Rất nhiều bạn trẻ khi gặp tôi không dám tiếp xúc hoặc không biết phải nói gì. Tôi hiểu vì sao và thường hẹn các em inbox chuyện trò. Phần lớn các em chia sẻ là do bản thân thiếu tự tin. Điều này làm cho các em cảm thấy tự ti giữa đám đông và là lực cản lớn nhất đối với các em trong việc thể hiện được khả năng và giá trị của mình. Tóm tắt lại đây những thói quen mà tôi gọi là toxic – độc hại đẩy con người vào chỗ tự ti hay thiếu tự tin nhé. Nếu ai có thói quen này thì bỏ đi để dần tự tin hơn. 1. No comparison – Đừng so sánh: Theodore Roosevelt nói thế này “Comparison is the thief of joy – So sánh là kẻ cắp của niềm vui.” Cứ lo đi so sánh thì ta sẽ luôn luôn thấy mình thua kém, rồi vì vậy mà phiền não chứ có gì đâu. Mà thứ bạn so sánh chưa chắc đã thật. Có khi người ta chỉ post lên facebook vài cái hình trông thật hạnh phúc, nói vài câu nghe thật thành đạt để tự sướng mà thôi. Chưa chắc đã thật đâu mà bạn mang ra so sánh làm gì cho mệt. Nói nghe nè, muốn so thì so với chính mình ấy. Bạn hôm nay biết nhiều hơn hôm qua, làm điều gì đó chưa từng dám làm, giúp một ai đó chưa từng giúp là đã tiến bộ hơn rồi. Đưa ra cho mình ít nhất 1 mục tiêu nhỏ mỗi ngày rồi xông pha vào mà thực hiện. Thế là đủ. So bạn hôm nay với hôm qua, bạn ngày mai với hôm nay, là bạn sẽ thấy mình lớn hơn và sẽ tự tin hơn từng bước nhỏ mỗi ngày. The only person you should aim to be better is your past self – Người bạn cần so sánh để tốt hơn là chính bạn của ngày hôm qua.” 2. Give up what you can’t control – Tập trung vào điều bạn có thể ảnh hưởng: trên đời có rất nhiều thứ ta không control được, ví dụ như sinh ra trong gia đình không khá giả, không đủ tiền mua Iphone, không được học tiếng Anh từ nhỏ, vv. Mấy thứ ta không có cách nào thay đổi hay ảnh hưởng được thì bạn bỏ qua đi, tự trách mình làm gì. Trách cũng chẳng giúp gì cho ai, lại còn làm cho bạn thiếu tự tin hơn. Chi bằng, cứ tập trung vào những điều mình thay đổi được, ví dụ như tự học tiếng Anh. Muốn thì có 1001 cách, không có tiền vẫn làm được đó. 3. No negative self-talk: mỗi ngày chúng ta tự đối thoại với bản thân nhiều lần. Nếu bạn cứ toàn cho rằng mình bất lực, thiếu khả năng, không đủ đẹp trai, tiếng Anh kém, vv thì càng ngày bạn sẽ càng thiếu tự tin. Thay vào đó, hãy sử dụng ngôn ngữ tích cực với bản thân. Cám ơn cuộc sống vì tôi được đến trường và đi học. Bạn đã bao giờ nhìn thấy những em nhỏ đường phố chưa được học ngày nào chưa? Cám ơn vũ trụ vì tôi đọc được một quyển sách hay. Bạn đã thấy ai chưa một lần được cầm một quyển sách mới chưa? Tập trung vào những điều tích cực và có vô số điều tích cực xung quanh bạn đấy thôi. Bạn chỉ cần thay đổi thái độ. Còn lỡ có thất bại, ừa thì thất bại chỉ là một cách để tìm ra thành công thôi mà. Làm gì dữ vậy? Đừng cho phép mình chìm đắm trong nỗi nhục nhã của thất bại. Thật ra chỉ có bạn làm khổ mình thôi. Người ta đâu ai rảnh mà nhớ hoài mấy chuyện đó. Ai cũng lo phấn đấu tốt hơn họ ngày hôm qua rồi. 4. Stop thinking your capability is limited – Đừng nghĩ khả năng mình giới hạn: hồi xưa tôi cũng bị đưa vào cái khung và nghĩ rằng mình chỉ làm được thế thôi. Sau này, khi đầu óc mở mang hơn, tôi tìm học nhiều kỹ năng, tri thức mới và từ từ cảm thấy mình thật ra còn có thể làm được nhiều điều mà bản thân chưa bao giờ mơ đến. Cứ với thái độ này mà tôi bước, mà tôi quảy gánh băng đồng ra thế giới đó thôi. Đừng tự giới hạn mình. Mỗi con người đều có tiềm năng vô hạn. Hãy vui vẻ mà khám phá tiềm năng của mình. Học và trải nghiệm nhiều điều mới, nhiều kỹ năng mới, nhiều chân trời mới nhé. Mỗi một trải nghiệm mới sẽ xây cho bạn một nấc thang tự tin mới đấy. 5. Stop trying to please everybody – Bỏ chuyện cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người đi: Không ai trên đời này có thể làm tất cả mọi người hài lòng được hết. Bản thân tôi còn bị chỉ trích nữa kìa. No problemo! Chuyện nhỏ mà. Mình chỉ làm theo giá trị của bản thân, giúp cho một người cũng là giúp. Ai rảnh thì cứ để cho người ta ngồi đó mà chỉ trích. Nói riết rồi cũng phải mệt chứ. Người đời là thế mà. Nên thôi cứ chăm chú mà làm. Ai nói gì là chuyện của người ta nhé. Đừng vì vậy mà thiếu tự tin. 6. Get away from toxic people – Tránh xa những kẻ độc hại: trong các món thì đây là món tôi lưu ý dữ nhất. Người xung quanh ta mà tiêu cực, mà độc hại thì họ chỉ có kéo ta xuống mà thôi. Có nhiều người niềm vui của họ là làm cho kẻ khác hoang mang, đau khổ, thất vọng. Có đó! Nên bạn thử chú ý xem xung quanh mình có những người như vậy hay không, rồi tránh họ ra thật xa đi nhé. Có vậy bạn sẽ tự tin hơn với bản thân mình. Hơn nữa, gần người tích cực, tự tin thì họ sẽ truyền cho bạn năng lượng tích cực để lớn lên mỗi ngày so với hôm qua.

Có 3 câu hỏi mà thỉnh thoảng tôi thường hỏi lại mình, chỉ để kiểm tra xem mình có đang phát triển và sống đúng với mục đích sống của bản thân. Nghĩ và cam kết là một chuyện. Khi triển khai thực hiện, có khi ta cũng bị sóng đời đẩy lệch về đâu đó. Vì vậy, đôi khi bạn cũng nên dành thời gian hỏi lại chính mình. 3 câu hỏi tôi hỏi mình bao gồm: 1. Mình có đang học được điều gì đó mới? Trong thế giới của cách mạng 4.0, người ta không thể dừng lại. What gets you here won’t get you there – Những gì bạn biết & đưa bạn đến thành công hôm nay sẽ không đưa bạn đến thành công của ngày mai. Vì vậy cần phải học thêm, học nữa, học những gì mình còn chưa biết. Và điều mình còn chưa biết thì vô tận lắm. Chẳng ai biết hết bao giờ. Và ngày mà ta ngừng học là ngày ta trôi về phía quá khứ và đoạn tuyệt với tương lai. 2. Ta có đang giúp đỡ người khác? Có 3 loại người trong đời, người đến để cho, người đến để lấy, và người có qua có lại. Người đến lấy chỉ biết lấy, và họ chỉ chực chờ cơ hội để gom góp cho mình. Người có qua có lại thì phải thấy bạn cho họ chút lợi lộc gì thì họ mới trả lại bằng như thế, cũng như là kiểu lợi quả khi bạn đi đám giỗ. Còn người cho đi thì chỉ vui vẻ mà cho, chẳng nghĩ ngợi gì, cũng chẳng lo lắng chuyện người ta lấy rồi có mang ơn hay lợi quả. Cho đi vô điều kiện thật ra là không dễ, nhưng người thành công trên thế giới là người học được cách cho đi. 3. Ta có yêu thích, đam mê điều ta đang thực hiện? Bạn làm gì không biết, làm nghề, làm kinh doanh, làm dự án xã hội…, làm gì cũng được nhưng tốt nhất là nên làm chuyện khiến cho trái tim ta ca hát mỗi ngày. Ta sinh ra và thời gian sống trong cuộc đời có hạn. Thời gian mất đi là thời gian mãi mãi chẳng còn. Nếu vậy, việc gì ta phải hy sinh thời gian để làm việc mà mình không yêu thích? Bạn đang sống hay đang hy sinh? Mà có ai yêu cầu bạn hy sinh đâu nhỉ? Có khi bạn ngộ nhận. Có khi bạn đang đóng khung chính cuộc sống của mình? Tôi đang học. Tôi đang giúp đỡ người khác. Tôi đang yêu thích những việc mình làm. Tôi hỏi tôi và tôi trả lời cho chính bản thân tôi. Tôi chịu trách nhiệm việc mình sống hay hy sinh vô nghĩa. Chúc các bạn một ngày mới nhiều niềm vui và đừng quên dừng lại vài giây để hỏi mình 3 câu hỏi.

