Đời này, ai cũng đâu đó một lần bị mất phương hướng trong cuộc sống và sự nghiệp. Ai cũng sẽ có lúc như thế cả vì nhiều lý do khác nhau. Cho nên, nếu bạn đang bị rơi vào trạng thái mất phương hướng trong lúc này, thì hãy xem đó là chuyện thường tình, không có gì quá khủng khiếp hay tận cùng của thế giới cả. Thay vào đó, khi rơi vào trạng thái này, thì mình hiểu rằng ông trời đang yêu cầu mình dọn dẹp sắp xếp lại cuộc sống, nghĩa là hồi giờ mình đang bày bừa quá, hoặc làm nhiều thứ không thuận tự nhiên lắm, cho nên tới lúc nó chạm cao trào thì cho tán cho một cái vào mặt, hỏi mày đã tỉnh ngộ ra chưa, giờ thì lo mà đi quét dọn, tổ chức lại cuộc đời cho nó đâu vô đó đi. Đây, thật ra là một cơ hội tốt để bạn nhìn lại chặng đường đã qua, ghi nhận những gì bản thân đã làm được, nhìn ra những chỗ mình làm sai, làm chưa đúng, hoặc miễn cưỡng hay thiếu dũng cảm làm theo ý người khác chứ không phải là bốn ý của mình, vv. Bình thường, khi cuộc sống nó cứ chạy rè rè mỗi ngày, dù không có hư hỏng hay sự cố gì, thì con người sẽ vẫn cứ để cho nó rè rè chạy, kệ nó đang có vấn đề hỏng hóc hay không bình thường. Vì con người thật ra cũng dễ bị dụ lắm, cứ không hư hỏng thì cứ vậy mà làm, ngày này qua ngày nọ, theo cái guồng quay quen thuộc và an toàn của cuộc sống. Nếu không có sự cố gì ghê gớm hay quá đáng, thì mình sẽ vẫn cứ cúi đầu lầm lũi đi về, làm chuyện mình phải làm, cần làm, nhiều khi không muốn chút nào cũng cắn răng thôi thì kệ nó, ráng làm cho nó qua cho rồi, nhịn một chút cho xong. Có điều, cứ như vậy hoài thì giọt nước ắt sẽ tràn ly. Khi mọi sự chịu đựng nó chạm vô cái ngưỡng hết chịu nổi rồi thì nó phát nổ, vỡ đê, mọi cảm xúc tiêu cực nó bùng cháy không cách nào dập nổi. Đó là khi ta đâm ra chán nản, tuyệt vọng, kiệt sức, mất phương hướng. Tại sao tôi cứ phải sống một cuộc đời như thế? Tại sao tôi cứ phải chịu đựng những đi về như thế? Tại sao tôi cứ phải cắm đầu làm những thứ tôi ngán ngẩm như thế? Tại sao cả đời tôi tới giờ này trôi qua như một trại lao dịch như thế, chẳng có gì vui vẻ hay hào hứng cả? Tại sao? Ai bắt tôi phải như vậy? Tôi có lựa chọn nào khác không? Tôi có được lựa chọn không? Nếu có thì lựa chọn của tôi có làm ảnh hưởng đến những người thân xung quanh không? Làm vậy có quá rủi ro cho họ không? Vân vân và mây mây. Bạn lại đang overthinking - suy nghĩ quá phức tạp rồi. Đâu ra cả vạn câu hỏi vậy ai mà trả lời cho hết. Cho nên, đừng hành hạ mình thêm nữa. Khi bạn rơi vào trạng thái mất phương hướng thì hãy xem như đây là cơ hội restart - khởi đầu lại, khởi động lại, cơ hội có một không hai để dũng cảm đặt ra mục tiêu mới, hành trình mới, kết hoạch mới đầy nắng gió hơn chưa cuộc đời mình. May là bạn lâm vào trạng thái này, nên mới có động lực để làm lại. Nếu bạn cứ lầm lũi cả đời như thế cho đến ngày nhắm mắt thì ôi thôi, cuộc đời này buồn chán biết bao nhiêu. Rồi, giờ mình hỏi bản thân vài câu hỏi, lấy đó làm định hướng để vẽ lại hành trình thôi. Mất phương hướng cũng có cái hay của nó chứ đâu có gì nghiệt ngã dữ dội lắm đâu. Câu hỏi 1: Nếu được làm lại từ đầu, tôi sẽ chọn công việc gì? Hầu hết người Việt Nam mình đang làm công việc mà họ không yêu thích. Học theo ngành gì là theo lời yêu cầu của gia đình, ba mẹ. Học xong ra trường thì ngành nó đẩy tới đâu làm tới đó, miễn sao có một công việc ổn định và mức lương nuôi sống được bản thân và gia đình. Lâu ngày dài tháng, điều ổn định đó biến thành cái vòng an toàn không thể thoát ra. Dù thích hay không thích, chán hay không chán gì thì cũng cứ thôi cúi đầu gánh chịu, vì đồng tiền, vì sự an toàn mà ai cũng mơ ước, vì sự quen thuộc và cảm giác yên ấm giả tạo. Chẳng bao lâu, ai cũng rơi vào guồng quay cơm áo gạo tiền và sự tồn tại sống còn ấy. Mọi suy nghĩ phai mờ dần. Mọi ý định tan biến dần. Mọi khát khao và mơ ước vỡ tan dần theo năm tháng. Cho đến khi tất cả bỗng dưng sụp đổ trước mắt bạn, bằng vạn câu hỏi tại sao, và bạn rơi vào trạng thái mất phương hướng. Tôi đã làm bao nhiêu năm qua, rồi tôi sẽ làm gì cho những năm sắp tới đây? Chẳng sao. Nếu được làm lại từ đầu, tôi sẽ chọn công việc gì? Đây có lẽ là lúc tốt nhất, phù hợp nhất, đỉnh cao nhất để bạn cho phép mình được tư duy lại, lựa chọn lại, quyết định lại, sống lại với những giấc mơ và niềm vui đã từng là lẽ sống của bạn những ngày xanh. Bạn không còn cơ hội làm chuyện này nhiều đâu, vì sai một lần đã mất phương hướng, sai vài lần chắc mất luôn la bàn cuộc đời. Cho nên, cứ từ từ bình tĩnh, cứ thong thả đối thoại và tìm hiểu chính mình. Bạn càng dành thời gian chất lượng cho bản thân để thảo luận câu hỏi này, bạn sẽ càng có được lựa chọn đúng đắn và thích hợp nhất với mình. Bạn sẽ cám ơn mình vì đã dành thời gian cho bản thân. Nếu được làm lại từ đầu, tôi sẽ chọn công việc gì? Đừng suy nghĩ về giới hạn, về khó khăn, về sự phức tạp của cuộc sống. Hãy cứ nắm đó nhìn lên trời, thả cho mình tự do, và nghĩ về thứ mình muốn làm trước đã. Câu hỏi 2: Nếu được chọn lại từ đầu, tôi sẽ sống một cuộc sống như thế nào? Công việc là một chuyện, và nó quan trọng vì đó là 1/3 cuộc đời của mình. Nhưng con người sinh ra đâu phải chỉ để làm việc rồi thôi. Mình sinh ra trên đời là để làm một việc gì đó có ích mà. Điều đó là điều gì? Thứ gì khiến mình đã đời vui vẻ, ca hát mỗi ngày? Cuối cùng, nhìn lại cuộc sống đã qua, bạn thấy chỗ nào OK, chỗ nào không OK? Có khi nào bạn thích tự do nhưng lại nhốt mình trong quay cuồng trong những công việc không tên? Có khi nào bạn là người thích đi đây đi đó, nhưng lại cột chân mình trong một công việc không nhìn thấy mặt trời? Có khi nào, bạn thích thoải mái sáng tạo trong không gian riêng nhưng suốt ngày lại cứ phải đi bán hàng? Có khi nào? Có khi nào? Có khi nào? Bạn cứ hỏi mình cho đã đi. Đây là thời gian bạn dành cho bản thân mà, và người duy nhất có thể trả lời cho bạn là chính bạn. Cứ từ từ bình tĩnh. Nếu vậy thì, nếu được chọn lại từ đầu, bạn sẽ muốn mình sống ra sa? Thoát ra khỏi cái chuồng đã giam mình bấy lâu? Quay về với thiên nhiên và sự tĩnh lặng? Đi cho đã cái chân? Dành thời gian một mình tĩnh lặng nhiều hơn? Bỏ phố về quê? Bỏ quê lên phố? Dù là gì, đời người rất ngắn ngủi. Muốn làm gì thì bây giờ làm đi, chứ không còn thời gian để chần chờ nữa đâu. Một chút chần chờ, đã qua hết nửa đời người rồi. Còn do dự nữa chắc hết đời luôn vẫn chưa quyết định. Vậy, thì thành ra cả đời chỉ đi làm toàn chuyện mình không thích, rồi check out khỏi trần gian. Chi mà khổ vậy? Cho nên, nếu được làm lại từ đầu, tôi sẽ chọn sống cuộc sống như thế nào? Hỏi mình và dũng cảm chọn điều mình thích nhé. Câu hỏi 3: Để có được những lựa chọn trên, tôi cần phải làm gì? Rồi bây giờ mới nói tới chuyện làm sao, làm thế nào, chuyển đổi kiểu gì. Dù sao, bạn cũng đã theo vết xe đổ bấy lâu và làm nhiều thứ theo quán tính. Cho nên, thay đổi một thói quen không dễ. Thay đổi một cách nghĩ, cách sống lại càng khó khăn hơn. Thành ra, không thay đổi thì thôi, đã chọn thay đổi thì phải hơi cực đoạn một chút. Không làm thì thôi, làm thì làm cho nó tới, đừng có lượn qua lượn lại, tới tới lui lui một cách hoang mang mơ hồ, chung chung. Để có được công việc đó, cuộc sống đó mà tôi muốn lựa chọn, thì tôi đang vướng gì, cần giải quyết ra sao, nên học thêm nâng cấp thêm gì, cần hy sinh gì, cần buông bỏ gì, cần thay đổi thói quen nào, vv. Này là cuộc đời bạn. Đừng làm biếng. Dành thời gian suy nghĩ, tìm giải pháp, ghi ra cho thiệt rõ. Khi bản thân còn chưa biết phải làm gì để thay đổi thì đừng làm gì cả, vô ích. Cứ bình tĩnh đối thoại và lên kế hoạch với bản thân. Nghĩ thì lâu chứ làm thì có bao nhiêu. nghĩ cho tới, cho đủ, cho thấu đáo đã rồi xông vào thay đổi. Một khi đã dấn thân, thì đừng có lao nhao, làm cho nó tới bến mới mong có được một hành trình mới. Vậy tính ra, mất phương hướng người ta tưởng là cái gì ghê gớm lắm, thật ra cũng chẳng có gì. Nó chỉ là trạng thái reset - bấm F5 tái tạo lại hành trình, hiệu chỉnh lại những thứ chưa ăn khớp trong đời thôi. Thành ra, mình cứ phải lợi dụng hoàn cảnh này theo hướng nào có lợi nhất cho mình là xịn. Xong có khi mình còn phải cám ơn cuộc đời đã khiến mình mất phương hướng để biết mà còn tìm phương hướng. Còn hơn sống cả đời không biết hướng nào mà cũng không biết là mình không biết bản thân có phương hướng hay không.

