Bữa nọ, ngồi nói chuyện với một ông già, ông nói con người cả đời khổ quá, suốt ngày cứ phải ráng. Ráng từ nhỏ tới lớn, ráng trong mỗi hành trình, ráng trong từng giai đoạn, ráng tới già tới chết cũng vẫn còn phải ráng. Hồi nhỏ thì bị áp lực ráng trở thành con ngoan trò giỏi, ráng làm vừa lòng thầy cô, ba má, gia đình. Lớn chút thì phải ráng thi vô trường chuyên lớp chọn, ráng theo học ngành hot, ráng kiếm được job ngon. Đi làm thì phải ráng quần quật kiếm lương cao, ráng làm vừa lòng sếp, ráng giữ ghế giữ chức. Có được chút an toàn tài chính thì lại phải ráng dành dụm để ráng lập gia đình, sắm sửa, tiết kiệm, sinh con. Con lớn chút thì ráng lo cho con ăn học, thành đạt, ra đời. Con ra đời rồi thì ráng lo cho con chuyện dựng vợ gả chồng, an bề gia thất. Rồi tới hồi có cháu thì ráng đỡ đần thay con chăm lo, coi sóc cháu. Già rồi thì ráng giữ đừng bệnh hoạn, sao cho chết cũng chớ phiền hà tới người nọ kẻ kia. Vậy, ráng cả đời, không lúc nào được sống nhẹ nhàng thong dong cả. Đó là cuộc đời của ông, và ông nhận ra ở tuổi ngả xế chiều, ông thấm mệt vì đã ráng. Câu hỏi là, ráng có phải là thứ ta sinh ra để làm và hy sinh cả đời? Ráng có phải là tâm thế ta chọn? Ráng có phải là cách ta quản trị cuộc đời và trải nghiệm hành trình ngắn ngủi của nhân gian? Nếu ráng, mà không vui vẻ hạnh phúc gì, ráng chỉ vì ráng thôi, ráng vì hoàn cảnh, vì mắc kẹt, vì vô thế không tìm ra lối thoát, vì không biết làm sao hơn, thì ráng phải chăng là nỗi khổ? Mà bạn có đang ráng đó không? Ráng có mệt không? Ráng có làm cho bản thân vì thế mà đẩy mình vào tình trạng stress, cạn kiệt, chán chường, trầm cảm? Nếu có, thì ráng là sai rồi. Phàm làm chuyện gì trong đời, nếu làm mà bản thân mệt mỏi, tiêu cực, không vui vẻ hay hào hứng gì nghĩa là nó đang đi ngược lại với mong muốn và giá trị của bản thân. Vậy, thì khổ lắm vì mình cứ phải chường mặt ra làm nô lệ cho những thứ mà thế giới bên ngoài đòi hỏi, trong khi bản thân thì bỏ bê bản thân không thèm chú ý chút nào. Hay là, mình không nên và không cần ráng nữa. Thay vào đó, mình sắp xếp lại và sống cuộc đời đáng mơ ước của chính mình? Tôi muốn gì trong cuộc đời này để không cần phải ráng? Mình ráng là vì mình cố làm nhưng ngược lại với thứ mình mong muốn. Vậy thì trước hết là mình dừng lại một chút, đừng ráng nữa, và dành thời gian để suy nghĩ về thứ mình mong muốn trong cuộc đời này. Mình sinh ra đâu phải để ráng, để cố sống theo đòi hỏi của người khác và thế giới bên ngoài xong rồi thì check out khỏi thế gian mà vẫn chưa hiểu tại so mình phải ráng. Cuộc đời ngắn ngủi. Ta đến rồi đi. Đoạn giữa trên hành trình nhân gian, cứ sống sao cho nó rạng rỡ, đã đời và hạnh phúc nhất. Mà mình muốn gì? Bạn muốn gì? Có khi, bạn mãi lao theo đòi hỏi trước giờ của thế giới bên ngoài, chưa một lần dừng lại trong im lặng và lắng nghe xem bản thân đang mong muốn điều gì. Có phải vậy không? Ta mải miết lao đi, mải miết ráng cho vừa lòng với những đòi hỏi bên ngoài mà bỏ quên và ngược đãi bản thân. Nhiều người trong chúng ta như thế. Cho đến khi, ta không còn biết bản thân mình mong muốn điều gì nữa, vì ta đã quen, theo quán tính, sống và lao đi theo yêu cầu. Dừng lại đi! Lao đi như thế đủ rồi. Dành thời gian một mình cho bản thân lắng xuống, kết nối, đối thoại với chính mình để cuối cùng hiểu rõ là bản thân muốn gì. Đừng cho phép mình lẫn lộn thứ người khác muốn từ mình với thứ bản thân mong muốn. Bằng không, thì bạn lại cứ lao đi mà chẳng hiểu đầu cua tai nheo. Thế, rồi lại ráng, rồi lại ráng đến hết cả đời mà chẳng hiểu tại sao, rồi lại phí một đời chỉ để làm một chuyện, ráng. Tôi nên chuẩn bị gì để đạt được điều tôi mong muốn? Khi đã hiểu ra mình muốn gì rồi thì đừng ngồi đó chờ ai đó tới cứu mình, giúp mình, làm giùm mình. Đời này không có ông Bụt như thế. Đời này ai muốn gì cũng phải tự mà làm, bằng không thì cứ ngồi há mõm ra cho tới già rồi chết khô đi. Biết mình muốn gì thì chuyện cần làm là hành động để đạt được thứ mình mong muốn. Nhưng đôi khi, nếu mình chưa đủ điều kiện, chưa đủ sức, chưa đủ nguồn lực gì đó thì mình phải tính toán tới việc chuẩn bị. Có ai trên đời này mà thứ gì cũng có, thứ gì cũng sẵn đâu. Ai cũng phải bò ra mà làm, chuẩn bị cho bản thân cho những bước đi mới, những hành trình mới, những tầm cao mới, vv. Đừng đổ thừa tại em sinh ra nhà không có điều kiện, tại em xui, tại hoàn cảnh em này nọ kia…. Câu đó ai cũng nói được, tại nó dễ quá mà. Đổ thừa là thứ mà người đời xài nhiều nhất, lạm dụng nhất, mang ra biện minh cho cái sự kém cỏi của mình dữ nhất. Có điều, đổ thừa là thứ thể hiện sự yếu kém về bản lĩnh nhất của một con người. Mình không có, không đủ thì mình chuẩn bị thôi chứ có gì ghê gớm lắm đâu. Chuẩn bị có khi nhanh, có khi lâu, có khi cần nhiều nỗ lực hơn, có khi cần ít năng lượng hơn, vv. Chẳng sao cả. Cần sao thì làm vậy, cứ từ từ bình tĩnh. Tôi nên làm gì ngay từ bây giờ để đạt được điều tôi mong muốn? Chuẩn bị xong thì phải hành động. Đừng có chơi trò hoàn hảo chuẩn bị hoài cả đời mà chẳng làm gì vì nghĩ mình chưa đủ, chưa tới, chưa sẵn sàng. Có ai trên đời mà lúc nào cũng sẵn sàng đâu. Vừa làm vừa nhận ra vừa tiếp tục học hỏi và chuẩn bị chứ. Thành ra, làm gì làm, cứ phải hành động đã, từng bước từng bước một. Tạo kế hoạch hành động, hôm nay làm gì, ngày mai làm gì, tuần này tuần sau làm gì, tháng này tháng sau làm gì để đạt được thứ mình mong muốn. Không làm siêng, không kỷ luật thì đừng hỏi sao không làm được. Đời không cho không ai thứ gì bao giờ. Bạn cứ phải đánh đổi bằng mồ hôi và nước mắt, bằng xương máu của mình. Đừng đi tìm đường tắt và phép màu overnight. Không có! Vậy nha. Nếu không muốn cứ phải ráng nữa, ráng hoài, ráng cả đời không vui vẻ hạnh phúc gì thì chỉ có cách là tự mình sắp xếp lại đời mình. Good luck!

Con người, nếu chuyện gì cũng phải bận tâm lo lắng, chuyện gì cũng phải tốn thời gian và năng lượng, chuyện gì cũng phải lao vào quay mòng mòng ở trong đó thì đời này không biết chữ thong dong. Cho nên, mình cứ phải từ từ bình tĩnh, nhìn cho rõ, hiểu cho thấu, biết cho tường là thứ gì cần tới mình bận tâm và thứ gì không, thứ gì nó có liên quan tới mục đích sống và giá trị của mình thứ gì không. Thứ gì liên quan thì mình bỏ tâm vô, làm cho tới, cho đạt, cho thành công. Thứ gì không liên quan thì học cách “say no”, tránh ra, không vướng bận để còn dành thời gian cho chuyện quan trọng hơn. Mấy chuyện làm mình mất năng lượng cũng vậy. Năng lượng và thời gian của mỗi người có hạn. Nếu cứ để nó phí vào mấy chuyện không đâu, tào lao, không đáng, không cần thiết thì tự mình đi hại mình chứ chẳng cần đợi ai khác. Đời này, người giúp mình nhiều nhất là chính mình, mà đứa hại mình dữ nhất cũng là chính mình luôn chứ không ai khác cả. Đời mình mình quyết định. Đời mình mình chịu trách nhiệm chứ đổ thừa gì ai khác. Cho nên, chắc có khi mình nên coi lại, xem mình có đang tự mình hại thời gian và năng lượng của chính mình không. Làm thử cái xét nghiệm dưới đây xem mình có đang vướng vào mấy thứ mất năng lượng này. Nếu có, chắc cũng nên tập bỏ đi cho đời nó lên level nhé. Thứ 1: Người tiêu cực Đời bạn có đang bị vây quanh bởi những người tiêu cực? Nói gì cũng không được, thấy gì cũng chê bai, đề nghị gì cũng thấy khó và lắc đầu nguầy nguậy? Họ nhìn đâu cũng thấy rủi ro, tiêu cực, xấu xa, phức tạp. Chính họ làm gì cũng không làm, không dám làm, không dấn thân, không học hỏi. Ở gần mấy người này bạn trở thành một phiên bản của họ, bị họ kéo xuống vũng lầy tiêu cực. Đã vậy, thì đời này coi như bỏ, khỏi làm gì. Họ rút cạn năng lượng của bạn hết rồi thì làm gì nổi nữa. Ai cũng có vài người tiêu cực như thế xung quanh cuộc đời. Thử nhìn lại đi, xem họ là ai, và có khi cần lọc họ ra khỏi cuộc đời mình, tránh bớt đi để khỏi mất thời gian và năng lượng. Ngược lại, tìm người tích cực mà gần. Năng lượng và sự tiến lên của họ sẽ truyền cảm hứng cho bạn luôn chuyển động về phía trước, tích cực học tập, tiến bộ, dấn thân, vươn lên. Thứ 2: Sai lầm cũ Đời này ai chẳng có sai lầm, ai chẳng phạm sai lầm, không nhiều thì ít, mà phần lớn là nhiều, vì mình có bao giờ đi qua cuộc đời này bao giờ đâu mà biết. Ai cũng là lính mới trong hành trình cuộc sống cả. Mà đã mới thì đương nhiên là mình đôi khi ngẩn tò te chớ làm sao mà biết hết được như thần thánh. Thành ra, đã không biết thì phải có mắc sai lầm chớ. Ai dám vỗ ngực xưng tên là cả đời đều làm đúng, làm hoàng hảo hết đâu. Ai dám, thì khỏi phải suy nghĩ cũng biết ngay là hàng fake. Đã nói rồi, to err is human - đã là người sẽ mắc sai lầm. Cho nên, mắc sai lầm thì đã sao đâu, miễn sao mình nhận ra, đừng cố chấp, rồi lo mà đi sửa sai, lần sau đừng phạm lại sai lầm cũ là xong. Sai lần thứ 1 bỏ qua làm lại. Sai lần thứ 2 là tại mình, tại mình không chịu rút ra bài học, không chịu sửa, không học hỏi để tiến bộ thôi chớ trách ai. Cứ đi, vấp ngã thì đứng dậy, sai thì học và sửa, rồi đừng sai nữa. Học cả đời cho bản thân thông thái hơn chính là điều cần làm, chứ không phải cứ đứng mắc kẹt trong cái bóng ma quá khứ mà khóc than, buồn bã. Mất thời gian và năng lượng chớ chả ích lợi gì. Thứ 3: Lo lắng chuyện người khác nghĩ gì về mình Trời đất ơi, bạn mà ngồi đó lo thiên hạ nghĩ gì về mình thì có mà bạc đầu. Thiên hạ cả chục tỷ người, mỗi người một kiểu, mỗi người tư