gì hết hay lười biếng lượn qua lượn lại mà thành công, trừ phi đó là trò lùa gà, lừa đảo đang thịnh hành. Làm cái thứ gì cũng phải dụng tâm, đặt để hết sự tập trung, tư duy và năng lượng của mình vào để làm cho đến cùng, cho xuất sắc. Muốn vậy thì phải chèo chống qua được mọi sự gập ghềnh đương nhiên sẽ có, sẽ gặp, sẽ phải đối diện một cách bản lĩnh và kiên định. Làm cách này không được tìm cách khác. Thử giải pháp này chưa được thì thử giải pháp khác. Tiếp cận cách này chưa hiệu quả thì hiệu chỉnh cho nó hiệu quả mới thôi. Vấp ngã chỗ nào đứng lên chỗ đó, cám ơn bài học rồi đi tiếp, chẳng vướng bận chuyện quá khứ. Người kiên định dong buồm qua mọi con sóng lớn nhỏ một cách khéo léo, tài tình, thong dong là người luôn cập bến sau cùng. Thành công là như thế, không nhanh chẳng chậm, cứ kiên định tiến về mục tiêu và điểm đến của mình, không chùn bước. Cứ đi rồi sẽ đến. Cứ bay rồi sẽ cao. Tâm thế đó thì đương nhiên sẽ giúp bạn hoàn thành mọi việc mà bạn bắt đầu thôi, không còn nghi ngờ gì nữa. Cho phép bản thân nghỉ ngơi & celebrate Mình là người mà, có phải thánh đâu mà làm hoài không mệt, huống chi khi đó là cả một hành trình chứ chẳng phải sự vụ hay event. Mệt thì mình dừng lại nghỉ ngơi. Hết mệt mình đi tiếp thôi. Ai đuổi sau lưng đâu mà phải ép mình cho đến kiệt sức lăn quay ra đó để rồi cạn kiệt mà bỏ cuộc. Cứ từ từ bình tĩnh, chuyện đâu còn có đó. Làm gì cũng phải lượng sức mình, giữ sức để còn đi tiếp. Dừng lại một chút không sao. Nghỉ ngơi vài đoạn chẳng chết chóc gì. Cứ thấy cần thì dừng lại, tái tạo, nạp lại năng lượng cho sảng khoái tinh thần rồi làm tiếp. Có như vậy thì hành trình sẽ thảnh thơi hơn, vui vẻ hơn, tận hưởng hơn. Mà thứ gì tận hưởng thì nó dễ thành, chớ ép quá có khi nó rã ra thành bã mất. Mà nói chuyện tận hưởng thì ở mỗi trạm dừng chân trên hành trình mình cũng nên vui vẻ tí. Nếu có chút thành quả nho nhỏ tại mỗi trạm dừng thì cũng nên celebrate, ăn mừng cho nó có không khí, có động lực và hứng khởi cho bản thân, cho team, cho những người liên quan. Ai cũng vui thì chuyện nó mới thành, nhất là bản thân mình. Thành công dù nhỏ nó cũng khiến cho con người ta tự tin hơn, bản lĩnh hơn, tư duy mở hơn, sẵn sàng dấn thân vào những gập ghềnh hơn. Từng chút từng chút một, từng trạm từng trạm một, mỗi bước thành công sẽ xây cho bạn một nền tảng và bản lĩnh ngày càng vững vàng đề luôn đủ dũng cảm tiến về phía trước. Vậy tính ra, để hoàn thành những gì mình bắt đầu cũng không quá khó, chỉ là vài ba thứ cần hiệu chỉnh về thói quen và góc nhìn. Vấn đề là bạn có sẵn sàng giúp bản thân không. Nếu có thì cách gì cũng làm được. Nếu không thì kiểu gì cũng lý do lý trấu, đổ thừa, biện minh cho được. Cho nên, lại là chuyện của tôi, ta và chính mình. Mọi sự bắt đầu từ bạn và hoàn thành hay không lại cũng là do bạn.

Trong đời, không phải lúc nào nhanh cũng tốt. Nhanh cho dữ, rồi khi dừng lại thấy mình đang đi sai đường, thì ôi thôi quay đầu lại cũng đã phí rất nhiều thời gian rồi. Cho nên, thật ra thì việc chọn đúng hướng trước khi tăng tốc mới cực kỳ quan trọng. Chậm cũng được. Dành nhiều thời gian cho bản thân để tìm hiểu, biết rõ con đường và hành trình mình mong muốn càng tốt. Ai nhanh đoạn đó kệ người ta. Đừng so sánh, nhìn qua nhà người rồi sốt ruột, tự nghi ngờ bản thân, rồi đâm ra FOMO, lo lắng mình không bằng ai, sợ mình loay hoay mà thua thiên hạ. Nhớ là, nhanh có khi cần, nhưng là cần khi đã chọn đúng đường. Vậy, vấn đề là, làm sao biết mình chọn đúng đường chưa trước khi tăng tốc? Có khi mình nên dừng lại, đặt ra vài câu hỏi cho bản thân để kiểm tra xem mình có đúng đường. Câu hỏi 1: Nhìn lại mình của 5 năm trước, bạn có thấy hổ thẹn không? Khi con người ta lớn lên, bản thân sẽ nhìn ra sự trẻ trâu của mình trong quá khứ. Nhìn ra đã là xịn, nhưng cảm thấy mắc cỡ với những những hành vi, thái độ trẻ trâu của mình khi ấy thì còn hay ho hơn. Khi bạn nhìn thấu, hiểu rõ, biết mình sai ở đâu, thiếu chỗ nào, nhận ra và chấp nhận những lỗi lầm cũng như thiếu sót của chính mình, nghĩa là bạn đã trưởng thành hơn, khách quan hơn, biết điều hơn. Xịn sò hơn nữa là khi nhận ra, hổ thẹn với hành vi của bản thân, nên chủ động đi tìm và xin lỗi những người mình đã làm tổn thương hay ảnh hưởng bởi cái sự trẻ trâu của mình, hoá giải những khúc mắc, hiểu lầm, nút thắt trong quan hệ quá khứ do bản thân gây ra. Được như vậy, thì bạn hiểu mình đang OK, đang đi đúng đường, dù phía trước vẫn còn là hành trình dài và đương nhiên sẽ vẫn gập ghềnh. Không ai nói trước được mình có còn làm sai nữa hay không. Nhưng ít ra, có sai có nhận ra và sữa chữa nghĩa là có lớn. Còn ai nhìn lại mà thấy mình vẫn oai phong, hay ho, giỏi giang như xưa thì coi như mấy năm vừa rồi bạn đang dậm chân tại chỗ. Mà không lớn có nghĩa là mình đang nhỏ dần trong khi người khác lớn lên. Cho nên, hỏi câu này xong, tự thấy mình hồi xưa trẻ trâu quá, có lúc cũng tào lao quá là đúng đường rồi, vì mình đang lớn hơn thấy rõ. Câu hỏi 2: Mình có biết chữ why - mục đích sống của đời mình là gì không? Có người sinh ra cứ thế tồn tại hồn nhiên như cây cỏ cho đến ngày ra đi mà chẳng bao giờ hỏi tại sao, cứ đến cứ đi như cơn gió thế thôi. Cũng có người lao ra đại lộ cuộc đời đua cho đã đời, đến khi cạn kiệt, mỏi mệt rồi mới giật mình hỏi ủa ta sinh ra để làm gì, không lẽ chỉ để lao vào cuộc đua vô nghĩa này cả đời rồi check out. Cũng có người, luôn tự hỏi mình sinh ra là để làm gì, rồi chăm chỉ đi tìm câu trả lời cho đến khi được mới thôi. Tìm ra rồi thì voilà, tập trung làm nhiều thứ để hiện thực hoá mục đích của mình, một cách đầy đam mê, đầy nhiệt huyết và năng lượng, không bao giờ mệt mỏi, chẳng bao giờ bỏ cuộc, vì đã tìm ra điểm đến. Giờ, họ chỉ tập trung hết tâm sức để tiến về điểm đến đó một cách hạnh phúc nhất mà thôi. Ai may mắn, tìm ra ngọn hải đăng dẫn dắt cuộc đời như vậy thì đúng hướng rồi. Còn lại, đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt là có thiệt, vì đi đông đi tây, rẽ ngang đâm dọc kiểu gì thì cũng chỉ lòng vòng, có khi như lọt vào cái ma trận, loay hoay trong đó cả đời. Cho nên, ai đang hiểu và dành thời gian đi tìm chữ why, ai đã tìm ra chữ why đều biết rõ là mình đang đúng hướng. Không biết chữ why là gì, dù bạn có đi đâu, xa gần kiểu gì theo định nghĩa của bạn, thì cuộc đời rồi cũng chỉ lòng vòng. Câu hỏi 3: Bạn có học được bài học nào từ những sai lầm quá khứ? Ai trong đời cũng có lúc phạm sai lầm cả. Ai cũng vậy, không phân biệt, trừ phi bạn là thánh rồi thì thôi. Nếu vẫn cứ là người thì sẽ vẫn có lúc phạm sai lầm. To err is human là như vậy. Cho nên, chuyện mình làm gì đó sai, đưa ra lựa chọn hay quyết định gì đó sai tại một thời điểm nào đó trong đời là chuyện hết sức bình thường, không cần phải lậm vào đó mà buồn bã, chán nản hay sợ hãi gì cả. Vấn để là, sai rồi sao nữa? Nếu sai mà không học được gì để đừng sai nữa, mà cứ sai đi sai lại, lặp đi lặp lại lỗi lầm của mình thì cái đó mới là cái sai nghiêm trọng nhất. Còn nếu sai mà tìm ra bài học để mình nhận ra, sữa chữa, làm tốt hơn lần sau và không phạm lại lỗi cũ thì OK thôi, có sao đâu, đứng lên rồi bước tiếp. Cho nên, ai biết cách rút ra bài học từ những lần vấp ngã, rồi lớn lên từ đó, thì người đó hiểu mình đang đi đúng đường, dù là con đường vẫn còn dài, con đường sẽ vẫn cứ chông gai nhưng cứ đi thì sẽ đến. Câu hỏi 4: Bạn có đang rèn luyện thói quen tốt hoặc thay đổi thói quen xấu? Ai cũng biết hết, nếu xây dựng được những thói quen tốt rồi thì mình không phải dụng công khó nhọc hay ép bản thân làm một việc gì đó dù rất có ích nhưng lại chạm vào cục lười hay căn bệnh procrastination - trì hoãn. Đó là chưa nói tới chuyện đang có thói quen xấu, ví dụ phí quá nhiều thời gian lướt mạng xã hội nên không tập trung làm được chuyện gì đến nơi đến chốn, ví dụ làm gì cũng trì hoãn, thiếu tổ chức và chuẩn bị, để đến phút giây cuối mới hoảng loạn lên làm đại làm sai hoặc tạo ra kết quả kém chất lượng, vv. Khi mình biết bản thân có thói quen xấu, nhận biết đã là một nửa thành công, hành động để delete thói quen xấu đó và thay bằng thói quen tốt thì trọn vẹn thành công. Khi biết mình còn phải cố gắng xây dựng năng lực, bản lĩnh để tiếp tục phát triển bản thân, và vì vậy cần xây dựng thêm nhiều thói quen tốt nữa thì, ta biết mình đang đi đúng đường. Chỉ có con đường đầu tư vào chính sự trưởng thành của bản thân mới là con đường đúng đắn nhất. Thế giới bên ngoài sẽ vẫn thế, chỉ có ta lớn hơn. Mượn lực bên ngoài rồi lực sẽ có lúc cạn, sẽ không còn. Nhưng nếu tự mình tạo ra sức mạnh cho chính mình thì bản thân có thể quản trị nguồn lực, chủ động gia tăng nguồn lực khi cần mà không cần phải phụ thuộc vào ai. Cho nên, khi bạn nhận biết để thay đổi thói quen xấu hay chủ động xây dựng thói quen tốt phục vụ cho hành trình why của mình, bạn biết mình đang đúng đường và có thể tự tin để mà tăng tốc. Câu hỏi 5: Bạn có đang loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực? Đời mà, luôn có người tích cực vả tiêu cực, luôn có những tác động bên ngoài từ môi trường hay hoàn cảnh tích cực và tiêu cực. Khi ta rơi vào cảnh bị bao vây bởi sự tiêu cực, dù là từ con người hay từ môi trường, những ảnh hưởng này đều rất nặng nề, kéo ghì ta vào vũng lầy dù ta có cố gắng vươn lên. Cho nên, cách tốt nhất để không còn bị ảnh hưởng, để bản thân dễ dàng phát triển là thoát ra. Mà muốn thoát, thì đâu có cách nào dễ bằng né luôn cho nhanh, loại bỏ dứt khoát những ảnh hưởng tiêu cực ra khỏi cuộc đời, dù có khi đó là việc rất khó để làm, ví dụ như khi mình đã quen có một ai đó bên cạnh suốt bao nhiêu năm, dù họ cực kỳ toxic. Có điều, có những chỗ hoại tử dù đau cũng cần nên cắt bỏ để nó không lan ra, lây bệnh cho cả cơ thể. Nhận biết đâu là ảnh hưởng tiêu cực cho cuộc đời mình, rồi tìm cách loại bỏ nó dần dần cho đến khi không còn chính là dấu hiệu cho thấy bạn đang đi đúng đường. Còn nếu bạn biết, nhưng vẫn cứ ở đó, loay hoay tìm đủ mọi lý do lý trấu để biện minh cho sự thiếu dũng cảm và dứt khoát của mình, có khi vì chính bạn đang nghiện ngập cảm giác tiêu cực đó, thì đường dưới chân sẽ chẳng có hiện ra, nói chi là dấu hiệu đúng