Trên đời, người không biết lắng nghe thì nhiều lắm trong cả công việc và cuộc sống. Hơi đâu mà bực mình? Rơi vô thế bực mình, thì có mà nổi cơn dài dài, hàng ngày, lên tension cấp cứu. Cho nên, cần học cách nhận dạng người không biết lắng nghe, bỏ họ vào những chiếc lồng giải pháp đã dán nhãn của mình, rồi cười cười đi làm chuyện khác. Thời gian trên đời là quý nhất, để dành đi làm chuyện có ích và có giá trị hơn. Nổi cơn chi cho nó mệt sức khoẻ tinh thần rồi sinh bệnh. GIờ mình thử điểm qua mấy loài không biết lắng nghe coi họ là ai, và mình nên ứng xử thế nào cho nó nhẹ nhàng dễ sống nè. Loài 1: Tôi là tâm điểm của vũ trụ Có những người hay lắm, chắc là sinh ra nhầm giờ nhầm cung hay sao ấy, nên cứ tưởng mình rơi xuống cuộc đời bằng số hoàng tộc. Mà đã hoàng tộc, thì đương nhiên họ trở thành tâm điểm của vũ trụ, thiên hạ qui tâm, vạn vật hướng về. Họ, đương nhiên là tâm điểm của vũ trụ, là chủ đề duy nhất nên bàn tán, là mối quan tâm độc nhất vô nhị. Đơn giản thế thôi. Cho nên, họ chỉ tới gặp bạn để nói thứ họ cần nói, lấy thứ họ cần lấy, còn lại họ không care. Care gì nữa chớ? Bạn nghĩ bạn là ai chớ? Khi họ chính là tâm điểm của vũ trụ. Không care, nên họ không nghe. Dù có đang sờ sờ trước mặt nhưng tim thì đóng, tai auto bịt kín, xác một nơi hồn một nẻo. Thành ra, chuyện bạn nghĩ gì, cảm xúc thế nào, mong muốn ra sao đối với họ không quan trọng. Nói thứ trên đời chỉ sinh ra vì một mục đích duy nhất, làm nô lệ cho tâm điểm vũ trụ. OK, cho dù bạn có ý tốt, muốn chia sẻ, muốn đóng góp gì cho họ tốt hơn đi chăng nữa, sorry là cũng vô dụng mà thôi. Họ không cần nghe. Họ chỉ cần bạn làm những gì họ muốn bạn làm, phục tùng và phục vụ theo nhu cầu cá nhân của họ. Vậy thôi. Cho nên, ngay khi nhận ra mình đang đối thoại với loại người này, tôi dừng lại ngay, và nếu có thể, di dời khỏi hoàn cảnh đó. Thời gian trên đời này quý lắm. Mình dành để làm những việc có ích và có giá trị. Hơi đâu mất thời gian. Một ngày nào đó, khi tâm điểm vũ trụ ngộ ra bài học, rằng đời này có tới 7 tỷ tâm điểm vũ trụ, và bạn không phải là duy nhất, tới đó tính tiếp. Có khi, tới nước đó rồi, sẽ biết học cách lắng nghe. Loài 2: Loài vênh váo Ôi loài này thì trên đời nhiều lắm. Cái ego nó to như quả núi, choáng hết cả thế giới, che mờ cả nhân gian. Cho nên, họ đâu có thấy gì. Họ giỏi mà. Họ lợi hại mà. Họ đứng trên nóc nhà thế giới mà. Họ siêu đẳng hơn tất cả chúng ta mà. Họ lại còn có chút thành tích hay quyền lực gì đấy nữa. Thế là tưởng mình biến thành chúa tể, trên vạn người, chẳng dưới một ai. Cái sự vênh váo nó ghê gớm thiệt. Nó khiến cho người ta mù mờ chẳng nhìn thấy sự thật vĩnh hằng, rằng cuộc đời thì hữu hạn, cuộc sống thì vô thường, giấc Nam Kha chưa tỉnh thì còn vênh váo trong cái sự tưởng của mình, chứ tỉnh dậy rồi mới hay tất cả chỉ là mơ. Nhưng khi còn mơ, ai biết mình mơ? Khi bay bay trong giấc mộng phù hoa, ai biết khi nào sẽ tỉnh? Thành ra, khi đụng loài này, đừng cố phá tan giấc mộng trưa hè của họ. Cố quá, họ nổi cơn lên, tưởng bạn đập nồi cơm, thì phản ứng khôn lường, không biết đâu mà đỡ. Cũng đừng phát