duy, suy nghĩ, niềm tin, cách sống khác nhau. Cho nên, một chục tỷ người thì có một chục tỷ cách nghĩ khác nhau. Rồi bạn định sống theo ai? Tại vì sống theo ai thì cũng khác với 9.99 tỷ người còn lại. Vậy rồi ai sẽ hài lòng về bạn? Vậy là đủ hiểu rồi. Đằng nào thì cũng không theo ý của 9.99 tỷ người thì care làm gì cho nó mệt thân. Sao có 1 đứa quan trọng trong đời mà mình không care? Là chính bản thân mình đó trời. Thôi thôi, chuyển mọi cái sự chú ý về cho bản thân mình đi. Là mình, không cần lo lắng chuyện ai khác nghĩ gì. Kệ họ đi. Ai biết đường đâu mà lần họ muốn nghĩ gì. Vấn đề của họ họ còn chưa giải quyết xong, còn đang ngồi lo nát mặt kia kìa. Vậy thì chuyện họ nói gì nghĩ gì về mình đâu quan trọng. Thứ 4: Mong đợi quá đáng Ra đời, điều quan trọng nhất là phải biết khả năng, nguồn lực mình tới đâu, rồi nương theo đó mà vận hành. Thiên thời địa lợi nhân hoà chứ. Bản thân không đủ khả năng, nguồn lực giới hạn, môi trường chưa thuận lợi mà cứ đòi phải được như người này người kia, muốn người khác ai cũng phải nhảy vào giúp mình trong khi mình chưa làm được gì cho ai thì thật là không biết trời cao đất rộng. Người giỏi là người biết chuẩn bị, nuôi dưỡng mọi nguồn lực cần có và chờ đúng thời cơ để phát triển. Họ không khơi khơi trên trời rớt xuống đòi hỏi này nọ quá đáng, không làm được thì lại thất vọng than thân trách phận, đổ thừa. Làm gì, cũng nên đặt mục tiêu vừa phải, làm được, với tới, có cao thì cũng hơn chút thôi chứ đừng mong muốn quá đáng để rồi thất vọng hụt hết cả năng lượng. Thứ 5: Lo lắng ba chuyện bản thân không kiểm soát được Nói thiệt nha, đừng ảo tưởng là đời này chuyện gì bạn cũng kiểm soát được. Nghĩ lại đi, bạn kiểm soát được hơi thở của mình không? Bạn kiếm soát được chuyện gì sẽ xảy ra với mình ngày hôm nay không? Phúc bất trùng lai hoạ vô đơn chí là vậy. Có rất nhiều thứ trong cuộc sống xảy ra một cách không cách nào đoán trước, không cách nào giải thích được, và điều duy nhất ta có thể làm là đón nhận. Đã vậy, thì có ở đó mà lo lắng. Cũng chỉ mất năng lượng mà thôi. Nên tập cho mình khả năng đón nhận mọi sự bất định một cách bình tĩnh và vui vẻ, rồi khi nó đến, mình nhìn nó, đối thoại với nó, tìm giải pháp thôi chớ có gì ghê gớm lắm đâu. Vậy đi nha, tập trung năng lượng vào thứ mình có thể làm được, có thể xử lý được, có thể ảnh hưởng được cho nó tích cực và tạo ra giá trị. Còn lại coi như pha đi, tới đâu thì lôi cái skill giải quyết vấn đề sáng tạo của mình ra mà xài chớ học để làm gì. Còn nếu chưa học thì lo đi mà học đi, free trên blog của tui đó. Thứ 6. quan hệ toxic Ủa, mình xây dựng quan hệ là để làm gì mọi người? Để cho mình mệt mỏi, chán nản, trầm cảm chơi vì mình rảnh quá, hay xây dựng quan hệ là để cho cuộc đời mình nó phong phú hơn, hay ho hơn, vui vẻ hạnh phúc hơn? Bất kỳ quan hệ kiểu gì trong đời mà nó rút cạn kiệt năng lượng của ai, khiến cho ai đó ủ ê, buồn khổ, tuyệt vọng gì gì đó thì nó quá sai rồi, khỏi cần suy nghĩ đắn đo gì nữa hết. Đó đã là một quan hệ độc hại. mà đã là quan hệ độc hại thì xong phim, nó chỉ có giết cho người ta chết lần chết mòn chớ chả mang lại lợi ích gì dù cho bạn có cố tình níu kéo. Cho nên, hễ thấy mình đang ở trong một hay nhiều quan hệ độc hại như thế thì coi lại đi. Có khi đã đến lúc bạn nên xem lại, sắp xếp lại, bỏ đi vài cuộc khổ thân với vài người cho đời nó khoẻ. Thứ 7. So sánh bản thân với người khác Chuyện này nói hoài rồi ha, đời này mỗi người một hành trình, mỗi người một giấc mơ, mỗi người một hệ giá trị dựa trên dữ liệu trải nghiệm cá nhân. Hành trình của mình mình tự đo. Bản thân tiến bộ mỗi ngày là OK. Hôm nay tốt hơn hôm qua là OK. Ai lo hành trình người đó đi, hơi đâu mà so với sánh. Những gì bạn nhìn thấy, chỉ là 10% của tảng băng trôi. Còn 90% phần chìm không ai nhìn thấy kia, so làm sao với sánh? Thay vì mất thời gian và năng lượng dòm ngó nhà người khác, sao không lo quét dọn nhà mình? Tập trung vào giấc mơ của mình, hiện thực của mình, hành trình và sự tiến bộ, phát triển của mình. Bạn sẽ ngạc nhiên khi so sánh mình hôm nay và năm trước, mình hôm nay và năm sau. Vậy có phải tích cực hơn không? Đời này không ai hoàn hảo cả. Ai cũng phải học. Tôi cũng vậy. Bạn cũng vậy. Nói ra, rồi phản tư chút, thấy sai sai chỗ nào thì sửa, thấy kỳ kỳ chỗ nào thì coi lại. Đơn giản vậy thôi, không có gì ghê gớm lắm đâu.

Khi mình an yên rồi, mấy đứa toxic không chọc mình được thì đi ngang qua họ chút cũng chẳng sao. Năng lượng tiêu cực của họ không phá vỡ hay khiến mình quặt quẹo rồi gục ngã, vì thật ra hệ miễn nhiễm của mình đối với vi rút của họ đã có sức chống chọi mạnh mẽ lắm rồi. Có điều, khi mình còn yếu yếu, chưa đủ vững vàng, chưa biết cách xử lý, bài trừ năng lượng xấu, xây được cơ chế tự chữa lành cho bản thân thì tốt nhất là tránh xa những loại người toxic. Năng lượng xấu của họ cực mạnh và có thể overpower - xâm nhập và phá nát năng lượng tích cực đang còn ít ỏi trong bạn, khiến bạn rơi vào trạng thái bị drained - rút cạn sinh lực, kiệt sức, ngã quỵ, đầu hàng với bóng đêm mà họ cố tình thả rong ra. Nhưng làm sao để nhận diện đứa nào là toxic để mà tránh? Ở đây không kể nổi hết nhưng sơ sơ vài loại thuộc hàng thông dụng nhất hành tinh. Coi xong thì nhớ ngồi im suy nghĩ xem tụi nó là ai và lảng vảng ở đâu ngay lúc này trong cuộc đời mình để mà tránh ra. Tránh voi chẳng xấu mặt nào. Tránh một thời gian đi, tu cho công lực nó tăng lên đi. Rồi khi nào nội công thâm hậu rồi, hết bị họ quấy nhiễu nữa rồi thì tái xuất giang hồ, ảnh hưởng ngược lại họ chơi cho ngầu ha. Loại 1: Toxic kiểu thao túng Này là loại toxic thượng hạng, vì skill của họ quá siêu, chơi dược trò thao túng tâm lý người khác. Họ sử dụng thái độ, từ ngữ, quan hệ, diễn xuất, vv để khiến bạn phải cong kéo theo ý muốn của họ, khóc cười theo cảm xúc đặt để của họ, cúi mình trước những đòi hỏi của họ. Nói chung, loại này là phù thuỷ thôi miên khiến người khác dù muốn hay không cũng cong mình làm theo ý muốn của họ. Họ rút cạn thời gian và năng lượng từ bạn, xài bạn vì mục đích cá nhân ích kỷ của họ. Loại này trong xã hội hiện tại thì đông lắm, vì môi trường dạy cho họ như vậy gọi là khôn. Khi nhận ra loại này thì dù họ có nói gì cũng nên tránh thiệt xa. Đừng vì bất kỳ sự cám dỗ hay lời hứa nào mà sa vào bẫy của họ. Ở gần họ, mắc kẹt chỗ họ thì khổ lắm. Bạn sẽ thành nô lệ tâm lý của họ, rồi tự nguyện hay sợ hãi đi phục vụ mọi yêu cầu của họ, cho dù điều đó chẳng ích lợi gì hay có khi còn làm tổn hại đến mình. Loại 2: Nói dối Nhớ điều này, khi ai đó nói dối mà làm tổn hại đến bạn lần thứ nhất thì mình còn có thể tha thứ. Nhưng khi họ đã nói dối và làm tổn hại mình đền lần thứ 2 thì thôi thôi nên tránh họ ra chớ đừng chờ chi tới lần thứ 3. Nói dối được 2 lần thì sẽ cứ nói dối dài dài, cho đến lúc giả thành thật, nói dối mà bản thân cũng tưởng mình đang nói thật, và người nghe lời dối dang cũng lên đồng tưởng mình đang nghe sự thật. Tới trình đó thì xong phim, cả cuộc đời không còn biết phân biệt đâu giả đâu thật, đâu nên tin và đâu chẳng nên tin nữa. Thành ra, đừng bao giờ nói dối với người đang tin bạn. Một lần cũng đủ để bạn mất đi một quan hệ quý giá nhất. Và cũng đừng bao giờ tin người đã từng nói dối bạn. Khi đã dối được, họ sẽ level up trình nói dối của mình và đẩy bạn vào mớ mạng nhện của những điều dối dang không lối thoát. Loại 3: Nhiều chuyện Bạn nghe câu này chưa, “Great minds discuss ideas, average ones discuss events, and small minds discuss people - Cái đầu vĩ đại bàn chuyện ý tưởng. Cái đầu trung bình buôn chuyện này kia. Cái đầu nhỏ nhen bàn chuyện nhà người.” Mà đã buôn chuyện nhà người ta thì thôi luôn, chuyện nhỏ thành to, chuyện không thành có, chuyện vu vơ thành nghiêm trọng. Buôn một hồi người tốt thành kẻ xấu, người vô tội thành vô số tội, người đang yên ổn bỗng hoạ vô đơn chí, bị ném đá và xử luật mồm trên mạng xã hội. Chơi với mấy loại này rất khổ, vì họ giết mình chết lúc nào không biết với chiếc mồm hư hao và xuyên biên giới của họ. Tránh, và hãy tránh hết sức có thể. Họ vừa không tử tế, chẳng đàng hoàng, chẳng làm việc gì ra hồn, giết thời gian người khác mà có khi còn làm tổn hại đến uy tín và cơ hội của mình. Loại 4: GATO Người mà đã ghen ăn tức ở rồi thì thôi luôn. Trí tưởng tượng của họ rất phong phú. Họ sẽ tự nghĩ ra muôn ngàn cách để hại bạn, hạ thấp uy tín bạn, hạ bệ bạn, làm cho bạn ngã ngựa, thân bại danh liệt, khốn khổ với cú rơi tự do từ tượng đài mà bạn đã bước lên. Họ hả hê khi bạn ngã xuống. Họ đã đời khi bạn đớn đau. Họ tức điên người khi thấy bạn thành công, hạnh phúc, được yêu thương hay ngưỡng mộ. Kẻ ghen tỵ là kẻ bệnh hoạn, rất nguy hiểm, hại người chẳng vì lý do gì khác ngoài chuyện ghen tỵ, dù chẳng ai đụng gì chọc gì tới họ. Loại này ra tay bất ngờ, có khi ngoài mặt cười cười nhưng bên trong là một bồ dao găm. Cần hết sức cẩn thận và tránh xa khi nhận ra có dấu hiệu GATO đâu đó để tránh phiền hà. Loại 5: Phàn nàn Đây là loại ít gây nguy hiểm nhưng gây ung thư tai. Chuyện gì họ cũng phàn nàn. Thứ gì họ cũng biến thành tiêu cực. Họ chỉ nhìn thấy mặt xấu, bề tiêu cực, góc hư hao, rủi ro, nguy hiểm. Còn lại, mấy chuyện hay ho, tốt đẹp, cơ hội, khả năng họ hoàn toàn không bắt được tín hiệu. Thành ra, ở gần họ, năng lượng của bạn sẽ chùn xuống, nặng