Quá trời bạn nhắn tin, tổn thương, buồn bã, đau khổ các kiểu vì lời nói, hành động, cách đối xử của người này người kia đối với mình, có khi là chính từ gia đình bố mẹ, anh chị em, có khi là bạn bè, người yêu, vợ chồng, có khi là sếp trên, đồng nghiệp, vv. Nói chung là, người ta dù thân hay không, ai cũng có thể nói gì đó, làm gì đó, dù bâng quơ, cố ý hay vô tình, cũng có thể làm cho mình cảm thấy tổn thương. Rồi mình tụt mood, rồi mình buồn bã chán chường, rồi có khi mình quằn quại đau, càng nghĩ càng đau, càng trách sao người đời vô tình càng cảm thấy thiệt thòi cho bản thân, vì sao mình lại trở thành victim - nạn nhân của những sự chỉ trích, tấn công, manipulation dù mình chẳng làm gì đụng chạm tới họ. Có điều, có khi nào bạn tự hỏi mình, có khi nào mình quá sensitive - nhạy cảm, cho nên mình take it personally - tự mình thôi, không ai mượn, cũng không ai care, tự mang vác cảm xúc tổn thương vào người, tự buồn tự nản, rồi có khi còn tự biên kịch, đạo diễn, đẩy cái emo của mình lên thành cao trào cho nó drama đồ. Rồi một mình diễn hông vui, kéo người này người kia vô cuộc. Càng kể câu chuyện càng nghiệt ngã. Càng có thêm người nói vào nói ra câu chuyện mới nảy mầm tự nhiên thành chuyện ngàn năm cổ thụ. Rồi năng lượng tiêu cực của người người tưới vào đó. Thế là buồn ít thành buồn dữ. Chuyện cũng thường thôi bỗng nhiên trở thành chuyện ngặt nghèo, quằn quại nhất cuộc đời. Ủa? Sao phải vậy? Đời này người ta ai cũng có ý kiến cá nhân của họ hết. Ý kiến cá nhân của từng người được tạo ra từ góc nhìn, niềm tin, hệ giá trị cá nhân của họ, từ những trải nghiệm hỷ nộ ái ố của họ trong suốt hành trình họ sinh ra và lớn lên. Mà nếu đã là ý kiến cá nhân dựa trên hành trình và bộ giải mã cá nhân thì nó chỉ liên quan tới họ chớ liên quan gì tới bạn? Ý kiến của họ chỉ liên quan tới góc nhìn của họ, hoàn cảnh của họ, cách tư duy và nhìn nhận vấn đề của họ, không có dính một miếng nào tới góc nhìn, hoàn cảnh, cách tư duy và nhìn nhận vấn đề của bạn hết. Mà không liên quan gì hết thì để ý làm gì ta? Không liên quan thì tổn thương gì ở đây ta? Sao phải buồn chuyện của người ta? Nhà bao việc! Giờ, chia sẻ với các bạn một số cách để giúp thoát tổn thương vì chuyện của người ta nè. Khi thấy mình bị lâm vào trạng thái tổn thương vì lời nói, hành vi của người khác, bạn có thể thử tự chữa lành cho mình nhé. Emo của ai người đó chịu trách nhiệm Đời này ai làm gì thì người dó tự chịu trách nhiệm chớ không liên quan gì tới ai khác hết. Thí dụ như ai đó nổi cơn, ăn nói, hành động thô lỗ, mất lịch sự, vô tâm, tào lao khùng điên gì đó thì đó là chuyện của họ. Họ nổi cơn là vì cái hệ thống điều hành của họ nó bị lệch, bị hỏng, bị hư. Thành ra cái thứ emo mà họ đổ ra thế giới bên ngoài nó phản ánh tình trạng tâm sinh lý ở bên trong. Có khi, họ còn không hiểu tại sao họ lại nổi cơn như thế nữa là khác. Cũng có khi, chuyện họ nổi cơn không liên quan gì tới ai hết, chỉ là đâu đó trong cuộc trao đổi giữa bạn và họ bỗng dưng có một cái ngòi nổ nào đó của họ bị bung chỉ, thế là họ nổi cơn với chính bản thân họ, với quá khứ của họ, với những vấn đề cá nhân mà họ còn nhét trong góc kẹt tâm hồn chưa giải quyết xong, vv. Vậy, thì liên quan gì tới bạn đâu mà tổn thương? Chuyện nhà người ta để người ta tự xử đi, không có liên quan miếng nào hết, đừng có tự rước vạ vào thân như thế. Emo của ai người đó tự chịu trách nhiệm. Bạn hãy luôn nhớ lấy điều này để rồi bạn có thể ngồi đó quan sát họ emo như đi xem phim vậy, tình cảm tâm lý xã hội drama phức tạp của loài người. Coi xong rồi thì ra khỏi rạp đi uống cà phê và quên phim lo chuyện đời của mình đi. Đời bạn dính dáng gì tới phim nhà người khác? Dịch sai Người ta nói gì đó, làm, gì đó, xong nó đi qua bộ lọc phiên dịch của bạn để giải mã ý nghĩa của lời nói và hành vi đó. Mà bộ lọc của bạn có chắc lúc nào cũng đúng hôn? Hay có khi nào nó dịch sai hông? Ai dám chắc? Người ta có hành trang quá khứ của người ta khiến cho họ có ý kiến cá nhân thì bạn cũng vậy thôi, khác gì đâu. Bạn cũng phiên dịch theo hệ tư tưởng, giá trị, niềm tin của bạn, cũng rất nhiều khi không liên quan gì tới sự trình diễn của họ. Người ta nói một đằng, bạn phiên dịch một nẻo, xong tự dịch sai, tự hiểu sai, tự tổn thương luôn. Cũng rảnh ghê ta? Cho nên, thấy vậy chưa chắc đã vậy. Cũng nên tự hỏi mình, thứ họ nói, hành vi họ tỏ ra có khi có ý nghĩa gì khác so với ý kiến cá nhân của mình không. Rất rất nhiều khi bạn sẽ ngỡ ngàng khi tìm hiểu ra, là mình phiên dịch sai, vì hệ thống của họ và của mình không tương thích, hay được xây dựng dựa trên những mô hình hệ thống rất khác nhau, không có so quả táo với quả cam cho được. Có khi nào thứ họ nói cũng có chỗ đúng? Con người mà, ai chỉ trích hay nói gì không dễ nghe thì mình bật mode tự vệ lên, xù lông lên, bực mình nổi cơn emo lên trước chứ không bao giờ chịu lắng nghe xem có chút sự thật nào đằng sau những lời nói đó. Nếu mình là người có tư duy mở thì có khi mình chịu khó lắng nghe chút, lỡ mà trong mớ chia sẻ đó có một hay vài thứ đúng thì cũng nhặt nó ra mà phản tư. Làm người, có ai dám nói mình hoàn hảo đâu? Mình cũng nhiều lúc sai, lúc quấy, lúc nghĩ chưa tới làm tào lao mà. Nếu lỡ có sai chỗ nào thì nên nhận sai, xin lỗi và hiệu chỉnh chớ. Đâu phải thứ gì người khác nói tiêu cực về mình cũng bậy hết đâu. Có khi nó đúng quá làm mình mắc cỡ mà chối đây đẩy đó thôi, dù biết tận đáy lòng là mình không đúng. Thành ra, tập làm quen với việc nhận feedback một cách khách quan và xây dựng đi. Nó tốt cho mình mà, giúp mình ngày càng hoàn thiện hơn thôi chứ có gì đâu mà tổn thương này nọ? Khi nhìn vấn đề từ góc nhìn khách quan, từ thể thứ 3 đứng ngoài nhìn vào chứ không nhìn từ góc độ của một nạn nhân, bạn sẽ thấy một hiện thực rất khác, và vì vậy cũng hiểu ra, tiếp cận vấn đến từ góc nhìn rất khác. Đời này, đâu có ai hoàn hảo Bạn thử nghĩ đi, đời này có ai sinh ra mà có khả năng làm cho tất cả mọi người đều yêu quý, kính trọng, ngưỡng mộ, hài lòng 100% đâu. Mỗi người một ý, mỗi người một cách tư duy suy nghĩ, một góc nhìn khác nhau dựa trên trải nghiệm và hành trình cá nhân. Thành ra, hài lòng người này có khi không hài lòng người kia, đúng với người này có khi sai với người kia, make sến với người này có khi vô lý với người khác, vv. Rồi bạn đâu có thời gian đâu mà tập trung vô chuyện làm cho tất cả hài lòng? Vậy thì sẽ có người chỉ trích bạn là chuyện thường tình. Vậy thì sẽ có người nói ra nói vô này nọ là chuyện bình thường. Vậy thì họ có emo, nổi cơn này nọ với bạn cũng là chuyện hết sức bình thường. Hơi đâu ở đó mà tìm cách cung phụng sự hài lòng cho tất cả? Miễn sao mình sống chân thật với bản thân, mình là mình, mình làm đúng với giá trị và mục đích sống của mình thì thôi chớ. Ai cùng hệ giá trị thì ráp vào. Ai không cùng hệ thì xê ra. Vậy thôi là ổn rồi. Còn quá trời chuyện hay ho phải làm kia kìa, hơi đâu mà đi tưới nước lên sa mạc? Lỗi lầm không đại diện cho giá trị Lỡ như chuyện xảy ra và người ta nói là lỗi của mình thiệt đi, thì nó cũng chỉ là 1 cái lỗi thôi. Con người trong đời ai cũng có lúc sai lầm, nhiều nữa là đằng khác, vì có rất nhiều việc mình cũng mới biết, mới học, mới làm lần đầu, sao mà thành chuyên gia cho được. Cho nên, có lỗi thì mình biết mình nhận, mình sửa để mình lớn lên thôi. Đâu phải cứ làm 1 cái lỗi là có thể mang ra dằng xé, coi như cả hệ thống có vấn đề. Có cái bánh răng bị trật thì mình sửa chỗ đó thôi chứ không lẽ mình đập bỏ hết cả 1 hệ thống, bạn nghĩ coi phải không? 1 cái chuyện gì đó mình làm sai, vì vậy không đại diện cho việc hệ giá trị của mình bị hỏng. Đừng có làm chuyện nhỏ thành to, chuyện sự vụ thành lỗi hệ thống như thế chứ. Thành ra, thôi nha, sửa xong bỏ qua, đừng có bám víu vào đó mà cảm thấy khổ thân, tự ti, tổn thương đồ này nọ. Liên quan gì đâu. Hơn nữa, mình sống sao, giá trị mình thế nào thì chỉ có mình biết rõ, tin vào. Chả lẽ chỉ một câu nói của ai đó thôi mà nó mạnh tới nỗi bẻ gãy niềm tin của bạn vào chính mình? Nếu vậy thì rõ ràng là bạn không hề tin tưởng bản thân chút nào. Còn nếu bạn đã hiểu và đã tin vào bản thân thì, ba thứ người ta nói như nước đổ lá môn thôi, kệ người đời ai nói gì nói đi, vì những thứ họ nói 99% là liên quan tới vấn đề của họ chứ chẳng dính dáng tới mình. Giá trị của mình tự thân mình biết, không việc gì phải giải thích cho ai, cũng chả việc gì phải đi chứng minh chứng tỏ với ai. Ai hiểu và tôn trọng thì mình đồng hành. Ai cố tình không hiểu hay kiếm cớ chà đạp vì lợi ích riêng của họ thì mình cho qua, chẳng thèm đếm xỉa làm gì cho nó mất thời gian. Thời gian của mình quý lắm, để dành làm chuyện mình thích, ha. Rồi đó, đọc xong mấy cái này thì thiệt ra là ai nói gì làm gì không còn quan trọng nữa. Quan trọng là cách mình phản ứng với sự việc mà thôi. Mình muốn tổn thương thì nó tổn thương. Mình muốn nó nhẹ nhàng lướt qua như áng mây mỏng tang là nó lướt qua thôi. Bạn thật ra mới là người quyết định trạng thái cảm xúc của chính bạn, dựa vào sự phản ứng của chính bạn.Chứ còn họ thì, không liên quan đâu nhé.

