Nếu cảm thấy mình loay hoay trong năm 2020, có lẽ bạn cần dành vài ngày đầu năm để reset lại tư duy và cách tiếp cận của bản thân. Ai cũng có lúc loay hoay. Ai cũng có khi mắc kẹt trong chính cái bẫy tư duy mà ta tự đặt ra. Ai rồi cũng có lần đóng khung giới hạn trong cái hộp xinh xinh để gởi tặng cho bản thân mình. Nếu 2020 là như thế, phải chăng ta có thể làm gì đó để giải thoát chính ta trong năm 2021? Các bạn thử suy nghĩ những cách tiếp cận này nhé. 1. Adopt a growth mindset - Xây dựng tư duy mở: chuyện này tôi nhắc rất nhiều lần trong các status của mình. Và tôi thường không làm việc được với người suốt ngày chỉ biết nói ‘không được đâu chị ơi’. The key to success is how you approach obstacles - Chìa khoá thành công là cách bạn giải quyết trở lực. Nếu chỉ ngồi đó nghĩ ra 1001 lý do không cách nào làm được thì thôi cứ ngồi đó loay hoay, đừng trách sao mình bất lực, không thay đổi được tương lai hay vận mệnh cuộc đời mình. Còn nếu muốn thay đổi, đừng nói ‘Tôi không làm được. Đây không phải sở trường của tôi. Hãy thử hỏi ‘Mình có thể làm gì để phát triển khả năng này?’ Chỉ cần thay đổi cách tư duy theo hướng luôn tồn tại giải pháp và giải pháp bắt đầu từ chính ta chứ chẳng phải là ai khác, bạn rồi sẽ đổi đời. 2. Draw a mind map action plan for 2021 - Vẽ sơ đồ tư duy kế hoạch hành động cho năm 2021: năm nào tôi cũng đi xa, dành thời gian để đánh giá lại bản thân và chuẩn bị kế hoạch cho năm mới. Mind map năm nay của tôi ở giữa là 2021, xung quanh vẽ các nền tảng khác nhau quan trọng với tôi trong cuộc sống. Có business, có cuộc sống gia đình, xã hội, sức khỏe, giải trí, và phát triển bản thân. Từ mỗi nền tảng, tôi vẽ những hành động cụ thể mình cần phải thực hiện trong năm 2021. Các bạn nên dành thời gian vẽ sơ đồ này cho bản thân. Không lên kế hoạch thì sẽ chẳng bao giờ làm được. 3. Follow up on your goals - Theo dõi mục tiêu của mình: tôi thích viết ra mục tiêu mình cần đạt được, và list những việc cần làm để đọc lại và theo dõi hàng ngày. Khi bạn kết nối thường xuyên với mục tiêu đã đặt ra, bạn sẽ biết cách theo dõi, thực hiện, và tránh cho mình sao lãng mà đi lệch hướng. 4. Focus on yourself - Tập trung vào bản thân: ngày nào mà bạn còn lo chuyện người khác, đố kỵ so sánh với người khác, đổ thừa cho người khác thì ngày đó bạn còn thật đáng thương và đau khổ. Khi ta bắt đầu hỏi mình bản thân cần làm gì, cần thay đổi gì, cần học hỏi gì để ảnh hưởng tương lai, khi bạn quay về tập trung vào những việc tôi có thể làm, đó là lúc hành trình cuộc sống của bạn trở nên tích cực. 5. Know your why - Biết rõ tại sao bạn làm việc bạn đang làm: khi ta làm mà chẳng hiểu tại sao, ta sẽ dễ dàng bỏ cuộc. Lấy ví dụ học tiếng Anh đi chẳng hạn. Nếu bạn muốn trở thành công dân toàn cầu, bạn cần giao tiếp tốt bằng tiếng Anh, nếu không thì bạn chẳng hiểu ai và chẳng ai hiểu bạn. Mà đã không hiểu thì dù bạn có tài năng hay khả năng dữ dội đến đâu, cũng đành thất chí ngồi nhà than thân trách phận. Khi có tầm nhìn lớn, làm việc nhỏ cũng trở nên đầy cảm hứng hơn. Ngày cuối tuần có lẽ nên là ngày phản tư cho một hành trình mới. Chúc cả nhà vẽ được cho bản thân những mục tiêu mới và kiên định theo đuổi để thành công.

Ngày xưa khi xem phim này - A bug’s Life (Thế giới côn trùng), mình bật cười muốn té xuống đất khi xem đoạn này. Câu thoại quá sức hài hước, quá đời, quá đạo lý và quá đúng. ‘The first rule of leadership, everything is your fault - Nguyên tắc đầu tiên của người làm lãnh đạo: mọi lỗi lầm là lỗi của bạn.’ Đơn giản lắm, đã mang danh đứng đầu, lãnh đạo dù là một tổ chức, một công ty, hay chỉ là một phòng ban, một team, khi tổ chức đó dở, không chuyên nghiệp, không phát triển, không đạt KPI đặt ra, brand không ai biết đến, hay bị khách hàng bỏ, complain, vv thì đừng lo kiếm người đổ thừa, đặc biệt là đừng bao giờ vác mặt ra đổ thừa nhân viên. Người đổ thừa là người trốn tránh trách nhiệm. Người lãnh đạo là người nhận lãnh trách nhiệm. Đổ thừa nhân viên dở là do bản thân lãnh đạo không biết tuyển người, dụng người. Đổ thừa bản thân không biết là do lãnh đạo không có khả năng quản trị. Đổ thừa toàn là tại đứa khác không phải lỗi cúa mình là do lãnh đạo vô năng. Cuối cùng, thuyền đã chìm, thì lãnh đạo nên là người cuối cùng rời khỏi thuyền. Đừng vô trách nhiệm! Còn nếu đã vô trách nhiệm thì không xứng đáng và đừng giành giật quyền làm lãnh đạo. Xấu hổ lắm! The first rule of leadership, everything is your fault. Chỉ khi con người biết tự trách thân, tự nhận lãnh trách nhiệm về mình, tự hiểu bản thân chưa đủ tầm, tự biết cần phải học và phát triển bản thân mỗi ngày, bạn mới thật sự bước một bước đầu tiên trên hành trình học làm lãnh đạo. The first rule of leadership, everything is your fault!