nề, mệt mỏi nên cuối cùng chẳng làm gì nổi, chẳng làm được gì cho ra hồn, và cơ hội cứ thế mà mở cửa bỏ đi từng ngày cho đến khi vườn không nhà trống. Khi bạn chưa OK thì ở gần loại người này bạn sẽ gục ngã luôn vì sự nặng nề mà họ đổ lên người bạn mỗi ngày. Phàn nàn chưa bao giờ giải quyết được vấn đề gì. Chỉ có hành động để thay đổi chính mình mỗi ngày mới là con đường duy nhất giúp bạn vươn lên. Loại 6: Lười biếng Nghĩ lại đi, có ai lười biếng mà thành công không? Mình làm mệt thì mình có quyền nghỉ, nhưng mình không làm gì hết mà cứ mệt hoài thì hết phim. Người đã chây lười thì họ có hàng vạn lý do để không làm gì cả, để tránh né hết mọi thể loại công việc, để lừa lừa kiếm đường ngang ngõ tắt mà trốn. Khỏi phải nói thì loại người này chẳng mang lại lợi ích gì cho ai. Ở gần họ riết thì bạn cũng lười chảy nước ra, vì bạn năng lượng của họ sẽ tác động tiêu cực đến bạn và làm cho bạn mất hết chí hướng, trở nên lười biếng nhếch nhác giống họ mà thôi. Đã vậy, thì đừng bàn chuyện thành công hay hạnh phúc gì ở đây nữa hết. Loại 7: Đòi hỏi Loại này ở gần mất sức lắm nè, vì họ luôn luôn ở trong tình trạng đòi hỏi người xung quanh phải làm cái gì đó cho mình. Tính tình họ ích kỷ, chỉ biết có lợi ích bản thân, và chẳng nghĩ ngợi gì cho ai khác hết. Bất cứ lúc nào cần đòi hỏi cái gì, họ chẳng màng ai ra sao, cứ lên tiếng đòi hỏi thôi, một cách tự nhiên vậy đó, như thể người ta sinh ra là để phục vụ cho họ chứ chẳng có sứ mệnh nào khác trong đời. Bạn mà lậm vào mấy người này, chiều theo ý họ, đi phục dịch cho họ thì bạn xong phim rồi, vì bạn sẽ cứ thế lon ton chạy theo làm nô lệ. Vậy, thì đâu còn thời gian làm chuyện gì khác có ích hơn, không còn thời gian suy nghĩ hay lên kế hoạch gì cho cuộc đời mình. Ủa, rồi bạn sinh ra trên đời này là để làm gì? Để đi phục dịch cho mấy người đòi hỏi à? Cuộc đời mình rẻ tiền thế nhỉ? Loại này thì nhiều mức độ lắm, đòi hỏi từ chuyện nhỏ linh tinh mỗi ngày tới chuyện lớn như thời gian, tiền bạc, vật chất của cải, vv. Chú ý nha, không phải lớn nhỏ mà là đòi hỏi liên tục, không ngừng và khiến cho bạn cứ phải bận tâm mệt mỏi không làm gì khác được chính là toxic đó. Cái gì cũng có mức độ thôi, không thì nó sẽ biến thành gánh nặng tâm lý. Loại 8: Insecure - Thiếu tự tin Loại người này vì tự ti mà luôn cảm thấy sợ hãi, không an toàn, tâm thần bất định, lấc cấc, lạo xạo cả đời. Chính vì họ không tin vào chính bản thân mình, nên họ không đưa ra được quyết định gì ra hồn, không tập trung phát triển bản thân mà thay vào đó là kiếm chuyện làm tổn thương hay tổn hại người khác. Chính sự tự ti và thiếu niềm tin vào bản thân và người xung quanh khiến cho họ trở thành kẻ huỷ diệt của mọi quan hệ. Họ làm xà quần, lộn xộn, tán loạn mọi chuyện lên, biến chuyện nhỏ thành to, chuyện không thành có, rồi làm rối ren tất cả mọi quan hệ trong đời. Ở gần mấy người này mệt mỏi lắm, vì chẳng biết họ sẽ kiếm chuyện lúc nào, quay xe lúc nào, làm rối đời bạn lúc nào. Sự bất định của họ khiến sự cố xảy ra liên tục, không biết đường mà lần. Người ở gần họ chỉ có rối theo, stress chết luôn và không làm gì được theo kế hoạch. Loại 9: Nạn nhân Ôi thôi loại nạn nhân thì đúng kiểu kinh điển luôn, cực kỳ nguy hiểm cho năng lượng của bất kỳ ai. Lúc nào họ cũng có vấn để gì đó và lúc nào cũng biến bản thân thành nạn nhân của một ai đó. Rồi đổ thừa, phàn nàn, ăn vạ người khác không ngừng. Ở gần họ không dính chưởng này cũng dính đạn nọ, vì thể nào họ cũng tìm ra cách để biến họ thành nạn nhân của bạn, dù bạn chẳng làm gì. Vậy, rồi họ kéo bạn vào chiếc mạng nhện của những thứ tào lao chẳng đâu vào đâu, không giúp gì được cho ai, mất thời gian vô ích. Đời họ họ không lo được, không lo nổi, vô trách nhiệm với bản thân, nhưng cứ đi đổ cho người khác. Người như vậy thì ai dám ở gần? Tránh xa nhất có thể để khỏi phiền hà, mất thời gian, hoạ vô đơn chí. Loại 10: Trung tâm vũ trụ Rồi xong, tuýp này thì chỉ tin vào chữ “tôi” thôi chứ không bao giờ biết mặt chữ “chúng ta”. Họ không quan tâm, dửng dưng với thế giới ngoài kia, với mọi người xung quanh, và nghĩ là vũ trụ này chỉ có mình là trung tâm. Mọi thứ và mọi người còn lại cứ phải quay mòng mòng xung quanh mình, theo hiệu lệnh và mong muốn của mình. Ảo tưởng thế nhỉ! Thành ra, họ ưu tiên và bắt người khác phải nuông chiều theo cảm xúc lên xuống bất thường, theo hành động, mong muốn, cách sống và vận hành của riêng họ. Ai sao kệ người ta. Nhưng tui sao thì mọi người cứ phải chiều theo, còn lại không quan tâm. Chơi với mấy người này thì ngán lắm, vì mình trở thành kẻ vô hình trong mắt họ, và cứ phải quay mòng mòng xung quanh vũ trụ chỉ có một vì sao của họ. Thôi thì tránh xa cho nó đỡ mệt, vì ai cũng có cuộc đời của riêng mình để sống và phát triển, hơi đâu mà đi làm chong chóng trong câu chuyện nhà người. Rồi vậy đi. Chắc chắn đâu đó trong đời bạn đang thấp thoáng bóng hình của một hay vài kẻ toxic. Bạn vững vàng không nói gì, không vững vàng thì lo mà tránh xa ra đi, kẻo mà tự mình hại mình. Thứ gì tích cực trong đời thì bu vào, tiêu cực thì dẹp ngay. Chỉ có thế thì mình mới có cơ may mà phát triển bản thân, rèn luyện nội lực để thành công và hạnh phúc.

Đời người, làm gì cũng vậy, nếu chỉ làm nửa chừng, làm một đoạn, vừa đụng chút thử thách, gian nan đã dừng lại, nao núng, cho qua, bỏ cuộc thì cả đời sẽ không làm được việc gì đến nơi đến chốn, đừng mong chi đến chuyện thành công. Ai cũng biết vậy, nhưng thật ra mấy ai luyện được tư duy unstoppable - không bao giờ khuất phục trước bất kỳ cản trở nào, dù nhỏ hay lớn, dù đơn giản hay phức tạp. Đơn cử một việc nhỏ, ví dụ như “em tìm không ra thông tin”. Người không có tư duy unstoppable sẽ chỉ đơn thuần phát biểu, “Em tìm không ra thông tin”. Người có tư duy “unstoppable” sẽ không bao giờ chấp nhận chuyện tìm không ra, mà sẽ tự mình nghĩ ra một ngàn cách khác để tìm ra thông tin, vì họ biết rằng, nếu thiếu đi thông tin đó, thì khó mà có thể giúp họ hoàn thành tốt nhất việc họ đang cần làm. Chính vì vậy, họ trở nên relentless - bứt rứt, không chịu ngừng, không chịu thua, không cho phép mình phủi tay với kết quả nửa chừng. 80% dân số sẽ vừa chạm vào chút cản trở là dừng lại. Chỉ có 20% không khuất phục, vì họ là người luôn vươn đến sự xuất sắc, là chiếc dynamo - chiếc máy phát điện tự sạc tự đẩy bản thân luôn lao về phía trước. Họ, chính là những người khi chưa là ai, chưa có gì, đã có thể được dự đoán là người sẽ thành công. Không ai luôn vướn đến sự xuất sắc một cách unstoppable mà không thành công cho được. Đó chính là kết quả của sự kiên trì, lì đòn, không cho phép mình gục ngã trước bất kỳ khúc quanh nghiệt ngã nào, huống chi là vài ba cái ổ gà lon con ở ngoài kia. Nhưng đời này thời này dường như phẩm chất thiếu nhất lại chính là phẩm chất này - không khuất phục. Sự dễ dãi bỏ cuộc, vậy cũng được, sao cũng xong, không kiên định đi đến nơi, làm đến chốn, tìm tận gốc, hiểu tận ngọn, chính là tâm thế khiến cho con người ta loanh quanh trong mức trung bình. Ai cũng muốn thành công. Ai cũng mong xuất sắc. Nhưng mấy ai chịu khó tôi rèn cho mình sự trải mình một cách không khuất phục qua những gian nan? Nhưng rồi, câu hỏi quan trọng hơn là, tư duy này rèn luyện được không? Xin thưa là hoàn toàn có thể. Chỉ cần bạn dựa vào 7 nguyên tắc chính như sau: 1. Tư duy làm cho tới Làm gì cũng vậy, dù là làm việc hay làm chơi, dù là sự nghiệp hay sở thích, luôn giữ cho mình trong tâm thế không làm thì thôi, đã làm thì phải giỏi nhất, xuất sắc nhất, tới bến nhất, chơi khô máu, kiểu thế. Tâm thế này cực kỳ quan trọng, vì nó quyết định chuyện bạn lì đòn hay bỏ cuộc. Khi bạn dễ dãi với sự bỏ cuộc, bạn không thuộc về 20% xuất sắc. Vậy thì bỏ cuộc ngay bây giờ luôn đi, đừng làm nữa mất thời gian, cũng chẳng tới đâu hay được việc gì, mất thời gian của chính bạn và của những người xung quanh phải suốt ngày đi đẩy đi ùn bạn. 2. Quyết định, cam kết, hành động Đừng lạng qua lạng lại, ỡm ờ ỡm ẹo. Cần đưa ra quyết định là dứt khoát, sắc sảo đưa ra quyết định. Một khi đã phát biểu quyết định đó của mình thì phải cam kết hành động, và không bao giờ được quên, được rời mắt khỏi mục tiêu, được ngừng nghỉ bất kỳ một giây phút nào mà không nghĩ về nó, càng không bao giờ để người khác phải nhắc nhở, ùn đẩy mình. Quyết định đó, cam kết đó là của mình mà. Sao phải chờ người khác miệng vào lời ra? Cách bạn cam kết và hành động liên tục, kiên định, không ngơi nghỉ đó chính là chìa khoá cho sự lớn lên và trưởng thành liên tục của một con người. 