Bạn cần nhớ câu này, “Nếu bạn muốn có thứ bạn chưa bao giờ có thì bạn cần phải làm thứ bạn chưa từng làm.” Không thể có kết quả vượt bậc, thành công rực rỡ, thành tích vượt trội khi mà ý muốn đó nó chỉ là duy ý chí, còn thực tế thì bạn chưa hay không làm gì khác đi. Mọi thứ trên đời thật ra rất đơn giản, input đầu vào kiểu gì thì output đầu ra tương ứng. Cho nên, nếu chưa đạt được kết quả thì bạn cần hỏi mình, input của mình đã đủ chưa? Liệu mình có đang bị rơi vào cái bẫy guồng quay bình thường, ngày ngày làm y chang như vậy, tuần tuần cứ lầm lũi đi về như vậy, trước nay sao giờ cứ đâm đầu làm i sì như vậy? Thông thường thì, con người hay bị rơi vào vết xe đổ như thế trong công việc và cuộc sống, đơn giản vì mình đã quá quen với nó, và đơn giản vì mình cảm thấy quen thuộc và an toàn với nó. Chính sự quen thuộc và an toàn này làm cho chúng ta xà quần trong cách làm cũ, cách suy nghĩ cũ, cách tạo ra kết quả cũ. Input cứ như vậy, thì output sẽ cứ như vậy, làm sao có sự tiến bộ hay thành tích vượt trội được? No way! Cho nên, hoặc là bạn cứ làm chuyện cũ, giữ trách nhiệm cũ, loay hoay trong mớ vấn đề cũ, hoặc là bạn thay đồi hoàn toàn cách bản thân tư duy và hành động. Mình có dành thêm thời gian chất lượng để tư duy và suy nghĩ về cách làm? Mình có cùng với đội ngũ brainstorm - nghĩ ra nhiều cách làm mới, sáng tạo hơn, hay ho hơn, hiệu quả hơn? Để đạt được mục tiêu đề ra thì mình cần tính toán bắt đầu từ mục tiêu, không lơ mơ và lòng vòng được. Không có chuyện làm như cũ mà ra kết quả mới được. Muốn có kết quả vượt bậc thì bạn cần cách làm mới vượt bậc. Đơn giản vậy thôi! Cho nên, nếu tới giờ mà bạn vẫn chưa đạt được kết quả thì, bạn cần đặt cho mình 3 câu hỏi sau: Câu hỏi thứ 1: Kế hoạch hành động để đạt được mục tiêu của tôi đang gãy ở chỗ nào? Đầu tiên hết là bạn có kế hoạch hành động không? Ví dụ, nếu tôi muốn có 10 hợp đồng được ký thì tôi phải suy nghĩ khả năng chuyển đổi từ khách hàng quan tâm đến khách hàng ký hợp đồng với mình là bao nhiêu phần trăm. Điều đó phụ thuộc rất lớn vào khả năng thuyết phục, đàm phán, làm deal của tôi và đội ngũ của mình. Nếu tỷ lệ đó đang quá thấp thì tôi phải xem lại chất lượng đội ngũ. Tôi cần training thêm cho nhân sự? Hay tôi cần có chính sách khuyến khích? Hay tôi cần người giỏi hơn, có khả năng hơn, có nội lực hơn? Hay tôi cần qui trình tự động hoá hơn để theo dõi thật chặt chẽ từng bước trong quá trình chuyển đổi khách hàng, tránh tình trạng khách hàng bị bỏ lơ trong quá trình tương tác? Tiếp theo, nếu muốn có số lượng bao nhiêu đó khách hàng quan tâm để chuyển đổi thì tôi cần bao nhiêu data khách hàng tiềm năng, tỷ lệ chuyển đổi từ khách hàng tiềm năng sang quan tâm là bao nhiêu phần trăm, và để có bao nhiêu đó khách hàng tiềm năng thì tôi phải thu thập bao nhiêu lead, thu thập từ những nguồn nào, làm cách nào để thu thập được, làm sao để có thể mở rộng thêm nhiều nguồn mới có chất lượng hơn? Khi dành thời gian tư duy về mục tiêu và kết quả, bạn sẽ bắt đầu đặt cho bản thân nhiều câu hỏi về việc làm gì, làm thế nào để đạt được kết quả đó một cách hết sức thực tế, chi tiết, cụ thể, rõ ràng về số liệu, và tạo ra kế hoạch hành động tương ứng để có thể đạt được kết quả đặt ra tại từng cột mốc, một cách hết sức chặt chẽ, thì mới có thể mong đạt được mục tiêu đề ra. Không thể mong chờ vào sự may mắn ở đây. May mắn chỉ đến khi bạn đặt ra mục tiêu và có kế hoạch hàng động cụ thể để đạt được mục tiêu đó. Còn nếu nó đang gãy, thì bạn nên rà soát lại nguyên cả chuỗi quá trình hành động của mình đi, xem nó gãy cụ thể ở chỗ nào, thì ngay lập tức mình cần hiệu chỉnh ngay chỗ đó. Câu hỏi thứ 2: Mục tiêu đặt ra có phải dành cho tôi không? Đây là lúc bạn cần hết sức thành thật với bản thân mình. Mỗi người chúng ta đều đang ở một level nhất định nào đó về khả năng, và một lần nữa, dù ai cũng có quyền mơ lớn, không phải ai cũng có thể hiện thực hoá được giấc mơ đó của mình. Điều này không có nghĩa là mình dở, mà là mình cần hết sức thực tế về khả năng hiện tại, để có thể thực hiện được những mục tiêu tương ứng với khả năng hiện tại. Nếu khả năng và nội lực của mình chưa tới, hơi thiếu và còn cách xa so với mục tiêu đề ra, thì mình cần phải hết sức thành thật về điều đó, và nên hiểu rằng mình cần được giúp đỡ, có thể là cần sếp giỏi hơn để dẫn dắt, có thể là cần đồng đội có khả năng hơn để cộng tác, có thể là cần tách mục tiêu ra cho những người khác nhau cùng gánh thì mới mong có thể đạt được. Đây là câu hỏi khó, vì trên đời ai cũng mày mặt và không chịu nhận ra mình chưa đủ giỏi. Ai cũng có cách để đổ thừa, tại vì thì là bị thế nọ thế kia, chứ mấy ai chịu nhận trách nhiệm về mình, và dám nói ra là mình chưa đủ level để thực hiện thành công mục tiêu đã đề ra? Nhưng dù là gì, nên nhớ khi bạn đã không hoàn thành mục tiêu, không đạt kết quả nghĩa là bạn đã không làm được, chấm hết, những sự biện minh còn lại thật ra chẳng có ý nghĩa gì. Thành ra, nếu mình chưa OK thì nhận mình chưa OK, rồi học hỏi để level up. Đừng vì chút mày mặt mà cố chấp để rồi làm hoài không đạt. Câu hỏi thứ 3: Ai có thể mentor cho tôi để tôi đạt được kết quả? Trên đời, không ai có thể biết hết tất cả mọi cách làm hay, mọi con đường đúng, mọi cách tiếp cận phù hợp. Đó là lý do vì sao ai cũng phải học hoài, học mãi để nâng cấp bản thân. Còn khi gặp khó khăn, gập ghềnh, nghĩ không ra, tư duy chưa tới thì ai cũng cần cho mình một mentor để giúp mình đặt câu hỏi đúng, khai phá cách tư duy đúng, tìm kiếm những cách tiếp cận mới, vv. Mentor tuỳ theo hoàn cảnh có thể là bạn bè, đồng nghiệp, sếp, người giỏi trong ngành, vv. Khi bản thân gặp vấn đề, đôi khi bạn bị stuck trong cách nghĩ cũ và không tìm ra hướng đi mới. Chính mentor sẽ là người khai thông đoạn bị kẹt đó, giúp mở ra cho bạn những góc nhìn mới và từ đó tạo ra những giải pháp mới. OK, vậy thì bạn nên hỏi bản thân mình ngay hôm nay, rồi đi tìm câu trả lời cho mình đi nhé. Nói gì nói, cứ phải đạt mục tiêu và kết quả đặt ra đã. Đừng tìm bất cứ cách gì để biện minh.

Khi mọi thứ trong đời đang rất thuận lợi, muốn sao được vậy, sự nghiệp lên lên như diều, tình cảm phơi phới, tiền tài rủng rỉnh thì con người chẳng ai còn nhớ đến tính tạm thời của cuộc sống, và vì vậy đôi khi cũng đâm ra quá đà, tham quá, sân quá, si quá, hỷ nộ ái ô thái quá, vv. Đôi khi, con người ngộ nhận về sức mạnh của chính mình, khi tưởng rằng ta đã lên đến một đỉnh vinh quang nào đó rồi thì ta trở nên bất khả xâm phạm, nắm trong tay sức mạnh của thần thánh, hô mưa gọi gió. Sự hoang tưởng của con người về sức mạnh của mình thường phồng lên bất thường khi họ được thuận lợi, thành công, kiếm được tiền tài và vinh quang trong sự theo đuổi và khát khao của họ. Cho đến khi… Cho đến khi đoạn thuận lợi kia nó hết hạn, vinh quang kia bắt đầu lao dốc, mọi sự may mắn đang có bỗng dưng tan biến. Đời người, không có điều gì là vĩnh hằng. Có rồi sẽ mất. Đến rồi sẽ đi. Lên rồi sẽ xuống. Sinh rồi sẽ tử. Qui luật của tự nhiên là như thế, không ai cãi được, cũng chẳng ai thắng được. Dù bạn có là ai, có làm được gì, có bao nhiêu của cải tiền tài đi chăng nữa, ngày check out vẫn cứ tay trắng chân trần. Sự ra đi của một nhân vật cho là quan trọng đi, thì cũng chỉ ì xèo có vài ngày, rồi đâu lại vào đấy, đời lại lãng quên, và người lại quay về với những guồng quay chóng mặt của cuộc sống. Rồi người ta cũng chẳng còn nhớ nữa, rằng đã từng có ai đó ghê gớm lắm, lợi hại lắm đã từng ghé qua quán trọ trần gian. Người ghé qua quá nhiều, rồi đi, ai mà nhớ nổi…. Nếu hiểu bản chất của cuộc sống là như thế, của trần gian là như thế, và đôi khi dừng lại nhắc nhở mình, có khi bạn sẽ chọn một cuộc sống rất khác, bớt ngáo đá đi, bớt tham lam đi, bớt sân si với đời đi, bớt quơ quào sở hữu đi và mở lòng ra làm những chuyện có ý nghĩa hơn, có giá trị hơn, mang lại nhiều niềm vui và hạnh phúc hơn cho bản thân và người khác. Cuối cùng, con người cũng đến tay trần và đi cũng chỉ tay trần, có mang gì theo được đâu. Nếu đã thế, thì việc gì cứ phải cố chấp, phải giành giật, phải hại nhau để có? Cho nên, khi gặp phải chuyện tranh đấu, mâu thuẫn, co kéo về quyền lợi, có khi bạn nên tự hỏi mình 3 câu hỏi sau trước khi quyết định và lựa chọn cách hành xử và phản ứng của mình. Câu hỏi thứ 1: Tôi làm vậy có tạo nghiệp không? Đời này, đúng là đúng, sai là sai, không có mơ mơ màng màng gì ở đây hết. Nếu canh theo la bàn con tim thì tất cả chúng ta đều biết sao là đúng. Chỉ có con người vì tham sân si mà bóp méo la bàn bằng nhiều cách, rồi tự biện minh cho những hành động của mình. Có điều, làm gì làm, ai cũng biết làm vậy là sai hay đúng, quan trọng là bạn có dám đối diện với lương tâm của mình để nhìn nhận sự thật hay không mà thôi. Bạn biết hết đó, nhưng không phải ai cũng dám đối thoại với sự thật. Đôi khi, bạn nghĩ, thôi thì chỉ một lần này, thôi thì chỉ một lần nữa, thôi thì làm rồi sẽ sám hối và xin tội, vv. Chơi kỳ! Làm gì có chuyện qua mặt thánh thần như thế. Luật nhân quả - karma có vay có trả, có chơi có chịu, có tạo nghiệp thì tự gánh chứ không ai hối lộ thần thánh để bớt tội được đâu. Cho dù bạn có cúng kiếng kiểu gì, xây chùa xây cầu kiểu gì, nếu bạn làm điều đó chỉ để hối lộ cho thần thánh xí xoá tội mình đã làm thì quên đi, không có cách khấu trừ dễ dàng như thế. Làm tội thì phải trả tội. Còn làm tốt thì sẽ được hưởng tác động tốt. Chuyện nào ra chuyện đó, nha. Cho nên, think twice - nghĩ lại đi mỗi khi bạn sắp làm gì đó tạo nghiệp. Có làm thì sẽ có trả thôi, chạy trời không khỏi nắng. Câu hỏi thứ 2: Điều sắp làm có giúp tôi hạnh phúc hơn không? Con người đã quen lấy thước đo là được cái gì, đặc biệt là vật chất, tiền tài, cảm xúc mơn trớn cái ego to vật vã của mình làm chuẩn. Tôi được gì, tôi sở hữu thêm gì, tôi lợi lạc thứ gì, chỉ tham lam muốn thêm, sở hữu thêm, có thêm, nhưng lại quên rằng con người thật ra có sở hữu gì trong cuộc đời này đâu. Đến cả hơi thở của bạn mà bạn còn không sở hữu kia mà. Bất