sai. Câu hỏi 6: Bạn có lạc quan về tương lai? Người đang dấn thân, đang cập nhật, đang thích nghi, đang hành động và chuyển động thì luôn biết mình đang ở đâu và tương lai đang đồng hành với mình theo kiểu gì. Cho nên, họ cực kỳ lạc quan. Lạc quan không có nghĩa là lạc quan một cách vô tư, tin tưởng vào những điều huyễn hoặc. Lạc quan ở đây là vì họ biết cách thiết kế tương lai, biết cách tạo ra giải pháp cho bất kỳ vấn đề gì họ có thể gặp trên hành trình đến tương lai, và lạc quan vì họ vẫn đang hoàn thiện và phát triển bản thân mỗi ngày để luôn có đủ khả năng và nguồn lực đối diện với tương lai. Còn chuyện vấn đề có thể là gì, mình giải quyết được tới đâu, mình thành công hay sẽ phải thử nghiệm nhiều lần mới thành công thì đó là chuyện chưa biết, khi nào đến sẽ xử chứ không cần lo lắng. Lạc quan ở đây là sự tự tin vào khả năng thích nghi linh hoạt và khả năng giải quyết vấn đề mà họ đã rèn luyện qua học hành, dấn thân và trải nghiệm. Nếu bạn đang ở tâm thế đó, không sợ hãi lo lắng mà lạc quan, dù tương lai mãi vẫn là bất định thì congratulations - chúc mừng vì bạn đang đi đúng đường. Còn nếu bạn đang loay hoay, hoang mang, sợ hãi và lo lắng không vì bất kỳ lý do cụ thể nào, chỉ là một mớ hỗn độn và bạn đang suy nghĩ quá sức nhưng không tìm ra câu trả lời nào cả thì có lẽ bạn đang lạc hướng, cần tĩnh tâm quay lại với bản thân và tìm lại đường đi. Câu hỏi 7: Bạn có biết ơn những gì mình đang có trong hiện tại? Người vững vàng bước vào tương lai luôn là người hài lòng với hiện tại. Họ biết tương lai là kết quả gieo hạt từ hiện tại, nên không ngừng gieo hạt tốt, hạt lành ngay lúc này, ngay bây giờ. Và dù làm gì cũng hiểu rất rõ tại sao mình làm nên dấn thân và quyết liệt, không bao giờ chùn bước nhưng họ làm không phải vì động cơ vật chất bên ngoài mà là vì sự thôi thúc mang tính giá trị bên trong. Vì thế, dù làm nhiều, làm bất chấp, làm với đam mê cực độ, họ lại an trú trong cái biết của sự đủ đầy, hài lòng với những gì mình đang có, không tham lam ham muốn chỉ để thoả mãn dục vọng cá nhân. Được thì họ đón nhận và biết ơn. Không được thì họ bước qua, vui vẻ với bài học và tìm cách khác chứ chẳng bao giờ loay hoay trong tiếc nuối. Khi góc nhìn của bạn tiêu cực, chỉ thấy mình thua kém, chưa đủ, chưa thoả mãn, muốn so đo với người nọ người kia, bạn khó mà giữ cho tâm thái lạc quan và bình an để làm được nhiều điều to lớn và hay ho hơn. Có khi, vô hình chung, bạn còn khiến cho bản thân bị mắc kẹt mãi trong mớ tiếc nuối của quá khứ. Còn khi bạn chọn góc nhìn tích cực, nhìn từ góc mình được nhận lãnh, được may mắn hơn rất nhiều người thì, lòng biết ơn sẽ giúp bạn luôn sở hữu năng lượng tích cực, lạc quan, hưng phấn để làm được nhiều việc lớn lao và giá trị hơn, thu hút được nhiều sự đồng hành và ủng hộ hơn. Có ai trên đời này bị hấp dẫn bởi người tiêu cực đâu đúng không? Cho nên bạn càng học cách biết ơn, năng lượng toả ra càng tích cực thì bạn càng có nhiều cơ hội thành công và phát triển. Vậy, không đúng đường thì là gì? Sau tất cả, tự mỗi người cũng có thể tự làm bài kiểm tra xem mình có đang đi đúng hướng hay không bằng vài câu hỏi giản đơn. Nên kiểm tra sức khoẻ hành trình định kỳ khi tự thấy mình có phần loay hoay hay chậm lại. Còn nếu chưa bao giờ tự hỏi mình có đang đi đúng hướng, có khi đây là cơ hội tốt để khởi đầu. Nhớ là, quan trọng không phải là cứ nhanh. Dục tốc có khi bất đạt. Cứ phải canh cho đúng hướng cái đã, rồi sau đó tha hồ mà tăng tốc.

Trường phái triết học Stoic thế kỷ thứ 3 trước Công Nguyên của người La Mã & Hy Lạp là trường phái triết học hướng dẫn cho con người hướng đến cảm xúc tích cực, loại bỏ những cảm xúc tiêu cực trong cuộc sống, giúp con người xây dựng tính cách và bản lĩnh để có thể đối diện với mọi sự bất định trong cuộc sống một cách vững vàng. Vì vậy, triết học và những lời dạy của trường phái này vẫn được lưu truyền và ứng dụng đến ngày hôm nay. Trên thực tế, thế giới càng hiện đại, con người càng bị sao nhãng bởi sự quá tải về thông tin, và đa số thông tin được xả ra hàng ngày lại là những thông tin tiêu cực. Một cách hết sức tự nhiên, não người bắt tín hiệu thông tin tiêu cực rất nhạy, vì cấu trúc của não từ thời ăn lông ở lỗ vốn được thiết kế để bảo vệ con người khỏi những hiểm nguy khi phải tồn tại trong môi trướng thiên nhiên có nhiều mối nguy hiểm rình rập xung quanh. Khi đã quen nhạy tín hiệu tiêu cực và nguy hiểm rồi thì cho dù đã phát triển đến thời hiện đại như hôm nay, não vẫn giữ thói quen bắt tín hiệu tiêu cực trước, và cũng chính vì vậy, khi thông tin tiêu cực phát ra, luôn có lượng view, bình luận, tương tác cao hơn rất nhiều so với những thông tin hay ho hay tích cực. Hiểu được điều đó, con người sẽ hiểu bản năng vốn có của mình mà tìm cách hiệu chỉnh để giúp bản thân phát triển. Bằng không, nếu chỉ vận hành theo bản năng thì đương nhiên con người sẽ vẫn thích thú, quan tâm, hứng thú với những thứ tiêu cực nhiều hơn là tích cực. Cũng chính vì vậy, khi thế giới càng kết nối, khi thông tin ngày càng quá tải với hàm lượng