Cách đây mấy tháng khi tham gia thảo luận tại một diễn đàn, tôi bị hỏi một đặc tính quan trọng nhất mà tôi sử dụng khi đánh giá chọn đối tác hay người kế nhiệm là gì. Chữ ngay lập tức tôi bật ra là chữ Integrity – Tính chính trực. Để cho dễ hiểu, integrity là chân thật và luôn thuân thủ những giá trị đạo đức nền tảng của bản thân. Điều này cũng có nghĩa là không do dự chút nào khi nói không với những cơ hội không đúng, không thể hiện giá trị đạo đức của mình. Nghe vậy mà khó lắm nhe. Nói tôi đạo đức thế này thế nọ thì dễ nhưng khi nghe một cục tiền cực lớn hay một cơ hội cực to thì lòng tham con người nó nổi lên ngay. Có điều, người không chính trực thì trước sau gì người ta cũng biết và tẩy chay. Tất cả những mối quan hệ lâu dài, đưa bạn đến nhiều chân trời mới lạ đều dựa trên một chữ integrity – tính chính trực. Vậy người có tính chính trực họ ra sao? 1. Họ tôn trọng thời gian của bạn: vì chính họ hiểu rằng thời gian rất quý đối với bản thân, họ cũng quý thời gian của người đối diện. Vì vậy họ chẳng bao giờ hẹn bạn ra để nói chuyện trên trời, chuyện chẳng đâu vào đâu và chẳng giúp ích cho ai. Họ cũng luôn cám ơn bạn vì đã dành thời gian quý báu cho họ. 2. Họ dành lời khen cho người khác: người chính trực chẳng bao giờ cướp công, nhận lời khen về mình nếu người thật sự đáng khen là người khác. Khi bạn giúp họ, dù việc rất nhỏ, họ cũng nhắc đến và cám ơn bạn vì những gì bạn đã làm. 3. Họ là chính mình: người chính trực chẳng bao giờ phải nói dối hay giả tạo để đẩy mình lên hay lừa lọc ai. Họ là họ, online hay offline. Tính cách và hành xử luôn nhất quán. 4. Họ luôn chân thật: người chính trực hiểu rằng sự chân thật sẽ đưa họ đi rất xa nên chả bao giờ phải nói sai sự thật. 5. Họ không lợi dụng ai bao giờ: người chính trực không những không lợi dụng ai mà còn dành thời gian phát triển người khác. Họ cho hơn là lấy của ai bất kỳ thứ gì. 6. Họ không cãi khi bất đồng quan điểm: chuyện này Việt Nam cần xem lại. Người mình cãi ghê lắm. Người chính trực giải thích, tranh luận một cách hết sức văn minh. Nếu không xong thì chỉ im lặng chứ không ép người khác bằng mọi giá phải nghe theo ý kiến của mình. 7. Họ nhìn thấy điều tốt đẹp trong mỗi con người: người chính trực luôn mở lòng với người khác, luôn tin tưởng người khác trước. Tuy nhiên, nếu bạn chứng minh điều ngược lại, họ cũng dễ dàng cắt bạn ra khỏi network của mình và chẳng vấn vương gì cả. 8. Họ rất nhạy cảm: người chính trực quan tâm đến người xung quanh và bắt gặp cảm xúc của người khác một cách dễ dàng. Họ sẵn sàng quan tâm thăm hỏi và chia sẻ để giúp người khác vui vẻ, tích cực hơn. 9. Họ luôn xin lỗi trước: nếu có làm gì sai, người chính trực xin lỗi ngay. Họ chẳng sợ mất mặt gì cả mà tin rằng có lỗi thì phải chịu trách nhiệm và dũng cảm mà xin lỗi. Ai mà trong đời không một vài lần phạm sai lầm? Chuyện thường ngày mà. Xin lỗi là xong thôi. 10. Họ cực kỳ khiêm tốn: người chính trực chỉ làm việc tốt cho mọi người, cho cộng đồng mà chẳng bao giờ nghĩ đến việc phải lấy đó làm phần thưởng và mong đợi sự khen ngợi của ai. Họ có thể là người rất VIP, rất nổi tiếng, nhưng bản thân chẳng bao giờ quan tâm đến hào quang cả. 11. Họ luôn tử tế và hướng đến điều tốt đẹp: nếu có thể làm bất kỳ chuyện gì trong khả năng để giúp đỡ mọi người, họ chắc chắn không nề hà. Đối với họ, cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi ta giúp đỡ được mọi người mà thôi. Bạn có phải là người chính trực? Người xung quanh bạn có phải là những người chính trực? Cuổi tuần với một câu hỏi khó Chúc cả nhà cuối tuần bình an!