cứ lúc nào, người ta cũng có thể mất hết, vì một chuyện hoạ vô đơn chí. Bạn tưởng mình control - kiểm soát được mọi thứ trong đời ư? Làm gì có! Ai đó hôm nay còn nhìn thấy ngày mai đã mất. Tiền bạc hôm nay có ngày mai mất. Danh vọng mới đổ đầy mặt báo đó ngày mai đã mang tiếng tội phạm xộ khám. Không có thứ gì trên đời là tồn tại vĩnh hằng. Cho nên, tất cả những thứ tạm thời mà bạn sở hữu đều có thể có và có thể mất. Vậy, nghĩa là con người sẽ cứ lẩn quẩn trong bánh xe được mất có không, khi vui lúc buồn, khi hồ hởi lúc tuyệt vọng, khi lên voi khi xuống chó. Điều đó liệu có làm bạn hạnh phúc? Và từng lựa chọn bạn sẽ làm trong ngày hôm nay liệu điều gì sẽ giúp bạn hạnh phúc? Hay tất cả rồi cũng lòng vòng trong sự được mất rất mơ hồ? Khi hỏi mình câu hỏi này, liệu điều tôi sắp làm có khiến tôi hạnh phúc hay không, bạn sẽ phải đối diện với sự thật về lòng tham và sự sân si của chính bản thân mình, đấu tranh với sự thật về bản chất cuộc sống và những tham vọng ảo của con người. Có thể câu hỏi không kéo bạn lại được khi lòng tham đã chạy quá xa, nhưng ít ra nó sẽ nhắc nhở bạn bớt bớt lại, đừng quá sân si và điên đảo mà sau này trả nghiệp không nổi. Câu hỏi thứ 3: Ai rồi cũng chết. Vậy mình sống để làm gì? Nếu ai cũng sinh ra rồi thì cũng chết đi, vậy thì what’s the point? Mình sinh ra là để làm gì? Ở giữa của sinh và tử người ta cứ phải mệt mỏi cào cấu, tranh giành, đấu tranh để tồn tại, có người hưởng nhiều hơn một chút, có người thiếu thốn hơn một chút. Có điều, sao rồi cũng tới lúc lăn ra chết. Vậy cũng đâu có gì khác nhau? Kết cục là y chang nhau. Nơi đi về không có gì khác nhau. Thân về cát bụi, ai nằm xuống cũng chỉ ba tấc đất. Vậy cuối cùng mình sống để làm gì? Thật vô nghĩa nếu cứ phải khổ sở lao lực đánh nhau giành giật với người đời rồi cũng trả lại hết mà đi. Vậy sao không làm chuyện gì cho mình vui, cho mình hạnh phúc, cho mình sống đã đời và đầy hứng khởi, cho tình yêu thương nảy mầm trong từng bước chân qua? Vậy có phải là xứng đáng hơn không, nhẹ nhàng và bình an hơn không? Ai rồi cũng chết mà. Sống sao cho ý nghĩa? Đây là câu hỏi nghiệt ngã, khó khăn, thô ráp của sự thật. Ai dám hỏi, dám đối diện, dán trả lời thì người đó sẽ tạo ra những lựa chọn trong đời rất khác. Còn ai tránh né nó, không dám nhìn vào nó, tìm cách quên nó thì sẽ cứ xà quần trong mớ hỷ nộ ái ô được mất của đời. Vậy thôi! Đôi khi, cũng nên hỏi mình những câu hỏi khó. Đôi khi, cũng nên dũng cảm đối diện với sự thật. Đôi khi, cũng nên suy nghĩ lại về những lựa chọn trong đời. Chỉ bằng cách phản tư này, con người mới học được cách tự nhắc nhở và hướng dẫn bản thân mình về con đường ánh sáng….

Không biết đã bao lần tôi nhận tin nhắn từ các bạn đang đi làm phàn nàn về sếp của mình. Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng chung qui câu chuyện sẽ là, sếp thế này thế nọ thế kia và bạn lúc nào cũng phải dè chừng, đối phó sếp. Giá như không có sếp thì mọi chuyện tại công sở có lẽ sẽ hoàn hảo hơn rất nhiều với bạn. Thật ra thì, lắng nghe câu chuyện của bạn về sếp là một nửa của câu chuyện. Mình là con người mà, đương nhiên khi kể chuyện sẽ phải kể làm sao cho lẽ phải nó nghiêng về phía mình, và đôi khi sẽ cường điệu hoá hoặc drama hoá cậu chuyện một chút để cảm thấy mình là nạn nhân. Do đó, khi đọc những chia sẻ này, thường thì tôi giữ thái độ trung lập và khách quan, vì một vài lời chia sẻ không bao giờ đủ để có thể đánh giá một con người. Và thường thì, tôi sẽ đặt lại vài câu hỏi cho người hỏi, để giúp các bạn tư duy một cách khác đi. Một vấn đề, khi nhìn từ những góc cạnh khác nhau nó sẽ rất khác nhau, chủ quan và khách quan đã khác rồi. Cho nên, nếu đã học khoá EI@work - Trí thông minh cảm xúc cho người đi làm, có lẽ bạn sẽ hiểu hơn về cách cảm xúc vận hành, hiểu về thiên kiến định kiến làm ảnh hưởng đến cách con người suy nghĩ, hiểu về cách não tự kích hoạt ngòi nổ cảm xúc từ những dữ liệu cảm xúc quá khứ, vv. Nếu chưa học và chưa hiểu những điều này, tôi thật lòng khuyên bạn nên quay lại và học cho hết khoá EI@work trước đã, vì đó sẽ là nền tảng giúp bạn hiểu hơn về cách quản trị cảm xúc bản thân và quản trị được quan hệ cảm xúc với mọi người xung quanh. Còn bây giờ, tôi sẽ đặt 3 câu hỏi để giúp bạn nhìn mọi thứ từ một góc nhìn khác, thử xem nó có giúp bạn suy nghĩ lại về cách bạn đang nghĩ và tương tác với sếp của mình không. Câu hỏi thứ 1: Bản thân mình đã OK chưa? Nếu mình phàn nàn sếp không OK, vậy thì mình có OK không? Mà OK nghĩa là gì? Mỗi chúng ta đều là những bản thể khác nhau, có background và hành trình khác nhau, có quá khứ và giấc mơ tương lai rất khác nhau. Ai cũng là một bản thể độc lập, độc đáo, duy nhất của vũ trụ này. Chính vì vậy, không ai trên đời này có suy nghĩ và hành động giống nhau cả. Bên cạnh đó, dữ liệu quá khứ của chúng ta lại rất khác nhau. Có người gặp nhiều chông chênh, gập ghềnh hoặc tổn thương trong cuộc sống. Có người ngây ngô, hồn nhiên chẳng phải bận tâm. Có người phải cố gắng, đấu tranh, vượt qua bao nhiêu khó khăn chỉ để có được những điều cực kỳ cơ bản. Có người thì cả đời được trải thảm đỏ dưới chân, miệng ngậm thìa vàng. Cũng chính vì vậy, cách chúng ta trở thành con người của ngày hôm nay là hoàn toàn khác nhau, và vì vậy OK hay không OK cũng là những góc nhìn rất khác nhau. Sếp không phải là người hoàn hảo. Chúng ta đương nhiên cũng không phải là con người hoàn hảo. Và chẳng ai trên đời này hoàn hảo cả. Tất cả chúng ta đều là work-in-progress - những phiên bản đang hoàn thiện, đang tiến hoá, và vì vậy tất cả chúng ta đều cần phải hiểu rất rõ mình đang ở đâu trên hành trình tiến hoá đó, và những người còn lại đang có tương tác với mình, họ đang ở đâu trên hành trình tiến hoá đó. Khi hiểu được được điều này, biết người biết ta, thì cách bạn tư duy và hành xử sẽ rất khác, không đổ hết lỗi về phần người khác và giành toàn bộ phần phải về mình. Làm gì có chuyện một ai đó xấu xa hết còn mình thì tốt đẹp hết. Ai mà chẳng có góc khuất, có những bí mật không dám show ra, có những ý nghĩ đen tối chưa bao giờ tỏ bày. Cho nên, nếu muốn phán xét ai, thì trước hết hãy quay về đối diện với chính mình, hỏi mình có OK không trước đã. Phán xét người khác thì dễ. Nhìn thấy bản thân mình thì khó. Bao đời nay chuyện vẫn thế mà, cho nên mới có xung đột, mâu thuẫn, chiến tranh. Tất cả đều bắt đầu từ việc mình OK còn họ không OK. Mà mình OK chỗ nào? Mình OK thật sao? Mình OK hơn người khác à? Câu hỏi thứ 2: Mình cho là như thế hay biết là như thế? Một trong những nguyên nhân gây hiểu lầm nhiều nhất trên trần gian này là assume - giả định là, cho là, nghĩa là mình tự lén lén thu thập thông tin, tự suy diễn và tự kết luận là người ta thế nọ thế kia theo cách hiểu của mình. Ủa, mà thông tin bạn thu thập có đúng không? Phần lớn, hay 80% những gì con người nhìn thấy, thấy vậy không phải vậy. Thấy vậy không phải vậy thì nó là fake news, rồi không lẽ mình lấy tin giả ra phân tích, đánh giá thì nó thành thông tin thật à? Hay toàn bộ chuỗi suy diễn sau đó của bạn nó đều bị domino effect và thành sai bét hết? Nếu đã học về Critical thinking - Tư duy phản biện thỉ bạn nên hiểu là, thông tin nó chỉ là thông tin, nếu không được xác minh và có nguồn gốc đáng tin cậy thì nó chẳng nó miếng giá trị gì. Thành ra, đừng có assume những gì mình nghe đồn từ người khác, hay nhìn thấy từ góc nhìn của mình đều là đúng. Cách tốt nhất để biết thông tin có đúng hay không là xác minh và đối thoại. Có bao nhiêu lần bạn nghĩ thế, nhưng chẳng bao gờ dám hay muốn verify - làm rõ với sếp? Muôn đời, người đi làm tránh sếp nhất có thể, không chủ động giao tiếp rõ ràng minh bạch, không quen hoặc không dám đặt vấn đề hay làm rõ vấn đề với cấp trên của mình. Mà đã không verify thì làm sao biết nó có đúng không. Mà nếu không biết nó có đúng hay không thì chuyện bạn vin vào điều đó để đưa ra kết luận là OK hay không? Cuối cùng, mình cho là như thế hay sự thật nó là như thế? Câu hỏi thứ 3: Sếp có phải là thầy, là mentor của mình không? Mình đi làm, may mắn nhất là tìm được một người sếp cũng là người mentor cho hành trình sự nghiệp của mình. Con người, có người đi làm có duyên gặp được mentor như thế, nên biết trân quý nó. Nhưng đâu phải ai trên đời cũng gặp được mentor. Có khi duyên chưa tới. Có khi thời điểm của bạn chưa tới, và bạn chưa chưa gặp được người sếp là thầy. Nhưng ai trên đời này cũng có thứ để dạy mình, cho dù đó là dạy bằng cách How to not do something - Cách không nên làm theo. Mình học được gì thì học, không học được thì tìm cách tồn tại hoà bình với họ. Còn nếu thấy chuyện tồn tại và chịu đựng này không hợp lý thì mình chia tay, đi tìm sếp khác. Cuộc đời là của mình. Lựa chọn là của mình. Bản thân mình không thay đổi được ai, chỉ có thể thay đổi chính bản thân mình, nên thay vì phàn nàn người ta, chỉ trích và khẩu nghiệp người ta, chi bằng mình tìm ra giải pháp phù hợp nhất cho bản thân là xong, đỡ mất thời gian vào chuyện nhà người. Đời này, mỗi người một hành trình. Có người đến để làm thầy. Có người đến để làm cho cuộc đời thêm nghiệt ngã, và khiến bạn nhận ra điều bạn chưa nhận ra. Vậy cũng là thầy. Có người đến để nhắc nhở, nhưng cũng có người đến để làm bạn đau. Quan trọng là, họ cho bạn bài học gì. Còn chuyện họ là người thế nào, hãy để cho họ tự lo chuyện đó. Bạn, cần rất nhiều thời gian để phát triển chính bản thân mình trước đã. Nếu mãi nhìn ra, phán xét người này người kia, thì cả thiên hạ này chẳng ai coi được. Nhưng nếu cứ để chuyện đó cho thiên hạ tự lo, và tập trung vào phát triển chính mình, có khi bạn sẽ từ từ nhìn ra tính tương đối của vạn vật, trong đó có con người. Không ai là thánh cả, đừng mong chờ họ phải là thánh. Nhưng cũng không ai phải chịu trách nhiệm hành xử theo cách bạn muốn cả, vì họ có hành trình và lựa chọn của chính họ. Cho nên, đoạn đời nào giao nhau thì mình đồng hành. Đoạn nào cần chia tay thì mình chia tay. Đừng để bản thân chìm vào những vũng lầy cảm xúc.