thông tin tiêu cực được xả ra để thu hút người đọc, để tăng view, tăng tương tác thì, sức khoẻ tinh thần của con người hiển nhiên ngày càng lao dốc. Càng ngày, tỷ lệ người mắc các bệnh rối loạn lo âu, rối loạn cảm xúc lưỡng cực, trầm cảm, vv ngày càng cao. Đáng lo ngại hơn nữa là tỷ lệ các bệnh tâm lý này lại đang tăng cao trong giới trẻ, làm ảnh hưởng đến khả năng học tập và phát triển bản thân. Vì vậy, dù ở trong hoàn cảnh hay môi trường thế nào, ai cũng nên học cách xây dựng tính cách & bản lĩnh vững vàng trước, để tự mình có thể đối diện với và giải quyết các vấn đề tiêu cực trong cuộc sống bằng năng lượng và tinh thần tích cực của chính bản thân mình. Khi và chỉ khi ta có thể tự mình đối mặt với thế giới bên ngoài một cách vững vàng, cuộc sống mới có thể bình an, vui vẻ và hạnh phúc. Sau đây, xin trích lại 5 nguyên tắc cơ bản và quan trọng của triết học Stoic cho các bạn tham khảo, hy vọng các bạn sẽ tìm được điểm tựa để trở nên vững vàng hơn. Nguyên tắc 1: Chấp nhận những điều bạn không thể thay đổi Trong đời, có những thứ bạn có thể ảnh hưởng và tác động, ví dụ như bạn có thể dậy sớm hơn, khởi hành sớm hơn, tránh đường đang kẹt xe chẳng hạn. Đồng thời, cũng có rất nhiều thứ trong đời bạn không có cách nào tác động, ví dụ như chiến tranh, thời tiết, sự thay đổi về chính sách của nhà nước, chuyến bay bị huỷ hay delay, người đời thay tâm đổi tính, vv. Nếu đã là thứ bạn không có cách nào, không thể làm gì để thay đổi hay ảnh hưởng được thì, dù cho tâm trạng của bạn có như thề nào đi chăng nữa, bực bội, nổi giận, buồn bã hay đau khổ, nó vẫn cứ xảy ra như thế. Chung qui là, bạn phản ứng ra sao không có miếng hiệu ứng gì đến chuyện đã hay đang xảy ra nằm ngoài khả năng kiểm soát của bạn. Cho nên, việc bạn phản ứng thế nào chỉ ảnh hưởng tới bạn mà thôi, không liên quan gì tới ai hay sự việc nào cả. Nếu bạn nổi giận thì bạn tự mình hại mình, tự mình làm mình mệt, tự mình làm hao mòn cảm xúc và tinh thần của bản thân thôi. Ủa, mà sao mình tào lao vậy? Tại sao mình phải tự hại mình như thế chứ? Vì cuối cùng thì mọi việc nó vẫn thế thôi cho dù mình vui hay buồn, bình tĩnh hay nổi cơn. Vậy thì ai có chút hiểu biết về lẽ thường tình cũng hiểu là mình không việc gì phải làm chuyện chẳng mang lại chút tác động nào. Chi bằng, mình học cách chấp nhận nó, ừa thì nó xảy ra như thế đó, và mình không có cách nào tác động tới nó, ok mình sống với nó, đối diện nó, và xử lý các vấn đề ảnh hưởng của nó tới cuộc đời mình thôi là xong, không cần phải tốn hao cảm xúc làm chi cho nó mệt. Khi học được cách bình tâm trước mọi sự xảy ra ở thế giới bên ngoài mà bản thân không ảnh hưởng được, học được cách chấp nhận & move on - bước qua & bước tới, bạn sẽ bình thản hơn, thong dong hơn, an yên, vững vàng hơn trong mọi hành trình. Và chính sự bình tâm của bạn sẽ giúp bạn đưa ra những lựa chọn và quyết định sáng suốt, thay vì rối bời trong cảm xúc tiêu cực, trong những cơn thịnh nộ không đáng làm mất cả trí khôn. Nguyên tắc 2: Tập trung vào điều bản thân có thể tác động Cái gì mình không thay đổi được, nằm ngoài tầm kiểm soát của mình thì mình chấp nhận. Nhưng thứ gì nằm trong khả năng kiểm soát và ảnh hưởng của mình thì mình không tha đâu nhé, mà sẽ quyết liệt và tập trung tác động tích cực và chủ động nhất có thể để nó luôn phát triển tốt hơn, xuất sắc hơn, đỉnh cao hơn. Thay vì bỏ thời gian đi like dạo, than phiền và bêu rếu chuyện không giúp gì được cho ai, sao không dành thời gian đó để làm chuyện có ích hơn cho bản thân, ví dụ như học kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng mới, tập tành thói quen tích cực mới, xây dựng những quan hệ bền vững, vv. Được vậy, là bạn đang tập trung vào việc phát triển chính mình, đầu tư cho nền tảng của mình. Đời này, có thứ đầu tư nào mà có lợi và có lãi bằng đầu tư cho bản thân đâu. Khi bạn đã vững vàng và bản lĩnh rồi thì trước sau gì bạn cũng thành công, bất chấp hoàn cảnh, bất chấp sự thay đổi của thế thời. Cho nên, có khi bạn nên xem lại, có khi nào mình đang phí quá nhiều thời gian vào thứ mình không kiểm soát được và dành quá ít thời gian cho những thứ bản thân có thể tác động hay không? Nếu có thì có lẽ bạn nên điều chỉnh cách bản thân sử dụng quỹ thời gian, xem lại chế độ ưu tiên trong cuộc sống. Nguyên tắc 3: Rèn luyện lòng biết ơn Lại là con người & sự nhạy cảm với những thứ tiêu cực. Chuyện gì hay ho, vui vẻ, nhận lãnh thì hay quên. Chuyện gì mất mát, phiền phức, đau khổ thì bám víu vào, không những không quên mà còn nhắc đi nhắc lại cho đến khi nó trở nên nghiệt ngã tột cùng mới chịu. Khi bạn nuôi cảm xúc của mình bằng sự tiêu cực thì đương nhiên con quái vật tiêu cực nó sẽ ngày càng lớn lên, cho đến khi nó lớn hơn bạn, làm chủ và điều khiển bạn. Đó là khi bạn cảm giác bất lực, rối loạn, trầm cảm mà chẳng thể nào thoát ra, vì bản thân đã mất quyền quản trị cảm xúc của chính mình. Cho nên, mình phải học cách chiến đấu với cách vận hành bản năng này, và nuôi dưỡng năng lượng tích cực của bản thân bằng lòng biết ơn. Khi ta biết ơn những gì