Bạn gởi cho tôi tâm thư dài như nỗi hoang mang, lạc lõng trong cuộc đời 40 năm của bạn. Bạn được dạy phải chịu đựng, và có bao nhiêu người trong chúng ta cũng vì 2 chữ "chịu đựng" mà chưa một ngày hạnh phúc trong đời? -------- Dear chị Vân. Em là người rất yêu quí chị mặc dù em cũng mới follow FB của chị . Mặc dù chưa gặp chị ngoài đời thực bao giờ nhưng khi đọc các bài viết của chị , em luôn có thêm rất nhiều năng lượng và ý chí. Đặc biệt thời gian vừa rồi đối với cá nhân em có rất nhiều biến động đã xảy ra nhưng nhờ được đọc nhiều điều từ chị, bản thân em đã thay đổi rất nhiều . Em năm nay đã 40 tuổi nhưng vẫn chưa tìm được mục tiêu cuộc đời, vẫn đang băn khoăn đi tìm mục tiêu đời mình. Chắc chị sẽ cười em vì ở tuổi này rồi thì cũng nên an phận . Em trước đây chỉ quen đi làm thuê, chú tâm nhiệt tình với công việc nhưng em cũng không có thành tựu nổi bật gì quá do mình ít học thêm nhiều, không có va chạm xã hội và bằng lòng với cuộc sống. Em đã từng đi làm như một cái máy, đi đi, làm làm và về về không định hướng cho đến ngày chồng cũ của em có bồ khi em đang mang bầu con gái thứ 2. Cùng với việc được mẹ dạy phải cố gắng chịu đựng, em lại tiếp tục tha thứ và đi làm tiếp như cái máy. Cho đến hơn 10 năm sau nữa, khi em bắt đầu đọc nhiều , đi nhiều, dám dành thời gian cho bản thân hơn so với con người cũ của mình thì em cũng bắt đầu dám dũng cảm dành thời gian cho mình hơn. Nhưng cũng là lúc em nhận ra em không hạnh phúc và đang không sống cuộc đời của mình. Em đã quá buồn vì lúc này , với lứa tuổi này, em đã hoang mang vô cùng. Em thấy mình hèn nhát và cũng là lúc hạnh phúc riêng tan vỡ. Vài tháng trôi qua, giờ tinh thần em đã khá hơn, em muốn tìm một người thầy cho mình và hình như rất tình cờ khi hôm nay em vào fb của chị như mọi ngày, em nhìn thấy tin chị nên em cũng đánh liều cho mình cơ hội được chị nhận làm học trò, hướng dẫn mentor cho em. Em muốn khởi nghiệp mà chưa tự khai phá thế mạnh bản thân ở tuổi này. Em rất vui và hạnh phúc nếu được chị nhận lời làm thầy của em và hướng dẫn em. Em rất trân trọng và biết ơn chị dù chỉ là lắng nghe . --------- Em ạ, em không cần phải tìm thầy, và chị hay bất kỳ ai khác đều không đủ sức để làm thầy ai cả. Người thầy lớn nhất chính là bản thân mình. Vì cuối cùng, chỉ khi bản thân đủ dũng cảm để dám đưa ra quyết định, dám từ bỏ cái cũ, dám thử cái mới, dám cho mình cơ hội mới có thể thay đổi được vận mệnh của chính mình, thay vì chịu đựng.