3. Là mình, hiểu mình Bạn cần hiểu rất rõ điểm yếu điểm mạnh của bản thân, và cứ là chính mình, dựa vào điểm mạnh của mình mà phát triển. Đừng cố gắng trở thành ai khác. Mỗi người có thế mạnh cần có của mình và họ sẽ phát triển tốt nhất trong khả năng của họ. Còn khi mình không có một khả năng nào đó thì dù bạn có cố kiểu gì cũng chẳng bao giờ trở thành người khác được. Mà để làm gì? Chỉ khiến bạn áp lực quá cho đến khi gục ngã mà thôi. Cho nên, mình giỏi gì thì tập trung vào làm chuyện đó cho nó xuất sắc. Ơn đờm quá, cố choàng qua sốc lại làm gì để rồi không chuyện gì ra chuyện gì. Cuối cùng, mỗi người sẽ thành công theo một cách khác nhau. Hãy tìm ra cách thành công của chính mình, đừng cố chạm vào thành công như người khác, của người khác, vì thật ra có cố cũng không làm được. 4. Tâm thế fearless - không sợ hãi Người xuất sắc họ không biết sợ, không biết dừng, hay nói đúng hơn là không có thứ gì trên đời này làm khó được họ. Trước hết là họ sẽ dấn thân, dù không biết con đường phía trước sẽ ra sao. Họ cứ đi, cứ dò đường, cứ tìm tới nơi đi tới chốn một cách không sợ hãi. Họ không chờ ai nói gì bảo gì, vì bản thân họ đã có cái máy đẩy trong bản thân mình, rồi cứ thế lao về phía trước để hành động. Họ càng không bao giờ cho phép mình mất mặt đến nỗi dám phát biểu ra câu “tôi chưa làm, tôi chưa biết, chưa tìm ra, chưa hỏi được, vv.” 5. Từ điển không có từ “thất bại” Không phải là sợ thất bại, mà tư duy không có chữ thất bại. Làm chuyện gì chưa được cách này thì sẽ tìm cách khác, chỉnh chỗ này, thay chỗ kia, học cách thích nghi với thay đổi một cách dễ dàng, nhanh chóng, linh hoạt. Thua keo này ta bày keo khác, chính xác là như vậy, không sợ mất mặt mất mày gì cả, vì có gì là thất bại đâu, chỉ là tìm ra 1001 cách khác để thành công mà thôi. 6. Làm Quên thiệt là quên chuyện có cách dễ nhất, làm biếng nhất, nhanh nhất để thành công đi. Không hề có con đường tắt nào ở đây hết. Đừng có ngồi đó mà mơ mộng. Chỉ có cách chăm chỉ siêng năng nhất, hành động, trầm mình kiên định qua mọi khó khăn cản trở một cách không khuất phục mỗi ngày, luôn luôn, không ngừng nghỉ. Làm đi, phải làm, chạm tay vào bùn rồi nói chuyện, đừng ngồi đó dụng binh trên giấy. 7. Đương nhiên là áp lực Không có con người xuất sắc nào không trải qua mọi sự khắc nghiệt trong đời mà thành được cả. Kim cương phải được nung qua độ nóng nghiệt ngã nhất. Hoa đào rực rỡ phải sống qua mùa đông lạnh giá nhất. Còn bạn, nếu đã xác định mình muốn trở thành người xuất sắc thì đừng than phiền, đừng yếu đuối, đừng than lên khóc xuống. Áp lực là chuyện đương nhiên và là chuyện xử lý dễ dàng đối với người unstoppable. Họ không biết sợ. Họ lao vào. Họ đứng lên từ vấp ngã. Họ dấn thân và không bao giờ dừng lại. Quan trọng là, họ học và lớn lên nhanh chóng như Thánh Gióng từ đó, và vì vậy cũng thành công nhờ đó. Đừng đổ thừa mình chưa biết chuyện này, không hiểu chuyện kia cho nên chưa thể trở nên xuất sắc. Xuất sắc là nhờ vào tâm thế unstoppable - không khuất phục. Vì không khuất phục nên phải tìm cho ra cách, dù chưa ai hướng dẫn cho mình cách. Vì không khuất phục nên tự thân vận động, sống và thở với việc phải làm cho tới nơi, luôn nghĩ về nó, ám ảnh bởi nó, tìm đủ mọi cách không ngừng nghỉ để làm cho đạt, bằng cam kết cao nhất, không đổ thừa, không lý do lý trấu. Tâm thế này, tư duy này học được, rèn được, và nó bắt đầu từ cam kết của chính bạn, không ai khác. Vậy thì, bạn sẽ tính sao đây với chính bản thân mình, bắt đầu từ hôm nay?

Nếu hỏi tại sao thời này mấy bạn mất phương hướng, khủng hoảng về nghề nghiệp, hoang mang về tương lai, lơ mơ về định hướng nhiều đến như vậy thì có lẽ mình sẽ trả lời là bởi vì các bạn học nhiều quá nhưng mà rèn ít quá. Con người không thể chỉ học lý thuyết, nghe và nhận thông tin là biết phải làm gì. Sự trui rèn, tôi luyện thông qua trải nghiệm, qua khó khăn, thử thách đời thật mới là thứ quan trọng hơn giúp các bạn thích nghi với thực tại, hiểu sự thật đôi khi khác rất xa, quá xa, có khi là khác hoàn toàn với những gì học qua, nghe được. Chính sự khác biệt lớn giữa thực tế và những gì mình tưởng tượng qua thông tin đã khiến cho không ít bạn trẻ bị sốc thực tại, không biết phải ứng ra sao, bối rối không có giải pháp, dẫn đến đại đa số trở nên mất định hướng. Hệ thống giáo dục nhồi nhét lý thuyết, phụ huynh úm trong vòng tay, xã hội lòng vòng trên cõi mạng cực ảo đều là những tác nhân gây nên tình trạng nảy. Các em ngày càng ít ra ngoài trải nghiệm, ít va chạm thực tế, chỉ chăm chăm chúi mũi vào sách vở, thông tin, mà hại nữa lả thông tin fake, chủ quan của hàng vạn cái ống miệng trên mây, không phân biệt nổi đâu thật đâu giả. Cứ như vậy, mọi thứ trôi đi trong đời, cho đến khi các em vấp phải một tình huống thực tế nghiệt ngã nào đó và hốt hoảng không biết phải phản ứng hay xử lý sao với nó. Đối với những người đã từng trải, va vấp, trui rèn trong thực tế, một việc có thể là chuyện nhỏ, không có gì ghê gớm hết, nhưng đối với các em, nó có thể là chuyện quá sức chịu đựng. Chuyện thì giống nhau. Level chịu đựng của mỗi người lại khác nhau. Người có trui rèn thấy nó nhỏ như con thỏ. Người không được tôi luyện thực tế thấy nó như quả núi, con voi. Nhiều khi tôi nhận tin nhắn khủng hoảng, hốt hoảng của các em mà giật mình, ủa chuyện này có gì đâu mà sao hoảng hốt dữ vậy. Rồi chuyện gì lớn hơn một chút chắc vừa thấy đã gục ngã luôn, nói chi chuyện đối mặt. Sao phải vậy? Cho nên, thật ra thì chuyện để cho các em học cách vấp ngã, đối diện với đời từ sớm cực kỳ cần thiết. Các con trong nhà cũng vậy. Các bạn trẻ trong trường học, xã hội, công sở cũng vậy. Nhất thiết phải cho các em đối diện và trải qua thực tế rất khác đó, học cách giải quyết vấn đề một cách bình tĩnh, sáng tạo, học từ trải nghiệm, học từ lỗi lầm, học từ vấp ngã, học để đứng lên, học để thấy mọi thứ xảy ra trong đời này chẳng có chuyện gì ghê gớm hết, chuyện gì cũng vượt qua được hết, chuyện gì cũng giải quyết được hết. Trời đất ngoài kia to lớn lắm. Ba chuyện vặt vãnh này thì có đáng gì bao. Giờ, có khi mình cần reset lại tư duy và phương hướng cho la bàn của các em, giúp các em tìm về thực tế để bớt gặp khủng hoảng trong cuộc sống. Khuyến khích dám làm dám sai Thế hệ đi trước trải qua nhiều gian nan, nên sợ thế hệ sau khổ giống mình, thế là trải hoa hồng suốt cuộc đi, khiến các em bị ảo tưởng về một thế giới đầy hoa hồng và hương thơm, cho đến khi lạc vào thực tại một chiều hạ kia và nhận ra một thế giới hoàn toàn khác. Cảm giác hụt hẫng, cảm giác rơi tự do, cảm giác mình không thuộc về, cảm giác cô độc trong chính môi trường của mình hành hạ các em. Chiếc bong bóng mà người đi trước đã nhốt các em vào, cách ly các em khỏi thực tại nó nghiệt ngã lắm. Nó chẳng giúp gì cho các em. Nó chỉ khiến cho các em được bảo vệ như bubble boy - chú bé bong bóng một thời, rồi nó sẽ vỡ bùm khi không còn có thể bảo vệ các em nữa, khiến các em ngơ ngác. Thay vì vậy, sao không khuyến khích các em dám làm dám sai, dám sai dám sửa, dám đối diện với mọi sự không thuận lợi, sự khập khiễng, sần sùi vốn có của xã hội và cuộc sống? Chuẩn bị cho các em ngay từ nhỏ thật ra là cách tốt nhất để giúp các em hoà nhập vào thực tại, dám đối diện và giải quyết mọi vấn để của cuộc sống, lớn lên và bản lĩnh hơn trong hành trình xây dựng giấc mơ và giá trị của mình. Vậy thôi chớ có gì ghê lắm đâu. Rèn luyện chính là học. Tôi rèn chính là cách để tạo ra những con người có nội lực để thành công trong tương lai. Tạo điều kiện triển khai dự án cá nhân Mà muốn tôi rèn thì không có cách nào hay hơn là làm thiệt. Học qua dự án, qua thực hành, qua thực tế mới là cách để các em nhận ra thực tế nó khác xa lý thuyết kiểu gì. Thành ra, đối với người trẻ, càng tạo điều kiện cho các em thực hiện, triển khai các dự án cá nhân mà các em mong muốn càng có lợi. Qua triển khai dự án, các em chắc chắn sẽ gặp phải cản trở, khó khăn mọi bề từ kỹ thuật đến nguồn lực, từ quản trị đến vận hành, từ ý tưởng đến triển khai. Tất cả những khó khăn này là khó khăn thực tế, và nó sẽ lặp lại trong nhiều dự án, khiến các em trải qua, học cách giải quyết và dự đoán được cho những dự án tiếp theo. Cứ như thế mà các em lớn lên, từ từ thấy mấy chuyện này cũng thường thôi. Chuyện to hoá chuyện nhỏ, chuyện nhỏ hoá chuyện thường tình cỏn con, rồi cứ thế chuyện gì cũng thành chuyện ui xời, có gì đâu. Khi đạt được tâm thế đó, thì hết đường khủng hoảng với hoang mang, vì đời này thật ra có chuyện gì đâu để hoang mang. Tới đâu mình xử tới đó thôi mà. Đời, chỉ có sinh lão bệnh tử là chuyện lớn, còn lại đều là chuyện nhỏ. Người qua trải nghiệm hiểu thế, nên thong dong, bình tĩnh đi đến thành công. Sao ta không dạy cho các em như thế từ đầu, để các em khỏi hụt hẫng? Phát triển bản thân qua trải nghiệm OK học giỏi lý thuyết cũng tốt, không ai phản bác là không tốt, nhưng chỉ giỏi lý thuyết không thì thua, không chống chọi nổi với đời, nhất là trong cái thế mà mọi thứ nó cứ thay đổi như chong chóng thế này. Gia đình cũng vậy, trường học cũng vậy, công sở cũng vậy, muốn phát triển các em thì hãy tạo điều kiện cho các em học qua trải nghiệm. Chỉ có thực tế mới tôi rèn con người, xây dựng nội lực, chuẩn bị cho các em đối diện với mọi hoàn cảnh mà vẫn ung dung thành công. Chuyện hay vậy sao mình không làm? Chủ trương cần thiết vậy sao mình không theo? Giúp các em vững vàng và thành công chẳng phải là thứ mà mọi người mong muốn? Đừng cho các em ngồi trong phòng lạnh và mơ về những ý tưởng xa xôi nữa. Hãy cho các em cơ hội bị đẩy ra thế giới ngoài kia, vấp ngã và ngỡ ngàng từ sớm, hiểu không có con đường nào là bằng phẳng cả để học cách san bằng, đi vòng, tìm cách vượt qua. Chỉ có những trải nghiệm đời thật mới chuẩn bị tốt nhất cho các em trở thành những con người bản lĩnh. Rèn, đó chính là từ khoá quan trọng trong phát triển bản thân, và từ khoá này cần sự thấu hiểu của chính mỗi người, của chính gia đình, nhà trường, xã hội. Chỉ có thể qua tôi rèn thì thép mới là thép, người mới vững vàng và thành công mới không còn là một giấc mơ hoang….