mình đang có, dù là nhỏ nhất và bình thường đến nỗi không ai còn để ý như hơi thở, như buổi sáng còn thức giấc, còn áo để mặc, cơm để ăn, xe để đi, còn người thân xung quanh, vv, ta sẽ thấy mình may mắn biết bao vì còn có được quá nhiều so với những mất mát hay thiếu thốn của rất nhiều người khác. Thay vì đi so đo sao mình chẳng bằng ai, sao bạn không nhìn lại và nhận ra bạn còn may mắn hơn biết bao người? Học biết ơn những gì mình được nhận sẽ giúp bạn có góc nhìn rất khác về được mất, hơn thua, giúp bạn vui vẻ và hạnh phúc hơn trong hiện tại, với những gì mình đang có. Và trong sự an nhiên đó, biết đủ và biết ơn đó, bạn nuôi dưỡng sự tích cực trong mọi tình huống, trong mọi hoàn cảnh, và nhờ vậy mà trở nên vững vàng hơn trên mọi hành trình. Bạn thử ngẫm lại xem, bạn đang có bao nhiêu thứ trong đời để biết ơn? Có khi là hơi quá nhiều đấy chứ. Nguyên tắc 4: Xem trải nghiệm không tốt là cơ hội để phát triển bản thân Ai trong đời mà không có lúc bị đời nó dập cho vỡ mật xanh mật vàng cơ chứ. Ai cũng vậy, trước sau gì cũng phải trải qua những đoạn drama nghiệt ngã, hoạ vô đơn chí, có khi còn nhấn xuống tận đáy vực sâu của tinh thần và cảm xúc. Ai cũng sẽ phải trải qua những trải nghiệm không tốt, hay có khi còn tồi tệ nữa là đằng khác. Rồi sao? Mình phản ứng với nó thế nào đây? Một là mình bị nó đánh cho mất hết ý chí, mất hết tinh thần, mất hết khả năng kháng cự & đứng lên. Cả đời còn lại loay hoay, mắc kẹt trong cái bóng ma quá khứ, tồn tại vật vờ chứ chẳng hề sống tiếp. Hai là mình đối diện với nó, chiến đấu với nó, rút ra bài học từ đó, rồi lấy đó làm động lực để phát triển bản thân, giúp mình lớn lên, vững vàng hơn, bản lĩnh hơn trên hành trình tiếp nối. Lựa chọn là của bạn. Trải nghiệm thì nó là thế đó, chẳng ai thay đổi được, nhưng việc ta chọn phản ứng với trải nghiệm đó thế nào tất cả là do ta mà thôi. Bạn chịu trách nhiệm cho phản ứng đó. Bạn đoạn tuyệt đường sống của chính mình hay cho bản thân cơ hội để lớn lên & phát triển. Quyết định là ở bạn. Cho nên, có khi mình nên xem lại, có khi nào mình quá cố chấp, quá lậm vào cảm xúc và trải nghiệm tiêu cực một cách không cần thiết hay không? Trong hoạ cũng có phúc mà, nếu ta nhìn ra bài học, điểm sáng và cơ hội. Nguyên tắc 5: Tìm ra mục đích sống Người ta hay nói, trong đời của mỗi người có 2 ngày quan trọng, ngày bạn sinh ra và ngày bạn hiểu chữ why - tại sao. Mình sinh ra để làm gì? Nếu chưa bao giờ hỏi mình, chưa bao giờ nghĩ về nó, chưa bao giờ thật sự cho bản thân cơ hội để đi tìm nó, thì ta sẽ cứ như là con chuột trên đường đua, chạy vòng quanh, chậm nhanh, hơn thua nhau cho tới ngày check out, hết. Ta sinh ra, tranh đua, đấu tranh để sống còn, để tồn tại, để hơn thua, để có này được kia, rồi sao nữa? Ngày ra đi vẫn chân trần tay trắng. Tất cả những sự cào cấu trong đời rồi cũng hoá hư vô. Vậy thì, ta sinh ra để làm gì, hay chỉ để xà quần cào cấu thế thôi cho hết một kiếp người? Vậy, thì có quá tào lao không? Biết trước kết quả vậy nhưng vẫn cứ lao vào hành xác cho có tụ? Nếu ngày quan trọng thứ 2 trong đời là ngày ta hiểu chữ why, có khi nào ta nên dành thời gian để tìm hiểu nó? Cuối cùng, người sống có mục đích, có điểm đến, có giá trị sẽ là người hạnh phúc nhất, vì họ được là chính mình, thực hiện những điều mình mong muốn, tạo ra những ảnh hưởng tích cực cho thế giới mình thuộc về. Khi bạn có giá trị và tạo ra giá trị, bạn sống một đời lớn hơn chính bản thân mình. Người sống có mục đích biết rất rõ mình cần làm gì, mình nên từ chối gì, mình nên lựa chọn và quyết định thế nào theo hệ gia trị của mình. Họ tập trung, dấn thân, liên tục tạo ra giá trị xuất sắc và tầm ảnh hưởng sâu rộng đến thế giới & xã hội. Điều đó khiến họ cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, hạnh phúc và đủ đầy. Mà sống ở trên đời, có gì hơn là hạnh phúc đâu? Con người cào cấu các kiểu cuối cùng cũng chỉ tranh đấu vì hạnh phúc của bản thân thôi. Cho nên, mục đích sống nó là kim chỉ nam, là dấu chỉ cho bạn trong mọi hành trình, mọi quyết định, mọi lựa chọn trong cuộc sống. Thiếu nó, bạn sẽ mãi loay hoay, lơ mơ, rối bời không biết thế nào là đúng sai, là nên hay không nên, là hợp hay không hợp…. Còn khi bạn đã có ngọn hải đăng phía trước, thì bạn luôn rõ ràng, luôn vững vàng trong mọi quyết định của mình, cho dù đời có lao xao. 5 nguyên tắc đời thường, bạn cũng đã nghe đâu đó cả rồi, nhưng có khi bạn cần được nhắc lại. Tiếp theo là, bạn có đủ cam kết để rèn luyện hay không. Nếu có, biết rằng chính cam kết này sẽ giúp bạn luôn vững vàng theo tháng năm. Nếu không, có khi bạn nên quay lại đây và đọc lại bài này mỗi khi cảm thấy mình lạc hướng. Mọi sự lạc hướng, hoang mang đều xuất phát từ việc mình thiếu vững vàng và bản lĩnh để đối diện, nhìn rõ, nhìn thấu, biết tận tường tại sao mình đưa ra những lựa chọn trong đời. Vậy thôi. Có gì ghê gớm lắm đâu. Cuộc đời vốn giản đơn. Hành trình thật ra vẫn cực kỳ đơn giản. Chỉ có con người là làm cho mọi thứ rối tung lên khi tâm không đủ tĩnh, lòng xao động và mục đích sống chẳng rõ ràng.