Triệu người quen có mấy người thân? Không biết nữa chỉ một mình ta biết. Ngày trẻ, tôi bị bệnh hoang tưởng về sức mạnh của mạng lưới người quen. Thời trẻ trâu, có ai dạy đâu mà biết. Sáng ngời, lanh lợi, tỏ ra nguy hiểm và hết sức bề ngoài, tôi tung hoành tại bất cứ sự kiện, đám đông nào, luôn bận rộn và không ngừng trở thành linh hồn của những đám đông xa lạ. Họ là ai, tôi chẳng biết. Họ tâm tư thế nào, tôi chẳng mấy quan tâm. Và cứ thế, chụp hình cùng người này, share hình mình với người kia. Manipulation - tôi thật sự chỉ biết chơi trò thao túng quan hệ với những người quen biết. Cho đến khi tôi gặp Tony, người mentor đầu tiên trong cuộc đời & sự nghiệp của mình. Tony cả đời làm việc cộng đồng, bán hết tài sản ở Sydney, dọn nhà qua Dehli lập mái ấm cho các bé gái đường phố bị xâm hại tình dục. Mái ấm rước các em vào, dạy các em học nghề học chữ cho đến khi các em đủ sức bước vào đời. Đứng trước một người selfless - vô ngã như thế tôi thấy mình mất hết vũ khí, bị xé toạc đám mặt nạ nguy hiểm và disabled - vô hiệu hoá kỹ năng thao túng tôi ngỡ mình đã master. Tony, hết sức direct - thẳng thắn, sau một thời gian quan sát & làm việc với tôi, 'Phi, you are worth more than a few masks. And it doesn't matter how many people you seem to know. It matters though how deeply you are connected with just a few to create meaningful connections.' Phi, giá trị của em lớn hơn vài ba cái mặt nạ. Ra vẻ quen biết nhiều người chẳng giúp gì cho ai cả. Kết nối sâu với vài người trong cuộc đời mới thật sự là xây dựng những quan hệ ý nghĩa cho hành trình phía trước của mình. What? Tôi sững lại. Có những người như thế trong đời. Họ đến để huỵch toẹt vào trong mặt của mình, because they care - vì họ thương & họ rất quan tâm. Tony là một người như thế. Và tôi, I have never been the same with his presence - tôi chẳng thể sống với những ngày xưa cũ từ khi anh xuất hiện. Ta ngã xuống, acquaintances - người quen xì xào bàn tán. Ta ngã xuống, họ nâng lên, và họ chỉ là vài người thân trong vô số những người quen. It doesn't matter how many people you know, or take photos with. Do they know you? Do you share meaningful conversations? Do they trust you? Will they recommend you? Ta biết bao nhiêu người, chụp hình với bao nhiêu người chẳng còn quan trọng nữa. Họ có hiểu ta? Ta có chia sẻ những buổi chuyện trò ý nghĩa? Họ có tin ta không để cùng ta xây tiếp một hành trình? Họ có dám lấy uy tín của riêng mình để giới thiệu ta vào network riêng của họ? Will they? Cuộc đời, từ khi học cách xây dựng niềm tin và deep connection - quan hệ chiều sâu, tôi được nâng đỡ và mở ra cho biết bao nhiêu cánh cửa. Thế giới này thật ra vẫn vận hành dựa trên những network riêng tư, rất nhỏ, vận hành bằng trust and integrity - lòng tin và sự chính trực. Quen bao nhiêu người, manipulate - thao túng được bao nhiêu người chả có ý nghĩa gì. Họ, những người nâng ta lên, họ nhìn rất rõ và tránh xa những kẻ lu xu bu, tỏ ra nguy hiểm, quan hệ tưởng rộng nhưng chỉ là trò thao túng. Chạy loanh quanh trên bề mặt rồi sẽ chỉ về tay trắng mà thôi. Chi bằng chân thành bám rễ thật sâu ở một vài nơi, để xây dựng gốc rễ của niềm tin và nền tảng. Network từ đó mà phát triển thật vững bền, thật nhanh, thật rộng, và lợi hại gấp vạn lần những gì ta tưởng tượng được hôm nay. Stop manipulating people. Build deep & meaningful connections. Thôi đừng thao túng nữa. Hãy xây cho mình vài quan hệ thật ý nghĩa, thật sâu. Đừng nghĩ mình quá giỏi, quá hay, vì có thể manipulate bao nhiêu người khác. Họ hiểu hết, thấy hết, và họ chẳng đủ niềm tin hay sự kiên nhẫn để giúp ta đâu. Cuộc sống vốn đơn giản, công bằng khi niềm tin là thước đo của quan hệ. Chậm lại, chân thành nhất có thể rồi chân thành hơn thế nữa. Care for people - quan tâm đến người khác, quan tâm nghĩa là ta thật sự quan tâm. Manipulation, cuối cùng chỉ là trò của trẻ trâu thôi. Trust & honesty - niềm tin & sự chân thành mới là tài sản quý giá nhất của mỗi người trên hành trình bước ra thế giới.