Mình tình cờ nghe câu hỏi này do một bạn đang đi làm đặt ra cho một diễn giả về growth mindset - tư duy mở. Đứng từ góc độ của người ứng dụng thường xuyên design thinking - tư duy thiết kế vào công việc mỗi ngày, mình chưa bao giờ cho phép cùng một việc mà thất bại đến lần thứ 2 chứ đừng nói gì đến bao nhiêu lần. Ngạn ngữ có câu, đừng bao giờ uống nước 2 lần trên cùng một dòng sông. Làm gì có chuyện gì mình cứ i sì như vậy làm tới làm lui coi nó thất bại tới mấy lần? Khi bạn ứng dụng tư duy thiết kế vào cách tiếp cận giải quyết vấn đề thì, ngay khi thử nghiệm không thành công, bạn cần phải tìm hiểu nguyên nhân để rồi làm 1 trong 3 việc sau đây. Thứ nhất là xem có nên giữ giải pháp cũ, nhưng hiệu chỉnh điều gì trong giải pháp đó để nó phù hợp hơn với hoàn cảnh và môi trường thực tế, phù hợp hơn với nhu cầu của người sử dụng. Hai là, nếu giải pháp thử nghiệm số 1 chưa phù hợp thì giải pháp ưu tiên số 2 mà team đã tạo ra là gì, mang giải pháp thứ 2 đó ra thử nghiệm. Ba là nếu cảm thấy cần phải quay lại từ khâu xác định vấn đề và xây dựng ý tưởng thì nhanh chóng quay lại, đặt lại vấn đề, chọn lại ý tưởng khác để prototype - làm mẫu thử và thử nghiệm. Như vậy, cho dù bạn chọn cách nào trong 3 cách thì giải pháp bạn sẽ thử nghiệm tiếp theo đã là một cách hoàn toàn khác, không còn là cách cũ, không còn là chuyện cũ, thì sao gọi là thất bại lần thứ hai hay thứ mấy được? Mỗi một lần chúng ta thay đổi cách tiếp cận, thay đổi cách thử nghiệm, thay đổi ý tưởng và giải pháp đã là một lần chúng ta đang bắt đầu lại 1 quá trình sáng tạo rất khác, và hoàn toàn không đang làm cùng một việc. Chúng ta thử quay lại với qui trình 5 bước của tư duy thiết kế để hiểu rõ hơn cách tiếp cận này nhé. Qui trình tư duy thiết kế bắt đầu từ Emphathize - Thấu cảm. Đây là giai đoạn quan trọng nhất đi tìm hiểu xem nỗi đau của khách hàng, của người dùng, của đối tượng là gì. Khi mình còn không hiểu người ta đang gặp vấn đề gì thì làm sao mình có thể giải quyết vấn đề cho được? Cho nên, trước hết phải dành thời gian tìm hiểu, cả những nỗi đau nhìn có vẻ rõ ràng đến những nỗi đau chưa bao giờ được nói ra. Phải quan sát, đặt câu hỏi, trao đổi, tâm sự để tìm cho ra nỗi đau thật sự của đối tượng là gì, và hiểu rất rõ nếu mình chữa được nỗi đau này bằng một giải pháp gì đó thì nó sẽ tạo ra tác động lớn đối với đối tượng. Sau khi hiểu rõ về nỗi đau xong thì người ta mới bắt tay vào Define - xác định vấn đề cần giải quyết. Vấn đề được xác định dựa trên việc hiểu rõ nỗi đau của đối tượng. Ví dụ, nhân sự cảm thấy hoang mang vì còn quá nhiều vấn đề làm theo cách cũ nhưng tổ chức thì lại áp lực phải đổi mới sáng tạo chẳng hạn. Nỗi đau của nhân sự là không biết phải hành xử ra sao trong giai đoạn chuyển tiếp, làm theo cách cũ hay cách mới, tư duy theo cách cũ hay cách mới, vv. Vấn đề lúc này là làm sao tạo ra văn hoá và môi trường cộng tác, thấu cảm, pro sáng tạo cho nhân sự để họ cảm thấy an tâm tham gia vào cách hoạt động sáng tạo mà không bị sợ hãi, mơ hồ là mình có đang làm đúng hay không. Sau khi xác định vấn đề cần giải quyết thì mới đến giai đoạn vui nhất của tư duy thiết kế là Ideate - Kiến tạo ý tưởng. Ở giai đoạn này, tất cả mọi người cùng tham gia đưa ra ý tưởng, và tất cả các ý tưởng đều phải được tôn trọng cho dù nó có điên rồ hay tẻ nhạt đến cỡ nào. Quan trọng của giai đoạn này là càng nhiều ý tưởng được đưa ra càng tốt, không phân biệt ý tưởng đến từ đâu và từ ai. Các ý tưởng sau đó được sắp xếp lại theo nhóm giải pháp. Điều kỳ diệu sẽ xảy ra ở đây vì bạn sẽ bắt đầu nhìn thấy sự kết nối của những ý tưởng khác nhau trong cùng một nhóm, bổ sung và nuôi lớn nhau, khiến cho một ý tưởng khi mới đưa ra tưởng chừng như rất yếu ớt thì sẽ được cả tập thể tiếp thêm sức mạnh vào cho nó lớn lên, vững vàng, mạnh mẽ. Sau khi có được các nhóm ý tưởng và giải pháp rồi thì tập thể sẽ phải chọn ưu tiên thử nghiệm ý tưởng nào. Việc chọn lựa có thể dựa vào việc nó có phù hợp với môi trường, hoàn cảnh, nguồn lực hiện tại hay không. Cho nên, có thể có những ý tưởng rất out there - hay ho và sáng tạo nhưng nếu chưa phù hợp với thực tế nguồn lực của tổ chức trong thời điểm hiện tại thì có thể đó chưa phải là ý tưởng tốt nhất. Ý tưởng tốt nhất là ý tưởng phù hợp nhất với thực tế và có thể triển khai thành công. Khi đã chọn ý tưởng phù hợp để thử nghiệm xong thì team sẽ cần phải làm prototype - mẫu thử cho ý tưởng đó. Đây là cách bạn thể hiện ý tưởng sao cho đối tượng mục tiêu của bạn hiểu được và đánh giá được mức độ phù hợp của giải pháp đối với họ. Prototype có thể là bản vẽ, qui trình, có thể là sự thể hiện tạm thời của sản phẩm, miễn sao nó trình diễn được ứng dụng và chức năng cần thiết. Sau khi đã có prototype, người ta sẽ mang ra thử nghiệm với người dùng mục tiêu, xem họ phản ứng thế nào, có hài lòng hay không, có thấy giải pháp này có tiềm năng hay không. Nếu có tiềm năng, chỉ cần hiệu chỉnh vài điều thì đối tượng sẽ có thể feedback - phản hồi để team có thể hiệu chỉnh cho nó tốt hơn. Nếu nó hoàn toàn không phù hợp, không đáp ứng được nhu cầu hay giải quyết được nỗi đau của đối tượng thì team sẽ cần phải quay lại, hiệu chỉnh lại ý tưởng, hoặc chọn ý tưởng khác để tiếp tục thử nghiệm. Dù là gì, một khi quay lại, bạn đã bắt đầu một quá trình thử nghiệm mới. Tư duy thiết kế là một vòng lặp, cứ thử nghiệm rồi ideate lại hoặc prototype lại, tới tới lui lui cho đến khi giải pháp phù hợp nhất thì thôi. Và quá trình này là quá trình sáng tạo không ngừng, ngay cả khi sản phẩm đầu tiên đã được tạo ra thì, sản phẩm đó vẫn phải được tiếp tục hiệu chỉnh, nâng cấp, cập nhật phiên bản mới sáng tạo hơn liên tục. Cho nên, không có thất bại, chỉ có tìm ra cách mới để thử nghiệm. Càng không có thất bại tới bao nhiêu lần, vì mỗi lần hiệu chỉnh và ideate, bạn đã khởi động một qui trình mới chứ không còn làm chuyện cũ. Quan trọng là, tất cả phải thấm nhuần tư duy sáng tạo, phương pháp tiếp cận sáng tạo, và cần có một văn hoá hỗ trợ cho tinh thần sáng tạo trong tổ chức.