Em nhắn, nguyên văn là thế này: “Em nên tiếp tục đi trên con đường hiện tại hay bỏ dở nó và chạy theo đam mê ạ? Con đường em đang đi nó là từ định hướng gia đình và em không hề thích nó. Nó làm em cảm thấy mỗi ngày bắt đầu là một ngày đầy mệt mỏi và áp lực.” Nếu mỗi ngày bắt đầu là một ngày đầy áp lực thì bản thân chuyện đó đã sai rồi, khoan nói về điều gì khác. Chúng ta sinh ra trong đời không phải để mệt mỏi, chán nản, đau khổ, để trôi đi như lục bình theo dòng chảy do người khác định đoạt. Nếu thế thì cuộc sống thật là một màn bi kịch và vai diễn của mình thật quá bi luỵ, vì bạn không có một miếng chủ động nào, một chút quyền quyết định nào với cuộc đời mình. Sống, mà chỉ vận hành như một con robot, theo lập trình của thế giới bên ngoài, có còn là sống nữa hay chỉ là tồn tại? Cho nên, khoan nói về việc bạn có bỏ hết để chạy theo đam mê hay không. Trước tiên, hoàn cảnh hiện tại của bạn đã là không OK. Giờ, việc bạn cần làm là, tư duy về việc làm sao để bản thân sẽ có một hành trình mới, vui vẻ hơn, tích cực hơn, hạnh phúc hơn. Vậy, mới gọi là sống. First thing first - Chuyện đầu tiên cần làm là dừng lại Con người, khi đã bị đẩy vào một cái guồng, nhốt vào một cái lồng, vận hành như cái máy trong một dây chuyền cuộc sống do ai đó xây ra, loanh quanh trong vòng an toàn do trói buộc của những “trách nhiệm” mà thế giới bên ngoài buộc mình vào, thì dần dần sẽ nhụt chí và trở nên bất lực. Biết là nó không OK nhưng thôi kệ cho qua một kiếp. Biết là bản thân sống chẳng vui vẻ, hạnh phúc gì nhưng thôi đành cam chịu cho xong. Biết mình đang lòng vòng trong cái mớ hỗn mang nhưng buông xuôi vì thoát ra có vẻ là quá khó. Con người, khẩu nghiệp thì hay, bình loạn người khác thì giỏi, nhưng lại cho phép bản thân mình bị mắc kẹt trong nỗi sợ hãi và vũng lầy an toàn đáng ghét do chính mình canh giữ. Bạn đang ở trong đó. Bạn ghét cay ghét đắng nó. Nhưng bạn lại ra sức bảo vệ nó, bênh vực nó, đánh bóng cho nó thành một thứ hay ho cho người đời ca tụng. Có nghịch lý nào lớn hơn như vậy hay không? Bảo sao người ta không ngày càng trầm cảm? First thing first - cho nên, điều cần làm trước tiên hết là dừng lại. Đừng chơi trò lính canh cho cái đầm lầy ấy nữa. Biết nó không OK thì phải học cách buông, dù nói thì dễ mà làm thì rất khó. Nhưng ngày nào bạn còn đứng đó canh, thì ngày đó bạn còn loay hoay trong mớ đời chán nản của mình. Lựa chọn là của bạn. Quyết định là ở bạn. Cuộc đời bạn thế nào, sorry nha, thật ra là do bạn tạo ra thôi. Ai cũng phải trải qua hoàn cảnh, thử thách, gian nan trong cuộc sống này, nhưng có người trôi đi, có người đứng lên và đấu tranh cho bản thân, có người mặc kệ và buông xuôi, có người đứng đó ca cẩm, phàn nàn, chửi mèo mắng chó cho qua ngày đoạn tháng. Đừng đổ thừa gì cả, đừng đổ thừa ai cả. Chỉ có bạn là chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình thôi. Tự đi mà sắp xếp lại! Đam mê là cái chi chi? Điều gì sẽ làm bạn vui vẻ? Điều gì sẽ khiến bạn suy nghĩ về nó mỗi ngày với tâm thế muốn dấn thân? Điều gì làm cho nốt sol nốt đô trong tim bạn xướng lên mỗi sớm mai? Bạn không thể chờ để lại được sống với nó, sống trong nó, bắt đầu những hành trình mới đầy gian nan cùng với nó? Bài này chỉ có bạn biết, chỉ có bạn hiểu, chỉ có bạn tìm ra khi đối thoại với chính bản thân mình. Không ai khác ở ngoài kia có thể giúp bạn, vì không ai khác ở ngoài kia hiểu bạn bằng chính bạn hiểu bản thân mình. Đó có phải là môi trường, là phát triển bền vững, là thời trang, là nghệ thuật, là trở thành luật sư bảo vệ công lý, là trở thành game thủ, travel blogger…? Là gì, làm gì, dù rất truyền thống hay rất hiện đại, thì cũng chỉ có bạn mới biết mà thôi. Cho nên, trước hết bạn cần xác định đam mê mà bạn nhắc đến là gì trước đã. Có khi, bạn cần ngồi xuống, một mình, trong một không gian vắng lặng chỉ có ta với mình, suy nghĩ nghiêm túc về đam mê của bản thân, viết hết tất cả những gì bạn nghĩ mình đam mê ra, nghĩ gì viết đó, đừng cố giới hạn và sử dụng lý trí để đàm phán với bản thân. Hãy để cho dòng chảy tự nhiên trong tâm trí mình được tự do, được một lần không nghe ai, được là mình và viết ra những mong muốn của chính mình. Có khi, bạn sẽ viết ra được hàng tá những đam mê. Cũng có khi chỉ là một. Không sao cả. Bao nhiêu không quan trọng. Quan trọng là bạn được tự do viết ra những gì mà bản thân thật sự mong muốn. Rồi kế đến bạn nên xếp hàng ngay ngắn những đam mê, nghĩa là xếp theo thứ tự ưu tiên cái gì bạn muốn thử trước, muốn thử nhất, muốn làm ngay không thể chờ được. Theo thứ tự như vậy mà viết lại danh sách của những chuyện mình muốn làm. Dấn thân và thử nghiệm Rất nhiều người, nghĩ thứ gì đó là đam mê, nhưng khi dấn thân vào làm, thấy cực quá, khổ quá, đuối quá nên ngộ ra, ồ thì ra đó không phải là đam mê, nó chẳng qua chỉ là một mong muốn xa xỉ vì một phút ngộ nhận về độ cool ngầu, hào quang mà ai đó lỡ gieo quá trớn. Không có đam mê lộng lẫy. Không có đam mê thuận lợi. Càng không có đam mê rực sáng over-night. Đam mê là thứ nghe rất oách, nhưng chạm vào thì phỏng cả tay, vì nó sẽ đẩy bạn vào con đường đầy chông gai, đầy ổ gà ổ voi, đầy áp lực và những cản trở tưởng như không cách nào có thể vượt qua nổi. Khi và chỉ khi bạn dấn thân vào đó, thử nghiệm và trải nghiệm con đường đam mê thì bạn mới biết nó ra sao. Đứng ở ngoài, mọi thứ đểu đẹp, đều lý tưởng, đều hay ho, đều lung linh như sắc cầu vồng. Kỳ thực, nó là sự đánh đổi và hy sinh, là lên bờ xuống ruộng, là chết đi sống lại mà vẫn cứ kiên cường dấn thân không bỏ cuộc. Bạn thử chưa? Bạn dấn thân chưa? Bạn có đủ dũng cảm để làm chuyện này chưa? Dấn thân rồi, thử nghiệm rồi mới biết đó có phải đam mê. Không bỏ cuộc thì đó là đam mê, còn bỏ cuộc giữa đàng thì đam mê cái nỗi gì, chỉ là phút bồng bột của bản thân thôi. Mà khi đã không phải là đam mê thì thôi bỏ qua, chọn cái tiếp theo mà thử nghiệm tiếp, nhé. Hành trình đi tìm đam mê của bản thân phải là trải nghiệm thực tế của bản thân, và hành trình đó, bạn rất cô đơn khi lựa chọn những gì bản thân ao ước nhưng cả thế giới bên ngoài có thể chống lại. Bạn dám thử không? Không dám thì đừng đứng đó bàn về đam mê. Đam mê chỉ dành cho những ai dũng cảm. Lên kế hoạch chuyển đổi Khi đã xác định đó chính là thứ mình muốn theo đuổi thì cũng đừng rụp rụp bỏ hết mà thiếu sự chuẩn bị. Bạn cần một kế hoạch, kế hoạch để chuyển đổi dần từ cái bạn đang làm sang thứ bạn muốn làm. Ngoài đam mê, ai cũng phải chuẩn bị tài chính, nguồn lực, sắp xếp tổ chức cuộc sống và quan hệ lại để mọi thứ không quá sốc, không tác động tiêu cực hay quá lớn tới cuộc đời người khác, nhất là người thân của mình. Dù gì, mình cũng sống trong một gia đình, một cộng đồng, cũng không thể chỉ vì quá ích kỷ cho bản thân mà làm tổn hại ai khác. Cho nên, mọi thứ thay đổi trong đời này đều cần phải có thời gian, có kế hoạch chuyển đổi, có sự chuẩn bị kỹ càng và hợp lý trước khi làm. Rồi, giờ bạn ngồi tính lại đi, những gạch đầu dòng cần làm để sự chuyển đổi này xì mút (smooth) - trơn tru dễ dàng nhất là gì? Có cái kế hoạch đó rồi thì hãy bắt đầu. Đừng bồng bột nhảy chồm chồm lên dứt tình dứt áo và khiến cho mọi thứ loạn hết cả lên để làm chi. Thay đổi không cần phải kích động, cứ từ từ bình tĩnh. Đã làm, hãy thật xuất sắc! Mà một khi đã chọn thay đổi, đã chạy theo đam mê rồi thì hãy làm cho nó thật xuất sắc. Đừng chuyển từ chiếc xe lờ đờ này sang chiếc tàu lờ đờ khác. Một lần thay đổi lớn trong đời là một lần đầy cam go. Đã làm, hãy làm cho tới, cho đã đời, cho rạng rỡ, cho hết nấc cho nó đáng công đáng sức. Đời người, có bao nhiêu đâu, chớp vài cái lả hết mấy chục năm, rồi sinh lão bệnh tử chẳng ai thoát được. Mình chỉ có một thời gian giới hạn trên thế gian này, cháy sao cho nó hết mình, sống sao cho nó đã đời, làm sao cho nó để lại những di sản rực rỡ nhất. Vậy thì một đời ngắn ngủi nó mới đáng để mà sống chứ. Vậy nha! Hãy toả sáng nhất có thể khi còn có thể. Em nên tiếp tục đi trên con đường hiện tại hay bỏ dở nó và chạy theo đam mê ạ? Tôi nghĩ bạn cần tự mình trả lời câu hỏi này cho bản thân, vì đó là trách nhiệm của bạn với bản thân. Dù quyết định đó là gì, bạn sẽ phải sống với nó và với quyết định đó của chính bản thân mình một cách hoà bình. Không ai khác trên đời này trả lời câu hỏi này giùm bạn, và càng không ai khác trên đời này có thể đưa ra quyết định thay bạn, chịu trách nhiệm cho bạn, hay làm vật hy sinh cho bạn đổ thừa. Design your own life - Hãy tự thiết kế cuộc đời mình đi nhé.