Có lần, tôi được mời đi tham dự triển lãm các thương hiệu của Nhật bản tại Singapore. Khi đến thăm và trò chuyện với các doanh nghiệp, tôi ngỡ ngàng vì thương hiệu của doanh nghiệp nào cũng từ 150 đến hơn 300 năm. Tôi hỏi, làm sao để có thể giữ gìn thương hiệu lâu năm như vậy. Các bạn trả lời, nhờ uy tín. Câu trả lời đơn giản là như thế, nhưng nó lại là điều khó khăn, thử thách lớn nhất của một con người, một doanh nghiệp, một tổ chức. Làm sao để có thể kinh doanh chính trực, để trao lời hứa có thực, và bền chí để có thể bỏ qua mọi cám dỗ mà mang lại giá trị đích thực đến với khách hàng? Lời nói trôi nhanh như nước chảy, nhưng hành động được hay không phải bắt đầu từ chính giá trị của tổ chức và của người lãnh đạo. Thương hiệu trăm năm ư? Một ước mơ có quá lớn đang so kè với những so đo vụn vặt của một ngạch tiểu thương? Khoan nói gì tới những mớ lý thuyết rất vĩ mô từ các khoá học MBA, đến người không có học ai cũng hiểu, làm ăn kinh doanh quan trọng nhất là uy tín. Ở đây, tôi bỏ qua các yếu tố tổ chức và nền tảng vận hành của một doanh nghiệp như chiến lược, kế hoạch, và nguồn lực, mà chỉ tập trung bàn về một điều giản đơn, bé nhỏ, đời thường mà bao doanh nghiệp từ tầm cỡ đến li ti của chúng ta có vẻ đang quên. Đó đơn giản là giữ lời hứa của mình với khách hàng. Đó là chủ động, tự nguyện, và nỗ lực không ngừng để mang đến những giá trị cao hơn cả lời hứa vừa công bố. Đó là quan tâm, là thấu hiểu, là thực sự có trái tim đủ nóng và cái tâm đủ tĩnh để hiểu thế nào là đúng sai, là có hay thiếu vắng đạo đức khi “bán” một thứ gì đó cho khách hàng mà bản thân bạn không hề hay chẳng dám sử dụng. Bạn nghĩ đi, niềm tin có thể rẻ rúng đến thế sao, khi ta mang khách hàng ra chơi trò lừa gạt? Ta cân đo đong đếm thế nào giữa một đồng lãi hôm nay với một thương hiệu trường tồn mang chữ trăm năm? Đương nhiên, cũng có những loại thương hiệu sống lâu tới giờ, nhờ trò lừa đảo quá tinh vi. Họ sinh ra thương hiệu, sử dụng nó để làm tiền thiên hạ, rồi sẽ giết nó đi khi sự thật có nguy cơ bị lôi ra trình chiếu dưới ánh mặt trời. Họ giết thương hiệu con, bảo tồn thương hiệu mẹ. Và trong mắt bàn dân, họ vẫn là những cái tên đong đầy tinh thần xã hội và trách nhiệm cộng đồng. Có điều, thế giới bắt đầu thay đổi quá nhanh, hành tinh bắt đầu chết dần vì sự tiêu xài hoang phí của con người, và những người khách hàng năm xưa, họ bắt đầu hiểu ra, bắt đầu liên kết với nhau, bắt đầu có sức mạnh và tiếng nói cá nhân để có thể ảnh hưởng đến sự sinh tồn hay cái chết tức tưởi sau 30 giây của một thương hiệu bằng con vi rút mang tên mạng xã hội. Ở thời thế này, thương hiệu dối lừa nên và rất cần biết sợ. Ở thời khắc này, có lẽ tất cả chúng ta nên bắt đầu suy nghĩ thật nghiêm túc về khái niệm gọi là thương hiệu trăm năm. Không có bí mật nào là an toàn. Chỉ có sự thật là trường tồn. Và ý niệm giản đơn mộc mạc không học MBA cũng cần phải hiểu khi kinh doanh này lại chính là kim chỉ nam cho thương hiệu phát triển vững bền vào tương lai phía trước. Có người sẽ hỏi, tại sao không đưa ví dụ về những thương hiệu có tâm và thật sự trường tồn. Câu trả lời là tôi không dám. Chỉ có người sáng lập, người lãnh đạo, người cân đong đo đếm chi phí sản xuất sản phẩm mới biết bạn đang lừa hay không lừa người khác. Chúng ta mua niềm tin, nhưng niềm tin có nằm cạnh trái tim? Thật ra, ai trong chúng ta dám khẳng định rằng, ai đó là người đạo đức? Không ai biết cả, chỉ một mình người đứng sau những đồng tiền biết. Và toà án cuối cùng của một con người, một tổ chức, cuối cùng chỉ là toà án lương tâm. Hay ta mong chờ một ngày kia có kẻ lội ngược dòng xã hội này, mang sự thật dối lừa của một lãnh đạo nào đó, một doanh nghiệp hay thương hiệu nào đó, phơi ra cúng cho facebook. Thương hiệu trăm năm, với tôi chẳng bao giờ mang ý nghĩa của thời gian. Trăm năm, là cuộc lạng lách, cười cợt qua mắt hàng tỷ khách hàng? Hay trăm năm đơn gỉan chỉ là, dòng chảy bền bỉ, kiên tâm của một gía trị thiện lương? Trăm năm là trăm năm nào? Bạn là người của sự thật nào? Và thương hiệu là gì, khi ngoài kia niềm tin rồi đã mất?

Hồi 30 tuổi khởi nghiệp, nghĩ mình cũng rảnh thiệt. Nhân viên đánh nhau, phòng ban chọi nhau, hục hặc cá nhân mình cũng bỏ thời gian lắng nghe và dàn xếp. Sau này bán công ty rồi, đi làm thuê cho tập đoàn bên Úc một thời gian, mới thấy thế giới này nhiều việc nên làm quá, ngoài công việc kinh doanh còn gia đình, công việc cộng đồng và xã hội. Thời gian bỏ ra làm mediator - dàn xếp cho những thứ political - chính trị công sở hay giận hờn vu vơ kia thật là hoang phí. Cứ nghĩ đi, một đứa trẻ bơ vơ không ai lo với một đứa già ăn no mặc ấm nên rảnh quá quậy chuyện tầm phào thì mình nên dành thời gian cho ai? Từ đó, nói rất rõ với cộng sự của mình 'I don't babysit - Tôi không nhận giữ trẻ' Nếu những vấn đề xoay quanh cuộc đời bạn chỉ toàn là mấy thứ ghét giận hơn thua linh tinh gì đó, thì cuộc đời bạn nó cũng quẩn quanh như con gà bị buộc cối xay. Vậy, thì trầm cảm chết cho rồi. Ta sinh ra trong cuộc đời này, sống rất hữu hạn, rồi một ngày mỏi mệt nào đó lăn đùng ra chết. Ủa, bạn nghĩ đi, không lẽ ta phí phạm thời gian hữu hạn trong cuộc đời này cho mấy thứ tào lao kia? Còn chuyện gì hay ho hơn để ta hào hứng tham gia? Chắc cũng hông nhiều, đâu đó chỉ chừng tám ngàn thứ khác thôi à. I don't keep people. I develop people. Tôi không giữ người. Tôi phát triển con người. Cam kết này, tôi chả làm vì ai khác, chỉ làm vì giá trị bản thân mình. Ai nhìn thấy cơ hội được phát triển thì ở lại. Ai giận dỗi cứ đi. Cuộc đời ngắn ngủi lắm, quan hệ như lên tàu xuống ga. Quyết định xuống hay lên, chỉ có bạn chịu trách nhiệm về quyết định của chính bản thân mình. Không ai khác. Không ai khác. Cuộc đời ngắn ngủi lắm. Dành thời gian để làm những việc có ý nghĩa hơn. Hay ta thích quẩn quanh bên cối đá?