Đọc bài của một bạn làm career coach – tư vấn sự nghiệp tên Kathy Caprino, và nghiên cứu của bạn 11 năm cho cùng 1 đối tượng là những người đã nửa đường sự nghiệp. Nghiên cứu cho thấy người nửa đường sự nghiệp họ hối hận 5 điều. Share cho các bạn tham khảo nhé. 1. I wish I hadn’t listened to other people about what I should study and pursue – Ước gì tôi đã không theo đuổi nghề nghiệp chỉ vì nghe lời người khác: hôm qua trao đổi online với các bạn trẻ, mình cũng nhấn mạnh điều này, đừng cứ mãi đi tìm lời khuyên ở bên ngoài mà bỏ quên lời thì thần của chính trái tim mình. Xuất phát điểm của người xung quanh khi hướng nghiệp là dựa vào nhu cầu xã hội. Nhưng các bạn nhớ status Ikigai của tôi không? Để ta hạnh phúc và sống có mục đích, đó phải là giao thoa của cái bạn yêu thích, cái bạn giỏi, cái xã hội cần, và cái bạn có thể được trả lương để làm. Trong nghiên cứu này, nhiều ngàn người vòng quanh thế giới đã hối hận vì sống nhờ vào giấc mơ người khác. Đến tuổi 40, giật mình ngoảnh lại thì ôi thôi đã trễ rồi, quay đầu không kịp nữa. Tôi cũng cúi đầu xin các bậc phụ huynh hãy hướng nghiệp cho con em mình từ 4 vòng tròn trên, đừng ép các em hoàn thành giấc mơ của phụ huynh hay chỉ là cái nghề kiếm ra tiền có vẻ như nhiều nhất. Xin hãy cho các em theo đuổi ước mơ! 2. I wish I hadn’t worked so hard and missed out so much – Ước gì tôi đã không làm việc quá nhiều và chưa sống: những người giữa đời làm việc quá cật lực, ngoảnh lại thấy sao mình như kẻ đứng bên đường. Cuộc sống của gia đình, con cái, người thân, bạn bè sao chẳng có chút dấu ấn nào của mình trong đó. Nếu cuộc sống chỉ là công việc, còn việc đi đây đi đó khám phá thế giới, chơi, học, nuôi dưỡng tâm hồn đều là chuyện vô bổ phải bỏ qua, giữa đời người ta dừng lại ngơ ngác và hỏi mình “Đời sao trống trải và vô nghĩa?” 3. I wish I hadn’t let my fears stop me from making change – Ước gì tôi đã không cho phép nỗi sợ hãi ngăn chặn mình thay đổi: đã là người ai chẳng sợ đủ thứ. Bản năng là thế để bảo vệ ta khỏi những hiểm nguy. Và ai cũng sợ hết bạn ơi, không phải một mình mình. Sợ thất bại, sợ mất, sợ bị tổn thương, và vì thế sợ luôn cái gọi là thay đổi. Ai vượt qua được nỗi sợ hãi thì bước thênh thang trên những ước mơ. Ai để cho nỗi sợ hãi quấn lấy mình, nửa đời ngồi hối hận vì bản thân chưa một lần dám rón rén bước ra khỏi vòng an toàn do chính mình thêu dệt. 4. I wish I had learned how to address toxic situations and people – Ước gì tôi đã học được cách giải quyết những trường hợp hay con người độc hại: cứ những thứ tiêu cực, những môi trường tiêu cực, những con người tiêu cực mà ở quanh ta thì dĩ nhiên ta sớm muộn gì cũng bị nhiễm mấy liều. Công việc cũng vậy, quan hệ xã hội cũng vậy, chính suy nghĩ của ta cũng vậy. Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng mà. Ông bà ta thông minh lắm và đã nhắc nhở ta như thế. Cho nên bạn phải học cách nhận thức cái gì là độc hại và học cách bảo vệ lấy chính mình, chữa lành sự nhiễm độc cho chính mình, và chọn cách sống trong môi trường và tư duy tích cực. 5. I wish I hadn’t let myself become so trapped around money – Ước gì tôi đã không cho phép đời mình bị nhốt trong ngục tù tiền bạc: nghiên cứu ghi lại bao nhiêu là nước mắt, sự hối hận, sự day dứt của người nửa đời sự nghiệp về một chữ “tiền”. Cũng dễ hiểu thôi phải không? Bao nhiêu người tại Việt Nam ta cũng đang bị tiền nó đè lên cổ, làm nô lệ một cách tự nguyện và đôi khi có chút tự hào. Lời kẻ nửa đời: “Tôi biết mình đang bị kẹt với đồng tiền. Tôi biết mình đang sống cuộc đời chẳng phải bản thân mong muốn. Tôi chán nản và trầm cảm. Nhưng tôi chẳng biết phải thoát ra thế nào vì uy lực quá lớn của đồng tiền.” Thế nào là đủ? Thế nào là tự do? Và tiền có mua được thời gian còn lại của một đời người? Thứ hai, chia sẻ chuyện hối hận nửa đời người, mong các bạn dành cho bản thân chút thời gian để nghĩ về những niềm vui, niềm hạnh phúc đang nhảy lò cò ngoài sân chờ bạn.

Mọi người hay hỏi, chị Phi Vân lấy đâu ra nhiều thời gian để làm nhiều việc như vậy. Đơn giản lắm, vì tôi lọc nội dung rất dữ, và tuyệt đối không mất thời gian vào những thứ linh tinh chẳng cần phải nghe, phải nói, phải làm. Bộ lọc dưới đây nhé. Socrates là triết học gia nổi tiếng thời Hy lạp cổ đại. Một ngày nọ, ông gặp một người quen trên đường. Người này hỏi 'Ông có biết tôi mới nghe chuyện gì về bạn ông không?' 'Chờ chút. Trước khi kể, cho tôi hỏi 3 câu đã. 3 câu này tôi gọi là 3 bộ lọc. Câu hỏi thứ nhất: Anh có chắc chắn những gì mình sắp nói là sự thật?' 'Không chắc. Tôi cũng chỉ nghe người khác kể....' 'Vậy là anh không chắc', Socrates nói. 'Câu hỏi thứ 2: những gì anh sắp nói về bạn tôi có phải là những điều tốt đẹp?' 'Không, ngược lại là đằng khác', người đàn ông trả lời. 'Vậy là anh sắp nói xấu bạn tôi nhưng không sure điều mình sắp nói có đúng không. Giờ tôi hỏi câu thứ 3: Những gì anh sắp nói có giúp ích gì cho tôi không?' 'Thật ra là không', người đàn ông trả lời. Socrates nghe xong bảo 'Nếu những gì anh sắp nói anh không chắc là sự thật, không phải là điều hay ho tốt đẹp, mà lại chẳng giúp gì cho tôi, vậy nói làm chi?' Câu chuyện trên là cách bạn có thể sử dụng để lọc thông tin cần nghe, hoặc sắp nói, được gọi là The Triple Filter Test - Công cụ trắc nghiệm 3 bộ lọc. Bộ lọc thứ nhất trong câu hỏi 1 là bộ lọc Sự Thật - Truth. Bộ lọc thứ 2 trong câu hỏi 2 là bộ lọc Tốt Đẹp - Goodness. Và cuối cùng là bộ lọc Có Ích - Usefulness. Có khi, ta nên dừng lại, tự mình suy nghĩ và lọc thông tin trước khi nói gì với ai. Chúc cả nhà tuần mới bình an.

Hàng ngày mỗi chúng ta đều làm nhiều chuyện khác nhau để ảnh hưởng người khác, thay đổi định kiến của một ai đó, thay đổi góc nhìn của một ai đó, thuyết phục một ai đó…. Có người làm chuyện này rất giỏi, và ta ngưỡng mộ họ. Nhưng ta có biết đâu rằng để tạo ra ảnh hưởng bên ngoài, họ phải làm việc vất vả hàng ngày để ảnh hưởng và thay đổi chính con người bên trong của họ. Họ nuôi lớn tầm ảnh hưởng của mình. Họ tập trung xây dựng những thói quen quan trọng nhất của một người ảnh hưởng. Thói quen ấy là gì? 1. They think for themselves – Họ tự suy nghĩ: người ảnh hưởng chẳng bao giờ bị ảnh hưởng bởi phong trào hay dư luận. Họ có chính kiến riêng dựa trên sự thật mà họ tìm hiểu. Họ chẳng bao giờ bị ảnh hưởng bởi những gì người khác nghĩ. Họ chỉ tin vào những gì họ biết. 2. They are graciously disruptive – Họ luôn phá vỡ nguyên tắc cũ để sáng tạo nên cái mới: người ảnh hưởng không bao giờ dừng lại. Họ luôn đặt ra những tình huống mới bằng những câu hỏi “Nếu như…”, “Tại sao không?” Họ chẳng sợ thử thách hiện tại. Họ thử thách những điều hiện có chỉ để làm mọi thứ tốt hơn lên. 3. They inspire conversation – Họ truyền cảm hứng: khi người ảnh hưởng chia sẻ, họ truyền cảm hứng từ nhiều góc độ đến khán giả của mình. Cảm hứng ấy là để giúp cho người ta nghĩ khác, khám phá những góc nhìn mới, tìm hiểu những ý tưởng mới. 4. They leverage their network – Họ xây dựng quan hệ: người ảnh hưởng không dừng lại ở những quan hệ quen biết nhạt nhẽo. Họ đối thoại sâu sắc. Họ quan tâm đến người đối diện. Và họ xây dựng những quan hệ vững bền. Họ tạo ra giá trị cho những người kết nối với mình. Họ chia sẻ lời khuyên, ý tưởng, và kết nối những người họ quen biết với nhau. 5. They welcome disagreement – Người ảnh hưởng chẳng bao giờ phản ứng nhất thời hay bảo thủ. Họ lắng nghe sự bất đồng. Họ vui mừng khi có ai đó đưa ra một góc nhìn mới, một ý kiến mới mà họ vì lý do nào đó chưa biết đến. Và nếu bạn nói điều gì đó đúng, họ sẵn sàng lắng nghe. Đối với họ, kết quả cuối cùng quan trọng hơn là chuyện chứng minh họ đúng hay sai. 6. They are proactive – Họ là người tiên phong: người ảnh hưởng không ngồi đó chờ điều gì đó mới trôi đến chỗ mình. Họ luôn luôn tìm kiếm cái mới. Họ theo dõi xu hướng. Họ suy nghĩ về tương lai. Họ ảnh hưởng vì họ biết được chuyện gì rồi sẽ đến. Họ biết chuyện gì sẽ đến vì họ luôn luôn học hỏi và tìm hiểu cái mới, cái hay. Và họ chia sẻ những gì mình biết. 7. They respond rather react – Họ không phản ứng mà đối ứng: nếu có ai đó chỉ trích điều gì người ảnh hưởng đang làm, hoặc nếu có ai đó phạm một sai lầm gì to lớn lắm, người ảnh hưởng chẳng bao giờ phản ứng vội vàng. Họ chờ đợi. Họ suy nghĩ. Rồi họ đưa ra một giải pháp. Người ảnh hưởng quan trọng quan hệ, và họ chẳng bao giờ cho phép những phản ứng nhất thời làm hư hại quan hệ đó. Nếu để cảm xúc dẫn dắt và phản ứng thái quá, họ biết rằng điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tất cả mọi người. 8. They believe – Họ tin: người ảnh hưởng luôn mong muốn làm điều tốt nhất. Họ tin vào bản thân, vào sức mạnh của chính mình để thực hiện điều mình mong muốn. Họ tin rằng chẳng có điều gì là quá sức. Và niềm tin này chính là đòn bẩy giúp họ đạt được những mục tiêu tưởng chừng như không thể đối với nhiều người. Họ tin vào sức mạnh của một người, rằng một người có thể ảnh hưởng và làm thay đổi cả thế giới. Bạn có những thói quen của người ảnh hưởng không? Nếu muốn ảnh hưởng ai đó, dù chỉ một người, có lẽ bạn nên bắt đầu khiêm tốn bằng cách ảnh hưởng chính bản thân mình trước.