Bạn có lẽ hay nghe câu này, bạn là sản phẩm trung bình của 5 người mà bạn tương tác nhiều nhất trong đời. Nếu họ là mực thì bạn đen, nếu họ là đèn thì bạn sáng. Ảnh hưởng của những người gần mình nhất, tương tác với mình nhiều nhất, có tác động đến lựa chọn và quyết định trong đời mình nhiều nhất chính là ảnh hưởng to lớn nhất. Nếu ảnh hưởng này tích cực thì hành trình của mình sẽ luôn đi theo dấu chỉ tích cực. Còn nếu xung quanh mình toàn người tiêu cực, cực đoan, chỉ toàn biết drama chỉ trích chứ chẳng bao giờ làm gì có ích thì, mình rồi sẽ biến thành họ, cũng chỉ ngồi đó than phiền, trách móc, ném đá, đổ thừa chứ chẳng bao giờ hành động để làm cho mọi thứ trong đời tốt hơn lên. Cho nên, cái circle - vòng tròn quan hệ gần gũi và thân thiết trong đời là vấn đề mà ai cũng cần hết sức quan tâm. Và có khi, đây là lúc ta nên dừng lại, nhìn lại, quan sát xem cái circle này đang có ai, họ là người thế nào, và quan trọng hơn nữa là họ đang ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến cuộc đời mình. Và có khi, nếu đã nhìn ra những ảnh hưởng tiêu cực nào đó thì cũng phải dũng cảm remove - gỡ bỏ những ảnh hưởng này ngay lập tức, thay vào đó bằng những ảnh hưởng tích cực hơn để cuộc đời mình chuyển hướng sang những hành trình đầy nắng gió. Câu hỏi mà ai cũng nên hỏi bản thân sẽ là, bạn cần ai trong circle gần gũi của mình. Ai sẽ là người mang đến cho bạn những ảnh hưởng tích cực, giúp bạn vươn lên, lớn lên, mở rộng tầm nhìn và tư duy để phát triển chứ không phải là dậm chân tại chỗ? Người truyền cảm hứng Không cần phải nói thì, tinh thần, tâm thế và mood của mỗi người thường bay cao khi ở gần những người truyền cảm hứng, vì họ nói và làm những điều thật wow, thật hay ho, hứng khởi, vượt ra khỏi những loanh quanh, tẻ nhạt, nhỏ nhen đời thường. Họ cũng như mình, nhưng sao họ lại có những cách tiếp cận, tư duy, hành động phi thường, khiến cho ai nghe cũng ngưỡng mộ, tôn trọng, được truyền cảm hứng đến thế? Rồi từ cảm hứng đó, ta bắt đầu suy nghĩ và liên tưởng đến bản thân, và ta cũng muốn được như họ, làm gì đó có ý nghĩa, có giá trị, truyền cảm hứng đến cho người xung quanh, cho cộng đồng theo cái cách của ta, theo khả năng của ta, theo giá trị mà ta cho là quan trọng. Ở gần người truyền cảm hứng, ta như được tiếp thêm năng lượng để luôn cố gắng hơn một chút, có động lực để phấn đấu hơn, có niềm tin để quyết tâm theo đuổi mục đích của mình hơn, và có thêm sự dũng cảm để hành động. Cho dù họ không trực tiếp thúc đẩy ta, nhưng ta nhìn vào họ như tấm gương phản chiếu tâm thế của mình, và ta tự mình chủ động và hành động. Người truyền cảm hứng quan trọng và ảnh hưởng lớn đến cuộc dô ta như thế. Cho nên, làm gì làm, bạn cũng nên tìm và chọn cho mình một hay vài người truyền cảm hứng trong vòng tròn quan hệ của mình. Họ có thể là người thường, chẳng phải nổi tiếng hay ghê gớm gì, nhưng họ đang làm những điều phi thường từ nguồn lực bình thường của họ. Người đầy lửa đam mê Có những người rất hay, họ sinh ra đã là cái lò lửa đam mê. Làm gì, dù được hay không, dù có ai tin và ủng hộ việc họ làm hay không, họ vẫn cứ dấn thân, tiến tới, không bao giờ chùn bước, chẳng bao giờ khuất phục trước bất kỳ cản trở, khó khăn nào. Họ là cái máy phát năng lượng công suất khủng và chẳng bao giờ hết xăng, đơn giản vì họ là con người của đam mê. Và một khi đã tìm ra đam mê rồi thì họ bất chấp tất cả để dấn thân thực hiện đam mê của mình. Nhìn họ, đôi khi mình thán phục, ngưỡng mộ, đôi khi mình tự nhìn lại bản thân và tự hỏi, ủa sao mình chicken như thế, không dám dấn thân và hành động giống như họ. Nhìn họ, mình cũng phản tư về thái độ của mình, ủa sao cách họ sống nó đầy lửa, nó hứng khởi, nó chuyển động không ngừng và thú vị như thế, còn mình thì sao mỗi ngày qua đi vẫn “u như kỹ”. Họ không cần nói gì, khuyên gì, nhưng hành động của họ, đam mê vô hạn của họ và cách họ thực hiện đam mê đó như một chiếc máy phất điện cung cấp thêm năng lượng tích cực cho ta theo đuổi đam mê của chính mình, khiến ta trở nên tự tin hơn, dũng cảm hơn, quyết liệt hơn. Người như vậy, sao không nên có trong vòng tròn quan hệ của mình chứ. Người tạo động lực Rất nhiều bạn nhắn tin hỏi tôi, làm sao để có động lực, vì có khi tinh thần được bơm lên chút ở đâu đó rồi vài ngày lại xẹp xuống, tìm không ra động lực để tiếp tục. Động lực, nếu chỉ là vay mượn từ năng lượng của người khác, xài xong sẽ hết. Động lực nó phải đến từ bên trong bạn, được nuôi dưỡng bởi chính bạn, được tiếp sức từ cuộc sống đời thường của bạn. Nếu mình nhìn quanh, và luôn tìm thấy một tấm gương của một ai đó trong vòng tròn quan hệ là người luôn có động lực, luôn tự tạo động lực, luôn hăng hái lao về phía trước theo điểm đến và mục đích sống của mình, bạn sẽ hiểu ra, tự thân vận động mới chính là cách giúp ai đó thành công. Vậy, tại sao người ta tự tạo động lực được còn mình thì không? Tại sao mình cứ phải đi tìm động lực ở đâu đâu trong khi người khác tìm thấy nó từ bên trong? Tại sao phải đi tìm khi tấm gương ngay trước mắt? Người tự tạo động lực và luôn chuyển động về phía mục tiêu của họ một cách quyết liệt sẽ tạo cảm hứng cho bạn, tiếp thêm năng lượng cho bạn, tiếp thêm lòng cũng cảm cho bạn để tự bạn tạo ra động lực cho bản thân, không đi vay mượn nữa, và vì thế mà luôn chuyển động tích cực về phía trước. GIờ, nhìn lại xem có ai quanh đời, trong circle của bạn là người như thế hay không. Nếu không, có lẽ cần tìm và bổ sung vào vòng tròn quan hệ của mình rồi đấy. Người biết ơn Có những người trong đời thật may mắn, vì họ tìm thấy