Mình hỏi bạn teen, thế đi làm intern có vấn đề gì. Bạn trả lời, mới đi làm có quá nhiều thứ phải học nên cảm thấy vô cùng áp lực. Bạn hỏi, nếu vậy thì người đi làm lâu rồi, quen rồi thì người ta sẽ gặp vấn đề gì. Nhớ là đọc một bài trên Diễn đàn kinh tế về 8 vấn đề ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp, có thể khiến bạn mất job như sau: 1. Over-promising & under-delivering – Hứa quá nhiều làm không xong: người mà nói cho dữ vô, làm như hay lắm, hứa lung tung rồi cuối cùng chả làm gì được hay làm không tới đương nhiên mất uy tín với đồng nghiệp, đối tác, sếp…. Cho nên cần nhớ, cái gì làm được thì hứa, không thì đừng blah blah. Mà lỡ hứa rồi thì nhớ bò ra mà làm bằng mọi cách để thực hiện lời hứa lỡ làng đó. 2. Complacency – Tự hài lòng: làm việc lâu một nơi, quen thuộc quá rồi, người ta hay rơi vào trạng thái quá thoải mái, cảm thấy không cần phải cố gắng gì nữa. Lần cuối cùng bạn chủ động học thêm một kỹ năng mới, gặp một người mới để học hỏi từ họ là khi nào? Thế giới thay đổi nhanh quá. Giờ mà cứ hưởng thụ trong vòng an toàn hiện có thì job của bạn chẳng còn tồn tại bao lâu đâu. 3. Fear of change – Sợ thay đổi: Mọi thứ trong đời, trong sự nghiệp đương nhiên sẽ thay đổi. Job của bạn trong bối cảnh 4.0 đương nhiên sẽ thay đổi. Nếu muốn còn relevant – liên quan đến thế kỷ mới, ai cũng đương nhiên cần thay đổi. Nếu bạn cảm thấy mình giỏi và đủ rồi thì cứ ngồi yên đó. Mình chờ lấy chỗ trong bảo tàng công việc nhé. 4. Having an inflatable ego – Cao ngạo: người đi qua một thành công nào đó thường dễ bị té vào cái vũng lầy cao ngạo. Khi bạn bắt đầu coi thường người khác, bắt đầu bắt mọi người phải làm theo ý của mình, trở nên dominant – lấn át người khác là lúc bạn bắt đầu đóng kín cánh cửa cơ hội tiếp theo với thế giới tương lai. 5. Losing sight of the big picture – Quên mục đích to lớn hơn: khi rơi vào trạng thái càn quét task – việc cần làm, bạn dễ để mình bị quay cuồng, làm làm làm quá trời nhưng không hiểu tại sao mình làm, làm vì mục đích gì và để đóng góp gì vào mục tiêu cuối cùng nào của cá nhân và tổ chức. Life is all about the big picture, and when you lose sight of it, everything suffers. Cuộc sống là bức tranh to lớn hơn. Khi ta bỏ quên bức tranh ấy, mọi thứ bỗng trở thành chịu đựng. 6. Negativity – Tiêu cực: loại này là tôi cấm tiệt không cho xuất hiện trong tổ chức của mình, kẻ đi gieo rắc tiêu cực. Họ phàn nàn đủ điều. Làm mọi thứ phức tạp và khó khăn hẳn lên. Khiến mọi người hoang mang, khó chịu, mệt mỏi. Nếu đang là kẻ gieo rắc tiêu cực thì ngưng lại ngay đi, vì trước sau gì bạn cũng sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, khi chẳng còn ai chịu nổi. 7. Low EQ – Thiếu trí tuệ cảm xúc: người thiếu trí tuệ cảm xúc gây nhiều bất đồng, mâu thuẫn, xích mích trong tổ chức vì họ chẳng hiểu mình hiểu người, chẳng biết quản trị bản thân và quan hệ. Chuyện nhỏ sẽ bị họ xé ra thành to. Chuyện không cần thiết xảy ra bỗng biến thành vấn đề nghiêm trọng. Ai ở đó rảnh mà đi giải quyết mấy vấn đề tào lao do thiếu EQ tạo ra như thế hoài? Việc thì không làm. Toàn lo gây gổ không thì thế nào là hiệu quả công việc? 8. Playing politics – Chơi trò chính trị: trời ơi trò này trong công sở thì phải nói là kinh. Công ty càng lớn càng nhiều chức danh thì giành quyền lực đoạt lợi càng dữ và chính trị càng khủng hoảng. Có điều, khi thế giới việc làm tương lai được cấu trúc theo dự án, khi ai cũng chịu trách nhiệm và là lãnh đạo thì giành giật quyền lực để làm gì? Quản trị dự án làm không tốt, không hiệu quả thì mọi chuyện rõ như ban ngày. Không có khả năng mà chơi trò chính trị thì người ở trên ai cũng nhìn thấy cả.