Số là, bạn vừa hết teen nhà mình làm startup, mà 2 năm nay lên bờ xuống ruộng thì cũng toàn là chuyện con người. Ai mà chẳng thế. Làm kinh doanh cốt lõi cuối cùng cũng chỉ toàn là chuyện con người thôi, từ nhân sự tới đối tác, từ đối tác tới khách hàng, từ khách hàng tới cộng đồng. Gãy chỗ nào cũng có chuyện. Con người trong khâu nào có vấn đề cũng sinh ra chuyện, nhưng đau đầu nhất là người trong nhà, chính là những partner, nhân sự cốt lõi, nhân sự chìa khoá của mình. Người càng gần mình, khi sinh chuyện thì càng nguy hiểm, vì họ biết cách tốt nhất để làm tổn hại mình và tổ chức. Thành ra, ai làm lãnh đạo mà thiếu khả năng lèo lái được quan hệ với con người thì gãy liền, gãy ngay và luôn, lên bờ xuống ruộng liên tục vì cái sự bất thường, emo, ego, tăng động và thiếu khả năng quản trị bản thân và cảm xúc của con người. Ở đâu cũng thế. Thời nào cũng thế. Cho nên, mình bèn chia sẻ vài cái chìa khoá hết sức nhà quê về con người cho bạn trẻ, hy vọng là nó cũng giúp được cho ai đó ở ngoài kia. Everyone is replaceable - Ai cũng có thể thay thế được Đời này, không có làm gì mà dựa dẫm vào 1 người được hết. Chỉ là lẽ thường tình thôi, lỡ người đó bệnh hoạn, phản kèo, làm khó làm dễ hay tự nhiên có chuyện phải biến mất thì lấy đâu ra người thay thế? Cho nên, làm gì làm, người lãnh đạo cũng phải tính toán tới hết những rủi ro có thể có này ngay từ đầu mà chuẩn bị kế hoạch quản trị rủi ro, làm sao mà không ai, không việc gì có thể ảnh hưởng sống còn tới tổ chức khi rủi ro xảy ra. Có khi, đó có thể là chia trách nhiệm ra, làm dự án để nhiều người cùng nắm một công việc, không ai một mình chiếm hết sóng và giữ hết “bí mật”. Công nghệ cũng có thể hỗ trợ việc này. Đội ngũ làm tới đâu document - ghi nhận bằng văn bản tới đó trong hệ thống tech. Có vậy thì mọi hoạt động và thành quả được lưu giữ rõ ràng, theo thời gian, theo dấu chân nhân sự nên lỡ một người có out thì người khác bước vào cũng biết chuyện đã tới đâu, file phiếc đồ cũng còn chứ không cần phải đi kiếm đi xin khắp chốn. Khi đã có tư duy không ai là không thể thay thế thì cách mình set up và quản trị sẽ rất khác, và người tham gia vào dự án cũng hiểu vai trò đóng góp và mảnh ghép của mình chứ không kiếm chuyện và ý định gây khó khăn bằng những chiêu “tớ quan trọng, không có tớ là hư bột hư đường hết”. Mình cần người đồng hành hỗ trợ chớ không cần người vô gây khó dễ cho mình về sau. Chuyện này nên rất là rõ ràng ngay từ ban đầu để người đồng hành hiệu chỉnh thái độ của họ khi tham gia vào dự án. Luôn nuôi dưỡng và chuẩn bị người kế nhiệm Và vì ai cũng có thể thay thế được nên người kế nhiệm mình cần chuẩn bị từ day 1, ngay từ ngày một ai đó quan trọng trong tổ chức bắt đầu hành trình với mình. Không ai biết được chuyện gì sẽ xảy ra ngày mai, cho nên làm gì cũng phải tính trước các phương án back up. Lỡ có chuyện là có người take over - thay thế vào ngay và luôn để công việc vẫn chạy đều chạy tốt, không gián đoạn miếng nào. Nhiều khi, khi vận hành một business hay một tổ chức, mình nhiều việc quá, quận vào sự vụ hàng ngày mà quên mất những điều quan trọng hơn, đó là cái sườn hay bộ máy cho tổ chức đó phát triển, và trong đó, con người là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Ai là người kế nhiệm cho những vị trí quan trọng trong tổ chức của bạn ngay bây giờ? Bạn đã tính chưa? Bạn đã chuẩn bị chưa? Nếu chưa thì có lẽ đó là việc nên làm ngay, nhận dạng và phát triển người kế nhiệm. Không thì, bạn chắc chắn sẽ gặp rủi ro và khủng hoảng về nhân sự trong thời gian tới. Con người mà, sẽ có lúc vì chút ego, emo, nghĩ không tới không thông mà tạo ra drama. Đời này, ai drama phải tiễn ngay. Thời gian quý báu lắm, để đó còn lo việc kinh doanh và phát triển, hơi đâu mà đi deal với ba cái drama rẻ tiền và vô bổ đúng không? I need you & I don’t Một trong những bài học mà tôi học được trên đường đời là, cái gì mình cũng phải biết, để khi cần thiết lắm, khủng hoảng lắm thì cũng nhảy vào đứng thế vị trí tạm thời để giải quyết khủng hoảng xong rồi tính tiếp. Với thái độ và cách tiếp cận đó, mình cần người giỏi, người nhiệt huyết đam mê cùng đồng hành xây những hành trình rạng rỡ, nhưng cũng ok nếu họ chọn ra đi một cách bất ngờ. Vai của họ, có thể mình làm không giỏi bằng, nhưng cũng biết cần làm gì và con bản nhất thì cũng xử được khi họ không có mặt. Thái độ này yêu cầu bạn phải học và phát triển nhiều kỹ năng khác nhau, và vì vậy cho bạn sự tự tin khi cộng tác. Cần nhưng cũng không cần. Mình cần người cộng tác chứ không cần người gây khó dễ. Đương nhiên, để có được thái độ này, bản thân mình phải là người xuất sắc, học được làm được, luôn tiếp nhận cái mới với tư duy mở, và học cả đời không bao giờ ngừng nghỉ. Bên cạnh đó, mình cũng cần tạo ra một hành trình và môi trường mà người giỏi mong muốn follow. Không có thứ gì trên đời này mà một chiều. Cái gì cũng phải có qua có lại trên tinh thần cộng tác nhưng không phụ thuộc là tốt nhất. If it’s time - Nếu đã đến lúc Có những con người, họ đến với ta một thời, họ cần cho ta một khúc, xong rồi thì họ phải ra đi. Khi họ cần ra đi, vì bất kỳ lý do gì, vì họ không còn hợp nữa với tổ chức mới, vì họ không còn trái tim rực lửa, vì họ gây rối hay tạo drama không cần thiết, vv, thì mình cần để họ ra đi. Đừng nuối tiếc ngày xưa cũ. Kỷ niệm đẹp hãy nên là kỷ niệm, đừng níu kéo quá khứ mà làm ảnh hưởng tới tương lai. Khi những ngôi sao đã không xếp thẳng hàng thì mọi việc nó sẽ lệch pha, có cố cũng không làm cho mọi thứ tốt hơn, ngược lại có khi còn làm tổn hại tới mọi người và tới tổ chức. Thành ra, khi cần ra đi cũng phải để họ ra đi, tiễn họ bằng một thái độ đẹp, làm được gì cho họ khi ra đi thì làm, rồi khép lại một chương cũ và bắt đầu chương mới một cách tươi mới. Nếu đã đến lúc, hãy cứ để họ ra đi…. Mấy bài học này, cơ bản về nhân sự mà thời nào cũng xài được. Tổ chức nhỏ thì cũng chuyện con người i sì như vậy. Tổ chức lớn hơn thì cũng ba chuyện con người y chang như thế. Chuyện con người là chuyện của mọi thời, mọi tổ chức, mọi lãnh đạo. Chỉ cần hiểu và biết cách lèo lái quan hết với con người, làm gì rồi cũng dễ dàng và hiệu quả hơn.

Trong đời, mình gặp nhiều người tính giỏi, tính tới tận chân tơ kẽ tóc, tính hết đường thiên hạ. Nghĩ, tính giỏi thiệt chớ. Nhiều khi chuyện mình không nghĩ ra mà người ta còn tính được. Có điều, gặp người tính quá thì mình bỏ qua, không kết giao cũng không hợp tác gì, đơn giản vì làm với họ mệt lắm. Nội chuyện họ tính tới cây kim đường chỉ là mình hết năng lượng rồi. Làm gì cũng vậy, sống cũng vậy, hào sảng, thoải mái, rộng rãi chút đi thì vũ trụ cũng sẽ rộng rãi lại với bạn. Chớ ai trên đời này mà ngu đâu. Ai cũng tính ra được hết đó. Chỉ là họ có chọn tính hay không tính mà thôi. Đừng nghĩ mình hơn ai. Mở cửa thấy núi. Núi cao luôn có núi cao hơn. Bạn có tính tới cỡ nào thì cũng sẽ có người tính hơn. Còn người không tính mới thật ra là người tính giỏi, vì họ biết khi nào cần tính khi nào không, khi nào không tính mới thật sự là tính. Thành ra, sống ở trên đời, mình cũng cần nhìn người để biết nên hợp tác và đồng hành với ai, và cũng nên hiểu chọn người như thế nào để cộng tác lâu dài. Bản thân ta cũng vậy, nhiều khi cũng nên phản tư xem mình sống có tính toán quá không, đơn giàn vì mình tính kiểu gì thì mình sẽ gặp người kiểu ấy. Mình tính, càng nhỏ nhen và chi li, cơ hội mình nhìn thấy sẽ khác, có khi li ti linh tinh. Mình không tính, nhiều khi cơ hội tương lai và to lớn hơn nó mới hiện nguyên hình. Rồi giờ bạn suy. nghĩ đi, mình là ai trong những tuýp dưới đây, và người xung quanh mà mình đang kết giao là ai trong những tuýp người dưới đây. Và rồi mình có nên thay đổi hay không? Và rồi các quan hệ hiện hữu của mình có nên thay đổi hay không? Tuýp 1: Tính hết đường thiên hạ Loại này ngoài đường đang nhiều nhất nè. Càng ngày sao thấy các thế hệ sau càng tính dữ, có lẽ là do cách giáo dục tạo nên sự ích kỷ cá nhân ngày càng lên ngôi trong xã hội. Trời ơi tính mà chi li tới hết đường đi lối về của người ta thì chơi với ai? Có điều, khi tính kiểu đó thì sẽ gặp toàn người y chang như vậy trong đời. Người ta tính qua mình tính lại cho hết ngày. Nội chuyện đấu trí với nhau trên mấy hạt bụi li ti không chắc cũng mất hết năng lượng và thời gian để làm được việc gì. Tính kiểu đó thật ra là thiệt, vì năng lượng não thay vì để tính toán linh tinh thì có thể sử dụng để làm chuyện lớn hơn, lợi hơn, hay ho hơn mà. Tính cho được chuyện nhỏ nhiều khi lại lỡ chuyện lớn. Người giỏi, người làm chuyện lớn, người có thể tạo cơ hội to bự cho bạn ai mà chịu nổi cái kiểu người tính toán thiệt hơn một cách chi li. Gặp kiểu người vậy họ bỏ qua ngay. Vậy thì có thiệt cho bạn hôn? Thiệt quá chớ gì nữa. Với lại, mình nghĩ mình tính hay vậy thôi. Ngoài kia khối người tính ghê hơn. Rồi một ngày, bạn sẽ gặp kỳ phùng địch thủ thôi mà. Rồi ở đó mà mệt mỏi với sự chi li gớm hơn của người ta đi nha. Qua qua lại lại kiểu này cả đời thật phí. Tính cho dữ thì cũng vớ được vài ba thứ nhỏ nhặt. Có khi nới room ra một chút thì lại thấy nhiều cơ hội lớn hơn đó. Tuýp 2: Tính thực dụng Tuýp này thì cũng khá phổ biến, theo kiểu chuyện gì cũng phải sòng phẳng tới nóc, theo đúng kiểu giao dịch chứ chẳng có miếng tình cảm hay tình nghĩa gì ở đây hết. Thật ra tính vậy cũng không có sai. Sòng phẳng là chuyện nên làm. Có điều, đời này đâu phải thứ gì cũng sòng phẳng hết được. Có những cái ơn mang vào không biết sao mà trả cho hết, dù người ta chẳng bao giờ cần mình trả. Vậy, rồi mình tính kiểu gì? Đừng tưởng đời này nó là đường thẳng, cứ đi cứ đi hoài mà không bị lạc, bị té, bị sập hầm. Rồi khi mình ngã ngựa như thế mình tính toán sòng phẳng với ai? Ai sẽ dang tay ra để cứu lấy mình? Lúc họ giơ tay ra mình tính toán kiểu gì? Có cái thứ gì trên đời mà mang ra tính trong những hoàn cảnh vậy không? Hơn nữa, mình thực dụng quá, thì người ta cũng thực dụng