hiện tại, an trú trong đó, luôn vui vẻ và hạnh phúc, và họ luôn biết ơn những gì được nhận lãnh. Vì biết ơn, nên lúc nào cũng thấy mình được chứ chẳng mất gì. Vì biết ơn, nên thấy đời thật tươi sáng, cuộc sống nhiều niềm vui, hành trình thật ý nghĩa. Trong đời, chuyện xảy ra đến với mình lúc nào cũng có chuyện này chuyện kia, có ánh sáng và bóng tối, có hoạ và phúc, có may mắn và xui xẻo, có được và mất, vv. Người tiêu cực chỉ nhìn thấy một nửa của sự tiêu cực, rồi đắm chìm vào đó, chìm dần trong vũng lầy cảm xúc. Người biết ơn thì nhìn thấy nửa ngược lại, thấy mình may mắn hơn nhiều người, thấy nửa được thay vì nửa mất, rồi lấy đó làm động lực mà phát triển tiếp, xây dựng tiếp, sáng tạo tiếp, chuyển động tiếp. Thái độ và góc nhìn của họ khiến họ luôn tích cực, vui vẻ, đầy năng lượng, phóng khoáng, thoải mái, lạc quan và vì vậy họ luôn thu hút những người có cùng tầng số đến để tham gia, giúp đỡ, ủng hộ mình. Vậy, thì họ thành công thôi chứ có gì ghê gớm lắm đâu. Bạn có phải là người học được cách biết ơn? Có khi nào bạn quên mất khi đời có thêm sóng gió? Nếu thế, có lẽ bạn cần một người kế bên để nhắc nhở, bằng chính tâm thế và hành vi của họ, bằng chính cách họ đối nhân xử thế, bằng cách họ sống và biết ơn cuộc sống mỗi ngày, và qua đó giúp bạn phản tư về chính mình, để nhắc nhở mình quay về với những điều tích cực. Có lẽ, bạn cần người đó trong vòng tròn quan hệ của mình ngay lúc này, khi cuộc sống có phần thử thách…. Người có tư duy mở Có bao giờ bạn thấy một người học nhiều, làm nhiều, tạo ra quá trời giá trị và chuyển động như cơn lốc nhưng vẫn luôn vui vẻ, đầy năng lượng và không biết mệt mỏi là gì không? Gặp họ, nhìn thấy họ, ta có chút GATO, tự hỏi vì sao họ lại được như thế còn ta thì không, tại sao họ sống cuộc đời đầy nắng gió thế còn ta thì không, tại sao họ biết cần làm gì trong cuộc đời họ còn ta thì không…. Thật ra thì, họ cũng chẳng biết hết đâu, nhưng vì là người có tư duy mở nên họ không bao giờ sợ hãi, chấp nhận mọi sự bất định ở phía trước để dấn thân. họ hiểu rằng, con đường là nằm ở dưới chân. Nếu không dũng cảm bước thì làm sao tìm ra con đường, hiểu được vấn đề, tìm được cách giải quyết và học được chính từ hành trình đó. Có ai trên đời chỉ ngồi một chỗ không làm gì mà thành công không? Hay họ cứ dấn thân, cứ lao vào làm, cứ đi tìm, học hỏi, lớn lên, và đến nơi lúc nào không biết. Người có tư duy mở là người như vậy, họ học cách tiếp nhận cái mới, gỡ bỏ cái cũ, welcome mọi sự bất định, phức tạp, thay đổi của thế giới bên ngoài, adapt - thích nghi với hoàn cảnh mới nhanh chóng và luôn tìm ra con đường mới, giải pháp mới, ngã rẽ mới một cách chủ động và khách quan. Cũng vì vậy, thời nào thế nào họ cũng thành công, cũng vui vẻ hạnh phúc, cũng tự tin thoải mái. Có một người như thế trong vòng tròn quan hệ, bạn sẽ học được rất nhiều từ họ, từ cách họ lèo lái cuộc sống và hành trình của họ, từ những chia sẻ thực tế từ trải nghiệm quý giá của họ, từ cách họ học hỏi và thích nghi. Họ như một ngọn hải đăng chỉ đường cho chính mình trong mọi hoàn cảnh, nhất là tỏng những lúc loay hoay, mơ hồ, mất phương hướng nhất. Người như vậy có trong vòng tròn quan hệ của bạn chưa? Nếu chưa thì có lẽ bạn nên bổ sung vào. Ít khi nào mình dừng lại để suy nghĩ thật nghiêm túc về những người xung quanh đời mình đúng không? Nhưng họ lại chính là những người quan trọng nhất ảnh hưởng đến tâm thế, tinh thần, động lực và khả năng phát triển bản thân của bạn. Cho nên, đôi lúc mình cũng nên chậm lại, quan sát, và sắp xếp lại quan hệ trong đời nếu muốn bản thân mình tích cực hơn, phất triển hơn, vui vẻ và hạnh phúc hơn. Lựa chọn là của bạn. Quyết định là ở bạn. Quan hệ của ai người đó tự xây dựng và nuôi dưỡng. Còn nếu bạn không tự mình sắp xếp được vì một lý do cảm xúc khó khăn nào đó thì bạn cũng tự chịu trách nhiệm về vòng tròn quan hệ của mình, đừng đổ thừa ai, vì đó là cách bạn chấp nhận hoàn cảnh hiện tại của mình, tự mình tước đi quyền thay đổi hoàn cảnh của mình, thế thôi….

Người thành công không phải vì người ta hơn mình ở tiền bạc, mà những thói quen của người ta lúc nào cũng được xây dựng dựa trên tinh thần hiện thực hoá giấc mơ, hiện thực hoá mong muốn thành công. Nghĩa là người ta muốn, xong rồi người ta work hard - tập trung và làm việc rất chăm chỉ, kiên định, có kỷ luật để hiện thực hoá mong muốn thành công đó. Còn nhiều người, chỉ nghĩ về sự thành công, xong nhìn quanh so đo với người này người kia, đổ thừa mình không có được cơ hội này, nguồn lực kia nên mình không thành công. Trên đời này không có ai không hành động, không cố gắng và chủ động cam kết hết tâm sức của mình vào việc mình làm mà thành công cả. Và cũng vì vậy, xuất phát điểm của rất nhiều người thành công trên thế giới có khi còn kém hơn bạn, nói chi đến bằng bạn. Cho nên, mình thiệt tình là không nên đổ cho số phận, cho vũ trụ, cho sự kém may mắn hay hoàn cảnh gì ở đây. Có những thứ ta cần phải học, cần rèn luyện, cần tập trung, cần kỷ luật trong thực hiện, cần cố gắng hơn người bình thường một chút là đã có thể xây dựng cho mình tinh thần và tâm thế thành công. Có nhiều thói quen, kỹ năng, kiến thức mà người muốn thành công cần học, nhưng trong khuôn khổ của bài viết này, tôi sẽ chia sẻ những điều mà bạn nên làm mỗi tối để chuẩn bị cho ngày hôm sau.Tại sao lại như vậy? Không ai thành công mà làm việc theo mood hết. Người thành công người ta có khả năng tổ chức rất cao. Bạn để ý nhé, người càng tổ chức lịch làm việc của mình với lead time - thời gian chuẩn bị càng dài là người