Tất cả chúng ta đều mơ về tương lai, muốn thay đổi vận mệnh, muốn kiến tạo hành trình, muốn nâng cấp bản thân và tổ chức. Nhưng phần lớn chúng ta đều sợ thay đổi sẽ làm mất đi những điều quen thuộc, những cảm giác an toàn, những con người đã từng. Chúng ta muốn thay đổi an toàn, nhưng không có sự thay đổi nào là an toàn. Không có tương lai an toàn. Không có sự bất định an toàn. Thay đổi, là phá vỡ status quo - sự bình ổn giả tạo đã tồn tại những năm qua. Thay đổi, là quyết tâm phá bỏ những rào cản quá khứ để mở cửa tương lai. Thay đổi, là mở lòng với kiến thức mới, cách làm mới, con người mới, là dung nạp những cách tiếp cận không quen thuộc, là chia tay những lối mòn. Thay đổi, không có sự an toàn. Muốn an toàn, đừng thay đổi. Còn thay đổi an toàn, nửa nạc nửa mỡ, là tự mình giết mình, mất cả chì lẫn chài, quá khứ không xong, tương lai chẳng chạm. Quản trị thay đổi có lẽ là một trong những môn khó nhất đối với một tổ chức. Ngày xưa, khi dẫn dắt quá trình chuyển đổi cho tập đoàn, nhức đầu nhất với tôi có lẽ là xây dựng lộ trình hội nhập cho nhân sự cấp cao. Chịu thôi! Luôn có người không hiểu, không thể hội nhập, luôn chống đối, phải chia tay. Luôn có người hoang mang, thay đổi cái miệng nhưng cái não vẫn dậm chân tại chỗ. Và sẽ luôn có người ôm chầm lấy mọi sự thay đổi, tích cực làm mới bản thân mỗi ngày theo định hướng của công ty. Gì thì gì, ở đâu thì đâu, hễ thay đổi là xào xáo bàn cờ, nên không tránh khỏi chuyện chính trị hành lang, kẻ buôn chuyện, người lái tin. Lãnh đạo mà không tỉnh, bị chính trị chi phối, lạc hướng lạc tâm thì công cuộc chuyển đổi dù đã đến giai đoạn nào cũng xem như đi đứt. Sự thật là, 75% những kế hoạch tái cấu trúc thất bại, và nguyên nhân là do lãnh đạo không đủ quyết tâm và không tỉnh thức. Không có sự thay đổi an toàn. Muốn an toàn, đừng thay đổi!

Bao nhiêu là quá nhiều? 2? Hay 3? Bao nhiêu người nói thì nên tin? 1? 10? Hay 100? Hay zero? Như nào là tốt? Có bao nhiêu chỉ số đẹp thì gọi là tốt? 1? 2? Hay 5? Mà chỉ số gì mới được chứ? Khi ta đánh giá sự việc một cách cảm tính, nhất là trong business, mà không có dữ liệu nào để phân tích, bổ trợ cho luận cứ của mình, thì nói ai nghe? Maybe là mấy đứa cảm tính y chang mình? Rồi một đám cảm tính bu lại thì thành cái gì? Sự hỗn loạn có tổ chức? Hay nhà máy sản xuất xà quần? Mà xà quần nên màu gì cho đẹp ta? Màu hường đi hen? Vậy, mà cái bệnh có 1 nói hơi thành chân lý, có 2 case nói hơi như binh pháp, có 1 lời nói hơi thành nỗi lòng xã hội... là chuyện tôi mục kích hàng ngày khi làm việc với các bạn trẻ Việt Nam. Hỏi tới số, tới data dữ liệu là im, nhưng có cái bệnh cứ generalize - chung chung hoá vấn đề. Vậy, rồi sao làm lớn lên, sao chuyên nghiệp hoá tổ chức, sao ra thế giới đồ? Làm với đối tác lớn, pro, người ta khinh và cười cho. Quẩn quanh bên cối đá mổ mổ vài đường thì OK, chớ bang ra highway thì sẽ thành road-killed, cán cho mà bẹp như tờ giấy. Nên, trước hết đề nghị sử dụng tư duy đa diện, tìm hiểu phân tích, đánh giá có số má dữ liệu cho đàng hoàng. Đừng thấy cái cây đoán cả khu rừng. Đừng đạp ổ chuột la làng thành sông cái. Một vấn đề, có rất nhiều giác diện, có rất nhiều dữ liệu liên quan. Xoay mặt nào, vấn đề thành mặt đó. Xoay hết, có khi thì ra vấn đề hổng phải vấn đề. Chỉ là góc nhìn phiến diện, đa chiều nên một đám nhìn cùng 1 vấn đề mà nó biến thành một đám vấn đề hồi nào hổng hay. Xong lại bu vào cãi nhau, thế là đó tự sinh sôi nảy nở thành cái farm vấn đề. Và cả cộng đồng rối loạn xà nùi, mà issue thì nhiều khi hết sức giản đơn và chỉ là 1 thằng bé tẹo. Nên, ai rảnh quá thì nhảy vô mà múa cho ra cơn cuồng phong vấn đề. Còn ai bận quá, muốn quản trị quỹ thời gian, thì cứ nhìn vấn đề với bản chất thật của nó, mộc mạc tinh khôi, rồi xử nó trong vòng 3 nốt nhạc là xong. Vậy thôi à! Gì đâu mà rối?