lại, cũng chẳng ai thèm đưa cho mình cơ hội to hơn, lớn hơn, cần sự khoáng đạt hơn. Họ sợ, chia sẻ với mình xong chưa làm gì mình đã tính lợi này lạc kia, chưa làm đã tính, chưa tới đã lo chia chác thì phát mệt. Thành ra, tính thực dụng không có gì là sai, nhưng mà nó cũng giới hạn khả năng mở rộng tương lai của bạn. Tuýp 3: Tính chuyện lớn, không tính nhỏ nhặt Có người thì, vì làm chuyện lớn, nên tính lớn, bỏ qua mấy chi tiết nhỏ nhặt. Tính lớn, cơ hội lớn, hiệu quả lớn, nên họ cũng chẳng mấy quan tâm chuyện nhỏ. Ừ thì chuyện nhỏ có khi cũng không OK lắm, đầu này đuôi kia có vấn đề, nhưng nếu không quá đáng thì thôi không sao, cũng không cần phải quá quan tâm. Chỉ khi chuyện nhỏ mà nó ảnh hưởng tới chuyện lớn thì mới cần xử lý để nó không làm hư chuyện lớn. Còn lại, ai tính gì, làm gì không quá đáng, không ảnh hưởng thì cũng mắt nhắm mắt mở cho qua. Không phải là không biết, không thấy tụi nhỏ tính chuyện nhỏ, mà là thấy nhưng cho qua vì nó chưa ảnh hưởng gì tới chuyện lớn của người ta. Biết mà bỏ qua nó khác với không biết nên không tính. Đừng tưởng người tính chuyện lớn người ta không biết ba chuyện nhỏ hay không biết tính chuyện nhỏ nha. Người ta mà tính là hết đường về luôn đó. Có điều, vì nghĩ chuyện lớn nên người ta không thèm tính chuyện nhỏ thôi. Cũng là bao nhiêu đó thời gian, tính chuyện lớn nó hiệu quả hơn tính chuyện nhỏ chớ. Tuýp này thì mình phải hiểu mà đừng có nhỏ nhặt linh tinh với người ta thì người ta sẽ khó chịu lắm. Focus vô chuyện lớn đi thì mọi thứ sẽ đúng tầm. Đừng có mang ba cái nhỏ nhen của mình ra tính thì hư bột hư đường hết đó. Tuýp 4: Thấy & tính chuyện tương lai Người có tầm nhìn thì, họ thấy tương lai từ mảnh đất khô cằn chưa có gì. Mà cái này thì không phải ai cũng thấy. Cho nên, họ không có tính toán lớn nhỏ gì nữa hết, vì có cái gì hiện hữu đâu mà tính. Tất cả vẫn còn là giấc mơ, là tầm nhìn, là bản vẽ trên giấy và trong tim. Mà đã là giấc mơ thì tính kiểu gì, chỉ có lao vào thực hiện và kiến tạo thôi. Tính với họ cũng bằng không, vì giấc mơ thì tính không ra, chỉ có hành động và đặt gạch lên xây nó mới ra thôi. Còn bạn ngồi đó tính toán trên giấc mơ của họ một cách thiệt hơn thì họ sẽ đóng cửa tiễn khách. Chưa có mà đã tính cho dữ thì lúc có chắc tính đến sạt lở. Người kiến tạo giấc mơ họ sợ mấy người tính toán lắm, nên họ sẽ tránh hết các thể loại tính toán. Họ cần người nhìn thấy tương lai và giấc mơ cùng họ, đồng hành cùng họ, và kiến tạo cho giấc mơ đó thành hình, rực rỡ, thành công. Khi đó, cái được nó tính không nổi, vì nó lớn quá, lớn hơn tất cả mọi sự tính toán. Gặp người tuýp này thì hãy nhìn vào giấc mơ của họ, nhìn thấy và kiến tạo tương lai cùng họ, rồi bạn sẽ được nhiều hơn rất nhiều những gì bạn có thể tưởng tượng ra. Đừng tính toán! Người thuộc tuýp này cũng là người hào sảng, rộng rãi, khoáng đạt nên họ sẽ không ke re cắc rắc với ai. Có lợi, họ sẽ chia cho bạn thoải mái mà chẳng bao giờ tính toán. Sống ở đời, có nhiều loại người, và tuỳ vào tuýp người mà mình hành xử. Nhưng quan trọng hơn, là mình có biết mình thuộc tuýp nào, và đó có phải là con người mà mình hướng tới hay không. Mà chuyện đó thì chỉ có bạn mới biết, nên thôi, bạn tự đi mà nghĩ nhé.

Bạn nhắn nguyên bản là như thế, “Em sợ hãi khi phải làm việc gì quá sức”. Và có lẽ rất nhiều người ở ngoài kia cũng đang sợ hãi, khi được giao cho một việc gì đó có vẻ như “quá sức”, khi nhìn thấy một cơ hội rất hay ho nhưng bản thân cảm thấy hơi “quá sức”, khi cảm thấy mình còn thiếu nhiều lắm, chưa sẵn sàng cho thứ gì hết, và dù đã cố gắng lắm rồi, nhưng luôn ở trong cái tâm trạng “chưa sẵn sàng”, và thế là chuyện gì đến nó cũng mang cái bao bì “quá sức”. Mà “quá sức” nghĩa là gì? Nó được đo đạc cân đong ra sao? Dựa vào cái tiêu chuẩn gì để biết là cái này hay cái kia quá sức? Định nghĩa của tiêu chuẩn đó là gì? Định nghĩa của quá sức là gì? Một lần nữa, chúng ta đang đưa ra một kết luận dựa trên những khái niệm rất mơ hồ, không cân đong đo đếm được, không kiểm chứng được, rất cảm tính và dựa vào thước đo sợ hãi của cá nhân. Như vậy, hai con người có khả năng như nhau, với một người chuyện gì đó có thể là chơi được, với người khác nó có thể là quá sức. Tất cả phụ thuộc vào tâm thế và thái độ của người tiếp nhận chứ nhiều khi không liên qua gì tới những thước đo về khả năng. Điều đó cũng có nghĩa, “quá sức” không có định nghĩa chung cho tất cả mọi người. “Quá sức” của bạn và của tôi là hai định nghĩa khác nhau. Có khi, với bạn, khi bạn hồi hộp, sợ hãi mình làm không được đâm ra mất mặt là “quá sức”. Còn tôi, “quá sức” là chỉ khi tôi đã thử, đã dấn thân, đã làm hết nấc rồi, tận dụng hết nguồn lực các kiểu rồi mà vẫn không đạt được kết quả mà tôi mong đợi và đặt ra cho bản thân mình, vì mình chưa tới level đó, cần phải luyện thêm chẳng hạn. Cho nên, có khi nào ngưỡng “quá sức” của bạn đang quá thấp, hay là bị ngộ nhận, hay là bị sử dụng để làm lý do biện minh cho cái sự thiếu máu thiếu lửa, thiếu kỷ luật rèn luyện và phát triển bản thân không? Ngoài vùng an toàn nên “quá sức” Rất nhiều bạn trẻ mà tôi gặp, khi tôi có ý định nâng level của bạn lên bằng cách giao cho việc gì đó nằm ngoài vùng an toàn, ngoài những thứ bạn đã từng làm, từng quen thuộc, từng “biết” thì mặt mày tái xanh ngay. Ai cũng vậy, khi đẩy ra khỏi vùng an toàn là rơi vào tâm thế sợ hãi. Rồi lỡ mình làm không được rồi sao? Ai sẽ thất vọng về mình? Ai sẽ cười nhạo mình? Người ta có coi thường mình? Ai sẽ xầm xì bàn tán về cái sự dở và thất bại của mình? Ai sẽ nhân cơ hội đó mà dìm hàng mình, chơi mình, khẩu nghiệp mình, vv. Nói chung là, ta coi trọng cái mày mặt của bản thân hơn tất cả. Ta coi bề ngoài, hào quang giả tạo, level ảo, ảo tưởng về sự sáng ngời của mình hơn tất cả, cho nên ta sợ mấy thứ đó nó bị vỡ vụn vì chút vấp ngã, chút nằm ngoài tầm kiểm soát tối thượng mà ta bám víu vào trước giờ, chút unknown - còn chưa biết chuyện sẽ ra sao. Khi đã ở trong tâm thế đó rồi thì làm sao? Tốt nhất là dán nhãn thứ gì đó là “quá sức”, rồi tránh nó ngay và luôn, để khỏi dính líu, khỏi bị liên luỵ, khỏi tổn hại đến cái thanh danh và sự an toàn của bản thân. Thế, là “quá sức”! Lười nên “quá sức” Nhiều người lại, làm biếng chảy thây, không muốn thêm việc, không muốn làm gì khác, không muốn phải suy nghĩ tốn năng lượng não, chỉ thích làm cái gì đã quen rồi cho nhanh, cho lẹ để còn có thời gian lười, hay nói đúng hơn là thời gian sống ảo, chơi game, làm chuyện vô bổ giết thời gian cho đã cái con lười của mình. Ở trong thế đó thì cái gì chẳng “quá sức”. “Quá sức” nó chỉ là một cái cớ quá sức là đáng tội nghiệp để ăn mày sự thông cảm của người khác mà thoát thân, tránh né công việc. Tại quá sức em mới hổng làm, chớ em cũng muốn lắm. Tào lao! Lý do vậy mà cũng viện ra được. Mang cái sự lười của mình ra để né tránh công việc, né tránh trách nhiệm, né tránh cơ hội được học hỏi, phát triển trong những công việc và lĩnh vực mới. Đó là bạn đang tự mình từ chối, gạt bỏ cơ hội cho chính bản thân mình. Làm vậy thì mang tội với bản thân lắm lắm. Thiếu động lực học hỏi và phát triển bản thân nên “quá sức” Có người thì biết rằng, để làm một chuyện gì đó mới đòi hỏi mình phải tập trung, phải up level kỹ năng và kiến thức lên, đồng nghĩa với việc phải ngay lập tức lao vào học, tìm hiểu, nghiên cứu, phải lớn nhanh như Thánh GIóng trong một thời gian cực kỳ giới hạn để có thể handle - xử lý được cái việc mới mà mình còn đang chưa thuận lắm. Mà làm vậy thì thiệt tình là không có động lực và tinh thần thì không làm nổi. Thế là cuộc nội chiến giữa tiến lên và lùi lại, dấn thân hay ở yên vậy cho khoẻ, cố gắng hay làn nhàn nó trở thành cuộc đấu tranh nội bộ. Đứa thiếu kỷ luật và làn nhàn nó thắng thì chuyện thành “quá sức”, và bạn ngay lập tức chicken out - bỏ chạy, không dám dấn thân vì “quá sức”. Còn đứa dấn thân lỡ mà nó thắng thì chuyện lại biến thành thứ hay ho gọi là “cơ hội” phát triển bản thân. Thật ra, bản chất sự việc là như nhau, không khác miếng nào, nhưng chính bạn mới là người tự dán nhãn cho nó thành cái thứ mà bạn muốn. Vậy thôi. Quá sức gì đâu! Làm gì khi lâm vào tâm thế “quá sức”? Trước giờ, tôi thích nhất là khi được giao cho một việc gì đó “quá sức”, vì khi và chỉ khi nó quá sức, dù giả hay thiệt gì, thì mình cũng có cơ hội được lao vào làm những thứ mình chưa bao giờ được làm, chưa bao giờ được học, chưa bao giờ có trải nghiệm. Cho nên, tôi luôn coi nó là cơ hội. Và vì là cơ hội nên tôi còn chủ động đi săn ba việc “quá sức” để làm nữa chứ không bao giờ tránh né. Thấy là lao vào, giơ tay lên, nhận lãnh trách nhiệm về mình, nhiều khi còn bày ra thêm cho nó thêm phần quá sức để push - đẩy bản thân về những tầm cao mới. Trải nghiệm thực tế là, mỗi lần nhận lãnh sự “quá sức” là một lần tôi lớn lên, khám phá ra thêm những tiềm năng còn ẩm giấu của bản thân, xây dựng sự tự tin ngày càng lớn khi dấn thân vào những vùng unknown - bất định. Cứ như thế, từ một cô bé Việt Nam nhút nhát trở thành một công dân và doanh nhân toàn cầu. Vậy là lợi hay hại? Cho nên, các bạn trẻ ạ, quá hay không quá sức nó chỉ là khái niệm và giới hạn mà bạn đặt ra cho bản thân mình mà thôi. Đời này chẳng có thứ gì là quá sức. Chưa làm sao biết quá sức? Chưa thử sao biết quá sức? Chưa đụng vô, chưa hiểu nó như nào mà dám nói là nó quá sức à? Chuyện! Giờ, mỗi lần thấy “quá sức” thì lôi mấy câu thần chú này ra đọc chơi cho nó thư giãn nhé: Quá sức chỉ là giới hạn tôi tự đặt ra cho bản thân mình Quá sức là vùng an toàn. Tôi cần vượt ra khỏi vòng an toàn Thử đi rồi mới biết có “quá sức” hay không Dấn một bước, làm thử rồi tính tiếp Chưa đủ thì học thêm chứ có gì đâu mà quá sức Quá sức là biện minh cho cái sự lười biếng của mình mà thôi Ôi vui quá, “quá sức” là sắp được up level nữa rồi Vậy đi ha. Quá sức gì người ơi! Lo mà sống một cuộc đời rực rỡ, hôm sau xịn sò hơn hôm trước cho đã đời đi kìa. Ở đó mà “quá sức”.