Cái gì hay thì phải học, và người Nhật với những thành tựu tái thiết đất nước sau chiến tranh để trở thành một cường quốc cũng có những bài học của họ. Đây là 7 bài học từ triết lý sống của người Nhật mà bạn có thể tham khảo để ứng dụng cho cuộc sống của cá nhân thành công và hạnh phúc hơn. Triết lý 1 - Ikigai Ikigai là khái niệm quan trọng hướng dẫn con người tìm được mục đích sống. Không ai trên đời này hạnh phúc được nếu không hiểu điều cơ bản nhất là tại sao mình lại sinh ra trong cuộc đời này. Do đó, làm gì làm, điều đầu tiên ai cũng phải cố gắng tìm được chính là lý do bạn thức dậy với trái tim ca hát mỗi ngày để bắt đầu một hành trình mới đầy nắng gió. Ngoài ra, để trở nên hài lòng và hứng khởi với công việc mình làm, người ta cần xếp thẳng hàng thế mạnh của mình, đam mê của mình, và điều mà thế giới cần từ bạn. Nếu chỉ làm việc mình giỏi để kiếm được tiền, người ta có thể hài lòng nhưng cảm thấy thiếu thiếu. Cái thiếu, đó chính là một sứ mệnh cao cả hơn, lớn hơn cả cuộc sống thường ngày mà ta cứ phải trải qua. Nếu chỉ làm việc thế giới cần, dù là bạn có khả năng và làm rất tốt, bạn có thể rất thoải mái với công việc mình làm nhưng lại cảm thấy trống rỗng, chán nản vì không có động lực và tình yêu cháy bỏng dành cho nó. Nếu được làm việc thế giới cần mình làm và được trả công xứng đáng, người ta sẽ cảm thấy vui, có mục đích, nhưng vẫn chưa thoả mãn vì nó thiếu đi niềm đam mê vô tận, nguồn năng lượng vô biên để đẩy con người về phía trước. Còn nếu chỉ làm điều mình đam mê và là điều thế giới cần thì bạn có thể rất hứng khởi, đã đời, hài lòng nhưng lại chẳng có tiền. Mà không làm ra tiền để hỗ trợ cuộc sống tài chính hàng ngày của mình thì cũng là vấn đề nan giải. Cho nên, Ikigai nghĩa là người ta cần phải tìm được sự giao thoa của 4 yếu tố để tạo thành mục đích sống cho bản thân: đam mê - điều bạn yêu thích, điều thế giới cần ở bạn - sứ mệnh của bạn, thứ bạn được trả công để làm - công việc của bạn, và thứ bạn rất giỏi - nghề nghiệp của bạn. Khi 4 yếu tố này giao thoa với nhau, được sắp xếp và cộng tác hài hoà với nhau, bạn có Ikigai, hay nói cách khác là tìm ra mục đích sống của đời mình. Chỉ khi đó, bạn mới cảm thấy hài lòng, vui vẻ, hạnh phúc với những gì mình đang đóng góp và cống hiến cho cuộc đời này, chứ không phải chỉ tồn tại qua ngày, và lại rất thoải mái và đầy cảm hứng làm việc và dấn thân mỗi ngày. Triết lý 2 - Shikita ga nai Nghĩa của khái niệm này là buông bỏ những thứ bạn không thể thay đổi. Chúng ta không phải là thần thánh, không có khả năng thay đổi tất cả mọi thứ mình không hài lòng. Có rất nhiều thứ trong đời nằm ngoài phạm vi kiểm soát và thay đổi của con người, ví dụ như là tâm tính của một ai đó. Bạn cần hiểu rằng, việc có rất nhiều thứ nằm ngoài tầm kiểm soát, không thể cong lượn theo ý mình được là chuyện hết sức bình thường, là lẽ thường tình của thế giới này. Cho nên, con người cần phải học cách buông bỏ những thứ mình không thay đổi hay kiểm soát được và tập trung vào những thứ mình có thể quản trị, ví dụ như kỹ năng và nội lực của bản thân. Đừng phí thời gian và cố chấp làm những việc mà cho dù bạn làm cỡ nào cũng chẳng hề suy suyễn. Triết lý 3 - Wabi-sabi Đây là khái niệm dạy con người tìm thấy sự bình an trong mọi sự không hoàn hảo. Đời này không có gì là hoàn hảo cả, được này mất kia, giỏi này dở kia, mạnh này yếu kia là chuyện hết sức bình thường. Đừng cố bám víu lấy mong muốn phi thực tế là mọi thứ phải thật là hoàn hảo. Bản thân chúng ta đã không cách nào hoàn hảo rồi. Chính mình còn như vậy thì làm gì có ai khác hay thứ gì khác nó có thể trở nên hoàn hảo? Cho nên, thay vì đi tìm và cố chấp với sự hoàn hảo, con người nên học cách tìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong sự khiếm khuyết. Thật ra, nếu tất cà đều hoàn hảo thì chán lắm. Chính sự khiếm khuyết, sự không hoàn hảo mới tạo nên sự độc đáo khác nhau của con người và sự vật. Bản thân mình luôn có khiếm khuyết. Tất cả mọi người khác đều có khiếm khuyết, và mọi sự vật trong đời đều có khiếm khuyết. Biết chấp nhận và nhìn thấy cái đẹp từ sự khiếm khuyết đó chính là hành trình chấp nhận và ôm chầm lấy những điều thuận tự nhiên, và vì vậy sẽ giúp cho con người hạnh phúc. Triết lý 4 - Gaman Đây là khái niệm dạy con người ta bình tĩnh, giữ phẩm cách và lòng tự trọng trong mọi trường hợp, đặc biệt là trong những tình huống gian nan, khó khăn, hỗn loạn nhất. Thật ra, chỉ trong những hoàn cảnh như vậy, con người mới show ra màu sắc thật của mình. Bình thường, khi mọi thứ rất ngăn nắp thì, con người hoàn toàn có thể khoác lên mình những chiếc bao bì lịch sự và cao cả. Tuy nhiên, khi bị đưa vào các tình huống bị ảnh hưởng trực tiếp đến an nguy và lợi ích cá nhân, người ta bắt đầu show ra bộ mặt thật. Đạo đức hay không chỉ có thể đánh giá ở đoạn này. Cho nên, con người cần học quản trị và nâng cao trí thông minh cảm xúc của bản thân, giữ cho mình luôn chính chắn, kiểm soát được cảm xúc và hành vi trong mọi khó khăn, hoàn cảnh. Gaman dạy con người cần học cách nhẫn nại, kiên trì và thấu cảm trong mọi tình huống. Triết lý 5 - Oubaitori Đây là khái niệm dạy con người đừng suốt ngày đi so sánh mình với người khác. Mỗi chúng ta là một bản thể độc đáo và khác nhau của vũ trụ. Mỗi chúng ta đều có hành trình và lộ trình khác nhau trong đời. Do đó, không ai có thể mang cuộc đời mình ra so sánh với ai. Thay vì suốt ngày đi so sánh rồi vật vã với việc hơn thua, tốt nhất là con người nên tập trung vào sự tiến hoá của chính mình, vào hành trình, cột mốc của cuộc đời mình, vào điểm đến và sự lớn lên mỗi ngày của bản thân mình. Có như vậy, bạn sẽ sử dụng năng lượng và nguồn lực đúng cách, không phí phạm vào những hơn thua so sánh vô nghĩa, chẳng giúp gì được cho ai. Triết lý 6 - Kaizen Kaizen là khái niệm được ứng dụng rất rộng rãi trong đời sống và quản trị doanh nghiệp, tổ chức. Kaizen nghĩa là không ngừng tiến bộ và cải tiến mỗi ngày. Bất kể điều gì mình đang làm trong đời đều có cơ hội để làm tốt hơn một chút mỗi ngày. Sẽ luôn có không gian cho chúng ta cải tiến, làm cho mọi thứ tốt hơn, thuận tiện hơn, hiệu quả hơn nếu chúng ta thật sự tập trung và để tâm vào đó. Từng chút thay đổi và cải tiến mỗi ngày sẽ khiến bạn tiến bộ vượt bậc sau một thời gian mà bản thân bạn còn không tưởng tượng ra. Góp gió thành bão là như thế. Cho nên, đừng chỉ mơ màng về những dự án lớn, những cơ hội to bự, những thứ hoành tráng thùng rỗng kêu to. Mỗi một ngày đi qua, bạn đều có cơ hội để làm cho mọi thứ trong đời mình tốt hơn một chút, cho đến khi bạn thậm chí còn không nhận ra mình đã tiến bộ một quãng dài đến thế nhờ vào những điều tích cực nho nhỏ đã thực hiện mỗi ngày. Với Kaizen, cuộc sống và công việc sẽ tốt hơn mỗi ngày, từng chút từng chút một. Triết lý 7 - Shu-Ha-Ri Bạn nghe câu này chưa? “Khi học trò sẵn sàng, người thầy sẽ xuất hiện. Khi học trò đã thật sự sẵn sàng, người thầy sẽ biến mất”. Có 3 giai đoạn để học hỏi và rèn luyện kỹ năng, kiến thức mới. Shu-Ha-Ri thật ra đại diện cho 3 giai đoạn học tập và lớn lên của một con người. Shu: là khi con người học những điều cơ bản nhất bằng cách làm theo sự chỉ dạy của thầy. Trong giai đoạn này, chủ yếu là học, ứng dụng theo cách được dạy, bắt chước y sì theo những gì được học. Ha: là giai đoạn mà học trò bắt đầu thử nghiệm, học và rút ra những điều cần thiết có thể ứng dụng được cho hoàn cảnh của mình từ thầy, rồi bắt tay vào thử nghiệm, cải tiến, hiệu chỉnh sao cho nó phù hợp nhất với tình huống và môi trưởng của mình. Đây là cách con người internalize - cá nhân hoá kiến thức học được thành kiến thức của bản thân. Ri: Đây là giai đoạn sáng tạo, ứng dụng những gì đã học vào việc sáng tạo ra ý tưởng mới, cách làm mới, cách tiếp cận mới trong nhiều hoàn cảnh mới. Đây là đỉnh cao của học, là khi bạn không cần thầy nữa, mà bản thân đã master - nắm bắt toàn diện kiến thức và kỹ năng cần có để kiến tạo ra những giải pháp mới. Bạn cũng nên phản tư lại, mình đang ở đâu trong 3 giai đoạn này liên quan tới những kỹ năng và kiến thức mình đang học? Nhớ là, bạn thật sự sẵn sàng là khi bạn không cần thầy nữa. Trên đây là 7 triết lý sống đã giúp cho người Nhật và nước Nhật thành công cho đến ngày hôm nay. Bạn nghĩ mình học được gì từ đó?