Một bạn hỏi tôi, sao chị mất quá nhiều thời gian post bài hàng ngày trên facebook, viết sách, dẫn talkshow, mất thời gian riêng tư cho quá nhiều người, sao cái gì chị cũng share hết, sao chị không ém bớt nội dung lại, viết dẫn dắt cho người ta tò mò thôi, sao chị cho hết tài sản của mình rồi chị còn gì nữa…. Tài sản của người đi chia sẻ là network của những con người cùng giá trị. Khi cho đi một cách thật lòng, họ chẳng cần nhận gì, nhưng sẽ từ từ đâu đó xây dựng được quanh mình một vòng tròn của những con người cùng giá trị. Tôi thấy câu cửa miệng trên facebook của nhiều người “muốn đi xa phải đi cùng nhau”. Có điều, đi cùng nhau là đi cùng ai, nếu không phải là những người chia sẻ cùng giá trị sống với mình? Còn đi với một đám quân ô hợp thì trước sau gì cũng cãi cọ rồi rã đám. Đó là lý do vì sao xã hội phải có nền tảng đạo đức chung, doanh nghiệp phải có giá trị văn hoá doanh nghiệp, startup phải có những co-founders cùng giá trị và chí hướng. Người dưng nước lã, nếu chỉ kết nối với nhau vì cơ hội, vì tiền bạc, vì deal, không chóng thì chày cũng phát sinh mâu thuẫn về quyền lợi. Quan hệ xã hội cũng thế. Làm ăn cũng thế. Nếu chia sẻ theo kiểu bỏ con tép bắt con tôm, chiêu dụ để lừa lọc, bán hàng mà chẳng quan tâm đến giá trị mang đến cho người đối diện, bạn có thể lừa người khác một lần, hai lần, hay bao nhiêu lần nữa đó. Bạn có thể thu chút lợi lộc nhất thời. Rồi sao nữa? Sẽ có rất nhiều, rất nhiều người như ba của đứa học trò tôi, dặn dò “đừng tin con ơi”. Bạn đang khoét dần niềm tin, sự chính trực của mình ra kiếm cơm hàng ngày cho đến khi không còn gì để khoét. Rồi bạn sẽ trở thành Hollow Man – kẻ bị khoét rỗng trái tim và linh hồn, vật vờ trôi nổi trong những đêm dài còn lại. Sao không ém lại? Xin trả lời bằng một câu hỏi khác. Sao chẳng cho đi?

Em gởi cho tôi chiếc email giữa vạn bề loay hoay. Và em, không phải là duy nhất. Rất rất nhiều bạn trẻ Việt Nam đang rơi vào vòng xoáy sinh tồn như thế. Có đáng không một kiếp người? ————— Chào cô Vân ạ! Trước tiên cháu chúc cô luôn an nhiên, hạnh phúc, trẻ đẹp và tràn đầy năng lượng sống trong thế giới luôn thay đổi không ngừng, con cũng cảm ơn cô về tất cả những điều cô đang chia sẻ và đang cống hiến vì thế hệ trẻ của Việt Nam. Con cũng có may mắn được biết đến cô qua những quyển sách của cô, thực sự để trải lòng nó mang lại cho con những cảm giác thật sự mới, một môi trường và một suy nghĩa rất khác. Khi đọc sách con thấy cuộc sống này thật sự bất định, nhưng để xác định được nó thật là khó khăn. Đến hôm nay con gửi thư này đến cô, con cũng không biết có được cô trả lời không nữa, nhưng con thật sự thật lòng, nếu có được lời khuyên từ cô, con nghĩ cuộc sống của con sẽ khác và tự tin hơn. Con năm nay 27 tuổi, con đã xây dựng gia đình, hiện công việc con đang làm nhà nước, nhưng trong sâu thẳm trong con đang rất mông lung, con làm việc đến nay cũng được 7 năm rồi, mọi thứ con cảm giác chỉ là mình đang tồn tại vì tiền vậy, bất định và nhàm chán, ngày này qua ngày khác sáng dậy đã biết ngày đó mình phải làm gì. Nhưng ở nơi con sống việc con đang làm, cuộc sống con đang sống mọi người lại thấy nó rất là tốt, kể cả ba mẹ con cũng vậy, cũng có lần con bảo muốn nghỉ việc thì mẹ con lại khóc, thật sự con không biết phải làm sao nữa, con biết con đã xem những video cô chia sẻ, nhưng điều mấu chốt là con chẳng dám vượt qua, vì con luôn sợ khi con đánh đổi thì thành công hay thất bại. Bấp bênh giữa cuộc sống con lại đọc sách “tôi đi tìm tôi” để tìm cảm giác mình ở đâu đó, thật sự khi muốn nghỉ việc con lại nghĩ nếu nghỉ thì mọi người sẽ nghĩ về con như thế nào? Người thân sẽ ra sao? Và kinh phí chăm sóc gia đình, con cái ở đâu? Những thứ đó làm con chùn bước đi cô ạ! Con mong cô cho con lời khuyên ạ. Con cảm ơn và chúc cô thật nhiều sức khỏe, mang đến nhiều thông tin tích cực đến thế hệ trẻ chúng con ạ! ——————- Em ạ, người ta chỉ sợ khi chưa biết rõ, biết hết, hoặc chưa có sự chuẩn bị về giải pháp. Em cần list ra những trở lực khiến em không thể thay đổi, rồi tìm giải pháp cho từng cái. Ví dụ, em sợ không có tiền chu cấp gia đình nếu có rủi ro thì cần để dành tiền chu cấp 6 tháng để lỡ có nghỉ việc và chưa có thu nhập mới chẳng hạn thì cũng không ảnh hưởng gia đình. Cứ chia nhỏ vấn đề, tạo ra giải pháp cụ thể là sẽ hết sợ thôi. Còn hơn cả đời này buồn khổ, cam chịu sống trong chán chường, thất vọng. Vậy, thì quá phí một đời người.