Lãnh đạo là nghệ thuật truyền cảm hứng cho người khác để họ có thể bay cao, bay xa, và đạt được những thành tựu vượt xa giới hạn mà họ có thể đặt ra cho bản thân mình. Và người lãnh đạo làm tất cả những chuyện đó vì một lợi ích lớn, lợi ích chung cho cộng đồng, xã hội. Lãnh đạo chẳng liên quan gì đến chức danh. Lãnh đạo cũng chẳng liên quan gì đến quyền lực hay cấp bậc. Nếu bạn đang có nhân viên hay cấp dưới làm việc dưới quyền hay báo cáo cho mình, điều đó không hề có nghĩa là bạn thành lãnh đạo. Và việc bạn lãnh lương cao hay mới được tăng lương lại càng chẳng liên quan gì đến việc bạn trở thành lãnh đạo. Lãnh đạo thực thụ ảnh hưởng và thay đổi người khác trở thành phiên bản tốt nhất của họ. Lãnh đạo là ảnh hưởng xã hội, không phải là tước vị. Hãy nhớ điều này nhé. Lãnh đạo đôi khi chẳng có tên trên danh thiếp hay sơ đồ tổ chức công ty. “Nếu hành động của bạn truyền cảm hứng cho người khác ước mơ xa hơn, học hỏi nhiều hơn, hành động tích cực hơn, và do đó trở thành người có ích hơn, bạn mới thật sự trở thành lãnh đạo” – John Quincy Adams đã từng nói như thế. Vậy thì không có ai làm việc dưới quyền mình, không có ai báo cáo cho mình, bạn cũng có thể trở thành lãnh đạo. Không phải CEO nào cũng là lãnh đạo, nhưng bất cứ người tạp vụ nào cũng có khả năng trở thành lãnh đạo. Muốn biết mình có tố chất lãnh đạo hay không, bạn thử hỏi mình những câu hỏi sau đây. 1. Do you go above and beyond? – Bạn có phải là người luôn cố gắng làm tốt hơn, nhiều hơn có thể? Người bình thường dù giỏi cách mấy cũng chỉ làm đúng nhiệm vụ được giao, không hơn không kém. Lãnh đạo thì ngược lại. Họ xem bản mô tả công việc của mình là công việc tối thiểu cần làm, là bàn đạp để vươn đến những thành tựu phi thường hơn nữa. Lãnh đạo xem vai trò của mình là tạo ra giá trị cộng thêm, và họ không ngừng tạo ra giá trị mới dù ở đâu và vào bất cứ lúc nào. 2. Are you confident? – Bạn có tự tin? Nhiều người khi thấy người khác giỏi hơn, tài hơn thì cảm thấy họ là mối đe doạ cho mình. Lãnh đạo thì nhìn tài năng là thấy tài sản. Người lãnh đạo luôn muốn làm được nhiều thứ hay ho hơn, và vì vậy họ cần vận động được nguồn lực từ bất cứ nơi nào. Lãnh đạo sống với đội ngũ. Họ chẳng sợ hay giấu diếm việc mình cần giúp đỡ. 3. Are you optimistic? – Bạn có lạc quan? Người chỉ biết theo sau thì nhìn thấy giới hạn trong mọi vấn đề. Lãnh đạo thì nhìn đâu cũng thấy tiềm năng. Khi chuyện chẳng thành, người lãnh đạo không ủ rũ trong quá khứ. Họ đâu có thời gian. Họ bận phải làm cho mọi thứ tốt hơn lên. 4. Are you open to change? Bạn có sẵn sàng thay đổi? Người bình thường chỉ muốn ngày ngày như mọi ngày. Họ sợ tất cả mọi sự thay đổi. Lãnh đạo nhìn thấy cơ hội mới trong mọi sự thay đổi, thấy hàng vạn điều phải cải tiến, và câu hỏi đầu môi của họ là “What’s next? Tiếp theo sẽ làm gì?” 5. Are you decisive? Bạn có quyết đoán? Người bình thường rất sợ làm sai, và càng sợ thì càng tránh phải hành động để khỏi phạm vào bất cứ sai lầm gì. Người lãnh đạo dám làm dám chịu. Họ đưa ra quyết định, chịu trách nhiệm về quyết định của mình, và nếu sai thì nhanh chóng nhận lỗi và sữa chữa. Họ chẳng bao giờ đổ lỗi cho ai. 6. Are you unflappable? Bạn có điềm tĩnh? Nhiều người gặp chút rắc rối trong công việc là hốt hoảng, buông xuôi. Mới gặp chút khó khăn là vội vội vàng vàng bỏ cuộc. Người lãnh đạo biết trước sẽ có thử thách khó khăn, biết kế hoạch dù có chuẩn bị kỹ thế nào cũng sẽ có điều bất ngờ không đoán được. Và họ cứ tỉnh bơ, giải quyết, tháo gỡ, và làm tiếp. 7. Are you humble? Bạn có đủ khiêm tốn? Kẻ mưu cầu chạy theo ánh hào quang, người lãnh đạo mỉm cười khiêm tốn. Họ chẳng bao giờ cho phép mình hành xử kiểu mình giỏi hơn người. Vì vậy, khi cần họ cũng nhảy ào vào, xắn tay áo và cật lực làm như bao nhiêu người khác. Họ chẳng bao giờ bắt ai phải làm gì mà bản thân mình không sẵn sàng tự nguyện đứng ra làm. 8. Are you passionate? Bạn có đủ đam mê? Người bình thường xem công việc là lao động nghĩa vụ. Họ đi làm, chờ cho hết giờ để về nhà bắt đầu đời sống thật của mình. Người lãnh đạo yêu thích công việc mình làm, xem nó là một phần của cuộc sống, của con người thật. 9. Are you motivated from within? Bạn có tự tạo cảm hứng cho bản thân? Kẻ theo sau tìm cảm hứng từ bên ngoài như lên chức, tăng lương, bằng khen, công nhận…. Người lãnh đạo chẳng màn. Họ chỉ thích đạt được những thành tựu mang lại lợi ích cho con người. Họ chỉ muốn biết bạn là ai, bạn giúp được gì. Họ chẳng quan tâm đến chức vị mà bạn ghi trên danh thiếp. 10. Are you focused on people? Bạn có tập trung vào con người? Kẻ theo sau chỉ chăm chăm vào việc mình được lợi gì. Người lãnh đạo hiểu rằng muốn làm được phải cần nguồn nhân lực. Không biết thì họ học. Không giỏi thì họ tìm người khác gíup mình. Đối với họ sự phi thường cần cộng hưởng của tài năng, và họ luôn tìm kiếm, nuôi dưỡng, và trọng dụng nhân tài. Bạn là ai? Kẻ mãi mãi theo sau hay là người dẫn dắt? Và đừng quên rằng lãnh đạo vốn không tên….