Tôi nhận được lá thư thật dài của một bạn trẻ, thật ra là cũng không quá trẻ ở tuổi 28. Trong thư bạn có viết một đoạn như sau: ——— Khi nhìn lại, soi vào gương, nhìn thấy con người chân thật của mình, bỗng dưng con thấy bẽ bàng và tự xấu hổ với chính mình. Con thấy bản chất con như một cục vàng, nhưng là cục vàng giả, hào nhoáng, đẹp đẽ, lung linh bên ngoài. Thực chất bên trong là rỗng tuếch và vô giá trị. Bên ngoài con lúc nào cũng tỏ ra vui vẻ, thân thiện, tích cực, luôn sẵn lòng giúp đỡ mọi người, bao dung yêu thương,...nhưng thực chất bên trong sâu thẳm con làm những điều đó chỉ vì con cần sự công nhận của mọi người, con cần sự yêu thương của mọi người vì từ bé ở trong gia đình con đã thiếu thốn tình yêu thương. Cho đi rồi đến khi không nhận lại được gì thì con thấy bực tức, khó chịu, tự làm tổn thương, thậm chí là tự chà đạp chính lòng tự trọng của mình để "ăn mày" tình thương của người khác. Nếu một người mà mua phải cục vàng giả, khi phát hiện ra chắc họ thất vọng và cũng chỉ muốn ném nó đi. Những người xung quanh con khi biết con người thật của con chắc cũng sẽ thất vọng về con lắm ạ. Con nghĩ họ sẽ muốn rời xa con vì họ cảm thấy như bị lừa dối. Vì con giả tạo. Con nhận ra vấn đề của mình từ lâu nhưng con cứ lẩn tránh nó và luôn có lý do để tự bào chữa cho bản thân rồi lại rơi vào cuộc sống làng nhàng và tẻ nhạt, giả dối đó. Hay do con gặp quá ít biến cố khiến con phải vào thế đường cùng, lúc đó thì mới bứt ra được phải không Cô? Bây giờ con cảm thấy vừa vui và cũng vừa buồn. Buồn vì nhìn thấy con người trơ trọi của mình, con người sau khi tẩy hết lớp make up, sau khi lột hết mặt nạ ra thì chỉ là một cái "xác sống" không linh hồn. Vui vì con lại một lần nữa con moi móc hết vấn đề của mình ra, đối diện với nó, con chưa biết xử lý nó như thế nào Cô ạ. Nhưng ít nhất là con cũng dám chia sẻ với người khác vấn đề của con. Cô có chia sẻ con người ai cũng có mặt tối và nên chấp nhận điều đó để khỏi thấy bất ngờ và bẽ bàng. Nhưng khi đối diện với "mặt tối" của chính bản thân con thấy đau Cô ạ. ———— Đọc xong, chắc nhiều người thấy quen quen. Thật ra, câu chuyện của bạn không phải là duy nhất. Tất cả chúng ta, bằng cách này hay cách khác, đều sống những cuộc đời rất khác nhau. Bạn có thể là người khác khi có người thân và gia đình, là người rất khác với xã hội và thế giới bên ngoài, và chỉ dám thật sự là mình, một cách chân thật và thô ráp nhất, khi chỉ còn lại một mình trong bóng tối. Cũng giống như một nhân vật đa nhân cách, cuộc chiến giành thời gian lên sóng giữa các bộ mặt nạ khác nhau trở thành cuộc chiến gay go, liên tục, kéo dài, và mệt mỏi nhất. Có khi, người ta thích con người giả tạo của mình hơn, cho nó chiếm sóng và xuất hiện nhiều hơn, dần dà lộng giả thành chân, và mặt nạ đó trở thành con người thật. Có khi, người ta ghét cay ghét đắng con người giả tạo của mình, đến lúc không chịu nổi nữa, và khi có cơ hội, sẽ trổ đúng màu sự thật. Nhưng rất nhiều khi, con người vì quá thông minh, lại còn multi-skilling - có thể xử lý nhiều thứ cùng một lúc nữa, nên họ cứ dửng dưng đi qua đổi lại bằng những bộ mặt nạ khác nhau. Họ làm chuyện này cả đời, và trở nên chuyên nghiệp đến nỗi không ai có thể mảy may nhận ra là có vấn đề. Câu hỏi mà ít ai đặt ra là, làm vậy để làm gì? Đóng một vai chưa đủ mệt hay sao mà lại còn đi đóng 2-3 vai khác nhau cùng một lúc? Nhất là khi bản thân bạn cũng chẳng thích thú hay vui vẻ gì. Hầu hết những người phải sống 2-3 cuộc đời họ đều gặp vấn đề về tâm lý, đều không vui vẻ, không hạnh phúc, và chắc chắn chẳng bao giờ bình an. Bình an làm sao được khi bản thân biết mình đang fake và không chịu được chính sự giả tạo đó của mình. Cho nên, thật ra cách duy nhất để tìm thấy bình an là, dẹp đồ fake và tập trung tu sửa, phát triển bản thân. Lựa chọn này khó, vì nó ép bạn phải chấp nhận sự thật về mình, băm nát mấy cái mặt nạ giả tạo kia, và dũng cảm làm lại từ đầu. Kẻ thù lớn nhất của bạn là chiếc ego to đùng và cái sự mặt mày mà người đời ham hố. Với bạn trẻ trên đây, tôi nghĩ hoàn cảnh của bạn không quá tuyệt vọng. Dù sao, ở độ tuổi này mà bạn đã nhìn ra rất rõ những chiếc mặt nạ mà mình đang đeo. Nhận ra, nghĩa là bạn đã đi được 50% đoạn đường trên hành trình tôi đi tìm tôi. 50% còn lại cần sự quyết tâm, cần lòng dũng cảm để lột bỏ những bộ mặt nạ giả tạo, dành thời gian cho bản thân để tìm ra những lý do, nút thắt khiến cho bạn đang mắc kẹt trong một vài những vấn đề cá nhân cho đến hôm nay. Khi và chỉ khi bạn dành thời gian tìm hiểu bản thân, đối thoại và chữa lành cho bản thân thay vì né tránh, che giấu thì bạn mới có thể vững vàng trên hành trình tìm thấy mục đích sống và giá trị của bản thân mình. Đừng sợ mất người thân bạn bè khi bạn là chính mình, vì người thật sự quan tâm và yêu thương bạn sẽ không bao giờ bỏ đi. Ngược lại, họ sẽ chính là những người sát cánh và ủng hộ bạn trong hành trình chuyển đổi. Còn những ai đang hiện diện vì bộ mặt giả tạo của bạn hay vì bất kỳ điều gì khác, không phải vì chính bạn, thì có cũng như không, tiếc gì? Mong là, bạn sẽ đọc được bài này, và sẽ suy nghĩ thật nghiêm túc về việc startup lại cuộc đời của chính mình, bỏ hết hành trang cũ, dũng cảm bắt đầu một hành trình mới, một chương mới của cuộc sống, và khiêm tốn, quyết tâm học hành, tu sửa bản thân. Chẳng bao lâu sau, tôi tin là bạn sẽ trở thành người tích cực thật sự, có nội lực thật sự, luôn là chính mình và vì vậy mà tạo ra những tương tác và tác động chân thành và giá trị cho cuộc sống. Làng nhàng, cuối cùng rồi cũng hết một đời, và ngày check out vẫn chưa một lần hạnh phúc. Chi bằng, ta dũng cảm đối diện với chính mình một lần trong đời, bỏ hết mọi sự giả tạo gớm ghiếc kia, và sống trọn vẹn mỗi ngày với phiên bản tốt hơn mỗi ngày của chính bản thân mình.

Có những ngày Lòng biển rộng bao la Ngẩn ngơ Không biết nơi bắt đầu và kết thúc Sóng vẫn ngây ngô Vẽ tàn phai Bằng gam màu xanh lam xanh lục Vẽ mơ hồ Bằng những thô ráp ưu tư Có những ngày Bước chân mịt mờ Rồi không còn chạm vào bóng nắng nữa ư Chân trời Là phía trước hay phía sau Của những điều chưa kịp thấy Bâng khuâng Là một nửa niềm đau Hay thoáng hoang vu của bờ lau bãi sậy Tháng 3 về Có phải đã già xuân Có những ngày Cuộc đời tưởng như đan bằng Dây nghiệt ngã lá gian truân Đến đó Rồi đã không còn đó Chợt nhận ra Trần gian chẳng qua chỉ là quán trọ Xôn xao ngày về Lặng lẽ ngày đi Nếu biết rằng Ai rồi cũng check out Dẫu có mấy sân si Liệu loài người Có thay tâm đổi nết Hay thói đời Vẫn thích lười than mệt Vơ vét hoang tàn Cho thoả lòng tham Nếu biết Ngày lên đường Vẫn tay trắng chân trần Dù dạ có bất cam Liệu loài người Có cố nhìn thấy nhau lần nữa Để yêu thương Không còn là trò cười kệch cỡm ngày nào Mà trở thành điểm tựa Hoá giải hận thù Ươm những bình an Nếu biết Nỗi đau nào Hạnh phúc nào Rồi cũng sang trang Ai rồi sẽ Chọn cuộc đời rất khác… Nguyễn Phi Vân 22.03.2023

Con người rất nhẹ dạ cả tin, thấy vậy tưởng vậy, nghe vậy tưởng vậy, thấy đám đông bu vào thì tưởng đó là chân lý. Con người lưu manh vặt, hay nhiều chuyện, thích đặt điều, hóng drama, hay giành giật chính nghĩa và công lý về phần mình dù sự thật có ra sao. Nhưng con người lại vô cùng ngây thơ, không hiểu được rất nhiều điều đơn giản và hiển nhiên, ví dụ như sự thật không to mồm, không lôi kéo sự chú ý, không lùa gà bằng những chiêu trò sốc nổi. Sự thật càng không nhảy lambada trên bề mặt mà hiển hiện trong sự tĩnh lặng, giản đơn đằng sau cánh gà mà chỉ người cố ý tìm mới thấy. Trong cuộc sống, luôn tồn tại hai hiện thực song song, hiện thực mà con người tưởng là mình đang nhìn thấy và hiện thực không nhìn thấy. Đa số con người chỉ nhìn thấy hiện thực bề mặt, và nhầm tưởng đó là sự thật. Kỳ thực, đó chẳng qua chỉ là những biểu hiện mang tính sân khấu, sự trình diễn cố ý hay vô tình của những người đứng đằng sau đạo diễn. Có khi, họ cố tình viết kịch bản và đạo diễn. Có khi, họ bị vô thế phải làm vậy vì lợi ích của bản thân. Có khi, họ chỉ vô tình bị vạ lây vào âm mưu hay ý đồ của một ai đó khác. Dù là gì, thì trên bể mặt tất cả chúng ta đểu đang diễn, trong những hiện thực mang tính sân khấu rất khác nhau, trong nhiều hiện thực đan xen và lẫn lộn vào nhau của nhiều kịch bản khác nhau, trong công việc, cuộc sống riêng tư, gia đình, xã hội, cộng đồng, vv. Cùng một lúc, có vô vàn hiện thực bể mặt đang diễn ra, và mỗi người đang đảm nhiệm nhiều vai diễn khác nhau trong hiện thực của nhiều người khác nhau, trong đó có cả hiện thực của chính bản thân mình. Tưởng tượng, cả thế giới bề mặt như một đám mây khổng lồ, thực thực ảo ảo, không ngừng phình to lên, len lỏi vào cuộc đời của mỗi người, bao trùm lấy họ, dẫn dắt họ vào những hiện thực mơ hồ khác nhau, rồi bỏ họ lơ ngơ trong đó, không còn biết đâu mới là sự thật. Nhưng song song với vũ trụ ảo của những hiện thực bề mặt đó, luôn tồn tại một hiện thực khác, the unseen reality - hiện thực không nhìn thấy. Đó mới thật sự là sự thật sự thật mà ít người nhìn thấy, vì nó không hiển hiện một cách đương nhiên, không dễ dàng hiện nguyên hình trong sự nông cạn, thiếu hiểu biết, thiếu tỉnh thức. Nó luôn hiện diện ở đó, một cách trong trẻo và nguyên bản nhất, nhưng lại không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Chỉ những ai đủ tĩnh lặng, đủ kết nối với bản thân và vũ trụ, đủ nội lực để ngăn chặn mọi tạp niệm, đủ chiều sâu để nhìn mọi thứ bằng trái tim mới có duyên nhìn thấy. Ở đó, đám mây lơ mơ ảo diệu kia tự nhiên biến mất, đơn giản chỉ vì nó chưa bao giờ tồn tại trong hiện thực mà là giấc mơ hiện thực của nhiều người. Khi và chỉ khi con người tình giấc và thoát ra khỏi được giấc mơ hiện thực đó, họ mới có cơ duyên để nhìn thấy the unseen reality. Vấn đề là, có người tự nguyện nhận hiện thực bề mặt làm hiện thực, và OK với hiện thực đó. Có người không biết về sự tồn tại của một hiện thực không nhìn thấy. Có người không care, chỉ cắm đầu sống cho hết một đời. Có người không đủ kiên nhẫn để đi tìm hiện thực nào khác. Cuối cùng, con người đến với trần gian này với những mong mỏi rất khác nhau, hoặc mơ hồ về thứ mình đi tìm, hoặc loanh quanh không chắc hay không có mục đích gì cụ thể. Rồi năm tháng tàn dần theo những mơ ước quanh co, những sự vỡ lẽ tình cờ và những cú ngã ngây ngô nhất. Voilà! Hết một đời! Con người không còn đủ sức lực, cũng không còn đủ tinh thần khởi sự hay chút kiên nhẫn đã bị bào mòn theo thời gian. Và thế là họ check out khỏi hồng trần dù chưa một lần mục kích cái gọi là hiện thực không nhìn thấy. Nhưng đó, liệu có phải là điều làm cho con người hứng thú, khi nó không màu mè, chẳng lung linh hay giải trí chút nào. Nó chỉ là sự thật thô ráp, khô khốc và chẳng biết cách nịnh bợ hay nể nang ai. Người đời vì thế mà cũng không mấy ai ưa nó. Trừ phi bạn khao khát đi tìm, và chấp nhận nó như nó là, bằng không thì văn hoá lướt qua đời nhau bằng ngón cái sẽ không giúp cho ai dừng lại đủ lâu để mà tìm hiểu. Có lẽ, đến đây thì cũng có đâu đó vài người dừng lại, đặt câu hỏi, thế hiện thực không nhìn thấy là gì. Không có câu trả lời chung cho tất cả mọi người, càng không có một lý thuyết cao siêu nào về khái niệm này cả. Mỗi người tìm thấy nó một cách rất khác nhau, theo cách của họ, có người trong sự lặng im, có người trong sự tan nát ồn ào, có người khi chạm vào giấc mơ đỉnh cao, cũng có người khi rơi xuống tận đáy của những ngày tuyệt vọng. Dù là gì, ở đó, người ta chợt nhận ra, trong một phút trong trẻo hiếm hoi nào đó trên hành trình, không có gì là hiện thực cả, và hiện thực thật ra chỉ là sự trình diễn chủ quan của mỗi con người. Thật khó chấp nhận, vì làm sao có thể chấp nhận những niềm vui nỗi buồn, hạnh phúc tuyệt vọng đã qua là thiếu hiện thực chứ? Rồi còn cả những minh chứng vật chất mà con người vẫn gọi là sở hữu. Tất cả, nếu không phải hiện thực thì là gì? Khi ta còn hỏi mình những câu hỏi như này, đó là khi ta còn mắc kẹt vào hiện thực bề mặt và chưa chạm được vào hiện thực không nhìn thấy. Và cứ thế, con người mãi loanh quanh trong bánh xe luân hồi, không đến cũng không đi.