Ai cũng muốn mình phát triển, làm giàu, thăng tiến trong công việc, sự nghiệp, ra ngoài xã hội được công nhận, tôn trọng, ngưỡng mộ, làm đạt được những thành tích đáng nể, vv. Nhưng sự thật là, trong 10 người muốn chắc chỉ có đâu đó 2 người làm được. Còn lại một nửa thì có bắt đầu nhưng không đủ kiên định để đến nơi, nửa còn lại thì đứng đó nhìn đời trôi qua, suy nghĩ về hành trình nhưng chẳng bao giờ bắt đầu. Họ đừng đó, nhìn người khác làm, trách sao người ta may mắn thế, có thứ này thứ kia hơn mình. Họ đứng đó, trách trời đất sao chẳng công bằng, không cho mình thông minh hơn, có khởi đầu đầy đủ hơn, có hậu thuẫn mạnh mẽ hơn, có khả năng siêu việt hơn, có cơ hội tốt hơn, vv. Họ đứng đó, nghĩ đời này mình xong phim rồi, vì mình không có đủ năng lượng, không có đủ khả năng xuất sắc, không có ngoại hình, không có nền tảng gia đình vững chãi, không có mentor giỏi, không được học trường xịn, vv như người ta để có thể làm được những thứ người ta làm được. Nếu có thể nêu ra lý do khiến bạn dậm chân tại chỗ, hay nói đúng hơn là tụt lại phía sau trong khi cả xã hội đang tiến về phía trước, thì chắc ngày nào cũng có thể đưa ra một vài lý do nghiệt ngã và drama cho đến hết đời. Con người mà, phàn nàn thì dễ, hành động thì khó, tìm cách tránh né thì dễ, dấn thân thì khó, lười biếng thì dễ, cày cuốc thì khó, đổ thừa thì dễ, nhận lãnh trách nhiệm về mình thì khó…. Cho nên, một cách hết sức tự nhiên, khi bạn không dám làm, không muốn làm, không chịu làm, không đủ động lực để làm thì bạn sẽ tìm ra đủ loại lý do để biện minh cho cái sự “không thể làm” đó của mình. Vấn đề là, “không thể làm” nhưng vẫn phàn nàn tại sao mình không bằng người ta, không được như người ta, không có những thứ mà người ta có. Ai biết, để có được thứ mình muốn có, là cả một hành trình băng qua gai góc, thử thách, khó khăn, vượt qua chính những sự tào lao của bản thân mình. Không có gì trên đời này đến dễ dàng hết cả, dễ đến dễ đi, còn càng khó đạt được thì càng ở lâu với bạn. Giờ, có khi mình nên nhận dạng một số những dạng thức hay tâm lý mà bạn đang bị sa đà vào, khiến bạn dận chân tại chỗ đó giờ không chuyển động được, rồi mình chữa nó xem sao. Khi bạn biết mình đang ở dạng thể nào, làm sao để thoát ra, có khi bạn sẽ có thể bắt đầu hành trình mới và tìm được cho mình ý nghĩa hay ho hơn trong cuộc sống. Dạng thức 1: “Em loay hoay không biết phải làm sao” Đây có lẽ là câu nói mà tôi nhận được nhiều nhất từ tin nhắn, “em loay hoay không biết phải làm sao”. Những người đang chìm trong dạng thức này hoặc là có quá nhiều lựa chọn, quá nhiều mong muốn, quá nhiều tham vọng nên không biết phải bắt đầu từ đâu, chọn thứ nào, sợ chọn sai thì mất công. Có người thì không dành thời gian đủ nhiều và đủ sâu để đối thoại và hiểu bản thân, nên không biết thiệt. Thế giới hiện đại cùng với những trò cái gì cũng nhanh, cũng tức thời, cũng quẹt quẹt mà ra khiến cho con người ta trở nên hời hợt, lười biếng, lường suy nghĩ, hay nhìn sang nhà người khác để so sánh và tìm cách, tìm công thức có sẵn để copy paste cho nó nhanh. Nỗi đau là, công thức nhà người ta áp vô nhà mình nó sai, vì hoàn cảnh của người ta và của mình khác nhau. Nếu cứ muốn bài văn mẫu thì cả đời chẳng bao giờ viết được một đoạn văn original. Vậy, thì nên trách bản thân mình lười biếng, ham đường tắt ngõ ngang, thiếu đầu tư vào bản thân, tài sản lớn nhất mà bạn có. Cho nên, khi bạn loay hoay, nghĩa là bạn dag loay hoay với chính bản thân mình, không phải với thế giới ngoài kia. Khi bạn không biết mình là ai, mình muốn gì, mục đích sống của mình là gì, giá trị của mình nằm ở đâu, mình sẽ vui vẻ hạnh phúc vì điều gì, thì bạn sẽ khó mà bắt đầu và kết thúc được bất kỳ dự án, chương trình, hành trình nào ý nghĩa. Và vì vậy, bạn xà quần với cuộc sống, không dám bắt đầu, không dám dấn thân, đứng bên đường nhìn đời trôi qua, nhìn người đi qua, suy nghĩ tiêu cực cho đến khi bạn mệt mỏi, cạn kiệt, bất chí và bỏ cuộc…. Nếu bạn đang ở trong dạng thức đó, thì hãy làm những việc sau: Dành thời gian trong im lặng, một mình, giữa thiên nhiên, đủ lâu và không bị quấy rầy để đối thoại với bản thân mình Nếu bạn có quá nhiều thứ chạy ngang chạy dọc trong đầu thì hãy viết hết ra, viết tất cả xuống như nó hiển hiện, không phân biệt, không suy nghĩ, không phán xét. Xong, thì sắp xếp lại theo thứ tự xem cái nào mình mong muốn hơn, thích hơn, ưu tiên hơn. Còn nếu nghĩ mãi không có thứ gì hiện ra thì hãy relax, để cho bản thân thả lỏng, mơ mộng, suy nghĩ về những giấc mơ tuổi thơ, những gì khiến bạn cười, vui, hạnh phúc nếu được chạm vào. Sự thả lỏng và cho phép mình quay về với bản thân sẽ giúp cho những mong muốn sâu lắng nhất hiện ra. Con người ai cũng có mong muốn cả, đừng biện minh em không có, không biết. Và khi nào nó hiện ra thì hãy viết xuống. Sau đó thì nên chọn một thứ mà bạn mong muốn nhất, ưu tiên nhất để dấn thân, hành động, bắt đầu. Không có gì sẽ xảy ra nếu không có hành động. Cho dù bạn là người suy nghĩ chu đáo hay hoàn hảo nhất thì bạn cũng làm chẳng được nếu không bắt đầu. Có ai không đi mà đến không? Xây dựng kế hoạch hành đồng thật cụ thể, thật chi tiết, chi tiết đến nỗi ngay bây giờ khi đứng lên bạn biết rất rõ mình cần phải làm gì, bước 1, bước 2, bước 3 là gì, bước số 7, 8, 9 là gì, cuối cùng mình sẽ đến đâu, vv. Làm được vậy là hết loay hoay, Nhớ là, loay hoay là dạng thức mà bản thân tạo ra cho bản thân, không liên quan gì đến ai hay môi trường ở ngoài kia. Đừng nhìn ra, hãy nhìn vào. Vấn đề nằm ở mình đó. Dạng thức 2: “Em không đủ khả năng…” Dạng này tôi cũng gặp nhiều, cô làm được vì cô giỏi, cô thông minh, chứ em thì chịu, vì em sinh ra vốn đã chậm, IQ không cao, tư chất không tốt, suy nghĩ không logic, vv. Ôi thôi, nếu đã sa vào cái đà em không bằng người ta thì bạn đang đổ thừa cho vũ trụ ngược đãi bạn, trốn tránh hiện thực và biện minh cho cái sự thiếu cố gắng của mình. Sorry là, tôi sinh ra cũng như bạn, IQ trung bình, gia thế chẳng bằng ai, học trường công, thiếu thốn đủ thứ, nhìn tương lai có khi mờ mịt không tìm ra ánh sáng. Nhưng tôi chỉ có một thứ khác, đó là không chấp nhận và không đổ thừa. Cả đời, tôi cố gắng trong tất cả mọi thứ, cố gắng gấp mấy vạn lần người khác, để có được thứ mình muốn. Có những lúc thấy mình mệt mỏi muốn gục ngã, hỏi tại sao mình phải cố gắng nhiều như thế trong khi người ta có được quá dễ dàng, nhưng rồi nhận ra câu hỏi như thế chẳng giúp gì được cho ai, nó chỉ làm cho ta chùn bước, thất chí và bỏ cuộc nên lại dẹp đi, đứng lên, tiếp tục cố gắng và dấn thân. Nhờ thế, mà con đường cứ mở ra mở ra ở dưới chân. Không đi làm sao đến? Bí mật là, không làm thì không học được cái mới, không dấn thân vào cái mới thì không biết khả năng của mình đến đâu. Cho nên, tiềm năng là vô giới hạn nhưng nó chỉ mở ra khi ta xắn tay áo vào làm. Còn nếu đứng đó suy nghĩ thì nó đâu có lý do gì để hiện ra. Cho nên, khả năng nó được xây dựng dựa trên sự dấn thân, học hỏi, phát triển qua hành động mỗi ngày. Khả năng không phải lý thuyết, phân tích từ hình hài và gia thế mà ra được. Đừng bao giờ lặp lại câu “em không đủ khả năng…” khi bạn chưa bắt đầu, chưa dấn thân, chưa cố gắng hết sức để làm những điều bạn muốn. Dạng thức 3: “Em sợ thất bại và bị coi thường…” Sợ thất bại là xưa lắm rồi. Ngày xưa người đời mày mặt, tư duy đóng, sợ làm sai làm thua, thất bại thì bị quánh giá là kém cỏi, thiếu khả năng. Còn bây giờ thời công nghệ và startup thì người ta đề cao sự thất bại, bảo rằng không gọi nó là thất bại mà là thử nghiệm chưa đúng tiêu chuẩn, cần thử lại, tư duy lại, nghĩ ra giải pháp mới. Sự thật là, không có ai thành công trên đời này làm cái gì mà một phát là trót lọt hết. Ai cũng phải mày mò, thử đủ thứ cách, lên bờ xuống ruộng vô số lần mới tìm ra công thức cho mình. Einstein nói: “Tôi không có thông mình. Tôi chỉ sống đủ lâu với vấn đề mà thôi.” Đó, người ta sống và thở với vấn đề đủ lâu, thử nghiệm đủ nhiều lần, thất bại làm lại với số lần mới tìm ra cách. Rồi mình ngồi đó sợ, ngồi đó nghĩ toàn tới sự chê cười của người đời thì biết đến bao giờ mới bắt đầu làm? Mà không làm thì sao có? Không đi làm sao đến? Cách chữa khi bạn chìm trong dạng thức này là, tự mình động viên bản thân mình, tìm một vài người thân cùng động viên mình bắt đầu, bước những bước đầu tiên, hành động, dấn thân, học từ sai lầm, học từ vấp ngã, rồi con đường vì thế sẽ mở ra, mở ra, cho đến khi bạn nhìn rõ hơn và tự tin hơn vào trải nghiệm của chính mình. Dạng thức 4: “Em già rồi, mệt mỏi và không còn cơ hội” Trời ơi, sợ nhất là mấy người mới U30, 40, 50 mà than già. Tôi chưa bao giờ tự ép mình già để không học, không bắt đầu thứ mình muốn, U60 vẫn startup như thường chẳng sợ, được thì ăn mừng, không được cũng ăn mừng vì mình đã thử nghiệm cái mình muốn, và tìm ra cách khác để làm tiếp. Tính tôi tích cực, làm hoài làm hoài, thun hoài thử hoài, sai sửa, thua làm lại một cách vui vẻ. Ồ à với những thứ mới mẻ mình tìm ra, dù đó là tìm ra cách để thành công hay tìm ra cách nó không work cho mình. Cái gì cũng có cái hay của nó, vì đó là bài học, là trải nghiệm, là xây đắp thêm nền tảng cho hành trình phía trước, giúp mình biết người biết ta hơn, lớn hơn, thông thái hơn trong mọi quyết định và lựa chọn. Tới ngày check out khỏi hồng trần sẽ vẫn thế, vẫn luôn háo hức học hỏi, tìm kiếm, thử nghiệm cái mới, dĩ nhiên là theo mối quan tâm của bản thân tại độ tuổi đó. Cho nên, làm ơn đừng bao giờ đổ thừa mình hết tuổi rồi, hết thời gian rồi, già rồi không còn cố gắng được nữa. Bạn nhìn đi, có người thành công nào trên thế giới đang dừng lại dưỡng già không? Họ không làm này thì làm kia, không kinh doanh thì làm dự án cộng đồng, xã hội, không sáng tạo cái mới thì cải tiến cái cũ, càng gì càng bận rộn, càng làm dữ hơn mới ghê. Họ chỉ khác bạn có 1 chỗ thôi, luôn háo hức và hăng hái lăng xả vào những dự án và hành trình mới. Giờ, bạn hãy nghĩ về những thứ mình muốn làm hồi xưa giờ mà chưa bao giờ làm, rồi chọn một thứ mà bắt tay vào làm đi, dù đó là dự án xã hội, cá nhân, hay đơn giản chỉ là đi học đàn, học vẽ, học viết thư pháp, chụp hình, đi du lịch một mình hay gặp một ai đó mà bạn cứ trì hoãn đó giờ. Cứ làm đi, rồi bạn sẽ thấy cái già và sự mệt mỏi no chỉ nằm trong suy nghĩ. Còn khi đã dấn thân thì, năng lượng lại cháy bùng. Dạng thức 5: “Tính em lường biếng” Dù không hiểu tại sao lại có người nhận luôn là mình tính tình tự nhiên là lười biếng, không muốn làm gì, nghĩ tới làm không đã mệt, nhưng thực tế thì rất nhiều bạn tự nhận mình như thế. Khi bạn tự nhận mình thế nào thì bạn đã rơi vào cái bẫy tư duy là bạn đang tự xác nhận mình là người như thế, không thể thay đổi. Và thế là, não của bạn nó sẽ xử lý tất cả mọi vấn đề dựa trên tư duy đó. Khi có bất kỳ việc gì sắp diễn ra, nó sẽ nhắc nhở bạn là làm cái này sẽ mất bao nhiều là thời gian, công sức, năng lượng, sẽ mệt mỏi như nào và khuyên bạn thôi đừng làm. Vô cái guồng này rồi thì sẽ xà quần trong đó không làm được bất kỳ thứ gì trong đời. Có điều, bạn nên biết đây chỉ là trạng thái tư duy mà bạn tự tạo ra cho bản thân, nó tồn tại vì bạn tin vào nó, và nó sẽ biến mất khi bạn không còn tin vào điều đó. Tào lao quá phải không”? Tự mình tin rằng mình lười biếng thế là mình cứ thế chây lười ra. Tự mình nghĩ mình có thể làm được là mình bắt tay vào. Không ai trên đời này sinh ra mà lười biếng cả. Ai cũng sinh ra với một sứ mệnh để làm thứ gì đó trong đời. Chỉ có bản thân mình tự trói mình vào dạng thức tư suy nào đó mà thôi. GIờ, bạn biết cách tự mình cởi trói cho mình rồi, tự nhắc nhở bản thân mỗi ngày, viết xuống những câu thần chú để trước mặt mình và đọc nó mỗi ngày, là bạn làm được và sẽ làm điều gì đó mà bạn muốn, tự bạn thôi miên cái não của mình để nó thay đổi và giúp mình dấn thân hành động. Rồi xắn tay áo lên mà đi làm cái gì đó đi, nhỏ xíu cũng được, chỉ cần có làm thì nó sẽ xác nhận với não là bạn không hề lường biếng. Mình nghĩ sao thì nó là vậy đó. Mình nghĩ không được thì nó sẽ không được. Mình nghĩ được thì cả vũ trụ này sẽ bu vào tìm cách giúp mình làm được. Thành ra, dận chân tại chỗ hay không cuối cùng cũng là do mình mà ra thôi, không có liên quan gì đến xuất thân hay lỗi lầm của vũ trụ. Mình sinh ra sao mình chấp nhận vậy, rồi mình cố gắng xây dựng hành trình đầy nắng gió của mình, theo cách của mình, bằng sự cố gắng dấn thân và học hỏi không ngừng của mình, với sự kiên định và dũng cảm của mình. Vậy thôi! Không có gì ghê gớm hết.