Nhiều bạn inbox hỏi bản thân thường bị rơi vào “vũng lầy cảm xúc”. Có khi chuyện cũng chẳng to tát gì, nhưng cảm giác bị người khác chống lại, phản bội, nghi ngờ, vv làm ta hụt hẫng, chán nản, và thế là ta muốn bỏ hết tất cả, muốn xa lánh tất cả, vì trên đời này chẳng ai hiểu được ta. Con người ai cũng đều bị hoàn cảnh và cảm xúc chi phối. Hồi còn trẻ tôi vẫn thế. May mắn là trên hành trình cuộc sống, tôi đã được học được những bài học giúp mình lướt qua khỏi những “vũng lầy”. Chia sẻ xem có giúp được các bạn không nhé. 1. Know what you are meant to do in life – Biết mục đích sống của bản thân là gì: câu hỏi đầu tiên và quan trọng nhất trong mọi vấn đề bao giờ cũng bắt đầu bằng Why – tại sao. Tại sao ta lại có mặt ở đây? Tại sao ta sinh ra trong cõi đời này? Tại sao ta làm việc cật lực mà vẫn không hạnh phúc? Khi tìm ra được mục đích sống của mình, bạn mới thật sự bắt đầu cuộc sống. Hành trình trả lời câu hỏi why – tại sao thật ra không dễ chút nào. Nó đòi hỏi ta phải quay lại chất vấn chính mình, đối thoại với chính mình, im lặng lắng nghe chính mình…. Đây không phải là chuyện của một ngày, hai ngày. Đừng vội vã! Hãy bắt đầu câu hỏi, và hãy nhẹ nhàng đối thoại với bản thân. Khi câu hỏi được đặt ra, câu trả lời sẽ xuất hiện. 2. Know what you are supposed to do each day – Biết mình cần phải làm gì mỗi ngày: khi hiểu được tại sao, người ta sẽ biết phải làm gì. Mọi việc làm của ta lúc này đều hướng về phục vụ mục đích sống của ta. CEO của Apple, Tim Cook, trong một phát biểu với sinh viên đại học Glasgow đã nói thế này “Don’t work for the money. If you work for the money, you will wear out fast, or you’ll never make enough and you will never be happy – Đừng làm chỉ vì đồng tiền. Nếu bạn làm vì tiền, bạn sẽ mệt mỏi, hoặc tiền chẳng bao giờ là đủ, và rồi bạn chẳng hạnh phúc chút nào.” Ông khuyên sinh viên nên tìm ra giao điểm giữa đam mê của bản thân và mong muốn làm được điều gì đó có ích để phục vụ cộng đồng, phục vụ con người. 3. Be the author of your own rule book – Viết câu chuyện của chính mình: đã là con người, ta thường hay bị ảnh hưởng bởi mọi người xung quanh. Ta có thể học từ họ, lắng nghe và suy ngẫm những điều người khác chia sẻ, nhưng đừng bao giờ ép mình phải sống theo người khác. Mỗi người có một câu chuyện rất riêng, một cuộc sống và hoàn cảnh rất riêng. Và ta thật ra chỉ có thể giữ vững được những nguyên tắc do ta đặt ra cho chính bản thân mình. Khi biết mình sống vì điều gì, biết mình hôm nay cần phải làm gì để hoàn thành mục đích sống đó, biết mình phải làm theo cách rất riêng nào, mọi cảm xúc tiêu cực, sự chỉ trích, hay dèm pha của người khác thật ra là chẳng liên quan gì đến cuộc sống của tôi. Hãy để cho tác giả của những cảm xúc tiêu cực ấy tự họ phải giải quyết vấn đề của họ.

Đọc một bài hay về các giai đoạn trong sự nghiệp của một con người trên báo Time. Tóm tắt và chia sẻ lại cho các bạn tham khảo nhé. GIAI ĐOẠN 1 – GIAI ĐOẠN ĐI TÌM CẢM HỨNG: - Thời gian: 3 năm đầu đi làm - Tính chất: đây là giai đoạn khám phá và tìm hướng đi cho bản thân. Trong giai đoạn này, bạn học hỏi và phát triển kiến thức. - Lời khuyên cho giai đoạn này: giá trị của bạn trên thị trường lao động chủ yếu dựa vào tiềm năng. Do đó, việc quan trọng nhất bạn cần làm là tìm ra thế mạnh, điều bạn quan tâm, yêu thích, và tập trung học kỹ năng. Nên thử nhiều loại công việc khác nhau để tìm hiểu. Nên hỏi và lắng nghe nhận xét của người mentor, thầy cô giáo, bạn bè về điểm mạnh, điểm yếu của bản thân. Hãy sử dụng thời gian này để tạo sự hiện diện của mình trên thị trường, rèn luyện kỹ năng, cải tiến điểm yếu, phát triển kiến thức. Chỉ có như vậy bạn mới có thể phát huy tiềm năng của mình và tạo ra được giá trị cho công ty trong tương lai. Nên học các kỹ năng sống mà ngành nào cũng yêu cầu như viết, tư duy phản biện, lắng nghe tích cực, giải quyết vấn đề, hợp tác hiệu quả với người khác…. Bạn cũng đừng quên cuộc sống bên lề công việc. Nên dành thời gian xây dựng những mối quan hệ bạn bè có ý nghĩa, xây dựng thói quen sống lành mạnh, tham gia vào các hoạt động mà mình ưa thích. Những kỹ năng này, cùng với kỹ năng làm việc, sẽ giúp bạn thành công trong tương lai. GIAI ĐOẠN 2 – GIAI ĐOẠN HỨA HẸN - Thời gian: từ 3 đến 10 năm tiếp theo - Tính chất: đây là giai đoạn giá trị của bạn được công nhận qua mức lương, sự thăng tiến, được giao những nhiệm vụ quan trọng và gặp gỡ những người mentor giỏi. - Lời khuyên cho giai đoạn này: tiếp tục tìm hiểu những tài năng và vấn đề mình quan tâm, nhưng cũng bắt đầu phát triển những kỹ năng chuyên môn đặc biệt. Và nhớ là hãy cống hiến, đóng góp nhiều giá trị cho công ty mà mình làm việc. Một trong những muc tiêu của giai đoạn này là chứng minh sự tín nhiệm của cấp trên dành cho tiềm năng của bạn. Hãy chứng tỏ mình là người có thể làm được, luôn hoàn thành công việc được giao đúng thời hạn, chất lượng công việc tốt hơn mong đợi dù đó là nhiệm vụ gì, và luôn hỏi những câu hỏi cần thiết nhất. Mục tiêu thứ 2 của giai đoạn này là định vị mình cho tương lai bằng cách luân chuyển công việc qua những vị trí khác nhau, và môi trường khác nhau. Bạn nên hỏi mình những câu hỏi sau. Một là bạn quan tâm đến vị trí làm kinh doanh hay vị trí hỗ trợ. Hai là bạn có kỹ năng và thích quản lý đội ngũ không. Câu trả lời sẽ đến sau một thời gian trải nghiệm công việc khác nhau, công ty khác nhau, hay ngành nghề khác nhau. Đây là giai đoạn phát triển kỹ năng và quản trị sự nghiệp của mỗi người. GIAI ĐOẠN 3 – GIAI ĐOẠN CẤT CÁNH - Thời gian: 10-20 năm tiếp theo - Tính chất: uy tín và kinh nghiệm thực tế giúp bạn trở nên nổi tiếng trên thị trường. - Lời khuyên cho giai đoạn này: đây là lúc giá trị thật của bạn quan trọng hơn tiềm năng. Đây là lúc bạn gặt hái thành công nhờ vào kinh nghiệm, trải nghiệm, vị thế, kỹ năng, và chuyên môn. Các công ty trong và ngoài ngành sẽ luôn để ý đến bạn. Ngoài tiếng tăm trên thị trường, đây cũng là giai đoạn bạn xây dựng đội ngũ. Có trở thành lãnh đạo cấp cao được hay không là do kỹ năng phát triển và quản trị đội ngũ của bạn trong giai đoạn này. Nên xây dựng vị thế của mình là nam châm thu hút nhân tài, người xây dựng văn hoá tích cực trong công ty, làm cho nhân tài khắp nơi đều muốn qui tụ, và nhờ vậy mà bạn phát triển được một đội ngũ hiệu quả. Giai đoạn này là lúc bạn mở lòng ra giúp đỡ, hỗ trợ phát triển người khác, trở thành một người lãnh đạo luôn tích cực, quan tâm, và giúp đỡ nhân viên hay đồng nghiệp của mình. Bạn càng làm tốt việc mở lòng bao nhiêu bạn càng được sự ủng hộ và giúp đỡ để thăng tiến tiếp theo trong nghề nghiệp bấy nhiêu. Điều này cũng làm cho bạn hài lòng, cân bằng hơn trong cuộc sống của mình. Thử suy nghĩ và chiêm nghiệm xem nhé. Chúc cả nhà cuối tuần vui vẻ!