Ai trong chúng ta sinh ra và bước đi trong đời cũng sẽ có lúc chọn sai người. Có khi, đó là người đồng hành trong kinh doanh, trong tình yêu, trong hôn nhân, trong các dự án chung ngoài cộng đồng, xã hội, vv. Không ai giỏi nhìn người tới nỗi chọn đâu đúng đó, chọn sao đúng vậy, chọn hết phần may mắn. Con người là động vật thông minh và phức tạp nhất trên trái đất. Con người có khả năng diễn xuất cực đỉnh. Họ có thể xuất hiện theo màu sắc bạn mong chờ, nói những điều bạn muốn nghe, phô diễn những màn bạn muốn thấy, và trao cho bạn cảm giác mà bạn hằng khát khao, nếu đó là điều họ muốn. Đương nhiên, trừ những người trong trẻo và ngây thơ thật thì thôi. Còn lại, đều có thể là ngây thơ vô số tội. Con người đổi màu còn nhanh hơn con tắc kè nữa, vì đó là vũ khí lợi hại để họ manipulate - thao túng người khác nhằm đạt được mong muốn và lợi ích cho bản thân. Họ không care, làm vậy liệu có ảnh hưởng hay tổn thương đến ai không. Who cares? Ai quan tâm làm gì, miễn sao quan có lợi là được. Con người vốn ích kỷ, ego, coi cái tôi là tối thượng, và đương nhiên muốn khư khư ôm lấy và đóng vai vua chúa trong cái lãnh thổ của riêng mình. Bởi nếu con người bao dung, tử tế, biết điều, biết yêu thương đồng loại thì thế giới này thành thiên đàng, làm gì có mâu thuẫn, chiến tranh, hay khủng hoảng? Nói vậy, để biết rằng ngoài khu rừng kia nó là như thế, cuộc chơi là như thế, và đương nhiên sẽ có lúc bạn lảo đảo vì chọn sai người. Có khi, đó là lỗi của bạn, vì bạn bị hào quang che mắt, không nhìn thấy những góc tối. Đó cũng có thể không phải là lỗi của bạn, vì người đối diện quá tài giỏi trong lớp áo nguỵ trang của họ. Dù là gì, thì chuyện chọn sai người sẽ luôn là chuyện thường tình, đương nhiên có lúc sẽ xảy ra trong đời, và tuỳ vào mức độ tàn phá của mối quan hệ đó mà nó khiến cho người ta gục ngã không cách nào gượng dậy nổi hay cắn răng học một bài học mới rồi move on. Có điều, mỗi lần học hay học lại bài này, có khi mình cần rút kinh nghiệm để lần sau đừng đụng phải loại người hay câu chuyện tương tự. Nói vậy, nghĩa là mình vẫn hoàn toàn có thể bị sai lầm nữa với những trò diễn xuất mới hơn. Cái gì cũng phải học, mà trải nghiệm thật ra là cách học dễ thuộc bài nhất trong đời. Thành ra, mình cứ phải bình tĩnh học, đừng cho phép bản thân há hốc mồm vì kinh ngạc khi gặp chuyện tương tự. Có gì đâu! Chọn sai người là chuyện thường mà. Mình có phải thánh đâu mà biết đứa nào nó đàng hoàng. Sai thì thôi, vẫy tay chào nhau hẹn không ngày gặp lại. Còn đúng thì học cách trân quý và giữ gìn điều đáng trân quý đó. Đơn giản vậy đi cho dễ sống! Vài điều nhắc nhở bản thân về chủ đề này có khi phải mang kè kè theo bên mình để lâu lâu lấy ra học lại. You can’t make things right with the wrong people - Người đã sai, có làm gì cũng không đúng được Có thể có rất nhiều thứ đúng, và trong hoàn cảnh bình thường thì tất cả những thứ đúng đó cộng lại sẽ tạo ra tác động tốt. Nhưng cho dù tất cả đều đúng mà người sai thì tất cả cũng thành sai. Vì con người mới là nhân tố quyết định những thứ còn lại nó có nên đúng, mà đúng là đúng với ai, với họ hay với tất cả. Cho nên, đừng vì mọi thứ đúng mà cho là người có thể sai. Người đã sai thì không còn gì đúng cả. Ngược lại, khi người đã sai thì đừng mất thời gian cố làm cho mọi thứ đúng. Có khi, mình nghĩ đơn giản là, thôi ráng sắp xếp cho mọi thứ đúng rồi khép lại một đoạn đường. Ngặt nỗi, khi người đã sai thì sắp xếp kiểu gì nó cũng sai chứ không thể nào đúng được, vì người sai họ đâu có muốn làm gì đúng. Cho nên, nếu đã lỡ sai và biết sai rồi thì dừng lại, tránh mất thời gian, khép lại một quan hệ không cần thiết trong cuộc sống, bỏ qua chuyện không may, không vui để bước tiếp. Mắc kẹt ở đó làm gì chỉ mất thời gian và năng lượng của mình thôi. Đừng cố! Không có trường hợp ngoại lệ Con người luôn biết cách tự thuyết phục mình, ừa thì biết sai người rồi, nhưng thôi chắc trường hợp của mình ngoại lệ, chắc sẽ có cách làm cho nó đúng. Khi ta tự thôi miên bản thân như thế, ta tránh né sự thật và cố tìm cách biện hộ cho sự sai lầm. Ta tự đưa ra lý lẽ, tự thuyết phục bản thân, tự tìm cách lấp liếm chuyện không đúng, tự biên tự diễn và tự lừa mình, cho đến khi mọi chuyện đi quá xa, và ta hết cách vì giấy không thể nào bọc được than cháy dở. Vậy mới chịu ngừng lại và bỏ cuộc, thì có khi đã mất đến vài năm hay có khi cả chục năm rồi. Có cần phải khổ sở như vậy hay không? Sao không học cách chấp nhận ngay từ đầu và dừng lại sớm cho đỡ đau khổ? Ai mắc kẹt người đó khổ Trong câu chuyện sai người, ai không move on được người đó khổ. Không có một công thức hay liều thuốc vi diệu nào để chữa ngoài chuyện sỗ sàng nói thẳng vào mặt rằng, thôi bỏ đi, khép lại và bước tiếp đi. Ai không làm được chuyện đó mà cứ day dưa bị kẹt trong nỗi oan ức hay nghiệt ngã của một quan hệ sai lầm, người đó tự huỷ hoại mình, tự làm khổ mình, tự làm phí cuộc đời mình, hết sức đơn giản dễ hiểu là như vậy. Nói thế, có người hiểu, có người vẫn không hiểu, và vẫn cứ vật vã loanh quanh trong vũng lầy kia. Chịu thôi! Và chỉ có họ mới tự cứu được mình. Mọi trợ lực từ người khác cũng chỉ là trợ lực, không bao giờ đủ để đẩy họ ra khỏi cú chìm xuồng nghiệt ngã. Cũng có người không bao giờ thoát ra được, và điều đó thật đáng thương, nhưng nếu bạn còn không biết tự thương mình thì ai trên đời này sẽ thương bạn? Nói chung là, sai là sai, dẹp đi mà đi làm chuyện khác. Nếu cứ cố tìm cách này cách nọ để giữ lại chuyện đã sai thì chuyện sai nó chỉ càng sai thôi chứ không đúng hơn được miếng nào. Rõ ràng thẳng thắn vậy đi, đừng mơ mộng!

Ai trong chúng ta cũng muốn được yêu thương, quan tâm, được là trung tâm của sự chú ý, được ngưỡng mộ và follow vì bản thân tạo ra tầm ảnh hưởng hay tác động đến mọi người xung quanh. Ai trong chúng ta cũng mong được như vậy cả, vì đó là bản chất của con người. Có điều, khi mong muốn này vượt ra khỏi hiện thực, vượt ra ngoài khả năng có thể hiện thực hoá, người ta bắt đầu fake. Trong đời, tôi đã gặp rất nhiều người trẻ như thế, tỏ ra nguy hiểm, tỏ ra giỏi giang, nội lực, kết nối, không chừa một cơ hội nào để chứng tỏ bản thân, để thu hút sự quan tâm và chú ý của người khác, để được tung hô bằng cách này hay cách khác. Họ cố gắng hết sức để fake bề ngoài, chỉ vì chút mong mỏi khao khát bên trong là được công nhận. Chuyện này thật ra không có gì là lạ, và số lượng các bạn trẻ rơi vào trạng thái này không ít. Vì trọng bề ngoài, nên họ chăm chút cho sự tỏ ra bề ngoài, dù bên trong họ rất chơi vơi. Bề ngoài fake càng nhiều, càng lâu, càng được nhiều người ngưỡng mộ thì bên trong họ càng mệt mỏi, chán nản, coi thường bản thân, càng cảm thấy mình thật tệ và không xứng đáng chút nào. Hai mặt đối lập này càng lớn, càng cách xa thì nội tâm họ càng trở nên nghiệt ngã, phức tạp. Và nếu tình trạng này kéo dài, khi hai mặt giả và thật cứ co kéo đến độ chúng quá đối lập nhau, không chịu nổi sự hiện diện của nhau, thậm chí khinh miệt nhau, thì con người rơi vào khủng hoảng trầm trọng. Họ trở nên sợ hãi, cô độc, hoảng loạn, và hoang tưởng. Bệnh này, nhẹ có, nặng có, rất nặng có, và là một loại bệnh nan y, nếu không chữa ngay khi nhận ra, nếu cứ để cho nó hoành hành càng lâu thì càng nguy hiểm, vì nó ảnh hưởng nặng về sức khoẻ tinh thần. Do đó, nếu cảm thấy mình có triệu chứng, ít nhiều có bị vướng vào những biểu hiện như trên thì bạn nên dành thời gian tự chữa bệnh cho bản thân, giúp bản thân trở về với trạng thái căn nguyên nhất, là mình nhất, trong trẻo nhất. Lùi lại để xây dựng nội lực Phim chưởng hay có đoạn nhập thất để tu luyện, nâng cao cảnh giới của bản thân, thì đối với người bị bệnh fake, họ cần lùi lại, nhập thất để học hỏi và rèn luyện cho nội lực của bản thân là thật chứ không phải chỉ fake. Đây là quá trình quan trọng nhất để chữa bệnh, vì khi hai mặt khác nhau của bạn đang đối lập, chúng sẽ tạo ra mâu thuẫn trong con người bạn. Tuy nhiên, khi mặt fake bên ngoài đã trở thành mặt thật, và bạn có nội lực thật, bạn giỏi thật, bạn có khả năng thật thì cái mặt fake nó tự nhiên biến mất. Tuy nhiên, việc nhập thất tu luyện này mất một khoảng thời gian, cần sự cam kết, và cần sự kiên trì, nhẫn nại. Chỉ cần làm được điều này, biến khỏi giang hồ một thời gian, tốt nhất là thay đổi luôn môi trường, nếu càng là môi trường mới, xa cách với nơi cũ càng tốt, vì nó cho bạn cảm giác của một sự khởi đầu mới, trong trẻo và ít áp lực hơn. Tôi hay khuyên các bạn trẻ mà mình gặp thực hiện điều này, vì thật ra cách duy nhất để bạn lớn lên, sở hữu năng lực thật là tự mình chủ động đi xây dựng năng lực đó. Không ai khác, và cũng không có thứ gì khác có thể thay thế cái cảm giác mình là kẻ mạo danh, nhìn vậy không phải vậy, tưởng biết hoá ra không biết. Chỉ khi bạn biến fake thành thật, thì mặt fake nó mới mất đi, và bạn mới chấp nhận được bản thân mình. Khó, nhưng là bài thuốc đắng dã tật nhất có sẵn trong dân gian. Cho bản thân thời gian chuyển tiếp Khi bạn đã quyết định lùi lại để biến fake thành thật, thì củng đừng quá khắt khe với bản thân. Cái gì cũng cần thời gian, cần quá trình, cần sự ngộ ra và hiệu chỉnh trên từng bước của hành trình. Hãy cho bản thân thời gian đó, và cho phép bản thân từ từ, từng bước một, little by little - từng chút từng chút một, chuyển tiếp sang một hành trình mới. Đời này, không ai siêu anh hùng tới độ bấm nút cái là thành người khác, huống chi bạn đã sống với hai con người khác nhau này quá lâu. Có những thói quen phải gỡ dần dần. Có những cách hành xử quán tính phải sửa dần dần. Có những cảm xúc phải khắc chế dần dần. Đừng vội! Hãy cho mình thời gian và để cho dòng chảy thời gian đó gột rửa quá khứ một cách tự nhiên nhất, bình an nhất, và cho phép con người mới dần hiện ra, ban đầu dù có bỡ ngỡ nhưng rồi sẽ làm quen dần với cuộc sống mới. Stop cảm xúc tiêu cực với bản thân Điều tệ hại nhất khi ta fake là ta cảm thấy ghê tởm chuyện đó, và coi thường bản thân. Con người sẽ liên tục tìm cách, tìm từ ngữ, tìm cơ hội để miệt thị bản thân mình. Đó là mặt trái của fake, là khi con người thật bên trong bạn không thể chấp nhận nổi con người giả đối ngoài kia, không thể chấp nhận, và ghét cay ghét đắng. Từ đó, con người hoàn toàn có thể chủ động tìm cách hành hạ bản thân, đối xử tệ với bản thân, tạo ra negative self-talk - đối thoại tiêu cực với bản thân, tự tìm cách làm cho bản thân mình khổ sở. Ngay khi bắt đầu hành trình nhập thất, bạn nên dừng chuyện này lại ngay, tạm bỏ hết cảm xúc vào một chiếc hộp và gói lại kỹ càng, tập trung toàn tâm toàn ý vào hành trình nhập thất. Sau khi đã tái xuất giang hồ, bạn sẽ mở chiếc hộp ra và deal với nó sau. Khi đó, bạn dù sao cũng đã có nội lực, và vì vậy mọi sự tiêu cực cũng theo đó mà từ từ biến mất. Đây là chuyện không hề dễ, vì bệnh hai mặt là bệnh cực kỳ phức tạp. Tuy nhiên, bệnh gì cũng có cách chữa của nó. Quan trọng là bạn có quyết tâm thoát ra và tìm lại bản thân không. Nếu muốn, thì sẽ luôn có cách.