Ai trên đời này mà không muốn được tôn trọng đúng không? Con người sinh ra, không ai sống đơn độc một mình. Ai cũng phải vận hành trong một tập thể, một cộng đồng, một xã hội, và vì vậy không bao giờ có thể tránh khỏi chuyện phải tương tác, làm việc, cộng tác, giao tiếp với người khác. Sự khác biệt nằm ở chỗ, có người khi tương tác và giao tiếp thì được người ta tôn trọng, kính nể, sẵn sàng hỗ trợ và hợp tác. Có người thì người ta né cho lẹ vì nhiều lý do, ví dụ như hay chơi trên cơ người khác, tính tình selfish chỉ nghĩ cho lợi ích bản thân, hay toàn đổ rác vào nhà người ta chẳng hạn. Cho nên, nếu thật sự muốn được tôn trọng, thì không phải tự nhiên không làm gì mà có được. Sự tôn trọng cần phải được xây dựng dựa trên chính hành vi, tâm thế, và cách bạn đối nhân xử thế. Mỗi người sẽ có cách để xây dựng sự tôn trọng khác nhau, dựa vào hoàn cảnh và tính cách cá nhân, nhưng xin chia sẻ sau đây vài điều mà tôi học được trên hành trình đây đó. Đừng bao giờ phàn nàn Nếu nói về sự bất tiện, điều bất ý, chuyện không đâu vào đâu thì thế giới này đầy. Thế giới không được tạo ra để chiều lòng ai hết. Nó cứ vận hành như thế, có lúc thuận theo dòng chảy của cuộc sống, có lúc vô lý vô tâm đến cùng cực. Và trong cuộc ba đào đó, con người không có lựa chọn nào. Hoạ tới thì phải đối diện. Chuyện tới thì phải giải quyết. Khó khăn tới thì phải đương đầu. Không theo ý mình thì cũng chẳng sao. Thay đổi kế hoạch chút thôi. Tìm cách khác thôi. Linh hoạt theo thời thế thôi chớ có gì ghê gớm lắm đâu. Người giữ được tâm thế như vậy luôn tích cực, vui vẻ, dễ chơi, dễ hợp tác nên luôn được tôn trọng. Còn ai mà chuyện nhỏ chuyện lớn gì cũng phàn nàn cho ra bã thì người ta ớn lắm, mệt lắm, gặp thì né cho nhanh để khỏi bị năng lượng tiêu cực của họ làm ảnh hưởng. Cho nên, tốt nhất là học cách dẹp cái tính hay phàn nàn đi, đón nhận mọi thứ thoải mái và bình tĩnh hơn, sao cũng OK, sao cũng ứng phó được, sao cũng giữ được tâm thế. và năng lượng tốt thì sẽ được tôn trọng thôi. Chuyện bất như ý ai mà muốn, nên đừng có đổ thừa ai, cũng đừng luận tội ai, và cũng đừng vì ba thứ đó mà quạu quọ. Cười có phải hay ho hơn không. Tin vào bản thân Ai cũng muốn người khác tin mình, nhưng ai mà tin mình nếu bản thân mình còn không tin mình? Nghịch lý nằm ở đó. Bạn không tin vào bản thân, bạn không sure về những điều mình đang làm, đang nói, đang hành động mà bạn đòi hỏi người khác phải tin ư? Làm gì có! Con người tinh ranh lắm, nhìn phát là biết ngay bạn có đang tin vào thứ mình đang làm hay không. Nếu họ biết bạn đang fake, bạn làm những gì bạn đang làm chỉ để đạt được một lợi ích cá nhân nào đó dù bạn hoàn toàn không tin vào giá trị, kết quả hay mục đích của việc bạn đang làm thì, ai mà tôn trọng bạn? Con người, dù có hay không thành quả trong cuộc sống thì ai cũng tôn trọng thành quả của người khác, đặc biệt là những người. có niềm tin, có mục đích sống, kiên định theo đuổi giá trị sống, và dũng cảm vượt qua mọi gian khó để đạt được những thành quả đó. Sự tôn trọng của người khác tự nhiên đến từ cách bạn tin vào và kiên trì theo đuổi những điều bạn tin vào. Sai thì nhận Ai trên đời này dám vỗ ngực xưng là mình chưa sai lần nào? Sure luôn là không có. To err is human - đã là con người thì phải có sai lầm, sai từ chuyện nhỏ tới chuyện lớn, sai từ trong nhà ra ngoài ngõ, sai từ chuyện cá nhân tới chuyện xã hội, vv. Mình sinh ra, vừa lớn lên, vừa học hỏi, vừa trải nghiệm nhiều thứ khác nhau lần đầu tiên, từ lúc sinh ra đến hết đời, thì làm sao tránh khỏi không có sai lầm nào? Có phải thánh đâu mà không có sai. SAi thì mình nhận thôi, thì mình sửa thôi, thì mình rút kinh nghiệm rồi lần sau làm cho đúng thôi chớ sao phải đi giấu diếm, tránh né, kiếm cách lấp liếm làm chi cho mệt? Ai trên đời này cũng có lúc sai. Họ cũng vậy, mình cũng vậy. Nếu ai cũng vậy thì nó là chuyện bình thường mà. Có gì ghê gớm lắm đâu mà bạn phải vì mày mặt, vì cái sự hoàn hảo giả dối của mình mà giấu nhẹm? Người vậy, ai mà tôn trọng được? Tôn trọng, là khi thấy bạn rất người, rất minh bạch, rất thoải mái nhận trách nhiệm, rất tích cực thay đổi để làm mọi thứ tốt hơn. Thế có phải tích cực hơn không? mà tích cực thì ai mà chẳng tôn trọng? Đã hứa thì phải thực hiện Này quan trọng nè. Thật ra thì con người lúc cao hứng hay hứa lung tung lắm, có khi hứa xong mới thấy khó quá làm không được, làm thì hổng có lợi cho bản thân, làm mất công, mất thời gian, hay cái thứ mình hứa nó nhỏ nhồi quá trong cái lịch trình to bự của mình, vv. Thế là nhiều người hứa, đủ thứ chuyện to chuyện nhỏ, chuyện đông chuyện tây, hứa xong quên mất, hứa xong không làm. Một lần như vậy đã làm mất niềm tin. Hai ba bốn hay nhiều lần như vậy thì thành người thất tín, không ai dám nghe hay tin nữa, kiểu ôi cái đứa đó nó nổ tùm lùm đừng có mà nghe. Vậy, thì ai mà tôn trọng? Không những không tôn trọng, người ta chắc chắn sẽ không muốn làm việc hay hợp tác với bạn, vì rủi ro của những lời bạn nói là khống, là không làm được, là không giữ lời. Cho nên, có khi ta cần phải tiết kiệm lời hứa, suy nghĩ ba lần trước khi hứa, và kho đã hứa thì phải ráng mà ghi nhớ và thực hiện, cho dù lời hứa đó nhỏ nhồi đến mức nào. Quản trị cảm xúc Người có ngòi nổ, chuyện gì cũng có thể phát hoảng, phát giận, phát emo đủ kiểu rồi làm cho mọi thứ nó xào xáo cả lên, rối ren loạn cào cào cả lên dù chuyện không đáng phải như thế, gây bão tố làm ảnh hưởng người khác một cách không đáng chút nào thì thử hỏi ai sẽ tôn trọng bạn? Ngược lại, người ta sẽ ngán ngẩm không muốn liên quan gì đến bạn để tránh ba chuyện hoạ vô đơn chí, tránh sự phiền nhiễu mà bạn quậy ra và gieo rắc xung quanh. Ai trên đời này cũng muốn cuộc sống đơn giản hơn, dễ dàng hơn, vui vẻ hạnh phúc hơn, tích cực hơn. Cho nên, thấy thứ gì gây mệt mỏi, phiền phức là họ phải né liền. Mà họ tránh bạn như tránh tà thì sự tôn trọng nằm ở chỗ nào? Không những không tôn trọng mà còn ngược lại nữa là đằng khác. Tạo ảnh hưởng tích cực Có người, sinh ra, xong trôi như lục bình qua cuộc đời, rồi biến mất, không để lại chút dấu vết gì về sự tồn tại của mình. Có người, sinh ra, xong lạc lối, làm toàn chuyện hại người hại mình, đến hết đời hối hận hay chưa kịp hối hận gì thì cũng phải check out, bỏ lại ba bảy phần nhuốc nhơ cho người ở lại. Có người, sinh ra và tìm thấy con đường ánh sáng, biết mình là ai, mục đích sống là gì, giá trị của mình là chi, và họ đi đến đâu thì lan toả sự bình an, sự tích cực, năng lượng hạnh phúc và chữa lành đến đó. Người vậy, hỏi ai mà không tôn trọng? Cho nên, cuộc sống không chỉ dừng lại ở bạn, vì bạn, cho bạn. Chúng ta tất cả đều sống trong một tập thể, một cộng đồng, một xã hội, và nếu có thể ảnh hưởng tích cực đến tập thể hay cộng đồng, xã hội đó thì hãy cứ nên làm, vì điều đó sẽ khiến bạn hạnh phúc hơn, khiến môi trường và cuộc sống xung quanh bạn hạnh phúc hơn. Cho đi, chính là nhận lại…. Vài ba điều đơn giản, chẳng có triết lý gì ghê gớm hết, nhưng nếu muốn được tôn trọng thì ít ra cũng phải đưa mình vào tâm thế và cách vận hành đơn giản đó của vũ trụ. Không ai ngồi đó không làm gì hoặc làm bậy mà được tôn trọng. Sự tôn trọng không tự nhiên sinh ra. Sự tôn trọng cần được hiểu đúng, cần được xây dựng, giữ gìn và action - đưa vào hành động hàng ngày. Giờ thì bạn biết rồi. Đừng trách sao người ta không tôn trọng mình. Có khi mình cần nhìn lại, xem bản thân mình có làm được gì để người khác tôn trọng hay không.

Bà năm nay độ 70 tuổi, người Bahrain nhưng thời trẻ di học bên Mỹ, sau đó về lại Bahrain kinh doanh trong ngành giáo dục, xây từ trường mẫu giáo đến đại học, kết hợp chương trình địa phương và quốc tế. Tôi may mắn được mời về nhà ăn tối với gia đình bà một tối tháng 8 trời nóng như cái lò rèn đang đỏ lửa, nhiệt độ cả ngày chạy tới chạy lui cũng đâu đó 40 tới 45 độ C. Xe đón tôi chạy vào 1 khu compound rộng chắc cũng vài ngàn m2, có những căn biệt thự màu kem đất đúng kiểu signature - đặc biệt của vùng đất sa mạc. Các căn biệt thự dù biệt lập nhưng nằm liền kề nhau. Xe đậu trước nhà cậu con trai út là người tôi đang làm việc cùng. Bước vào phòng khách là khu sofa rộng, trải thảm Thổ Nhĩ Kỳ màu đỏ rượu, không gian bày trí nhiều đồ thuỷ tinh trên bàn, quầy kệ, đúng tinh thần văn hóa Trung đông. Tôi vừa đến thì bà cũng vừa bước vào. Bà đi bộ từ biệt thự cô con gái qua. Thì ra, 4 căn trong cùng 1 khu là của 4 người con, 3 trai 1 gái, tam đại đồng đường, cả 3 thế hệ cùng chung sống cùng nhau nhưng vẫn có không gian riêng. Bà nói, phải cố giữ lấy truyền thống, giữ gia đình gần với nhau, không thì với sự tào lao của thế giới biến động này, kết nối gia đình sẽ dần dần phai lạt, mất đi. Càng ngày, người ta càng trôi xa nhau, cho đến khi chẳng mấy khi gặp mặt. Một năm đoàn tụ vài ba lần rồi cũng có khi không còn được lần nào. Thế là xong! Từng gia đình lần lượt xuất hiện, con trai, con dâu, con rể, cháu nội cháu ngoại đủ cả. Tất cả đều đến ôm hôn bà thắm thiết lắm. Anh em rôm rả chào nhau. Đám con nít thì tụ lại theo độ tuổi, chuyện trò giỡn hớt ì xèo. Tôi hỏi, cả nhà ngày nào cũng tụ lại ăn tối đông vui vầy sao. Bà cười mãn nguyện, nói cố gắng ngày nào cũng thế, trừ trường hợp mấy gia đình đi holiday hay có sự kiện gì này nọ mới thôi. Ở cái thời thế này, thiệt là không tưởng tượng nổi lại có một gia đình còn giữ được truyền thống ăn cơm cùng nhau mà đến cả ba thế hệ như thế. Thật là đáng nể. Nhìn cái không khí rộn ràng đầm ấm ấy, tôi cảm thấy có chút GATO. Cuối cùng rồi con người sinh ra cũng chỉ muốn có thế thôi, bình an, vui vẻ hạnh phúc bên gia đình, người thân, ăn trọn vẹn một bữa cơm, chia sẻ trọn vẹn một câu chuyện, cười trọn vẹn một khoảnh khắc gần gũi & kết nối. Chuyện gần chuyện xa, bà kể làm kinh doanh cũng bận bịu nhiều khi mười mấy tiếng một ngày, nhưng rảnh cái là bà làm vườn, trồng hoa, trồng cây ăn trái, trồng rau, nuôi ong, tự làm mứt trái cây, tự làm hương xông phòng và xông tiễn khách. Ui trời, tôi ngạc nhiên há hốc cả mồm, thời gian đâu ra mà làm đủ thứ từ nhà ra ngõ như thế chứ. Bươn chải kinh doanh ngoài đời chẳng phải là đã đuối lắm rồi sao, ít ra với tôi là như thế. Bà cười, phải vậy cho tụi nhỏ nó gần gũi với thiên nhiên, cho bọn nó hiểu không phải thứ gì cũng mọc ra từ siêu thị. Chớ cứ cái đà này thì mấy thế hệ sau này tụi nó không còn biết thế nào là Mẹ thiên nhiên, thế nào là những kỹ năng cơ bản trồng trọt chăn nuôi của con người nữa. Lại tưởng tất cả mọc ra từ nhà máy và siêu thị thì chết dở, còn gì là sự kết nối giữa con người với tự nhiên. Mà đã không kết nối với tự nhiên thì còn gì là sự hoà hợp vốn có và cần có giữa thiên nhiên, vũ trụ với loài người. Nói tới đó thì Bà quay qua kêu cô cháu ngoại đang học đại học qua rót cà phê Arabic mời tôi. Tập tục là thế, khách tới nhà thì phải mời cà phê Arabic rót vào một cái chung nhỏ như chung rượu bằng sứ. Khi rót phải cầm nhiều chiếc chung chồng lên nhau bên tay trái, không được chạm tay vào thành chung và rót từ chiếc bình đồng cao, vàng choé có vòi cong cong thật dài. Đó là loại cà phê rang rất nhẹ, sau khi pha ra màu vàng nhạt như trà, không giống cà phê chút nào. Tuỳ theo khẩu vị của người pha mà cà phê có thể ủ với các loại gia vị như thảo quả, gừng, nghệ tây, hay đinh hương. Người rót cà phê cho khách phải đứng trong khi khách còn uống để châm thêm, cho đến khi nào khách không uống nữa, ra hiệu bằng cách lắc cái chung cà phê thì người châm mới thôi phục vụ và ngồi xuống. Tôi cám ơn rối rít, cám ơn Bà, cám ơn cô cháu. Bà nói, đó, phải dạy cho các cháu nó biết và giữ gìn phong tục tập quán. Đây là những nét văn hoá rất đặc trưng của người Ả rập mà mình phải giữ gìn, không thì tụi nhỏ nó cứ tây hoá hết thì sau này chẳng còn ai giống ai, văn hoá phai mờ, những điều hay ho của bao nhiêu nền văn mình xưa đều biến mất thì thật là tiếc lắm. Chuyện trò một hồi thì tới giờ cơm. Kế phòng khách là phòng ăn đã được bày biện sẵn, người lớn ngồi một bàn, các bạn nhỏ ngồi một bàn. Bà ngồi ở đầu bàn với cương vị người chủ gia đình, kế Bà là các con trai và cuối bàn là con gái và con dâu. Bà vẫy tay, Phi ngồi đây, kế bên Bà. Nguyên tắc của gia đình mà Bà dạy và yêu cầu các con cháu làm đúng là, ăn hết không được bỏ mứa, không được phí phạm thức ăn thức uống, vì chúng ta may mắn lắm mới được Alah ban cho sự đủ đầy, trong khi nhiều người trên thế giới hãy còn thiếu thốn. Do đó, phải học cách biết ơn vì sự đủ đầy đó, học cách tiết kiệm, không phung phí, và chia sẻ khi có thể. Nếu còn dư thì phải mang đi cho ngân hàng thực phẩm (food bank), cái gì còn ăn được thì để cho người nghèo, cái gì không thì cho làm thức ăn gia súc. Là khách, tôi được chăm hơi kỹ, thức ăn cứ hết người này đến người kia gắp cho, dù đã cố từ chối nhưng vô dụng. Và cứ thế tuân thủ cái nguyên tắc không bỏ mứa, tôi ăn muốn phình bụng, cố gắng hết sức để không phí phạm miếng nào. Sau bữa cơm là canh trà, rồi cô con dâu mang một chiếc chén xông thảo mộc thơm ngát ra xông vào tóc và quần áo tôi. Bà giải thích, đây là phong tục người Ả rập. Xông vậy nghĩa là bữa tối đã xong, khách có thể chọn ra về bất cứ lúc nào mình muốn. Tôi quay qua xin cáo từ về khách sạn. Bà nói, khoan đã, rồi kêu cậu con út vào nhà lấy quả chà là nhà trồng, mấy loại mứt Bà tự làm, mấy loại hương xông Bà tự mix làm quà tặng tôi mang về Việt Nam. Với tôi, đó chính là những món quà quý giá nhất, vì chúng được chính tay người chủ nhà dày công và bỏ hết tâm sức và tình yêu thương của một người mẹ, một người bà vào làm cho con cháu. Người ta có thể mua những món quà đắt tiền nhất trên thế giới để tặng nhau vì mày mặt, nhưng tình yêu thương ấm áp nhất có khi chỉ nằm trong chiếc bột xông nhỏ xíu gói trong giấy bạc mà người mẹ, người bà này ngồi tỉ mỉ gói ghém dưới dàn dây leo trước sân nhà. Không biết rồi nhiều năm nữa, chúng ta có còn bắt gặp những hình ảnh đong đầy yêu thương như thế, hay loài người rồi sẽ bỏ qua hết tất cả những gì được cho là cũ kỹ, để tiến vào kỷ nguyên của trì tuệ nhân tạo, của những con số trên màn hình xanh xanh vô hồn và sự tiện lợi của những chiếc nút bấm on off trên chính da thịt của mình…. Trước khi ra về, Bà nói lần sau Phi qua, Inshallah - nếu Ơn trên cho phép, Bà sẽ sắp xếp cho tôi được tham gia một buổi cầu nguyện 7 ngàn người tại The Grand Mosque - Đền thờ Hồi giáo lớn nhất Bahrain và cũng là một trong những đền thờ Hồi giáo lớn nhất thế giới. Tôi thật sự muốn được trải nghiệm không gian và năng lượng cầu nguyện của 7 ngàn người cùng một lúc, tại một địa điểm, trong khôn gian rất trang trọng của đền thờ. Thường thì, người không theo đạo không được phép vào đền thờ trong khi tín đồ đang cầu nguyện mà chỉ được tham quan ngoài giờ cầu nguyện. Inshallah - Nếu Ơn trên cho phép, có khi tôi sẽ được trải nghiệm điều thiêng liêng đó thì sao? Inshallah - theo niềm tin của người Ả rập, mọi sự đều do Ơn trên sắp đặt, và nếu Ơn trên cho phép thì, chuyện gì cũng có thể xảy ra. Chúng ta muốn thế, chưa chắc đã được. Nhưng nếu Ơn trên cho phép thì, Người sẽ an bày. Trên đường về khách sạn, tôi không khỏi phản tư về những điều Bà đã nói, và cảm thấy thật biết ơn vì những bài học mà người phụ nữ xuất sắc này đã nhắc nhở tôi. Đôi khi trong đời, chúng ta có thể lướt qua, hoặc trôi đi quá nhanh mà quên mất mình cũng cần chậm lại, cần giữ thời gian, cần giữ lại những điều quý giá nhất của phong tục tập quán, của văn hoá, của gắn kết gia đình và nhân loại. Nếu không, làm người là làm gì?