càng thành công. Những người chỉ quen làm việc theo sự vụ, nghĩa là tới đâu nhảy chồm chồm, chạy tất tả tới đó thì có bao giờ làm gì mà chỉn chu được, thiếu trước hụt sau, quên này mất kia, vv. Khả năng tổ chức để bản thân ngày càng hiệu quả, để cùng một khoản thời gian nhưng mình có thể làm được nhiều việc hơn hoặc tập trung làm deep work - những công việc mang tính chất suy nghĩ, tư duy sâu và cho ra kết quả đột phá vượt bậc. Để làm được như vậy, họ rèn luyện những thói quen tạo nên hiệu quả, hiệu suất làm việc ngày càng cao, dẫn đến việc họ sử dụng thời gian hiệu quả hơn người thường rất nhiều, và vì vậy họ làm như chơi, trong khi người khác cày cuốc mà chẳng ra kết quả. Nhiều người khác nhau sẽ xây dựng thói quen khác nhau theo hoàn cảnh và tình huống. Nhưng đây là những thói quen buổi tối mà tôi học được và luôn ứng dụng. Phản tư Chi dù mình có giỏi cỡ nào thì mỗi ngày có ngần ấy việc xảy ra, mình không thể việc nào cũng xử lý tốt nhất, hiệu quả nhất, hợp tình hợp lý nhất được. Cũng có khi mình emo, có khi mình mệt mỏi, có khi mình nổi cơn, có khi đầu óc bị xáo động bởi một việc gì khác đó, hoặc cũng có khi chúng ta bị mislead - dẫn dắt sai bởi dữ liệu, thông tin hay báo cáo chưa chính xác chẳng hạn, vv. Con người mà, làm sao mà lúc nào cũng tỉnh táo và nhìn thấu hết mọi việc trên đời cho được. Cho nên, sẽ có ngày mọi thứ suông sẻ OK hết. Cũng có ngày mình có những phản ứng, lựa chọn hoặc quyết định chưa phù hợp hoặc sai. Nếu cứ để mặc cho mỗi ngày chạy tuồn tuột qua mà không phản tư gì hết thì làm sao mình nhìn thấy được thứ mình chưa làm tốt để cải tiến, để thay đổi, để làm tốt hơn và hiệu quả hơn lần sau? Cho nên, mỗi tốt mình nên dành thời gian cho bản thân, nghĩ lại những việc đã xảy ra, đã làm trong ngày và tự hỏi mình những câu hỏi sau: Hôm nay bạn biết ơn điều gì? Đâu là những hành động, lựa chọn, quyết định đã giúp mình tiến gần hơn đến mục tiêu mình đã đề ra? Đâu là những thay đổi, những thứ mình cần làm tốt hơn lần sau? Khi tự hỏi mình mỗi ngày, bạn không những tự nhắc nhở bản thân về mục tiêu, hành trình và điểm đến mà bạn cần tập trung vào, bạn còn tạo cho bản thân thói quen luôn học hỏi, cải tiến, lớn lên từ chính những trải nghiệm cá nhân. Mỗi ngày qua đi là một ngày bạn tốt hơn hôm qua. Cứ như thế, làm sao mà không thành công cho được? Relax Não người là một cỗ máy, mà đã là máy thì phải có làm có nghỉ, có lúc chạy hết công suất nhưng phải có lúc phải off để bảo dưỡng. Bằng không, cứ chạy hoài chạy hoài thì đương nhiên sẽ có lúc sập nguồn, rơ máy, mòn răng. Mà đã tới đó rồi thì chắc chắn phải bỏ vào ga ra sửa chữa. Thay vì vậy, mình vừa xài vừa bảo dưỡng tốt để xài hoài không hư có phải hơn không. Ban ngày, mình bật não liên tục để suy nghĩ, xử lý, giải quyết công việc rồi thì buổi tối bạn nên chậm lại, relax, cho máy nghỉ ngơi bảo dưỡng. Vậy, không những bạn bảo dưỡng tốt cho cơ quan quan trọng của cơ thể mà còn giúp cho nó trở nên minh mẫn hơn ngày hôm sau. Khi bạn ép não làm việc quá sức, nó cũng biết mệt chứ. Mà đã mệt mỏi, kiệt sức thì có bao giờ tỉnh táo, minh mẫn được đâu. Thay vào đó càng làm càng sai, càng làm càng rối. Cho nên, nếu đã ngày làm thì tối cho nó nghỉ ngơi đi nhé. Nếu không làm được gì cho não phục hồi tốt hơn thì ít ra cũng để yên cho nó bật chế độ bảo dưỡng, tự relax và sạc lại năng lượng cho ngày hôm sau. Tổ chức công việc Không ai làm việc hiệu quả mà thiếu kỹ năng tổ chức cả. Thiếu tổ chức, bạn tự đưa mình vô thế xử lý sự vụ, chuyện gì tới xử lý chuyện đó, bận rộn lao xao nhưng cuối cùng làm toàn chuyện linh tinh, không tạo tác động hay ảnh hưởng quan trọng gì. Hầu hết những người không có kỹ năng tổ chức họ vận hành như vậy, và cũng chính vì vậy mà họ chẳng bao giờ thành công, loay hoay xớn xác cả đời mãi vẫn không hiểu ra tại sao mình làm tới kiệt sức mà vẫn không hiệu quả. Cũng có người, học lý thuyết 80/20 thuộc lòng, nói như đúng rồi, nhưng thật ra chẳng bao giờ ứng dụng. Nếu bạn tập trung giải quyết 20% vấn đề chính yếu, quan trọng, nền tảng để tạo ra 80% tác động thì, có khi cuộc đời bạn sẽ thong dong hơn, đỡ lu xu bu hơn, và nhờ vậy mà thành công hơn. Cho nên, có khi mình nên bắt đầu ứng dụng liền thành thói quen hàng ngày, tự hỏi 3 việc quan trọng nhất dù trời mưa hay nắng cũng phải làm cho xong là việc gì, rồi sắp xếp quỹ thời gian và book lịch để làm cho tới, cho xong, không cho phép bất kỳ thứ linh tinh gì trong ngày nó ở đâu xông vào xào xáo đời mình, làm cho mọi lịch trình, ý định, kế hoạch bung bét cả lên, biến mình thành kẻ vô hiệu quả. Cho nên mỗi tối nên tự hỏi tự trả lời, tự sắp xếp tự tập trung, giữ kỷ luật & triển khai theo lịch nhé. Đọc sách Đây là thói quen và hobby - sở thích có lợi, giúp bạn unwind - thả lỏng ra để relax nhưng lại giúp bản thân tiếp nhận được những nguồn kiến thức mới. Cũng đừng chỉ chăm chăm đọc sách chuyên môn. Hiểu biết về nhiều lĩnh vực, ngay cả trong các sở thích, kiến thức xã hội, lịch sử, tâm lý, nghệ thuật, vv đều tạo ra những điểm kết nối mới giữa các neuron thần kinh, giúp bạn trở nên sáng tạo hơn, mở rộng tầm nhìn và cách tiếp cận. Chỉ cần thành thói quen thôi, còn đọc bao nhiêu cũng được. Đọc tới đâu buồn ngủ thì cứ ngủ, không việc gì phải ép mình. Đọc cũng là cách giúp dễ ngủ một cách hết sức tự nhiên. Vài điều đơn giản vậy thôi, nhưng lại có tác động vô cùng lợi hại đến tính hiệu quả và hành trình thành công của một con người. Bạn cứ thử xem, rồi cái nào hợp với mình thì mình làm, từ từ bình tĩnh nhưng kiên trì, có khi thay đổi nhỏ nhưng thành quả lớn.