Đừng bao giờ đổ lỗi là mình sinh ra vốn không thông minh nên chẳng thể thành công trong sự nghiệp. Khi IQ không cao, người ta vẫn thành công được. Một nghiên cứu mới nhất của đại học Stanford cho biết thành công liên quan chủ yếu đến thái độ, hay nói một cách kỹ thuật hơn là tư duy của một con người – đóng hay mở. Người có tư duy đóng (fixed mindset) tin rằng họ là họ, vậy đó, đã đóng khung, chịu không chịu thì thôi, không thể thay đổi được. Điều này làm cho họ rất khó khăn khi phải đối mặt với thử thách hay đối diện với những điều có vẻ như là to lớn quá, bản thân họ không giải quyết nổi, làm cho họ cảm thấy mất hy vọng hay bất lực. Ngược lại, người có tư duy mở và cầu tiến (growth mindset) tin rằng chỉ cần mình cố gắng, thay đổi là có thể tiến bộ hơn. Với thái độ này, dù IQ có thấp hơn, họ vẫn trở nên thành công hơn so với kẻ bảo thủ. Người cầu tiến, họ vui vẻ chấp nhận thử thách, xem thử thách như cơ hội để họ học hỏi được những cái hay cái mới. Khi gặp khó khăn hay thất bại, thái độ của người có tư duy mở là “Ồ cách này không xong. Vậy mình thử cách khác.” Đối với họ, thất bại chỉ là thông tin cần xử lý. Tuy nhiên, dù hiện tại tư duy của bạn đang đóng hay mở, bạn cũng nên thử thay đổi hay phát triển tư duy của mình hơn nữa xem sao. Chia sẻ với các bạn những cách tiếp cận sau giúp các bạn hướng về tư duy ngày càng cầu tiến: 1. Don’t stay helpless – Đừng bị kẹt vào sự bất lực: người ta ai cũng có lúc thật nản lòng vì thất bại, vì bị từ chối, vì bị coi thường, vì không được người ta trọng dụng…. Walt Disney bị đuổi khỏi Kansas City Star vì thiếu trí tưởng tượng và không có sáng kiến. Oprah Winfrey bị cho nghỉ việc tại đài truyền hình Baltimore vì đưa quá nhiều cảm xúc vào chương trình. Henry Ford phá sản 2 công ty xe hơi trước khi thành công với Ford. Steven Spielberg không được nhận vào trường nghệ thuật điện ảnh USC mặc dù đã xin đăng ký nhiều lần. Bạn cứ nghĩ xem. Nếu họ là những người có tư duy đóng, tư duy bảo thủ, có lẽ họ đã nản lòng, mất hy vọng, và từ bỏ tất cả. 2. Be passionate – Luôn tràn đầy đam mê: trong đời rồi sẽ có người giỏi hơn ta, khôn hơn ta, lanh hơn ta, nhưng dù có thua một chút về tài năng, bạn vẫn có thể bù đắp lại bằng niềm đam mê vô bờ bến. Đam mê khiến cho ta không ngừng theo đuổi sự tiến bộ, làm cho ta cố gắng mỗi ngày để làm một việc gì đó tốt hơn. Warren Buffet khuyên bạn tìm niềm đam mê của mình bằng công thức 5/25. Viết ra 25 điều bạn quan tâm, thích thú nhất. Sau đó gạch bỏ dần 20 điều mà bạn có thể bỏ được. 5 điều còn lại có lẽ liên quan đến những gì bạn đam mê theo đuổi nhất. 3. Take action – Hành động: người có tư duy mở chẳng dũng cảm hơn người khác đâu. Họ cũng sợ, cũng xám mặt trước mỗi quyết định trong đời. Có điều, họ hiểu rằng sợ hãi hay lo lắng là những cảm giác làm tê liệt một con người. Và thế là họ cứ hành động. Họ biết rằng sẽ chẳng bao giờ có một thời khắc hoàn hảo nhất. Vậy nên chờ đợi làm gì? Cứ làm thôi! Nhờ thế mà mọi lo lắng sợ hãi được huyển hoá thành năng lượng tích cực khi hành động. 4. Then go the extra mile – Luôn cố gắng hơn chút nữa: người cầu tiến luôn hết mình, dù đó là ngày tồi tệ nhất trong đời họ. Bruce Lee từng nói “Nếu bạn đặt ra giới hạn với những gì bạn có thể làm, giới hạn này sẽ len lỏi vào công việc của bạn, thái độ của bạn, vào cả con người bạn. Cuộc sống không có giới hạn. Chỉ có những thời đoạn bão hoà. Nhưng bạn không thể dừng ở đó. Bạn cần phải vượt qua và tiếp tục vươn lên.” Nếu mình không tốt hơn một chút mỗi ngày, thực tế là mình đang tệ hơn một chút mỗi ngày. 5. Be flexible – Thái độ linh hoạt: ai trong đời mà không gặp phải khó khăn, chông gai, hay hoàn cảnh không như ý. Người có tư duy mở vui vẻ coi như pha. Chẳng có điều gì có thể kéo họ lại. Khi có thay đổi, khi không được như ý, khi khác xa dự đoán, họ linh hoạt giải quyết và tiếp tục bước đi. Và họ chẳng bao giờ phàn nàn. Người có tư duy mở nhìn thấy cơ hội thử thách mình, giúp mình tiến bộ hơn trong mọi hoàn cảnh. Đọc xong, dù bạn thấy tư duy mình đang đóng hay đang mở cũng không sao. Điều gì cũng có thể thay đổi. Tư duy cũng vậy!