Hôm qua, gặp lại anh bạn cũ người UAE ở Dubai. 1 năm không gặp, tay bắt mặt mừng, mừng vì còn gặp nhau uống ly cà phê. Anh sở hữu 1 chuỗi fast food đã phát triển khắp khu vực GCC - Gulf Cooperation Council - Hội đồng Hợp tác các nước Ả Rập Vùng Vịnh. Anh nói, dạo này làm ăn cũng khó hơn Phi ạ. Ở Dubai thì mọi người đổ tiền vô địa ốc kiếm lời nhiều hơn. Franchise phải bỏ thời gian & công sức vận hành nên nhà đầu tư cũng cân nhắc nhiều hơn một chút. Còn chứng khoán thì khỏi nói, quá trời mấy vụ scam - lừa đảo nâng giá khiến không biết bao nhiêu người dân và gia đình lao đao vì mất tiền. Sao người ta có thể làm ăn kiểu vô đạo đức đến như vậy. Ở đâu, thị trường nào, quốc gia nào, văn hóa nào rồi cũng thế, luôn có người tốt người xấu, luôn có người sinh ra để giúp người và ngược lại để hại người. Họ là những kẻ tham lam, ích kỷ, không có moral compass - la bàn giá trị đạo đức dẫn dắt. Ai sống chết, khổ sở sao mặc bây, ta đây có lợi là được. Thật ra, cũng khó mà trách thiên hạ sống và lựa chọn cách sống kiểu gì, bởi cách họ vận hành không phải chuyện một sớm một chiều, mà là cả hệ thống vận hành đã được đặt nền móng từ những ngày đầu bước chân vào cõi ta bà này. Ta sinh ra, không được lựa chọn gia đình nào, cha mẹ anh chị em nào, khu phố nào, thành phố hay nông thôn, kinh tế gia đình ra sao, quốc gia đã phát triển hay đang phát triển, khu vực banh chành vì chiến tranh hay thảnh thơi với hoà bình. Chúng ta, không ai sinh ra được quyền lựa chọn. Cho nên, thật ra thì chỉ còn cách chấp nhận hiện thực đó và move on - bắt đầu hành trình nhân thế của mình từ xuất phát điểm sẵn có. Nhiều người không qua nổi ải này, suốt ngày đi so sánh, than thân trách phận, dùng dằng chuyện tại sao số mình đen số nhà người ta đỏ, rồi chỉ vì thế mà loay hoay oán trách thân phận cả đời. Mà để làm gì cơ chứ? Cuối cùng, dù bạn có chấp nhận hay không, dù bạn có kẹt lại ở đó hay vươn lên từ xuất phát điểm đó hay không, thế gian vẫn cứ thế thôi, thời gian vẫn cứ trôi thôi, và chả ai trên đời này rảnh để quan tâm đến mớ bòng bong kia của bạn. Họ còn phải lo khối vấn đề của họ, ai đâu bận tâm lo chuyện thiên hạ làm gì. Thành ra, thôi đi, hiện thực thế nào thì mình xử theo kiểu đó, được may mắn hơn người thì học cách biết ơn & gìn giữ phước đức để sau này còn hưởng tiếp. Không may mắn thì vui vẻ chấp nhận, cố gắng hơn một chút, tập trung phát triển bản thân hơn một chút, nỗ lực, dấn thân hơn một chút có khi lại càng hay, càng thành công, càng tìm thấy giá trị và niềm vui trên hành trình ngắn ngủi chốn dương trần. Có ai uống thuốc tiên gì mà sống mãi được đâu. Ai rồi cũng sinh lão bệnh tử. Ai rồi cũng check out khỏi khách sạn hồng trần. Ai rồi cũng đến lúc sayonara với tất cả những vật ngoài thân. Đến, tay trắng chân trần. Đi, vẫn chân trần tay trắng. Dù bạn có là ai, có chấp nhận hay không, có tích luỹ ít nhiều kiểu gì, có yêu thương sân hận bao nhiêu trên hành trình nhân gian này thì, ngày ra đi ai cũng giống như ai, chẳng có gì khác biệt. Nếu vậy thì, sao không make the most out of your time on earth - sống cho thật đã đời trong thời gian còn ở trên đời, cười thật sảng khoái, yêu thương thật chân thành, giữ tâm thế luôn tích cực, vui vẻ, hạnh phúc, làm điều mình thích, sống cách mình ưa, chia sẻ với mọi người, thuận với tự nhiên, xuôi dòng theo vũ trụ. Vậy, có phải sướng hơn không? Cào cấu làm gì? Lừa đảo làm chi? Hại người tạo nghiệp làm gì? Rồi cũng có giữ được gì đâu? Ngày ra đi, dù có tiếc cỡ nào cũng phải bỏ lại cơ mà, có lôi sềnh sệch được sang thế giới khác đâu mà cố? Đã vậy, ngày còn sống ăn chơi chẳng được mấy chốc mà bụng thì cứ lo nơm nớp sợ bị phanh phui, sợ check in nhà đá, sợ liên luỵ dòng họ, gia đình, vv. Sống vậy sướng ở chỗ nào? Cơ mà, thôi thì âu cũng là lựa chọn của mỗi người. Người tỉnh ra, ngộ ra thì chọn con đường ánh sáng. Người còn gục đầu ở nơi tối tăm thì có nói gì họ cũng chẳng màn. Đời này, chỉ có mình cứu được mình thôi, không ai khác. Thành ra, xuất phát điểm sao cũng được, hành trình ngoằn ngoèo tới lui sao cũng được, lựa chọn điểm đến sao cũng được, miễn là bạn tự chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình, và rồi thì tự mình hài lòng hay chấp nhận bất kỳ hậu quả gì nếu có do chính mình gây ra cho bản thân. Đời chỉ có ngần ấy năm. Sống sao, xài thời gian ấy ra sao là ở bạn thôi. Đừng than thân trách phận, cũng đừng đổ thừa cho trời đất, nhân thế hay vũ trụ gì. Tất cả là do bạn và từ bạn hết.

Có lẽ đây là câu hỏi mà ai trong đời cũng một hay đôi lần loay hoay tự hỏi bản thân mình, nhất là tại những ngả rẽ mang tính cột mốc hay những thời đoạn mất phương hướng, lạc trôi, hoang mang về mục đích, giá trị, ý nghĩa cuộc sống của bản thân. Câu hỏi này đến với những người khác nhau vào những thời điểm khác nhau. Có người từ rất sớm, từ những năm tuổi mười tám đôi mươi. Rất nhiều người lại rơi đúng mid-life crisis - khủng hoảng tuổi trung niên khi đã đi được một đoạn đời. Cũng có người làm cả đời, đến những năm U50 mới quay đầu tự hỏi mình, what have I done? Mình đã làm gì ngần ấy năm qua, và cuối cùng nó mang lại cho mình giá trị gì trong cuộc sống. Cũng có người, đến cuối đời mới ngẩn ngơ tiếc nuối, vì đã chưa từng sống là mình, chưa từng sống vì những giá trị thật sự mà bản thân mong muốn, dù là đã quá muộn để nhận ra…. Dù là gì, khủng hoảng về purpose - ý nghĩa, mục đích cuộc sống luôn là khủng hoảng lớn nhất trong cuộc đời của mỗi người. Ai rồi cũng phải trải qua khủng hoảng này. Ai rồi cũng phải đấu tranh với bản thân để tìm ra câu trả lời. Ai rồi cũng có lúc dừng lại giữa đời, hoảng hốt vì câu hỏi đơn giản nhưng cực kỳ phức tạp - Mình sinh ra để làm gì? Vì ai sinh ra rồi cũng cứ thế đúng qui trình mà lớn lên, đúng qui trình được đặt ra bởi xã hội mà học hành, làm việc, lập gia đình, và vận hành theo tiêu chuẩn vận hành được thế giới bên ngoài qui định. Ai lệch ra khỏi những tiêu chuẩn đó thì trở thành dị nhân, outsider - kẻ ngoại cuộc bị người đời kỳ thị. Nhưng đúng qui trình thì thoả mãn được mục đích sống gì, giá trị gì của cá nhân? Hay ta không được xã hội này cho phép là mình, sống theo và hướng đến mục đích sống riêng của mình? Hay ta chọn sống đúng qui trình từ lúc sinh ra cho đến lúc check out khỏi trần gian? Hay, ta không biết có một thứ gọi là purpose - mục đích sống mà mỗi con người sinh ra đều có quyền theo đuổi. Bởi, nếu chỉ sinh ra để quay mòng mòng hết một đời rồi lăn ra chết, thì ta sinh ra để làm cái chi chi? Có quá vô nghĩa không khi từ khi bắt đầu đã biết kết thúc sẽ là gì, và đoạn giữa chỉ là một dây chuyền được lập trình sẵn cho robot? Câu hỏi khó, nên có người trì chí kiếm tìm, có người lười biếng không thèm tìm, cũng có người bỏ cuộc không tìm nữa, buông xuôi mặc kệ mà trôi. Có người tìm thấy, cũng có người tìm mãi không ra. Có người mới tìm đã vỡ ra, cũng có người tìm đến lên bờ xuống ruộng mới à ha tại một điểm rơi bất ngờ nào đó. Dù sao thì, không có công thức chung nào để đi tìm câu trả lời nhức óc này cả. Nó là hành trình rất cá nhân, mỗi người mỗi khác, mỗi cuộc đời mỗi khác. Có chăng, là vài câu hỏi chung chung mà bạn có thể đặt ra cho bản thân mình, rồi tự mình đi tìm câu trả lời, rồi tự mình figure out - tìm lời giải đáp cho chính mình, vì không ai khác trên đời này, không ai khác tìm hộ cho mình hay có đủ thông tin về những nỗi niềm sâu lắng nhất của mình mà giải mã được cái thứ phức tạp nhất trong cuộc đời của mỗi con người - purpose. Vậy thì câu hỏi có thể là gì? Đam mê của tôi là gì? Đây là một cách để bạn gợi mở ra những con đường mà mình mong muốn dấn thân, muốn đi đến tận cùng, muốn là đích đến. Vì cuối cùng, thứ khiến bạn bị đời đánh cho vỡ mật mà vẫn kiên trì đu bám, bất chấp đứng lên ngã xuống bao nhiêu trận vẫn kiên cường chỉ có thể là thứ bạn tin vào, sống chết với nó, yêu thương nó như sinh mệnh của mình. Chỉ sống với nó, chiến đấu với nó, vì nó thôi đã là niềm hạnh phúc vô bờ bến, là ý nghĩa cuộc đời, là lý do bạn thức dậy mỗi sáng và trái tim ca hát, vì nó khiến bạn cảm thấy complete - trọn vẹn, là mình, thoả mãn với hiện tại, hạnh phúc trong từng khoảnh khắc, dù khoảnh khắc đó là thành công hay vấp ngã, dù ngọt hay đắng, dù sướng hay đau…. Ở đó, vận hành trong đó, thời gian và không gian với bạn là vô giới hạn, và bạn rơi vào trạng thái “flow - dòng chảy”, khi bạn giỏi nhất, tâm thế cao nhất, trạng thái thoải mái nhất, khả năng sáng tạo bung xoã nhất. Thử ngồi an yên đâu đó giữa thiên nhiên, chỉ với chính mình, và viết xuống tất cả những gì bạn đã làm, muốn làm, muốn thử mà bạn nghĩ rằng sẽ có thể đưa bạn vào trạng thái như trên. Rồi thử thôi, cứ từ từ bình tĩnh. Có khi, đâu đó giữa một hành trình nào đó, bạn tìm ra thứ sẽ là đích đến, sẽ là mục đích dẫn dắt bạn trong hành trình còn lại của cuộc đời. Giá trị không thoả hiệp của tôi là gì? Giá trị cốt lõi của mỗi cá nhân là thứ quan trọng với bạn, là kim chỉ nam dẫn dắt cuộc sống của bạn. Ví dụ, đối với tôi, một trong những giá trị không thoả hiệp là integrity - sự chính trực. Trong đời, dù có rơi vào khủng hoảng kiểu gì, dù có bị cám dỗ đến đâu, dù có bị ép cỡ nào thì tôi cũng không bao giờ cho phép bản thân đánh đổi hay chà đạp vào giá trị cốt lõi này. Một khi đã vẩy mực vào chính giá trị không thoả hiệp của bản thân, bạn không còn là bạn nữa, vì bạn không còn giá trị cốt lõi nữa mà chỉ là một cái bùi nhùi có thể thấm bất cứ loại nước dù sạch hay dơ, một cách vô minh, không có nguyên tắc, không có nền tảng. Vậy, có bao giờ bạn tự hỏi mình, giá trị không thoả hiệp của bạn là gì không? Có hay không? Hay bạn chưa bao gờ nghĩ đến nó? Hay bạn không sure những thứ mình nghĩ chính là những giá trị không thoả hiệp? Hay, chưa trải qua những cuộc test khắc nghiệt nên chưa dám chắc? Dù là gì, thì cũng nên đặt câu hỏi, và nên nghĩ về nó luôn luôn. Nên ghi xuống, rồi đọc lại, rồi khi đụng chuyện thì phản tư lại. Và mỗi thời đoạn của cuộc đời nên review lại. Có những thứ bạn nghĩ hôm nay sẽ tự nó mất đi. Có những thứ bạn chưa nghĩ ra, nhưng theo thời gian nó xuất hiện. It’s OK. Cái gì là thật, là cốt lõi, là không thoả hiệp thì tự bản thân nó sẽ tồn tại, sẽ hiện hữu dù có trải qua bao sóng gió, thử thách, gập ghềnh. Khi hiểu về giá trị cốt lõi của bản thân mình, bạn sẽ đưa ra quyết định quan trọng trong đời dễ dàng hơn, minh bạch hơn, theo đúng mong muốn của bản thân hơn. Thế mạnh của tôi là gì? Thế mạnh là thứ bạn sinh ra đã tự nhiên giỏi, tự nhiên có khả năng hay còn gọi là có khiếu. Có khi bạn nhận ra nó là thế mạnh, có khi bạn không nhận ra nhưng người xung quanh nhận thấy và hay khen ngợi bạn. Thế mạnh cũng là cánh cửa có thể gợi mở cho bạn con đường đi tìm mục đích sống. Có khi bạn sinh ra để hoàn thành một sứ mệnh rất cụ thể nào đó, ví dụ như là để nuôi dưỡng kỹ năng cho các em nhỏ chẳng hạn, và bạn có thế mạnh tự nhiên là khả năng làm việc, tương tác, gần gũi với các