Một trong những vấn đề khó khăn nhất của rất nhiều người là move on - khép lại chuyện cũ, khép lại nỗi đau cũ, bỏ lại sau lưng những tổn thương cũ để có thể bước tiếp vào tương lai. Dù đó là gì, chuyện tình cảm cá nhân, chuyện so găng nơi công sở, chuyện hơn thua ngoài đời, hay chuyện chơi xấu nhau trong kinh doanh, vv, bất kỳ chuyện gì làm tổn thương đến ta trong đời đều là những vết thương sưng tấy, rỉ máu bất chấp thời gian, khiến ta đau nỗi đau không tên suốt cả cuộc đời, khiến ta cứ mãi bị kẹt ở đó, tại đó, trong khung cảnh đó, và không cách nào thoát ra để tiếp tục chuyển động về phía trước. Có rất nhiều vết thương như thế trong đời, và cũng có rất nhiều người, vì đau quá mà gục ngã không cách nào đứng lên được, vì giận quá mà kẹt mãi ở đó không cách nào thoát ra được, vì chán nản, tuyệt vọng quá mà give up - đầu hàng, bỏ cuộc với tương lai. Câu hỏi là, có cần phải như vậy hay không? Có cần phải hy sinh cả cuộc đời còn lại của mình chỉ vì một lần vấp ngã, tổn thương hay không? Có đáng phải quằn quại trong khổ đau trong khi kẻ tạo nỗi đau đó cho bạn đang nhởn nhơ, vui vẻ hay không? Có công bằng với bản thân khi bạn phải gánh chịu tất cả những đớn đau trong cuộc chơi này một mình hay không? Có không? Bạn đau cỡ nào không ai quan tâm Bạn nghĩ, chuyện đau đớn ấy xảy ra, nó thật khủng khiếp và quá sức mình, và bạn gục ngã. Những tháng ngày tiếp nối, bạn sống quằn quại trong nỗi đau đó, sống lại đúng cảm giác bị đâm thật đau đó hàng vạn lần, chiếu đi chiếu lại thước phim rùng rợn đó hàng triệu lần. Bạn hành hạ mình, bắt bản thân phải sống lại cảm giác đau thương và bị đâm thêm bấy nhiêu lần nữa, again and again, lặp đi lặp lại, cho đến khi bạn kiệt sức thì thôi. Bạn đang làm gì vậy? Kẻ gây ra tổn thương đó họ không quan tâm, họ không hối hận, họ không thèm một lần nhìn lại xem bạn đang đau thế nào. Họ có cuộc đời của họ, vấn đề của họ, và họ đã bỏ đi lo chuyện riêng từ lâu lắm rồi, có khi thậm chí đã quên luôn chuyện của bạn. Con người mà, rất ích kỷ, chỉ lo chuyện của bản thân, không mấy ai đi lo chuyện bao đồng hay quan tâm nhà người khác. Kẻ gây ra thì như thế, người xung quanh thì ai người ta cũng có vấn đề riêng của họ phải xử lý. Dẫu có an ủi, hỗ trợ bạn thì cũng một đoạn thôi. Ai thời gian và sức lực đâu mà ở đó vỗ về bạn hoài. Cuối cùng, này là chuyện riêng của bạn mà. Đâu ai làm được gì để mà giúp bạn. Dỗ một hồi người ta cũng mệt chứ. Chuyện nhà người ta còn đăng đăng, ngõ lòng chưa ngăn nắp nữa thì làm sao dành hết thời gian cho bạn được. Cho nên, nương tựa vào người xung quanh mãi cũng chẳng xong. Chi bằng bạn tự xử cho nó rồi, cho nó nhanh, vì ai cuối cùng rồi cũng chỉ có thể dựa vào chính bản thân mình để sống. Cho nên, thôi đừng chờ nữa, đừng mong mỏi có ai đó bỗng hiện ra như ông bụt và làm mất đi mọi nỗi đau. Ba chuyện cổ tích quá đát đó không xảy ra trong đời thực. Ông bụt chính là nội lực và động lực của bản thân, khi hiểu ra đời này chỉ có ta mới cứu được mình, rồi thì tự thân vận động mà đứng lên, dũng cảm thoát ra và bắt đầu một hành trình mới. Chuyện xảy ra rồi, có ôm khư khư khư lấy thì nó cũng đã xảy ra. Đau cũng đau rồi. Gục ngã cũng đã gục ngã rồi. Quằn quại đớn đau cũng đã diễn xong hết rồi. Còn gì đâu nữa mà tiếc dữ vậy? Bỏ lại rồi move on đi chớ. Đâu có ai nhìn cũng đâu có ai họ quan tâm. Kịch đã hạ màn. Sân khấu đã bơ vơ. Bạn còn lơ ngơ ở đó để làm gì? Bỏ cuộc là điều họ muốn Thầy tôi hay nói, người hả hê nhất khi bạn giận dữ, đau đớn, gục ngã chính là kẻ gây ra nỗi đau đó. Vì biết nói như vậy, làm như vậy, hành xử như vậy sẽ khiến bạn đau đớn cho nên họ mới làm. Mục đích của họ rất rõ ràng, làm tổn hại bạn. Họ làm xong, đương nhiên họ chính là người đã đời nhất khi thấy bạn bị kẹt trong chính nỗi đau do họ gây ra, rồi sống đi chết lại trong đó hàng vạn lần, rồi nằm bẹp trong đó không cách nào thoát ra được nữa. Thầy tôi cũng nói, kẻ ngu nhất là đi mắc mưu người đời. Người ta muốn mình đau cái mình đổ ra đau. Người ta muốn mình khổ cái mình lăn ra khổ. Người ta muốn mình ngã sóng soài trong tuyệt vọng cái mình nằm oằn oại trong đó không gượng dậy được. Vậy, nghĩa là người ta muốn sao bạn làm vậy, và làm một cách tổn hại nhất cho bản thân mình. Không ngu thì là gì? Ủa, cuối cùng đời này là của bạn hay của người ta? Tại sao bạn lại cứ phải khổ sở làm theo ý họ? Những tưởng, mình tuyên bố bỏ cuộc, cái cả thế giới nó xúm vào đau khổ theo à? Hoang tưởng! Kẻ muốn bạn bỏ cuộc họ đang mở party vì đó chính xác là điều họ muốn. Người quen thì buồn bã lắc đầu uầy uậy vài cái rồi phải bỏ đi lo chuyện của mình. Còn đám đông ư? Họ cần được giải trí, nên chuyện của bạn càng nghiệt ngã họ càng thích thú, càng tuyệt vọng không lối thoát họ càng hào hứng, càng drama họ càng sướng điên lên. Vậy, nghĩa là bạn đang tự mang nỗi đau của mình ra trưng bày cho người đời giải trí? Vừa lòng bạn chưa? Chẳng ai người ta quan tâm đâu. Họ chỉ muốn ùa vào xem bạn diễn, giải trí cho đã, cười cợt trên đó rồi bỏ đi mà không một chút bận tâm. Vậy thì mình nằm lăn ra đó để làm gì? Làm trò cười cho thiên hạ như vậy đủ chưa? Lớn lên & bao dung với nỗi đau cũ Ủa, đây là cuộc đời của mình mà, là niềm vui và hạnh phúc của cá nhân mình mà, liên quan gì tới ai đâu? Vậy tại sao tôi cứ phải phụ thuộc vào chút thương hại và tội nghiệp của họ? Tào lao! Đời mình thì chỉ có mình là người chịu trách nhiệm, chỉ có mình là người quan tâm, chỉ có mình là người có thể tựa vào. Không tự đứng dậy, tự thoát ra, tự xốc mình dậy để bước tiếp thì chẳng ai khác người ta làm cho. Trả thù ư? Không cần thiết. Khi ta lớn lên, lớn hơn vấn đề, lớn hơn nỗi đau, bao dung được cả với những kẻ tiểu nhân ở ngoài kia, rồi thì cuộc đời ta sẽ tích cực hơn, vui vẻ hơn, thành công hơn, đầy màu sắc lung linh hơn. Khi đó, tự họ sẽ hiểu ra là mục đích của họ đã thất bại, rằng chẳng có ai đau đớn gì ở đây hết, ngược lại là đằng khác. Khi ta lớn lên, chuyện cũ bỗng nhỏ như con thỏ, người cũ bỗng thấy thật tội nghiệp vì sự hẹp hòi nhỏ nhen của họ. Có khi, họ làm điều đó với bạn chỉ vì chính họ đang có vấn đề với bản thân. Có khi, họ mới chính là người có vấn đề, không phải bạn. Có khi, họ làm tổn thương ta vì họ đang chịu tổn thương trong chính bản thân mình. Mà vậy thì, việc gì ta cứ phải lăn ra đau khổ vì tổn thương của một ai đó khác? Cho nên, tính đường nào thì cũng thấy là chuyện mình tự lăn ra đau khổ nó không có make sense - không có lý chút nào hết á. Ngược lại, nó còn tào lao và phí thời gian hết sức nữa. Thành ra, thôi dẹp đi nha, bỏ đi, khép lại và tiếp tục hành trình còn nhiều nắng gió phía trước kìa. Đừng rỗi hơi ở đó đau khổ nữa, ai nó coi!