Phóng viên KH&PT đã có cuộc trao đổi với chị Nguyễn Phi Vân, Chủ tịch của Vietnam Angel Network, đơn vị tổ chức Future U về chặng đường đào tạo và nuôi dưỡng như những công dân tương lai bắt kịp với thế giới. Xin chị cho biết cơ duyên nào đã đưa chị đến với chương trình Future U? Là người hoạt động trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và giáo dục, tôi thường xuyên trăn trở về thế hệ tiếp nối. Đứng ở góc độ kinh tế sáng tạo, việc xúc tiến các hoạt động startup, đầu tư là quan trọng. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở cái ngọn của kinh tế sáng tạo bằng các hoạt động hiện tại, thiếu đầu tư dài hạn vào nền tảng và thế hệ tương lai, kinh tế quốc gia sẽ không bao giờ phát triển vững bền. Vì vậy, trong khi mọi người đang làm rất tốt các hoạt động cần thiết trên bề mặt, tôi quan tâm hơn đến các hoạt động giáo dục sáng tạo cho thế hệ tiếp nối. Future U là chương trình được khai sinh tất yếu từ mong muốn này. Có 2 nền tảng quan trọng tôi đặt vào Future U. Thứ nhất, là luyện tập kỹ năng sáng tạo, doanh chủ cho thế hệ trẻ qua cách tiếp cận startup dự án thật, học các kỹ năng quan trọng của thế kỷ 21 như sáng tạo, tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm, khả năng cộng tác qua một dự án thực tế, thử nghiệm, nhận ra, hiệu chỉnh và thay đổi. Đây mới là cách học của tương lai. Việc lên lớp ngồi im nghe giảng bài thụ động đã quá lạc hậu so với thời thế mới. Nếu chúng ta cứ tiếp tục hình thức giáo dục này là chúng ta đang hại các em, tạo ra những con người không có khả năng hội nhập. Hai là, trong tương lai của 4.0, khi công nghệ, tự động hoá, AI – trí tuệ nhân tạo lên ngôi, điều duy nhất có thể giữ cho nhân loại còn giá trị là trái tim, là tình yêu, là khả năng thấu cảm và tử tế giữa người với người. Nếu không, ta sẽ chỉ là một phiên bản lỗi của robot. Vì vậy, Future U tập trung vào giải quyết các vấn đề xã hội, cộng đồng, trong khuôn khổ của 17 mục tiêu phát triển của Liên Hiệp Quốc. Khi các bạn trẻ qua dự án học được cách quan tâm, thấu cảm, tìm giải pháp giúp đỡ người xung quanh mình một cách thiết thực nhất, đó là khi các em học làm người. Trong thời gian tham gia chương trình, chị có kỉ niệm gì có thể chia sẻ với báo KH&PT? Trong chương trình có hai bạn trẻ rất đặc biệt đến trực tiếp chia sẻ với tôi về lý do tại sao các em tham gia. Bạn thứ nhất là học sinh giỏi cấp 2 trường chuyên, sau khi thấy bạn mình khóc nức nở vì chỉ được 8 điểm trong một môn học, và sau khi đọc quyển sách Tôi, Tương Lai, Thế giới, đã hoàn toàn thay đổi hoàn toàn cách em tiếp cận với thế giới. Em xem nhẹ hơn điểm số, mở rộng thế giới quan, học bằng cách tham gia các chương trình xã hội, cộng đồng thực tế. Em cũng bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn về các môn nghệ thuật, sáng tạo, kỹ năng xã hội một cách tích cực. Khi em đến cảm ơn tôi vì đã cho em một cuộc đời rất khác với Future U, đó thật sự là giây phút đầy xúc động. Bạn trẻ thứ hai lại còn đặc biệt hơn, là học sinh giỏi chuyên toán và được đặc cách chỉ học để thi làm quán quân các cuộc thi toán, không cần học môn gì khác. Em trở nên chán nản, buồn bã, không tìm thấy niềm vui gì trong cuộc sống. Cũng sau khi đọc cuốn Tôi, Tương lai, và Thế giới, em quyết định thay đổi hoàn toàn cuộc sống hiện tại của mình, xin gia đình và nhà trường được trở về cuộc sống bình thường, học tất cả các môn, chơi thể thao lại, chơi đàn guitar lại, tham gia tích cực các hoạt động xã hội và cộng đồng, trở nên vui vẻ và hạnh phúc. Khi em kể cho tôi nghe câu chuyện này ngày đầu tiên em tham gia Future U, tôi sững sờ muốn khóc khi em nói “Em cám ơn cô đã cho em cuộc sống”. Tôi nghĩ, dù là ai, làm gì, mong ước cuối cùng của tất cả phụ huynh là con em mình hạnh phúc, bình an, và thành công trong tương lai. Điều đó không có gì là sai. Nhưng cách bức ép, gây áp lực, bắt buộc các em phải thực hiện giấc mơ chưa chạm tới của chính phụ huynh, vì bất kỳ lý do gì, là cực kỳ sai trái. Mỗi người chúng ta đều là một cá thể có khả năng và mơ ước khác nhau. Tôi mong phụ huynh sẽ là những người hướng dẫn đầy yêu thương, tin vào các em, ủng hộ và cho phép các em được sống với chính mình, được thử nghiệm, thất bại, thành công theo cái cách của chính mình. Chỉ như thế, các em mới có thể lớn lên, có thể hội nhập vào tương lai bất định mà chính phụ huynh chúng ta cũng chưa hiểu sẽ ra sao. Chị cảm nhận các đội tham dự đã thay đổi như thế nào từ lúc bắt đầu tham gia chương trình? Dự án, cuối cùng cũng chỉ là dự án. Tôi thật ra không quan tâm đến đội thắng thua, đội hay đội dở. Điều làm tôi ấn tượng nhất là nhìn thấy vô vàn sắc màu của từng cá nhân, từng đội ngũ tham gia. Sự thể hiện của các em, dù là cãi nhau bất đồng ý kiến, dù là thái độ không hợp tác, dù là kiểu cách kiêu ngạo, lo sợ, thiếu tự tin, hay niềm vui, sự hân hoan, sự đoàn kết, vv, đều là hiện tượng. Qua đó, chúng tôi đưa ra lời khuyên, tạo môi trường, hướng dẫn cách em cách cùng chung sống, cùng làm việc, cùng phấn đấu vì một mục tiêu chung, các đồng cảm, thấu cảm với bạn bè, người xung quanh, học cách làm người tốt bằng cách thay đổi chính bản thân mình trước. Và có thể nói tôi tự hào nhất là nhìn thấy từng em, từng đội lớn lên mỗi ngày qua dự án. Kết quả cuối cùng của từng dự án là gì, cuối cùng không còn quá quan trọng. Giáo dục, chẳng phải là để tạo ra những con người có ích cho xã hội sao? Và điều đó, phải bắt đầu từ sự thay đổi thái độ, cách tiếp cận và hành động của mỗi cá nhân, đội nhóm. Chị ấn tượng với dự án nào nhất? Tôi, cũng như tất cả các giám khảo, mentor của chương trình đều là những người có trải nghiệm phong phú. Do đó, chúng tôi không ấn tượng với giải pháp quá xuất sắc, vì các em đều còn là học sinh cấp 2. Điều chúng tôi ấn tượng là mức độ quan tâm các vấn đề xã hội cực kỳ thực tế của các em. Nếu ai tham gia các buổi trình bày của các em, sẽ thấy rất nhiều vấn đề thực tế của xã hội bày ra trước mắt, từ rác thải, ô nhiễm, cách đối xử bất công của phụ huynh, thầy cô, đến các vấn đề về sức khoẻ tâm lý, hướng nghiệp, vv. Khi các em đưa ra vấn đề, thật sự tham gia nghiên cứu, thấu hiểu vấn đề, thấu cảm đối tượng để đưa ra giải pháp, tôi thật sự ấn tượng và ấm áp khi hiểu rằng, thế hệ tiếp nối của chúng ta thật ra không thờ ơ, rất quan tâm đến cộng đồng, xã hội, và thật lòng muốn tham gia giải quyết các vấn đề đó. Nếu chúng ta có những trái tim nóng của một thế hệ tiếp nối, chỉ cần cho các em thêm cách công cụ giải quyết vấn đề, các em rồi sẽ là