bạn nhỏ. Thế là, bạn dấn thân vào đó, tìm thấy ý nghĩa của việc mình làm, lấy đó làm kim chỉ nam cho cuộc đời mình, làm đích đến cho hành trình nhân gian của mình. Voilà? Bạn sinh ra để làm chuyện đó, và bạn tận tâm tận lực, dành cả cuộc đời mình vì điều đó, làm cho nó ngày càng tốt, ngày càng hay ho, ngày càng hiệu quả, ngày càng có ý nghĩa, ngày càng chạm vào nhiều bạn nhỏ hơn…. Cho nên, bắt đầu từ việc tìm hiểu thế mạnh của bản thân cũng có thể là cánh cửa để tìm ra câu trả lời mình sinh ra để làm gì. Tự hỏi mình và tự bản thân tìm ra câu trả lời là quan trọng. Nhưng trong rất nhiều trường hợp, bạn cũng nên hỏi người thân, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, những người gần gũi và quan sát bạn mỗi ngày, feedback của họ có khi sẽ giúp bạn có nhiều góc nhìn khách quan hơn về bản thân. Làm sao để tôi nhận ra đó có phải là thứ tôi muốn theo đuổi? Có người có quá trời thứ muốn. Có người chỉ muốn vài thứ. Có người không biết muốn gì. Nhưng dù ở trong trạng thái nào thì thứ bạn nghĩ không bao giờ là câu trả lời cho những gì bạn thật sự mong muốn. Con người, chỉ có thể qua trải nghiệm thực tế mới vỡ ra mình có thật sự sống chết với thứ gì đó hay không. Mình nghĩ vậy, mình mơ màng, tưởng tượng vậy, nhưng thực tế chưa bao giờ là một nửa của giấc mơ. Thực tế nó khắc nghiệt lắm, nó không có xếp hàng ngay ngắn theo mong muốn của ai. Cho nên, giữa thứ ta nghĩ và thứ thật sự diễn ra, có khi một trời một vực. Bạn có thể viết xuống thứ bạn muốn, ưu tiên nó hàng đầu, nhưng đến lúc dấn thân trải nghiệm thì hoảng hốt nhận ra, ôi đó không phải như tôi tưởng. Đừng có tưởng nữa! Thử đi rồi biết. Chưa thử thì còn bay bổng lãng mạn. Thử rồi mới biết nó có phải là thứ khiến bạn bay tiếp hay rơi đùng xuống vực. Cho nên, làm sao để nhận ra? Chỉ có cách là thử nghiệm và trải nghiệm mà thôi. Cứ từ từ bình tĩnh thử hết, trải nghiệm hết thì sẽ có lúc tìm ra đồ thiệt thôi mà. Có ai có thể giúp tôi không? Người đầu tiên bạn nên dựa vào là chính bản thân mình, không ai khác. Và bạn nên rất rõ ràng với bản thân rằng, chỉ có bạn mới là người chịu trách nhiệm cho cuộc đời và mục đích sống của mình, không ai khác. Tuy nhiên, bạn có thể tìm sự trợ giúp của mentor, cố vấn, những người dẫn dắt có kinh nghiệm, có kiến thức chuyên môn khi bạn còn quá loay hoay. Nói vậy không có nghĩa là bạn dựa dẫm và đẩy trách nhiệm cho họ. Họ chỉ có thể là người đặt câu hỏi đúng, đặt câu hỏi định hướng và dẫn dắt để bạn tự mình đi tìm câu trả lời. Vậy thôi. Họ ở đó để nhắc nhở, thúc giục, cổ vũ bạn tiếp tục, không bỏ cuộc, dấn thân, thử nghiệm một cách bớt sợ hãi. Vậy thôi. Có thì tốt, không có thì tự mình chủ động lo chuyện của mình. Đời này không ai rảnh đi theo giúp bạn hoài đâu, nhất là trong những giai đoạn khủng hoảng nhất, loay hoay nhất. Vài câu hỏi như vậy chắc cũng đủ để ai đó bắt đầu. Hành trình đi tìm giá trị sống, đi tìm mục đích cuộc đời mình là một hành trình dài, gập ghềnh, bất định. Nếu dấn thân thì kiên trì mà đi cho đến. Còn nếu không quan tâm thì bơ đi mà sống đúng qui trình cũng chẳng sao. Quyết định và lựa chọn là của mỗi cá nhân. Chỉ là đừng cứ mãi đứng đó ở vòng xoay cuộc đời, loay hoay, lơ mơ, quay cuồng trong những câu hỏi mà không dám chọn bất kỳ ngả rẽ nào để thử. Làm vậy, thì cuộc đời nó cứ trôi qua, và có khi sẽ bỏ quên mình lúc nào không biết.

Có người sinh ra chỉ muốn tới đó thôi, vậy thôi, làng nhàng, trôi trôi theo dòng đời đưa đẩy tới đâu hay tới đó. OK, đó là lựa chọn của mỗi người. Và khi đã lựa chọn như vậy rồi thì cũng đừng nhìn sang nhà hàng xóm và mơ giấc mơ của họ đúng không? Cũng có người, không thích làng nhàng, muốn tiến thân, muốn thành công, muốn đủ thứ, nhưng mà hổng làm gì hết. Ủa kỳ vậy? Nếu bạn muốn thứ bạn chưa bao giờ có thì bạn phải làm thứ bạn chưa bao giờ làm chớ. Ở đâu ra cái xử sở thần tiên nào mà hông làm gì hết tự nhiên mọi thứ nó hiện ra? Quên đi nghen! Và cũng đừng vì tham lam, lười biếng mà bị lùa gà thì rằng là cứ đóng tiền vào đây, không làm gì hết tự nhiên tiền nó mọc ra overnight cái thành người giàu. Điên loạn! Làm gì có cái thứ logic phản logic nào như vậy. Đó chẳng qua chỉ là cách manipulation - thao túng tâm lý của những người ham hố chuyện làm giàu nhanh, dễ, lười biếng mà thôi. Cho nên, đừng có sụp vô cái ổ đó nữa nha. Đời này hông có cái cơ hội gì cho người lường biếng đâu. Đừng có đu bám vào những giấc mơ huyễn hoặc đó. Giờ, nếu bạn thật sự muốn hết làng nhàng, thật sự muốn thành công thì phải tạo cho mình những thói quen tốt để xây dựng từ từ cái con đường thành công phía trước. Không có thứ gì tự nhiên có. Cái gì cũng phải build - phải xây, phải bảo trì, phải update, phải upgrade - nâng cấp kiên trì và liên tục thì mới ra được thành tựu. OK hôn? OK thì mình chia sẻ với nhau những thói quen sau đây: Tập trung Sự tập trung chính là ngoại tệ của bạn đấy. Không ai làm gì ra ngô ra khoai mà thiếu sự tập trung. Ai mà cứ lang mang, lơ mơ, lơ ngơ, quẹo ngang rẽ dọc hoài mà không kiên trì bám theo mục tiêu thì sẽ cứ lòng vòng cả đời chẳng đến được đâu. Cho nên, phải học cách tập trung vào 20% công việc sẽ tạo ra 80% kết quả cho bản thân, rồi bám trụ vào đó, dành thời gian cố định cho nó, dẹp hết mọi sự sao nhãng đi, tư duy sâu và làm việc sâu với nó. Khi bạn tập trung, bạn tạo ra kết quả chất lượng. Còn khi bạn sao nhãng thì làm cái gì nó cũng lơ tơ mơ, bị phốt, làm sai, làm không tới nơi tới chốn. Vậy thì làm sao mà trở thành người xuất sắc cho được? Cho nên, nói gì nói, cứ phải tập trung thật xịn sò thì việc gì nó cũng nở hoa. Nói nghe dễ nhưng làm được chuyện này thì cực khó, vì đời này quá nhiều thứ có thể làm cho người ta sao nhãng. Nội chuyện bạn cứ lướt lướt qua FB và tóp tóp nhà người ta không thôi là cũng đã hết ngày, lấy đâu ra thời gian mà suy nghĩ sâu và làm việc chất lượng? Có điều, bạn hãy nhớ rằng, nếu bạn tập trung được thì bạn đang qua mặt 90% những người làng nhàng hãy còn đang quẹt quẹt điện thoại và chưa có khả năng tập trung. Tối ưu hoá thời gian Ai cũng hỏi sao chị lấy đâu ra thời gian mà làm dữ vậy. Ủa, thời gian của tôi và của bạn là bằng nhau mà, đều là tài sản của trời ban cho. Vậy tại sao có người thì giàu mà có người thì nghèo thời gian chất lượng? Chuyện đó chẳng phải là do cách mỗi người sử dụng thời gian của mình hay sao? Người biết quý thời gian thì sẽ luôn tìm cách làm một việc gì đó trong thời gian ngắn nhất và hiệu quả nhất có thể, rồi thời gian còn lại họ sắp xếp làm chuyện khác. Tối ưu hoá là như thế, nghĩ cách để làm mọi thứ một cách hiệu quả nhất về mặt thời gian lẫn nguồn lực, vậy thôi. Ai càng tối ưu hoá được thời gian càng có nhiều thời gian, càng làm được nhiều thứ và tạo ra nhiều giá trị. Con người ta chỉ khác nhau ở đó, chớ thời gian thì ai cũng có như nhau. Nhận dạng và giải quyết vấn đề Đời này không có vấn đề gì là không giải quyết được, chỉ là giải quyết làm sao cho phù hợp nhất với hoàn cảnh tại thời điểm đó mà thôi. Ai mà cứ khư khư vấn đề là vấn đề là vấn đề và nó rơi đùng xuống đầu bạn là tại xui nên bạn cứ ngời đó ôm đầu khóc hoài thì chịu. Vấn đề nó không tự nhiên sinh ra và mất đi, nó cứ ngồi chồm hổm ở đó lỏ con ngươi ra nhìn mình. Nếu mình tránh nó thì nó đi theo kéo áo hoài. Nếu mình tìm cách giấu nó thì có bữa nó cũng vùng ra mà cào áo mình. Thành ra, thay vì tìm cách lẩn tránh thì mình cứ đối diện và giải quyết nó thôi. Thay vì mình tiêu cực, đau khổ, chán chường than thở thì mình có thể đặt câu hỏi mà, ví dụ: Mình có thể làm được gì trong khả năng hiện tại? Mình có thể làm gì tốt hơn? Mình có thể cải tiến chuyện này ngay bây giờ như thế nào Thay vì ngồi chờ ai đó giúp hay chờ cho đủ nguồn lực thì tự thân vận động đi chứ. Ở đời làm gì có chuyện ông Bụt bỗng dưng hiện ra đưa cho bạn tất cả những gì bạn cần để mà giải quyết vấn đề? Bạn chỉ có một thứ có sẵn thôi, đó là tư duy và khả năng tự giải quyết vấn đề, hết. Xài nó đi, đừng có mơ màng chuyện ai đó tới cứu mình, nha. Biết cách xoay sở Thời này rồi, muốn kiếm cái gì, muốn biết cái gì có khó khăn gì nữa đâu? Đừng la làng là tại em không biết, tại không ai dạy em, tại không ai hỗ trợ em. Ai ở đâu rảnh mà hỗ trợ? Bạn chịu trách nhiệm cuộc đời bạn mà. Không biết thì google, thì đọc sách, thì đi kiếm người hỏi. Thật ra sự khác biệt chỉ nằm ở chỗ, người biết xoay sở thì sao cũng tìm ra, còn người đã thụ động rồi thì sao cũng than thở được, kiếm ra đủ 1001 cách để biện minh cho cái sự thiếu khả năng của mình. Người mà đã không biết tự thân vận động, tự xoay sở thì không có cách nào vươn lên trong cuộc đời này, không có cách nào thành công. Thành công chỉ đến với những người biết tự mình tạo ra nó thay vì ngồi chờ ai đó mang dâng tận miệng. Xây dựng network quan hệ Không ai trong đời thành công mà một mình hết. Ai muốn làm gì cho tới cũng cần quan hệ, đặc biệt là những quan hệ niềm tin, chất lượng, kết nối sâu. Mà muốn có những quan hệ như vậy thì phải dành thời gian đầu tư chớ ở đâu ra? Đừng có tưởng bạn có nhiều bạn trên tóp tóp là có quan hệ. Tào lao! Mấy thứ lướt lướt đó nó chỉ làm cho người ta ngày càng trở nên hời hợt mà thôi. Quan hệ kết nối sâu cần thời gian chất lượng, cần trao đổi chất lượng, cần những trải nghiệm sâu cùng nhau. Mà thứ đó thì trên ba cái thứ thế giới ảo kia không có. Xem lại nha, xem bạn có quan hệ niềm tin và chất lượng không, tại sao không, làm sao để bắt đầu xây dựng? Chăm sóc bản thân Làm gì làm, thân tâm trí của mình thì mình phải lo. GIữ cái thân khoẻ mạnh, giữ cái tâm trong veo, giữ cho cái trí sáng ngời thì mới có thể đi đường dài mà xây dựng sự thành công cho được. Đâm đầu vô làm hoài mà cuộc sống trống rỗng, vô vị, nhàm chán, không còn thời gian enjoy thì làm để làm gì? Cuộc đời sinh ra đâu phải để làm cho đến chết rồi thôi. Mình sinh ra là để sống cho đã đời, sống thật ý nghĩa, sống cho hoàn thành giá trị và mục đích sống của bản thân rồi check out. Không vui, không hạnh phúc thì sống chi cho nó phí? Cho nên, đừng hy sinh cái gì hết á. Cứ phải vừa thành công, vừa vui, vừa hạnh phúc, vừa enjoy cuộc hành trình của mình thôi. Đọc sách Một cuốn sách hay, nó chứa đựng cả cuộc đời, cả một hành trình, cả một triết lý thu gọn lại của một ai đó. Chỉ cần đọc được một cuốn sách hay thôi là bạn học được bao nhiêu là bài học, tránh được bao nhiêu là lỗi lầm có thể tránh, nghĩ ra được bao nhiêu là ý tưởng mới. Vậy mà không đọc nữa thì học ở đâu? Người thành công không ai thiếu sách trong đời. Còn bạn muốn làng nhàng thì thôi, khỏi đọc, ở đó lướt lướt cho nó nhanh rồi mụ cả người ra. Lựa chọn là của bạn thôi, vì thời gian là của bạn mà, xài nó sao cho hoàn vốn hiệu quả nhất cũng là quyết định của bạn. Thôi vậy đi ha. Làng nhàng hay không làng nhàng chẳng qua chỉ là lựa chọn của mỗi chúng ta, không có đúng sai gì ở đây. Có điều, nếu không muốn làng nhàng thì có khi mình phải làm nhiều thứ khác đi, ngay từ lúc này….