Nếu cảm thấy mình loay hoay trong năm 2020, có lẽ bạn cần dành vài ngày đầu năm để reset lại tư duy và cách tiếp cận của bản thân. Ai cũng có lúc loay hoay. Ai cũng có khi mắc kẹt trong chính cái bẫy tư duy mà ta tự đặt ra. Ai rồi cũng có lần đóng khung giới hạn trong cái hộp xinh xinh để gởi tặng cho bản thân mình. Nếu 2020 là như thế, phải chăng ta có thể làm gì đó để giải thoát chính ta trong năm 2021? Các bạn thử suy nghĩ những cách tiếp cận này nhé. 1. Adopt a growth mindset - Xây dựng tư duy mở: chuyện này tôi nhắc rất nhiều lần trong các status của mình. Và tôi thường không làm việc được với người suốt ngày chỉ biết nói ‘không được đâu chị ơi’. The key to success is how you approach obstacles - Chìa khoá thành công là cách bạn giải quyết trở lực. Nếu chỉ ngồi đó nghĩ ra 1001 lý do không cách nào làm được thì thôi cứ ngồi đó loay hoay, đừng trách sao mình bất lực, không thay đổi được tương lai hay vận mệnh cuộc đời mình. Còn nếu muốn thay đổi, đừng nói ‘Tôi không làm được. Đây không phải sở trường của tôi. Hãy thử hỏi ‘Mình có thể làm gì để phát triển khả năng này?’ Chỉ cần thay đổi cách tư duy theo hướng luôn tồn tại giải pháp và giải pháp bắt đầu từ chính ta chứ chẳng phải là ai khác, bạn rồi sẽ đổi đời. 2. Draw a mind map action plan for 2021 - Vẽ sơ đồ tư duy kế hoạch hành động cho năm 2021: năm nào tôi cũng đi xa, dành thời gian để đánh giá lại bản thân và chuẩn bị kế hoạch cho năm mới. Mind map năm nay của tôi ở giữa là 2021, xung quanh vẽ các nền tảng khác nhau quan trọng với tôi trong cuộc sống. Có business, có cuộc sống gia đình, xã hội, sức khỏe, giải trí, và phát triển bản thân. Từ mỗi nền tảng, tôi vẽ những hành động cụ thể mình cần phải thực hiện trong năm 2021. Các bạn nên dành thời gian vẽ sơ đồ này cho bản thân. Không lên kế hoạch thì sẽ chẳng bao giờ làm được. 3. Follow up on your goals - Theo dõi mục tiêu của mình: tôi thích viết ra mục tiêu mình cần đạt được, và list những việc cần làm để đọc lại và theo dõi hàng ngày. Khi bạn kết nối thường xuyên với mục tiêu đã đặt ra, bạn sẽ biết cách theo dõi, thực hiện, và tránh cho mình sao lãng mà đi lệch hướng. 4. Focus on yourself - Tập trung vào bản thân: ngày nào mà bạn còn lo chuyện người khác, đố kỵ so sánh với người khác, đổ thừa cho người khác thì ngày đó bạn còn thật đáng thương và đau khổ. Khi ta bắt đầu hỏi mình bản thân cần làm gì, cần thay đổi gì, cần học hỏi gì để ảnh hưởng tương lai, khi bạn quay về tập trung vào những việc tôi có thể làm, đó là lúc hành trình cuộc sống của bạn trở nên tích cực. 5. Know your why - Biết rõ tại sao bạn làm việc bạn đang làm: khi ta làm mà chẳng hiểu tại sao, ta sẽ dễ dàng bỏ cuộc. Lấy ví dụ học tiếng Anh đi chẳng hạn. Nếu bạn muốn trở thành công dân toàn cầu, bạn cần giao tiếp tốt bằng tiếng Anh, nếu không thì bạn chẳng hiểu ai và chẳng ai hiểu bạn. Mà đã không hiểu thì dù bạn có tài năng hay khả năng dữ dội đến đâu, cũng đành thất chí ngồi nhà than thân trách phận. Khi có tầm nhìn lớn, làm việc nhỏ cũng trở nên đầy cảm hứng hơn. Ngày cuối tuần có lẽ nên là ngày phản tư cho một hành trình mới. Chúc cả nhà vẽ được cho bản thân những mục tiêu mới và kiên định theo đuổi để thành công.