tâm làm thầy lay cho họ tỉnh. Làm vậy, người ta tưởng mình âm mưu hại họ, chọc thủng giấc mơ đang độ hoàng kim. Tốt nhất với loài này, là để yên cho họ mơ, đừng quan tâm, cũng đừng tương tác. Ignore - làm ngơ với họ đi. Đời mà! Có giấc mơ nào là mãi mãi đâu. Có trạng thái nào mà trường tồn đâu. Vạn vật xoay vần, lúc lên khi xuống, thịnh rời sẽ suy, suy rồi lại thịnh. Âu cũng là qui luật của trời đất, nên cứ để họ cho trời đất lo. Mình lo đi làm chuyện của mình kìa. Hơi đâu mà để ý. Loài 3: Loài ích kỷ Loài này, là tất cả chúng ta. Con người sinh ra đã mang vác cái thói ích kỷ trong người, vì sự sinh tồn của bản thân. Qui luật tự nhiên nó thế. Chuyện này thật ra không có gì đáng trách, đáng xấu hổ hay che dấu. Nó là một thuộc tính của con người, thế thôi. Cho nên, khi đã ích kỷ thì chỉ lắng nghe đòi hỏi, mong cầu, nhu cầu dục vọng của bản thân thôi, cách nào mà quan tâm tới người bên cạnh? OK, default giao diện nó là như thế. Thành ra, khi thấy người ta ích kỷ, đừng lên cơn. Ai trên đời cũng ích kỷ hết, chỉ là level khác nhau. Bạn nổi cơn cũng là một hình thức ích kỷ đó thôi, vì bạn đang soi xét người khác trên hệ qui chiếu của cá nhân mình. Có người ích kỷ một cách bản năng, nghĩa là sinh ra sao nó y nguyên như thế tới già. Có người, nhờ ảnh hưởng của văn hoá gia đình, cộng đồng, xã hội, quốc gia, dân tộc gì đó mà cái sự ích kỷ nó bị gọt bớt từ từ, bào mỏng từ từ, đâm ra thành người bớt ích kỷ hơn. Bớt thôi nhe, chớ hông bao giờ hết. Vì hết, là thành bề trên rồi, không còn là người nữa. Mà cái đó thì cực khó, nên chẳng mấy ai làm tới level đó cả. Ai lỡ ngộ ra bản thân mình ích kỷ quá, tào lao quá, thì chủ động tu tập rèn luyện cho cái phần ích kỷ nó teo teo lại theo năm tháng. Vậy đó! Mỗi người chúng ta đều ích kỷ ở những mức độ khác nhau, nên thôi cũng thông cảm, thấy đứa ích kỷ quá thì cũng chỉ cười xoà, à thì ra nó còn phèn như mình hồi xưa. Vậy, rồi bỏ qua, không nói nữa mà đi thôi, chớ bực mình làm chi, em nó còn phèn mà. Loài 4: Đừng làm phiền Có những người, họ đinh ninh rằng mình sinh nhầm thế kỷ. Thế giới này, cuộc sống này, cảnh thế này không liên quan gì tới họ, không có chút dây mơ rễ má nào, chắc chắn không phải là nơi họ thuộc về. Không biết sao đó, mà họ bị đẩy lộn vô thế, nên đành trôi cho qua, diễn cho xong, thiền cho dứt cuộc đá lộn sân này. Cũng vì vậy, họ không màng tới thế giới bên ngoài, không quan tâm tới thế sự, không tương tác với thế nhân. Họ sống, trong thế giới của riêng mình, làm những gì họ thấy cần làm, sống cuộc sống họ thấy cần sống, và nghĩ những điều họ thấy cần nghĩ cho hành trình tiếp theo của chính bản thân mình. Người vậy, đừng làm phiền! Họ phiền lắm khi ai đó có ý kiến hay can dự vào thế giới riêng của họ. Họ không cần ai có ý kiến, cũng không cần ai liên quan gì tới mình. Thương họ hiểu họ thì tránh ra, để yên cho họ bềnh bồng trong thế giới người thường không hiểu nổi kia, miễn sao họ bình an, và cũng chẳng gây sự hay liên luỵ gì tới ai là được. Thì thôi, người cõi trên kiểu vậy thì bạn xông vào nói gì? Có nói, theo góc nhìn hay ý kiến của bạn, người