những nhà sáng tạo giải quyết các vấn đề của tương lai. Vì thế, những dự án Future U mùa một chỉ là sự khởi đầu của một hành trình xây dựng những người trẻ hội nhập, sáng tạo và tử tế. Chị có bài học gì rút ra cho bản thân sau khi tham gia chương trình này? Đây là lần đầu tiên chúng tôi thử nghiệm chương trình sáng tạo xã hội một cách có hệ thống và bài bản, phát triển bền vững cho học sinh cấp 2, 3. Tôi tự hào vì mình kết nối được với các em, cảm thấy được truyền cảm hứng từ chính các em để có niềm tin hơn vào tương lai nhân ái. Tôi thật sự rất bất ngờ với sự chuyên nghiệp, tinh thần làm việc, và sự sáng tạo của các em. Bài học tôi rút ra cho bản thân là, người lớn chúng ta cần tin vào các em hơn, nên cho các em không gian để làm những điều tưởng chừng như không thể. Chị muốn nhìn thấy Future U nói chung và các thành viên Future U trong 5 năm nữa như thế nào? Tôi tin rằng qua một chương trình dài hạn, ý nghĩa, và có sự đầu tư đúng mức vào kiến thức, kỹ năng, phương pháp, và sự hỗ trợ của các đối tác đồng tổ chức, các lãnh sự, các mentor, chúng tôi đã trang bị cho các em nền tảng cơ bản và quan trọng nhất để có thể tiếp tục xác định vấn đề, đưa ra giải pháp cho vấn đề, dù là vấn đề cá nhân, gia đình, cộng đồng hay xã hội trong tương lai. Từ đó, chúng ta sẽ có những nhà phát minh, nhà sáng tạo, nhà hoạt động xã hội, doanh nhân, chuyên gia có tâm và có tầm hơn trong tương lai. Nếu dừng lại ở cái mốc 5 năm, tôi mong sẽ nhìn thấy các em tự mình tìm ra hành trình hạnh phúc của chính mình, tự mình tìm ra các vấn đề muốn giải quyết và tự tin triển khai các dự án mà các em mong muốn. Với tình hình Covid-19 như hiện tại, Future U dự kiến sẽ tổ chức như thế nào trong thời gian tới? Hiện nay các em đang trong quá trình gọi vốn cộng đồng cho dự án của mình qua các nền tảng gọi vốn online. Do đó, các đội sẽ chỉ cần làm việc online trong mùa dịch. Bài học về marketing để gọi vốn cộng đồng thành công sẽ dạy cho các em cách trình bày dự án, cách thuyết phục nhà đầu tư, cách xúc tiến marketing và cách đội ngũ cộng tác sát cánh bên nhau để hiện thực hóa dự án của mình. Tôi nghĩ, đến rất nhiều startup hiện tại còn chưa làm được như các em. Ngoài ra, đây cũng là cách để hướng dẫn các em cách làm việc từ xa rất quan trọng cho thế hệ công dân toàn cầu sau này sẽ làm việc xuyên quốc gia, trực tuyến, dù ở nơi nào trên thế giới. Cuối cùng, một thế hệ mới mà chị mong muốn được nhìn thấy sẽ có chân dung ra sao? Chúng tôi mong muốn nhìn thấy một thế hệ Việt Nam mới, là những công dân toàn cầu đầy sáng tạo và lòng nhân ái, đại diện cho một Việt Nam đáng tự hào của tương lai. Cảm ơn chị rất nhiều. https://khoahocphattrien.vn/chinh-sach/future-u-hanh-trinh-xay-dung-nhung-nguoi-tre-hoi-nhap-sang-tao-va-tu-te/20200401100016775p1c785.htm?fbclid=IwAR3L0YIC4MAJl3bD1DLMi9HtS29jFmcTWlCBqDPASxxDJ2LQ2NDr1r6XALI

Khi nhân loại chuyển hết lên đám mây, khi tương tác nghề nghiệp không còn biên giới vật lý, và khi thế giới ảo trở thành kênh tương tác sôi nổi nhất, thì một trong những kỹ năng ít ai nhắc đến từ trước đến nay, kỹ năng viết, lại trở thành một trong những kỹ năng quan trọng của thế kỷ 21. Ở đây, tôi không nói về việc viết văn hay trở thành ngòi bút chuyên nghiệp. Writing skill – kỹ năng viết là cách tiếp cận quan trọng để thể hiện quan điểm, ý kiến, đề xuất, để trình bày mong muốn và cảm xúc của bản thân trong công việc. Vì vậy, nếu là người đi làm, dù làm thuê hay làm chủ, đều nên rèn luyện kỹ năng viết. Rất nhiều bạn ib nhờ tôi chỉ cho cách viết. Tôi không phải là người được học và viết chuyên nghiệp, và vì vậy, tôi không bàn vào chuyên môn. Tuy nhiên, đứng từ góc độ của người viết có trải nghiệm cho công việc, trong việc xuất bản sách kỹ năng, tôi xin chia sẻ góc nhìn cá nhân như sau, vì hy vọng sẽ giúp cho các bạn tìm ra cách tiếp cận cho bản thân mình. 1. Don't write. It's not a job. Express your emotion! Đừng viết. Đừng xem đó là công việc. Hãy thể hiện cảm xúc: không biết bao nhiêu lần tôi bị đặt câu hỏi chị có team mấy người viết FB cho chị. Tôi cười, nói có 1, là một mình tôi. Tôi không có kế hoạch, chủ đề, thư viện bài viết hẹn giờ đăng tải, vì tôi không làm truyền thông. Tôi chỉ có thể viết khi có cảm xúc thật về một vấn đề nào đó, theo chủ đề xuất hiện tại thời điểm viết, để thể hiện cảm xúc và quan điểm cá nhân. Khi bạn không phải là ngòi bút chuyên nghiệp, không có kỹ thuật khóc như diễn viên khi cần diễn, thì công cụ viết mạnh mẽ nhất bạn có chính là cảm xúc thô ráp, mộc mạc, phong phú, nguyên bản nhất của cá nhân. 2. The message – thông điệp: có bao giờ bạn đọc, hay nghe người khác nói loanh quanh một vòng trái đất xong vẫn chưa hiểu người ta muốn nói gì? Thiệt tình là tôi gặp hơi bị nhiều. Và trong rất nhiều trường hợp đối với team, tôi yêu cầu ngưng, yêu cầu các bạn sắp xếp lại suy nghĩ rồi quay lại trình bày ngắn gọn dễ hiểu. Dù là nói, hay là viết, thì mục tiêu là giao tiếp. Nếu đã là giao tiếp, mà trình bày xong người khác không hiểu mình muốn gì, thì đã thất bại rồi. Do đó, tôi luôn bắt đầu từ thông điệp chính, xác định rất rõ, viết ra, chỉnh sửa cho đến khi hài lòng về thông điệp chính của mình, rồi mới bắt đầu phát triển bài viết xung quanh thông điệp đó. Rồi luôn luôn quay lại để kiểm tra xem mình có dài dòng lang man khỏi thông điệp chính hay không. What is your key message? 3. Write for your readers, NOT you – Viết cho người đọc, không phải cho cá nhân: trừ phi bạn viết để dành cất vô hộp chơi cho vui, viết là để cho người khác đọc. Vì vậy, cần đặt nhu cầu người đọc lên trên hết. Họ thích dài hay ngắn, ngôn ngữ hoa mỹ, phức tạp hay đơn giản, thích kể chuyện loằn ngoằn hay ngắn gọn gạch đầu dòng, thích nói thẳng hay nói cong, vv và vv. Người đọc, họ đọc theo ngôn ngữ và cách của họ. Vì vậy, nếu không quan tâm đến cách họ tiếp nhận, không thấu cảm và tìm ra cách dễ nhất để chạm vào họ, viết gì cũng vô ích khi người ta không đọc. Do đó, cần nghiên cứu về đối tượng đọc của mình, liên tục thử nghiệm những cách tiếp cận khác nhau và ứng dụng cách hiệu quả nhất. Viết là kỹ năng khó, phát triển theo thời gian. Vì vậy, nếu muốn viết được, thì phải luyện viết mỗi ngày. Không có kỹ năng nào như cây đũa thần, chạm vào đã giỏi. Muốn làm tốt, phải khổ luyện, và thay vì ngồi đó bàn lý thuyết, thì cứ đặt bút xuống viết, xem phản ứng của người đọc, rồi hiệu chỉnh mỗi ngày. Writing is a learned skill – Viết là kỹ năng học được. Cứ luyện tập, rồi bạn sẽ viết giỏi lên lúc nào không hay biết.