Chúng ta ai cũng biết, muốn thành công thì trước hết phải phát triển bản thân. Nhưng rất nhiều bạn cũng lơ mơ không biết phát triển bản thân là phải làm gì, học gì, bắt đầu từ đâu, từ kiến thức, kỹ năng, hay trải nghiệm, mà kiến thức thì kiến thức gì, kỹ năng gì, trải nghiệm ra sao thì mới phát triển được bản thân. Thật ra, mỗi người chúng ta là một bản thể độc lập, độc đáo và duy nhất của vũ trụ, nên không ai giống ai, không ai nên làm theo ai, cũng không ai nên học đúng theo công thức của ai khác cả. Có chăng, là chúng ta chia sẻ góc nhìn cá nhân cho nhau, rồi ai thấy nó hợp với mình thì thử nghiệm, coi nó work cho mình không. Nếu có thì có cần thay đổi, hiệu chỉnh gì cho nó xịn sò hơn, cá nhân hoá hơn cho bản thân mình không rồi mang nó theo mà sử dụng. Nay, tôi chia sẻ góc nhìn về phát triển bản thân của mình ở đây. Ai tham khảo thấy thứ gì hợp với mình thì thử nghen. Rèn luyện phẩm chất kiên trì Trên đời này không có cái thứ thành công gì mà nó qua đêm hết. Tất cả những thể loại quảng cáo làm giàu nhanh, thành công tức thời, không làm gì hết ngủ một giấc dậy thấy tiền đầy tài khoản đều là lừa đảo, là ảo giác, là lùa gà dựa trên lòng tham không đáy của con người. Phát triển bản thân cần thời gian, cần sự kiên trì, độ chay lì, sự quyết liệt không bao giờ dừng bước, không bao giờ nản chí, không một phút chùn chân. Khi đã chọn bước đi trên con đường phát triển bản thân thì hành trình là quan trọng, và trên hành trình đó, bạn có thể khi nhanh khi chậm, khi tập trung quyết liệt khi dừng lại thở sâu và nghỉ ngơi, phản tư, thuận theo tự nhiên và thuận theo hoàn cảnh cá nhân trên mỗi chặn hành trình. Vậy thôi! Đừng nóng vội, cũng đừng thảnh thơi lơ là. Cứ nhịp nhàng đều đặn, kiên trì mỗi ngày đều tiến về phía trước. Làm bạn với thất bại Ủa, có ai trên đời này làm cái gì cũng thành công đâu. 7 tỷ người thì chắc với bạn luôn là 7 tỷ đó đều phải trải qua thất bại các kiểu rồi mới thành công, từ người nổi tiếng tới người thường dân, từ ông tỷ phú tới người bán hàng rong ven đường. Ai cũng phải trải qua thất bại hết, vậy thì bạn có gì mà phải sợ? Thất bại nó là chuyện đương nhiên phải xảy ra trong quá trình phát triển bản thân mà. Nó tới mình còn mừng nữa, vì nó giúp cho mình nhận ra, ồ à thì ra còn nhiều cách làm hay ho hơn, nhiều cách cải tiến xịn sò hơn, nhiều cách thành công vang dội hơn. Thành ra, phát triển bản thân chỉ xảy ra khi con người ta nhìn trực diện vào những thất bại tạm thời để tìm ra cách giải quyết cool ngầu hơn. Tâm thế đó thì mới phát triển được. Nếu cứ sợ không làm gì hết thì cả đời cũng chỉ quẩn quanh trong vòng an toàn, không biết thứ gì là mới, không dám thử chuyện gì hay, làm sao mà phát triển trời. Dành thời gian một mình cho bản thân Người ta suy nghĩ trong trẻo nhất, rõ ràng nhất, sâu sắc nhất là khi một mình. Cho nên ai sợ một mình, lúc nào cũng mong mỏi có người, có đám đông để đỡ thấy cô đơn là người không bao giờ tư duy sâu được. Người ta chỉ lớn khi phản tư, khi nhìn lại, khi nhận ra và thay đổi, làm mới bản thân liên tục trên hành trình phát triển. Mà mấy thứ đó thì chỉ có một mình bạn đối diện với bạn để nhận ra thôi. Khi bạn ở trong một đám đông, với nhiều người xung quanh, sự tập trung của bạn bị mờ nhạt, và sự lu xu bu của thế giới bên ngoài khiến cho bạn lao xao không nhìn rõ được con đường. Con đường mà không rõ thì đi đâu, phát triển kiểu gì, tập trung vào đâu? Đặt mục tiêu cá nhân Không có mục tiêu thì không đạt được mục tiêu, chấm hết. Không ai tự nhiên lơ ngơ đi qua đi lại một hồi xong thành công cả. Người thành công biết mình muốn gì, và luôn kiên định đi về phía đó. Đi hoài, đi hoài, không chùn bước, vượt qua hết mọi thử thách chông gai thì thành công. Cho nên, bạn muốn đạt được bất kỳ điều gì trong cuộc sống thì cũng phải đặt ra cho mình mục tiêu. Không cần gì ghê gớm hết, chỉ là mục tiêu cá nhân thôi, ví dụ tiếng Anh bạn còn dở ẹc thì đặt cho mình mục tiêu làm sao trong vòng 6 tháng phải nói tiếng Anh lưu loát thoải mái hơn, giao tiếp được với mọi người một cách tự tin chẳng hạn. Đặt từng mục tiêu một, rồi cố gắng đạt được từng mục tiêu một, đừng tham lam. Muốn phát triển bản thân phải học cả đời Đời này có quá trời thứ mới đang diễn ra ở ngoài kia, trong cái sự chạy đua của kinh tế sáng tạo, của khoa học kỹ thuật, của những thứ công nghệ làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta sống, làm việc, tương tác và kết nối. Cho nên, ba cái thứ ta học từ xưa tới nay nó đương nhiên là đã lỗi thời. Một ngày mà bạn không cập nhật, không học thêm kiến thức mới là một ngày bạn tự đẩy mình lùi về phía sau, khiến bản thân lạc hậu, khiến mình trở nên không còn liên quan trong dòng chảy của thế giới. Nếu tại thời điểm này bạn đang không học cái gì mới từ sách, từ các kênh online, từ hội thảo hội nghị, từ việc tham gia các diễn đàn sáng tạo, từ mentor, vv thì có lẽ bạn nên coi lại và dành thời gian để làm ngay, bắt đầu từ những thứ liên quan đến nghề nghiệp, sự nghiệp của mình nhất. Phát triển bản thân chỉ có thể bắt đầu bằng tư duy mở. Nếu đóng hết cửa lại mà ôm khư khư lấy mới kiến thức bám bụi kia thì thôi, sayonara khỏi nói nữa. Chấp nhận thử thách mới Tiềm năng của con người là vô hạn, nhưng tiềm năng đó chỉ có thể mở ra khi con người ta chấp nhận những thử thách mới đòi hỏi sự nỗ lực, cố gắng vượt qua những mức độ bình thường, hàng ngày, xưa nay. Ai thấy thử thách bỏ chạy thì sẽ cứ như còn gà lòng vòng xung quanh cối xay, cả đời quẩn quanh như thế. Còn ai biết chấp nhận thử thách để push bản thân đi xa hơn, vượt qua những giới hạn đã quen thuộc thì tiềm năng của họ sẽ mở ra, mở ra, cho đến khi bạn không còn nhận ra mình có khả năng hết hồn đến như vậy. Phát triển bản thân là thế thôi chứ có gì đâu. Kết nối với những người giúp bạn phát triển Nhìn xung quanh bạn đi. Nếu toàn là người làng nhàng, lười biếng, tiêu cực, toxic thì năng lượng ở đâu mà bạn phát triển? Muốn phát triển, năng lượng phải tích cực, sung mãn, quyết liệt, phải tương lai và năng động. Mà nếu vậy thì có lẽ mình cũng nên tìm toàn người như thế để kết giao. Còn nếu bạn cứ đâm đầu vào vũng lầy cảm xúc của người khác thì đương nhiên bạn cứ lún dần theo họ. Thành ra, quan hệ xung quanh đời mình rất quan trọng và có khi bạn cần coi lại. Rèn luyện lòng biết ơn Trên hành trình phát triển bản thân, mình rất cần nhiều người giúp đỡ, có người mình gặp thoáng qua trong đời, có người ở bên cạnh mình một đoạn đường dài, có người mình chỉ học từ họ qua một kênh nào đó và chưa bao giờ gặp cả, vv. Sao cũng được. Ai có giúp mình, dù nhỏ dù to, dù gặp dù không gì thì cũng nên biết ơn họ vì đã giúp mình. Khi con người ta biết ơn, trái tim mở ra, tâm thế mở ra, mọi sự kết nối với vũ trụ mở ra, và cơ hội được học hỏi nhiều hơn mở ra, nên càng ngày bản thân càng phát triển. Qui luật của vũ trụ là như thế. Bạn nhận, bạn biết ơn, rồi khi có thể thì trả lại. Không ai cứ nhận vào nhau vào hoài và ích kỷ ôm khư khư cho bản thân mà lớn được bao giờ. Là chính mình Muốn phát triển bản thân thì trước hết phải là bản thân đã chứ. Nếu cứ so đo mong mỏi làm người khác, thích được như anh này chị nọ, muốn trở thành người khác thì phát triển bản thân làm chi. Một khi bạn đã bận trở thành người khác rồi thì bản thân không có cửa. Và nếu là mình mà đáng xấu hổ đến như vậy thì thôi bỏ đi, coi như đời này không còn cơ hội sống thật với chính mình, chắc để kiếp sau tính tiếp. OK hôn? Với tôi thì vậy thôi là OK rồi. Cái gì càng đơn giản thì càng dễ thực hiện. Ba mớ lý thuyết phức tạp quá nghe hay thì ít khi ứng dụng được. Cho nên, tôi cứ đơn giản dễ hiểu mà triển thôi. Nếu thứ nào coi được thì bạn thử, không thì thôi, cứ từ từ bình tĩnh mà phát triển bản thân. Đây là hành trình cả đời, không lơ là cũng không vội, quan trọng là kiên trì và cam kết.