ta cũng không tiếp nhận. Không tiếp nhận, không phải vì họ coi thường bạn. Đơn giản chỉ là, họ không thấy liên quan. Vậy đi nha. Đừng cố! Loài 5: Vì yêu nên nỗi Có rất rất nhiều người, yêu thương theo cách của mình, nên muốn xông ra quyết định hết, bảo kê hết, dàn xếp hết cuộc đời của người khác. Xuất phát điểm thật ra là hổng có sai, xuất phát từ tình yêu thương. Nhưng mà cách làm thì sai quá sai, khi control hết cuộc sống của người khác. Họ nghĩ, vậy nghĩa là tột đỉnh của yêu thương, vì họ chịu hết mọi rủi ro, vì họ hy sinh hết cuộc đời họ, vì họ chỉ muốn tốt cho bạn. Có điều, họ không biết, mỗi con người là một bản thể khác biệt, có giấc mơ riêng, có cách sống riêng, có hành trình riêng. Khi áp đặt bất kỳ ai vào trong cái khuôn do mình tạo ra, điều đó có thể xem là tội ác, vì bạn đang tước đi điều quý giá nhất của cuộc đời họ, freedom - sự tự do. Khi một ai đó sinh ra, mà không được sống cuộc đời mình mong muốn, không được làm việc mình muốn làm, không được theo đuổi đam mê của bản thân, không được vui buồn theo cảm xúc cá nhân, thậm chí không được nghĩ những gì mình muốn nghĩ, thì bạn nghĩ đi, là sống đời sống thực vật rồi, hay ho gì. OK, bạn muốn tốt cho họ, bạn sợ họ vấp ngã, bạn sợ họ thất bại, bạn muốn họ tránh hết mọi rủi ro. Chuyện đó ai cũng hiểu. Nhưng đời này, làm gì có ai không trải qua mà lớn lên, không thất bại mà thành công, không đớn đau mà hạnh phúc. Đời, và sự thú vị của nó, màu sắc đa dạng của nó, đến từ trải nghiệm đối lập và đan xen, vui có buồn có, hay có dở có, lên có xuống có…. Yêu thương, là chỉ ở đó, dõi theo họ, hỗ trợ họ, nâng đỡ khi họ ngã xuống, cổ vũ khi họ đứng lên, bước tới khi họ cần, lùi lại khi họ là nhân vật chính. Yêu thương, là cho họ được là họ, hạnh phúc với lựa chọn của họ, tự do với quyết định của họ, khám phá thế giới bên ngoài theo cách riêng của họ. Cho nên, xin đừng nhân danh tình yêu mà nhốt ai đó vào lồng, giam cầm chí hướng của họ, áp bức ước mơ của họ, control tự do của họ. Đó, là tội ác nhân danh tình yêu thương. Nhưng, khi đã lậm vào chữ tham si, mấy ai hiểu mình đang sân hận? Nếu gặp dạng người này, có lẽ cũng nên trước hết thông cảm với họ, vì có khi họ cũng chẳng hay, bản thân mình đang vì yêu nên nỗi. Mà người đang yêu, thì khó nói lắm, họ chẳng có logic gì hết, họ làm tất cả theo cảm tính của mình thôi. Cho nên, vấn đề nằm ở bạn thôi, thấy cần thì tâm sự, thấy không thì thôi, thấy nên thì quyết liệt với lựa chọn của mình, nếu không muốn cả đời núp sau bóng họ. Họ sẽ không lắng nghe, vì với họ, chỉ có một chân lý, đó là nghe theo họ một cách vô điều kiện. Còn bạn, chắc phải chứng minh ngược lại, đây là cách thiếu “chân lý” của tôi, nhưng mà nó work :-) Chỉ có cách chứng minh bằng kết quả thật, mới mong họ yên tâm, hài lòng, rằng bạn có thể là một bản thể độc lập, không cần diễn vai anh hùng Núp dưới đôi cánh đang dang ra của họ. Khổ lắm, cứ phải vừa quyết liệt vừa nhẹ nhàng, vừa tình cảm vừa dứt khoát thì mới mong thoát ra khỏi ma trận vì yêu nên nỗi. Rồi tạm thời vậy đi. Ai không lắng nghe cũng có lý do của họ. Hiếu lý do là gì thì mình sẽ biết cách phải phản ứng ra sao. Đừng bực mình làm chi cho tốn hơi. Không ai rảnh đến cỡ đó đâu. Còn nếu rảnh thì đi chơi đi, đọc bài này làm gì.