Dạo này, mình nhận rất nhiều tin nhắn, email tâm sự về chuyện vì là người hướng nội nên gặp khó khăn trong công việc, trong giao tiếp, trong tương tác với thế giới bên ngoài. Hướng nội cũng là nguyên nhận bị gán cho việc không hội nhập môi trường làm việc, không thăng tiến, không thành công. Thật ra, những người thành công trên thế giới này đa số là người hướng nội đó mọi người. Vì là người hướng nội nên họ suy nghĩ sâu sắc, tận cùng của vấn đề, sự bình tâm trong quan sát và góc nhìn đa diện nhờ quan sát chứ không nhảy chồm chồm lên phản ứng với biểu hiện giúp họ nhìn rõ và hiểu rõ nguồn căn của vấn đề hơn. Thành ra, có khi nào mình đang “xài” chữ hướng nội một cách không đúng cách? Rối, không biết xử sao không có nghĩa là hướng nội Trong cái thế giới ồn ào, quấy nhiễu đa diện sức khoẻ tinh thần này bằng overload thông tin và ý kiến nhân loại, việc lèo lái quan hệ của bản thân với thế giới bên ngoài trở nên quá khó. Hồi xưa, mình chưa biết mình là ai đã đành. Mình từ từ đi tìm, từ từ chiêm nghiệm, không đụng chạm gì tới ai. Bây giờ, cái sự quá nhanh quá nguy hiểm của ảo ảo thực thực nó đẩy con người ta vô nhiều đoạn khó đỡ. Mình chưa biết mình là ai mà cả thiên hạ họ xúm vào còm như đúng rồi, tự họ quyết định mình là ai, mình cần phải làm gì, mình cần phải sống ra sao, mình tệ bạc, ngu ngốc, thất bại thế nào theo tiêu chuẩn của họ, vv. Ghê thiệt chớ! Và mặc dù họ cũng không biết họ là ai nhưng có vẻ họ có quyền năng phán lung tung người khác là ai. Thế là, bạn rối, và càng sợ hãi hơn nữa vì không biết đã đành, giờ lại biến thành hoang mang. Ủa, mình là như thế thiệt sao, như họ nói thiệt sao, không ra gì vậy sao…? Bạn sợ quá, rối quá, sợ quá, rút vào cái vỏ ốc của đời mình rồi dán cho mình cái nhãn “hướng nội” vì chưa biết phải giải quyết sao với đời, với người, với cái thế giới ồn ào và ác mồm ở ngoài kia. Dạ không không, đừng có dán nhãn “hướng nội” như thế tội cho nó. Mình chưa xử được thì tìm cách xử, bắt đầu bằng chuyện quay về và kết nối với bản thân, hiểu rõ bản thân, biết mình là ai, mục đích và giá trị là gì. Khi mình đã trong veo về bản thân thì tự nhiên mọi sự lu xu bu ngoài kia biến mất. Thế là mình hết hướng nội, mà trở nên kết nối. Không có kỹ năng giao tiếp không có nghĩa là hướng nội Nhiều khi, do mình không biết phải giao tiếp sao với đời, gặp người khác không biết nói gì, gặp sếp thì sợ không dám nói sợ nói sai, gặp đồng nghiệp thì tránh vì sợ nói xong người ta quánh giá mình, lỡ có gì không đúng thì quê, thì mất mặt, vv. Thế là mình dán nhãn “hướng nội” để khỏi phải nói, khỏi phải giải thích tại sao mình không mở miệng, để làm bình phong che đậy cho cái việc mình thiếu kỹ năng giao tiếp. Nhưng cách này xài lâu không được, vì không lẽ cả đời mình không giao tiếp, tương tác với thế giới bên ngoài? Cứ như vậy thì làm sao phát triển bản thân, làm sao làm việc, làm sao tham gia các hoạt động xã hội, vv? Mà không tương tác gì hết, không kết nối gì hết thì làm sao thành công? Rồi không lẽ đổ thừa tui không thành công là tại tui “hướng nội”? Cho nên, không có kỹ năng giao tiếp thì đi học chứ đừng đổ thừa tại mình hướng nội. Những khoá học miễn phí tôi đã soạn cho các bạn “hướng nội” đây. Học xong đảm bảo hết sợ hãi mà dán nhãn “hướng nội”: Quản trị bản thân: https://www.nguyenphivan.com/challenge-page/ff35a37e-04ba-4df4-b926-95a2b615e376 EI@work - Trí tuệ cảm xúc cho người đi làm: https://www.nguyenphivan.com/challenge-page/600a5d92-f21b-48e6-856e-35a8edb767fe Kỹ năng xây dựng quan hệ: https://www.nguyenphivan.com/challenge-page/developing-relationships-skills-ky-nang-xay-dung-quan-he Vậy đi ha. Học xong là biết cách giao tiếp với đời, không cần phải rút vào cái vỏ “hướng nội” nữa. Lười phát triển bản thân nên “hướng nội” Cái này là nhiều nè. Một mình quẹt quẹt điện thoại, lướt lướt mạng, bấm nút theo sự tiện lợi của các loại app, nền tảng, website có sẵn quen rồi, cần gì thì hỏi ChatGPT, Google, nên không có nhu cầu phải tương tác gì với ai. Ngồi kế bên cũng nhắn tin chớ không thèm nhìn vào mặt nhau. Ngồi ăn chung bàn cũng mỗi người một cái máy quẹt quẹt, cười cười tương tác ảo chớ không thèm để ý tới người thịt người xương đang ngồi trước mặt. Cứ như vậy, riết rồi cả xã hội chẳng ai cần kết nối hay tương tác với ai, riết rồi đâm ra lười biếng, không muốn phát triển các kỹ năng xã hội vì cũng chẳng cần chúng để tương tác với ai làm gì. Vậy, thì dán nhãn là “hướng nội” nghe cho nó sang. Chớ không lẽ gọi là thiếu kỹ năng xã hội thì nghe nó củ chuối quá, không hợp với dáng em? OK, thời này mình không cách nào phủi chuyện không sử dụng mạng xã hội và sống ảo. Này nó đã là một phần của cuộc sống. Nhưng chuyện gì ra chuyện đó. Đời nó vẫn rất thật ở ngoài kia. Người vẫn sinh lão bệnh tử chứ không sống mãi trong máy tính. Cho nên, nếu sống thật mà mơ ảo thì tỉnh dậy đi. Bạn cần kết nối cả hai cuộc đời ảo thật đang đứt gãy kia của mình nếu bạn thật sự muốn sống hạnh phúc và vui vẻ. Bằng không thì, bạn sẽ chỉ trốn vào thế giới ảo, và co rút trong cái vỏ “hướng nội” ngoài đời thật để trốn tránh thực tế, trốn tránh trách nhiệm làm người, trốn tránh cái job phải phát triển bản thân để thành công trong đời thật. Mình chỉ có một đời để sống thật rạng rỡ. Đừng phí nó vào sự trốn tránh chớ! Hướng nội thật sự là nội lực để thành công Tôi là người cực hướng nội, và hay nói với mọi người là nhốt tôi trong nhà 6 tháng không gặp ai tôi cũng OK. Nhưng khi ra public thì ai cũng tưởng tôi là người hướng ngoại vì học được kỹ năng giao tiếp. Thế thôi! Chính khả năng có thể quay về với bản thân, an yên trong thực tại, quan sát cuộc sống và bình tĩnh nhìn đời đã giúp tôi có được ngày hôm nay. Nếu hỏi hướng nội có lợi không thì chắc tôi sẽ trả lời là lợi thế rất lớn của bất kỳ ai, nhất là trong thời đoạn này, khi thế giới và loài người đang rối lên với sự hỗn độn. Người đời nông cạn, mình sâu sắc. Người đời lướt qua nhau trên bề mặt, mình kết nối sâu. Người đời xài Chat GPT, mình vẫn giữ khả năng tư duy và suy nghĩ. I think, therefore I am - Tôi suy nghĩ nên tôi tồn tại. Chớ cái gì tôi cũng hỏi ông AI hết thì tôi thành con lười, thành nô lệ của trí tuệ nhân tạo, thành công dân hạng hai. Không còn biết suy nghĩ sâu, suy ngẫm về sự tồn tại và chữ why trong đời thì còn gì là con người nữa. Cho nên, các bạn ạ, đời này thời này hướng nội nó lợi hại lắm, nó trở thành lợi thế cạnh tranh á. Cho nên, đừng xài nó một cách tiêu cực nữa. Hãy xem đó là lợi thế nếu bạn thật sự hướng nội. Còn nếu bạn đang “hướng nội” fake thì thôi đi nha. Làm ơn đừng có dán nhãn lung tung để biện minh cho những sự không ổn của chính bản thân mình. Lo mà đi phát triển bản thân và sống một cuộc đời rực rỡ đi kìa. Vậy mới gọi là sống chớ!

Có một chiếc lá rơi xuống Nghiêng nghiêng Và nghĩ Ơ Cái điệu vũ xoay xoay này cũng hay chứ nhỉ Có chút say say Cuồng cuồng Và thoáng choáng váng mê ly Vậy mà Ta đã ngờ ngẫm về nó rất khác đi Ngày còn treo lơ mơ trên cành Suy tư quá đà về những gì mình tương tưởng Thì ra Không có điều chi trên đời Gập ghềnh đến nỗi như người ta mường tượng Con khỉ trong tâm Nó đánh lừa Khiến loài người tự dệt nỗi kinh hoàng Trong ngờ nghệch khói sương Cho nên Khi cho phép mình thả lỏng Dấn thân Và tận hưởng giấc mơ rạng rỡ muôn phương Chiếc lá chợt hiểu ra À Tin vào hành trình của chính mình Yêu thương chuyến dạo chơi này Mới là điều diệu kỳ mà lá thu cuối cùng tìm thấy Đơn giản thế người ơi Cuộc đời vốn giản đơn như vậy Đừng làm khó bản thân Đừng cố bám víu vào nỗi sợ hãi không đâu Cứ ở đây Trong hiện tại này Và ôm chầm mỗi phút từng giây Ta sống! Nguyễn Phi Vân 29.04.2023

5 thói quen tốt sẽ giúp bạn giải quyết 80% vấn đề của bản thân Sắp xếp, tổ chức kế hoạch làm việc, sinh hoạt ngày hôm sau từ đêm hôm trước Làm ngay và luôn lúc đó, không chần chờ hay trì hoãn nếu việc cần làm chỉ mất có 5 phút hoặc ít hơn Tạo thói quen tốt mỗi sáng, ví dụ dậy sớm, tập thể dục, thiền Ứng dụng qui luật 80/20: tập trung vào triển khai 20% công việc quan trọng nhất giúp tạo ra 80% kết quả, hoặc tập trung vào 20% nguyên nhân gốc rễ nhất để giải quyết 80% vấn đề Nghỉ ngơi đủ để giúp cơ thể khoẻ mạnh & tái tạo năng lượng