Phàm sống ở đời, ai cũng phải làm việc. Có điều, có người thì làm xong việc ai cũng bái phục, ngưỡng mộ, wow wow không ngớt. Còn có người thì mới đụng tay vô việc thôi chưa kịp làm là đã thấy ngứa mắt. Tại sao lại như vậy? Thật ra tất cả nằm ở tâm thế. Người làm với tâm thế việc tôi làm thể hiện khả năng và thương hiệu cá nhân của tôi thì họ cẩn thận lắm. Làm gì cũng làm cho tới. Việc gì cũng làm cho thiệt là xuất sắc. Còn người mà đã lóp ngóp lơ ngơ, coi thường chính bản thân mình, thì làm gì cũng làm cho có, cho qua, không để miếng tâm nào vào đó. Cái thân họ ở đó, tay chân làm việc đó, nhưng cái tâm thì cắm lộn ngược đâu đó trên cọng lục bình trôi nổi ở ngoài kia. Đời này, ai cũng phải làm việc. Có điều, có người thì làm việc, còn có người thì làm đại. Sợ nhất là gặp kẻ làm đại. You either do it or you don’t. Hoặc làm hoặc là không. Làm thì làm cho thật xuất sắc. Không thì tránh qua một bên giùm. Đừng có vờn qua lượn lại, giả đò bận rộn hay đứng lơ mơ tự hỏi mình tôi là ai đây là đâu. Không biết thì đừng làm. Không hiểu tại sao mình phải ở đó thì đừng ở. Không rõ tại sao mình phải làm việc này thì đừng nhận. Về đi! Chừng nào rõ rồi thì làm. Đừng biến mình thành trải nghiệm tệ của người khác. Cũng đừng vì bất kỳ thứ gì khác mà biến mình thành trò cười của thiên hạ, chỉ vì mình không biết mình đang làm gì. Nhưng…. Và đời luôn có chữ nhưng….. Em không thích nhưng em làm vì cần tiền OK, cần tiền chứ gì? Vậy thì làm cho đáng đồng tiền người ta bỏ ra, đúng kiểu giao dịch tiền trao cháo múc đi. Người ta expect mình làm gì đúng theo tiêu chuẩn, chất lượng, số lượng gì đó thì làm cho nó đúng y như vậy. Rồi nhận đúng thù lao tương xứng với thứ mình đã deliver - kết quả giao lại cho người ta. Hai bên công sức và tiền bạc công bằng, không tình cảm tình thân gì. Xong! Được vậy không? Hay nói cần tiền làm nên mắt cứ dán vô chữ tiền còn việc thì né được thì né đẹp? Ủa, đời này ai ngu đâu? Ai người ta làm cái máy ATM sẵn cho bạn rút khi cần? Đừng lưu manh vặt. Làm cho đúng, giao kết quả cho đúng, rồi thì lãnh tiền đúng với công sức của mình. Điều đó không có gì là bất thường mà rất công bằng là đằng khác. Em không muốn nhưng em bị người ta bắt làm Ờ, câu này nghe hoài. Đời này ai bắt được ai? Bạn không cho người ta bắt, bạn đang không nhận ơn huệ hay xài xạc của người ta cái gì mà người ta bắt bạn được à? Khi ai đó đang có quyền điều khiển bạn, nghĩa là bạn đang nợ hay phụ thuộc vào người đó. Quan hệ này gọi là dependent relationship - quan hệ phụ thuộc. Mình phụ thuộc người ta, hoặc vì tiền bạc, hoặc vì tình cảm gì gì đó thì chịu thôi chứ ai bắt được mình. Mình chịu người ta mới bắt, cho nên đừng có than vãn và chơi trò nạn nhân ở đây. Chả ai là nạn nhân của ai trên cuộc đời này. Cuộc đời là của bạn. Quyết định là của bạn. Đừng bao giờ mở mồm ra đổ thừa tại ai hết á. Trách nhiệm cuộc đời mình là của mình. Còn nếu ai khác phải chịu trách nhiệm cho cuộc đời bạn thì bạn thành con sen, con robot, con nô lệ, công dân hạng 2 và bạn đang rất hài lòng về điều đó. Mà đã chấp nhận vị thế đó rồi thì đừng lên tiếng. Có tiếng đâu mà lên, ha. Không ai dạy sao mà em biết làm? Người ta không dạy, rồi mình không biết làm, rồi mình đứng đó tỏ ra không biết làm một cách đầy tự hào à? Wow! Kịch gì hay dữ vậy! Ủa, người ta không dạy, rồi mình có biết hỏi không? Chứ không biết làm thì cả đám làm gì? Rồi mình là một cá nhân đang làm thứ mình không biết làm vì ai đó không dạy mình cách làm, và điều đó theo hiện cái sự không biết làm của ai? Của bạn hay của họ? Và việc bạn thể hiện cái sự không biết làm của mình một cách rất hồn nhiên như cô tiên kia nó lại trở nên hết sức OK với bạn ư? Như vậy thì bạn tất nhiên phủi bỏ trách nhiệm vì người ta không dạy? Ủa, sao bạn disrespect - xem thường bản thân mình thế? Bạn sẵn sàng thể hiện sự không biết làm của mình, đánh đổi uy tín và thương hiệu cá nhân của mình vì ai đó quên hay không dạy bạn ư? Cái giá này quá đắt và bạn đang coi bản thân chẳng ra gì. Tuỳ bạn thôi. Đời bạn là của bạn mà. Bạn tự mình quyết định mình coi trọng nó hay xem thường nó. Nhưng again, đó là quyết định và lựa chọn của bạn, không ai khác. Cho nên, đừng đổ thừa tại người ta không dạy. Người đã muốn làm tốt thì người ta sẽ đi hỏi, đi học, đi yêu cầu được dạy để làm cho tốt, thế thôi. Phàm sống ở đời, ai cũng phải làm việc. Có điều, có người thì làm xong việc ai cũng bái phục, ngưỡng mộ, wow wow không ngớt. Còn có người thì mới đụng tay vô việc thôi chưa kịp làm là đã thấy ngứa mắt. Tại sao lại như vậy? You either do ít or you don’t - Hoặc là làm, hoặc là không. Đã làm, thì làm cho tới. Không thì dẹp về nhà ngủ cho sướng. Đừng bao giờ để cho bản thân rơi vào trường hợp chính mình coi mình chẳng ra gì.

Bao nhiêu năm nay, tôi viết blog và làm podcast chỉ vì nhận được quá nhiều tâm sự gặp khó khăn thiếu điều muốn trầm cảm trong đời của mọi người. Có lẽ, nói với người lạ dễ hơn nên các bạn cứ thế gởi vào inbox cho tôi, dù không mong hồi đáp. Nhưng ai sinh ra trong đời này mà không bị làm khó chứ? Đâu phải riêng bạn. Tất cả chúng ta, vào một lúc hay nhiều lúc trên hành trình nhân gian này, nếu chưa thì cũng sẽ bị đời làm khó. Không thoát được đâu! Ai cũng có phần. Và cái khó rơi bất thình lình vào một ngày xuân hạ thu đông nào đó của từng người thì chẳng ai giống ai. Có người bị chơi khó chuyện tình cảm. Có người bị chơi khó chuyện sự nghiệp, tiền bạc, mưu sinh, gia dình, tiếng tăm, xã hội, vv. Đời này nhiều trò lắm, và đời chơi cũng ác nữa, giao cho mỗi đứa một bài khác nhau để giải, không ai giống ai, không ai áp dụng i sì được cách giải của ai. Bạn có thể tham khảo, có thể học, có thể ứng dụng một phần, nhưng không bao giờ có thể vin vào giải pháp của người khác để giải bài toán cuộc đời của chính mình. Chuyện ai người đó phải lo. Bài tập của ai người đó phải làm. Nỗi khổ của ai người đó phải tự mình tìm lối thoát. Trước hết mình cần phải biết là như vậy trước đã, rồi mới nói tới chuyện phải làm gì. Một khi bạn đã học cách chấp nhận chuyện phi lý, vô lý, không fair chút nào đang xảy ra với mình nó đương nhiên đang xảy ra với mình, và mình chấp nhận là nó đang xảy ra với mình, thì mới nói tới chuyện bước qua nó như thế nào. Còn nếu như bạn vẫn còn đang đứng đó than thở, hờn giận, trách móc, gào thét về cái sự tại sao phải là tôi, tại sao lại là tôi thì bạn sẽ mãi mãi bị mắc kẹt ở đó, gào thét cả đời vẫn không có lời giải. Làm gì có lời giải, vì đời vốn như thế mà. Nó có chừa ai ra đâu. Ai rồi cũng bị vài lần bị sao quả tạ nó chiếu tướng. Và tất cả những gì bạn có thể làm là, nhìn thẳng vào cái bộ mặt sao quả tạ đó và nói, ok bạn, tới thì mình đối thoại và giải quyết thôi chớ có sao đâu, tới đâu mình xử tới đó thôi à. Cái tâm thế đó nó powerful - quyền lực dữ lắm, vì chỉ khi bạn nhìn thẳng vào mọi sự bất hạnh đang xảy ra trong cuộc đời mình một cách bình tĩnh, chấp nhận, trực diện và tích cực thì mình mới có thể vượt qua. Bằng không, mình sẽ mãi mãi bị nó đè xuống, chôn vùi trong cái mớ sình lầy cảm xúc và tiêu cực, cả đời ngóc đầu không lên nổi. Có điều, biết nói như vậy thì dễ, làm được vậy thật ra quá khó. Cho nên, với những ai đang bị sao quả tạ nó chiếu lần đầu, đang hoảng hốt và mất thăng bằng thì, có lẽ bạn có thể thử một số cách sau để giúp cho bản thân bình tâm lại. Khi bình tâm rồi thì chuyện gì nghĩ cũng rõ ràng hơn, chuyện gì giải quyết cũng có trước có sau và hợp lý hơn. Tham khảo xem nhé. Đi dạo: tôi thích cách này lắm. Khi không nghĩ được gì hay bị stuck - mắc kẹt trong những quẩn quanh, tôi thường chọn đi xa, đi một nơi nào đó khác hoàn cảnh bình thường, đi dạo đâu đó trong thiên nhiên cho bản thân mình relax. Ở trong thiên nhiên người ta ai cũng dễ relax. Mà khi đã relax rồi thì đầu óc bạn nó thoáng đãng hơn, suy nghĩ mạch lạc rõ ràng và đỡ quẩn quanh hơn. Bạn cũng trở nên bình tâm hơn và dễ cho phép mình mở lòng đón nhận mọi thứ một cách dễ dàng và tự nhiên hơn. Dành thời gian cho bản thân: con người kỳ thật, sinh ra và sống cả đời nhưng toàn là dành thời gian làm thứ gì đó khác, cho ai đó khác, để được điều gì đó khác chứ không phải là thứ mà mình mong muốn. Ủa? Kỳ vậy? Và đó chính là thứ nó làm cho bạn khó khăn, stress, mệt mỏi, cạn kiệt, vì bạn cứ phải cố, cứ phải chạy theo đòi hỏi của thế giới bên ngoài, cứ phải gồng lên để show cái hình ảnh hoàn hảo mà người khác muốn bạn trình chiếu. Thành ra, có khi chính ta ngã gục vì cái sự gánh gồng của chính ta. Có khi, bạn nên dành cho mình một ngày, vào ngày gì đó chỉ để cho bản thân, làm điều bạn muốn, sử dụng thời gian theo cách bạn thích, chơi bời và vui vẻ theo cách bạn chọn, dù đó là ngồi ngoài đường uống ly cà phép ngắm xe cộ, hay đi xem một vở kịch, lang thang trong một khu phố cổ, hay đọc một quyển sách hay ngoài bãi biển. Khi bạn cho phép mình là mình, làm điều mình thích và mong muốn, bạn trở nên relax, thoải mái, vui vẻ, bình tâm hơn bao giờ hết. Đó là cách để đối diện với cái sự làm khó đang ép uổng của đời. Vậy đã, rồi mới tính tiếp. Làm việc từ thiện hay xã hội, cộng đồng: Khi bạn cho đi, một cách hào phóng, bằng sự tử tế của chính mình, bạn sẽ có năng lượng tích cực và hạnh phúc. Vì vậy, việc tham gia các hoạt động từ thiện, xã hội, cộng đồng không chỉ là giá trị xã hội mà bạn mang đến cho người khác, nó còn là liều thuốc chữa lành rất hiệu quả cho chính những nỗi đau, tổn thương của mỗi cá nhân. Năng lượng lành từ việc giúp đỡ người khác, từ sự tích cực của chính bản thân chính là năng lượng tốt nhất khi đời làm khó. Học một môn gì đó mới: Học gì cũng được, tốt nhất là thứ bạn thích, thứ bạn muốn học từ lâu lắm rồi mà chưa bao giờ sắp xếp thời gian vì nghĩ là mình quá bận. Nói thật nha, ai trong chúng ta từ nhỏ cũng ao ước được học một thứ gì đó mình thích, nghệ thuật, thể thao, kỹ năng, kiến thức, vv. Có người vì hoàn cảnh chưa học được. Có người vì bị gia đình ngăn cấm chưa học được. Có người vì chưa có thời gian và nguồn lực nên chưa học được. Dù là gì, khi đời làm khó là khi mình bung lụa, ùa ra đi học thứ mình đã từ lâu muốn học. Cách này nó sẽ trả lại niềm đam mê và năng lượng lại cho cuộc đời bạn, giúp bạn đủ sức đối diện với những thách thức mới mà đời quăng ra một cách tích cực hơn. Nhắc nhở bản thân về thế mạnh của bản thân: Ai trên đời này mà không có thế mạnh và điềm yếu. Ai cũng vậy cả. Chẳng ai yếu hết mà cũng chẳng ai được ưu đã đến nỗi cái gì cũng mạnh. Mỗi người chúng ta là một bản thể độc đáo khác nhau của vũ trụ và mỗi người chúng ta được sinh ra đều có một sứ mệnh rất khác nhau. Thành ra, đừng có xem thường bản thân. Bạn là một bản thể độc đáo và bạn cần phát huy sức mạnh độc đáo đó của mình. Thử ngồi xuống trong lặng im, lấy tờ giấy và cây viết ra viết xuống những thế mạnh của bản thân xem. Chắc chắn là có nha, đừng bao giờ nói em không có điểm mạnh nào. Khi được nhắc nhở về cái hay cái giỏi của chính mình, có khi bạn sẽ tự tin hơn để đối diện khi đời làm khó. Ngủ đủ: có khi, vì quá lao đi mà người ta không ngủ đủ, mà ngủ không đủ thì đầu óc nó mụ mị chứ chả được gì. Thành ra, nhiều khi chỉ cần đơn giản là cho não nó nghỉ ngơi, ngủ cho đủ giấc, thức dậy sảng khoái đã là một liều thuốc tiên để bạn bình tâm, tư duy rõ ràng, đầu óc trong veo mà đối diện với những chùm sao quả tạ. Tìm lại sở thích cũ: Nhiều lúc, trong cuộc mưu sinh tất bật, mình quên hết những sở thích cũ, những niềm vui đã từng, những ngày hạnh phúc đã qua. Con người, khi bị cuốn vào dòng đời, nhất là khi bị cơm gáo gạo tiền nó quấn vào thân, thì dễ dàng bị trôi tự do theo dòng chảy của số phận mà quên hết niềm vui trong cuộc sống. Có khi, bạn chỉ cần quay lại, tìm lại chốn cũ, tìm về sở thích cũ, đánh thức những niềm vui âm ỉ trong mớ than quá khứ, để trả bản thân về với năng lượng tích cực. Chỉ vậy thôi, khi năng lượng tích cực quay trở lại, thì bạn đã sẵn sàng để đối diện với đời. Viết nhật ký: Đây là cách giúp bạn lôi hết mọi suy nghĩ quẩn quanh trong đầu ra. Khi viết xuống, bạn nhìn rõ nó hơn. Khi viết xuống, bạn tư duy rõ ràng hơn và dễ dàng đối diện với vấn đề hơn. Còn khi cứ nghĩ mãi và mặc cho những suy nghĩ đó nó lơ mơ như đám mây mù vẩn vơ, suy nghĩ của bạn sẽ ngày càng mờ nhạt. Viết cũng là cách để bạn giải thoát cho mọi nỗi niềm bị kẹt mãi trong đầu và trong tâm. Khi bạn cho phép chúng được trình diễn, chúng trở nên tự do, và vì thế cũng không tìm cách làm phiền bạn nữa. Bạn học cách nhận diện chúng, đối thoại với chúng, và làm lành với chúng. Điều đó sẽ giúp bạn bình tâm hơn mà đối diện với đời. Khi trong tâm ta đã bình an, thì ngoài kia không có gì là quá khó. Khóc: Khóc là liều thuốc lợi hại, vì theo từng dòng nước mắt là mọi nỗi niềm chất chứa. Ai khóc được thì cứ khóc cho đã. Ai không khóc được thì hãy cho mình không gian và thời gian để học khóc. Con người sinh ra ai cũng có thể khóc. Còn nếu bạn bị chay lì vì một lý do gì đó, hãy đi học một môn nghệ thuật cho lòng mềm lại. Hãy đi tìm những khoảnh khắc quá khứ cho lòng ấm lại và nước mắt tan ra. Khóc chưa bao giờ là yếu đuối. Khóc chỉ có nghĩa là bạn vẫn rất người. Life is a journey: Nhắc nhở mình, cuộc sống là một hành trình. Mọi chuyện rồi sẽ qua. Chuyện xảy ra hôm nay, ngày mai đã là quá khứ. Trước đây vẫn vậy, lịch sử đã chứng minh. Sau này cũng vậy, quá khứ đã là bài học rõ ràng. Cho nên, chuyện gì, dù là sao quả tạ, rồi cũng sẽ qua thôi. Hiện tại thì mình cứ đối diện, giải quyết hết sức mình, tận nhân lực tri thiên mệnh. Vậy thôi! Cái gì mình control được thì mình xử. Cái gì ngoài tầm thì giao lại cho vũ trụ. Hành trình tới đâu mình travel tới đó thôi, không cần phải quá gồng gánh và ép cho mình đuối sức để làm gì. Thôi, sơ sơ vậy cho những ai đang chưa biết phải làm sao. Còn mỗi người, ai cũng sẽ có cách riêng hợp với dáng mình. Đời thì chắc chắc sẽ làm khó, nhưng mình thì cứ phải đối diện. Cho nên, bình tâm lại, bước qua và bước tiếp thôi nha.

Hỏi vậy thôi chớ mỗi người chúng ta đều có những cách rất khác nhau, tuỳ theo cá tính riêng để bắt đầu câu chuyện. Cho nên, cách thì co vô vàn cách, không bao giờ có giới hạn gì trong việc làm sao để mở đầu một câu chuyện cả. Tuy nhiên, rất nhiều người trong chúng ta vì chưa quen, chưa học, hay do bản tính rụt rè, thiếu kinh nghiệm và kỹ năng nên không biết phải làm sao khi đối diện với người lạ, đặc biệt là trong những môi trường đám đông cần networking - giao lưu giao tiếp với những người chưa từng gặp bao giờ. Trong những trường hợp đó, các bạn có thể tham khảo những cách sau đây thử xem. Cái nào thấy hợp với mình thì mang ra thử để ít nhất là bản thân biết nên bắt đầu từ đâu trong những tình huống cần giao tiếp và mở đầu câu chuyện nhé. Chủ động chào hỏi trước: nhiều khi chỉ cần đơn giản vậy thôi, chào anh, chào chị, rồi nói một câu gì liên quan đến ngữ cảnh hôm đó, ví dụ như hôm nay event đông quá anh ha. Cách này tôi sử dụng rất thường xuyên vì nó đơn giản dễ hiểu, dễ tiếp cận. Mình sợ bắt đầu, nhiều người khác nhiều khi cũng sợ giống y như mình. Cho nên, khi mình bắt đầu trước, người ta nhiều khi hào hứng tham gia ngay. Vậy là xong. GIới thiệu bản thân: Dạ em chào anh, em là….. bên công ty……. Mình tự giới thiệu thì người ta đúng phép lịch sự sẽ phải chào mình và giới thiệu lại. Vậy là câu chuyện có điểm bắt đầu. Nhớ & sử dụng tên: cách này rất hiệu quả. Nhớ tên ai đó và chào hỏi người ta bằng tên thì ai cũng thích cả và dễ dàng vui vẻ bắt đầu câu chuyện với bạn. Giới thiệu ngắn gọn, dễ hiểu và nếu được thì một cách thú vị về bản thân hoặc công ty/tổ chức của mình: khi gặp người mới ai cũng muốn biết về người đang đối thoại với mình là ai. Do đó, việc bạn có 1 bài giới thiệu hay và ngắn gọn rất quan trọng để người đối diện hiểu mình và dễ dàng bắt đầu câu chuyện với mình. Đừng nói dài dòng lòng vòng khi mới gặp ai vì sẽ l2m cho người ta ngán ngẩm. Giới thiệu lại bản thân nếu ai đó quên hoặc không nhận ra bạn: đừng bao giờ tổn thương khi ai đó không nhận ra mình. Mỗi người chùng ta trong đời gặp rất nhiều người và chuyện quên hay không nhớ là điều hết sức bình thường. Không nhớ thì mình nhắc thôi. Nhiều khi gặp có một lần hồi nào đó rồi thì ai mà nhớ nổi. Thấy ai cần giúp đỡ gì thì giúp đỡ ngay: trong một sự kiện hay không gian chung thì luôn sẽ có những tình huống xảy ra mà ai đó cần giúp đỡ, ví dụ như mở cửa, lấy ly nước, rớt đồ, vv. Khi thấy ai đó cần giúp đỡ hãy giúp đỡ ngay. Đó cũng là cách rất tốt để làm quen và bắt đầu câu chuyện. Hội nhập vào 1 nhóm đang có sẵn mà trong đó có người bạn quen biết: Đây là cách dễ dàng nhất để gặp người mới, từ một người quen chung. Quan trọng là khi bạn nhập vào, bạn cần hiểu nhóm đang thảo luận đề tài gì và có thể tham gia vào đề tài đó một cách tự nhiên nhất. Muốn vậy thì cần có kiến thức xã hội và có khả năng lắng nghe, trình bày. Nhờ một người đã quen giới thiệu với người mới: cách này hiệu quả lắm, vì người đã quen thì dễ quá rồi, và khi người quen giới thiệu người mới thì câu chuyện cứ thế tự nhiên bắt đầu mà không cần bạn phải cố gắng quá sức, nhất là khi người đã quen với bạn có quan hệ thân với người mới. Giữ phong thái tích cực, vui vẻ để người khác cảm thấy dễ dàng và chủ động tiếp cận: cách này thu hút người khác tiếp cận và mở đầu câu chuyện với bạn, nhất là những người rụt rè hơn đang đi tìm người để bắt đầu câu chuyện Chuẩn bị và tìm hiểu người mình sẽ gặp trong sự kiện: thường thì khi đi giao lưu trong sự kiện bạn sẽ biết trước đám đông đó gồm những ai, loại người gì, là sự kiện kinh doanh hay xã hội, và đề tài sẽ được trao đổi trong sự kiện đó có thể là gì. Cho nên, bạn hoàn toàn có thể chuẩn bị trước và biết mình nên gặp ai trước, nói gì, và muốn gặp ai nữa, làm sao để gặp, nhờ ai giới thiệu hay tự chủ động làm quen, vv. Khi có sự chuẩn bị, bạn sẽ tự tin hơn để bắt đầu câu chuyện. Rồi bạn thử đi nhé. Không có gì quá khó đâu. Và nhớ là, cách tốt nhất vẫn nên là cách bạn thấy hợp với mình và tự nhiên nhất chứ không có công thức gì ở đây trong giao tiếp hay mở đầu câu chuyện cả. Practice makes perfect - chỉ cần thử và rèn luyện thường xuyên thì bạn sẽ có kỹ năng này và biến nó thành quán tính mà thôi.

Trong cuộc đời, ai cũng có những lúc dấn thân, tiến lên, bước tới, up level và tiến bộ không ngừng. Nhưng không phải lúc nào người ta cũng được ở trong trạng thái tích cực như vậy. Sẽ có lúc, bạn bị khựng lại, dậm chân tại chỗ, bị mắc kẹt đâu đó như trong một vũng lầy, loay hoay mãi vẫn không tìm ra lối thoát. Trong đời, ai rồi cũng sẽ có những lúc như thế. Có khi ta nhận ra có khi không. Có khi, trong sự quen thuộc và an toàn của dòng chảy đời thường, ta trôi theo sự bất định mà ngỡ là mình đang đi về phía trước. Cho nên, đôi khi mình nên dừng lại, nhìn lại, tự nhận ra xem mình có đang rơi vào trạng thái khựng lại hay không. Sau đây là một vài dấu hiệu bạn đang khựng lại. Chán Khi cảm thấy chán hay nản là lúc bạn không còn hào hứng tìm kiếm thử thách mới, không còn hăng hái muốn tham gia vào công việc hay bất kỳ dự án gì đang làm. Người mà đã rơi vào trạng thái chán nản rồi thì thứ gì cũng thấy không có hứng làm, không có ý nghĩa, không có gì hay. Khi bị kẹt ở đây, có lẽ cách tốt nhất là bạn nên dừng lại một chút, kết nối lại với bản thân, kết nối lại với đam mê, mục đích sống, giá trị mà bạn quan trọng và theo đuổi. Chính sự mất kết nối giữa bản thân và việc bạn đang làm khiến cho bạn cảm thấy mất năng lượng, vô nghĩa, thân tâm không hợp nhất. Còn khi đã kết nối được rồi thì dù đang làm gì, bạn cũng thấy vui vẻ hào hứng, vì bạn đang không làm mà là đang thực hiện mục đích sống của mình, đang hiện thực hoá giá trị của mình. Chính điều đó sản sinh năng lượng tích cực đẩy bạn về phía trước không ngừng nghỉ, mỗi ngày và trong suốt hành trình đi về phía giấc mơ. Cạn kiệt Nếu lúc nào bạn cũng đang trong trạng thái mệt mỏi, stress, kiệt sức, phí thời gian vào những việc không đâu mà không hiểu tại sao thì đây là dấu hiệu bạn đang khựng lại. Những gì bạn làm đang rút cạn năng lượng của bạn, nghĩa là nó không mang lại cho bạn chút niềm vui, hạnh phúc hay hứng khởi gì. Người rơi vào trạng thái này đang làm điều đi ngược lại với mong muốn bản thân, đang làm những gì bị ép, bị bắt buộc, bị vô thế chứ bản thân hoàn toàn không mong muốn. Lâu ngày dài tháng, năng lượng bị bào mòn cho đến khi cạn kiệt. Bạn mất hết hứng khởi với tất cả mọi thứ, ngay cả với chính những sở thích riêng, không còn muốn làm gì nữa hết, chỉ vật vờ cho qua ngày với những thứ vô nghĩa, linh tinh, tiêu tốn ít nhất năng lượng não, và không còn muốn gặp ai hay tương tác gì với thế giới bên ngoài. Đây là lúc bạn nên dừng lại, cho bản thân một kỳ nghỉ, đi đâu đó khỏi hoàn cảnh hiện tại, kết nối với thiên nhiên để cho mình thời gian kết nối lại với bản thân, và trả mình về với những khát khao, những giá trị căn nguyên nhất để bắt đầu một hành trình mới. Sợ hãi Sợ hãi là trạng thái nhiều người rơi vào khi bạn luôn cảm thấy lo lắng, tự ti, sợ phải nhận nhiệm vụ hay mục tiêu, dự án mới vì thấy mình không xứng đáng, không đủ năng lực, không làm nổi. Nhiều người vì vậy mà từ chối, bỏ chạy, né tránh, rồi cũng vì vậy mà cảm thấy bản thân thật tồi tệ. Khi bạn đẩy bản thân vào thế này, bạn sẽ bắt đầu lao dốc không phanh. Năng lượng tiêu cực sẽ trì kéo bạn xuống mỗi ngày, khiến nỗi sợ trong bạn phình to như con voi trong phòng, và nó trở thành thứ duy nhất mà bạn nhìn thấy. Thật ra, có ai trong đời mà không một lần phải đối diện với sự lo lắng là mình chưa đủ sức đâu. Ai cũng đã từng rơi vào hoàn cảnh như thế cả. Có chăng, là người tích cực sẽ không vì vậy mà bỏ chạy. Thay vào đó, họ sẽ dấn thân học hỏi, nâng cấp bản thân bằng tư duy mở của mình. Có ai trong đời mà thứ gì cũng biết? Phải học và học cả đời mới tiến bộ được chứ. Thay vì sợ hãi, có lẽ nên lấy đó làm thử thách mới để nâng cấp bản thân. Vùng an toàn Khi bạn né tránh thừ thách mới, dự án mới, nhiệm vụ mới, khi bạn chỉ muốn làm ít nhất có thể rồi biến, khi bạn chỉ quẩn quanh vài người quen để tiêu khiển vài thứ đã rất quen, đó là khi bạn đang khựng lại, tìm kiếm sự quen thuộc trong vòng an toàn, không còn quan tâm hay hào hứng với những gì mới mẻ. Lựa chọn sự thoải mái an toàn nghĩa là bạn không còn muốn dấn thân, phát triển, hay tiến bộ. Cái vùng an toàn đó, nó trải đệm thật êm, và người ta lún sâu vào cảm giác thoải mái cho đến khi không còn ý chí bước ra, đối diện với sự thật, với sự chuyển động không ngừng của thế giới bên ngoài, cho đến khi ta bị bỏ lại quá xa, và cảm giác bất lực khi mất hẳn khả năng theo kịp. Điều duy nhất bạn có thể làm lúc này là dũng cảm bước ra khỏ vùng an toàn. Không bao giờ là trễ. Chỉ có lựa chọn ở lại hay thoát ra mà thôi. Đừng suy nghĩ quá nhiều và suy nghĩ lung tung. Tập trung vào 2 lựa chọn, ở lại hay thoát ra. Vậy thôi! Lựa chọn xong, thì ngồi lên kế hoạch hành động cho mình. Muốn làm thì sẽ được! Sao nhãng Khi thấy mình bắt đầu lơ là công việc, lơ là mọi thứ, suốt ngày bận toàn những thứ linh tinh như gọi điện thoại, lướt mạng, tới lui không biết hay không muốn làm gì, bể deadline, làm gì cũng không xong, không tới, không chất lượng thì biết là mình đang có vấn đề và đang khựng lại. Bạn không còn nhớ mục tiêu của mình là gì, không còn biết mình nên làm gì, không để tâm hay tập trung gì nữa hết. Sự sao nhãng này là dấu hiệu bạn đang khựng lại. Có lẽ đây là lúc bạn nên tự xốc lại mình, nhắc nhở bản thân về mục tiêu dài hạn và ngắn hạn mà mình đã từng đặt ra, rồi tập trung vào đó mà bước tiếp. Nếu những mục tiêu này không còn truyền cho bạn cảm hứng, có lẽ nên đặt mục tiêu mới, refresh - tái tạo năng lượng hứng khởi mới, bắt đầu hành trình mới. Trì hoãn Không muốn làm người ta mới trì hoãn, kiếm cách này cách nọ né tránh nó, rồi chờ cho tới khi sắp đến hạn mới vội vã làm đại, làm cho nhanh, làm xuyên ngày xuyên đêm cho kịp thời gian chứ không quan tâm gì đến chất lượng và sự xuất sắc. Chỉ khi không thích thú, không cảm hứng thì người ta mới trì hoãn kiểu như vậy, né tránh không đối diện cho đến khi không còn né nổi nữa. Khi rơi vào trạng thái này, bạn đang khựng lại và cần cảm hứng mới để tiếp tục. Hãy cho mình không gian và thời gian riêng để nhìn thật rõ bản thân đang muốn gì, cần gì, và điều gì trong đời là quan trọng, là khát khao và đam mê của bạn. Tìm lại cảm hứng và dấn thân trên một hành trình mới sẽ cần thiết để bạn không còn khựng nữa. Không tạo ra tác động Nếu đã 6 tháng trôi qua, nhìn lại và cảm thấy mình chưa đạt được thành tích gì mới, chưa tạo ra bất kỳ tác động gì mới, không tạo ra ảnh hưởng gì quan trọng với bản thân, đội ngũ hay tổ chức thì có lẽ bạn đang khựng lại, đang tập trung năng lượng sai chỗ và cần dũng cảm start lại. Có khi, bạn đang trượt quá xa so với mục tiêu đã đặt ra. Có khi, bạn đang đi lạc đường hay loay hoay sai chỗ. Nên đọc lại mục tiêu, tập trung lại vào mục tiêu, và lựa chọn mục tiêu thử thách hơn để dấn thân vào. Không có thử thách làm sao có sự tiến bộ? Làm hoài mà không tạo ra tác động gì thì làm để làm chi? Thành ra, đừng cho phép bản thân khựng lại. Rồi, ai đang triệu chứng nào trên đây và biết mình đang khựng lại thì lo chữa đi nha. Sống mà, phải hào hứng và vui vẻ chứ!