Bữa gặp đại ca, ảnh nói trời ơi giờ nhiều người bị bệnh quá em. Mà đâu phải bệnh gì chữa chỗ đó là hết đâu. Bệnh gì anh thấy cũng xuất phát từ một nguyên nhân hết trơn, là chuyện sầu bi. Gặp chuyện ôm vô người, không học được cách giải quyết hay buông bỏ. Ôm riết, ôm riết, buồn sinh bệnh. Mà đã bệnh, thì mình đang yếu chỗ nào nó vật chỗ đó. Có khi nó phá tùm lum, sinh ra đủ thứ bệnh, hoặc chữa chỗ này nó xì chỗ khác. Kết cuộc thì, thiệt ra bệnh có một gốc mà ra thôi, là cái gốc sầu bi. Chữa hết sầu bi là hết bệnh luôn khỏi cần uống thuốc. Có điều, bệnh sầu bi là tâm bệnh. Mà tâm bệnh thì phải chữa bằng tâm thuốc. Chớ đâu ra thuốc tây thuốc ta gì mà chữa nổi. Mới thấy, sức khoẻ tinh thần nó quá trời quan trọng. Vì nó thôi mà người khoẻ thành người bệnh, bệnh tràn lan, bệnh đủ thứ, chữa cách gì cũng không khỏi. Nói đúng không mọi người? Mà bạn có đang bị bệnh sầu bi không bỏ xuống được không? Cái gì mình mong cầu quá không đạt được thì thất vọng. Cái gì mình khao khát quá không có được thì buồn chán. Cái gì mình cào cấu, đấu tranh, âm mưu cạn não không giành được thì nổi điên. Cái gì mình điên đảo muốn sở hữu mà không nắm bắt được thì đau khổ. Cái gì mình tham, mình si, mình muốn quá mà nó bất như ý thì mình hỷ nộ ái ố có mà banh xác. Vậy thôi. Đời thiệt là đơn giản. Tự mình nảy sinh dục vọng, tự mình nổi cơn cảm xúc, tự mình đẩy bản thân vào thế sầu bi, tự mình làm mình bệnh. Vậy rồi trách ai? Tự mình trách mình đi. Rồi đi kiếm thầy chữa. Cái vòng lẩn quẩn nó sẽ muôn đời như thế, nếu bản thân cứ lòng vòng trong đó không tìm thấy đường ra. Xà quần một hồi, muốn chữa bệnh thì phải chữa từ gốc, mà cái gốc nó nằm ở sầu bi. Rồi giờ bạn nói đi, gì mà sầu bi dữ vậy? Đời này, ngoài sinh lão bệnh tử, chả có thứ gì là quan trọng. Có đó mất đó. Vui đó buồn đó. Hoạ đó phúc đó. Vũ trụ có qui luật của nó. Chẳng có thứ gì là trường tồn. Cũng chẳng có thứ gì đâm đầu chạm đáy hoài mà không có đường lên. Tình cảm cũng vậy. Tiền tài cũng vậy. Bạn không thấy đó sao? Biết bao nhiêu người đã từng rực rỡ sáng ngời đang ngồi trong nhà đá? Biết bao nhiêu người đã từng là idol giờ không còn mảnh đất dung thân? Có ánh sáng thì sẽ có bóng tối. Qua bóng tối rồi thì sẽ tìm thấy ngày ánh sáng. Vậy thôi. Cho nên, ở trên cao thì đừng coi thường kẻ dưới thấp. Có thì hãy học cách giữ. Mất thì nên học cách chấp nhận. Sống sao cho đàng hoàng, kính trên nhường dưới, tử tế bao dung, hoà thuận giúp đỡ mọi người. Đời này không ai biết rồi tương lai sẽ ra sao. Có đó, rồi sẽ không còn đó. Đừng tưởng mình control được mọi thứ. Viễn vông! Chính hơi thở của bạn mà bạn còn không control được nữa kia. Bạn nghĩ mình nắm quyền sinh sát gì ở trên đời. Có vận thì nó hên ào ào. Hết vận thì đời đen như cái mõm chó. Qui luật ngàn đời vẫn thế. Có đi có đến. Có ly biệt có trùng phùng. Chuyện thường mà. Chuyện nhỏ mà. Sầu bi cái gì? Thành ra, cứ tận nhân lực là tri thiên mệnh. Mình cứ tận tâm tận sức của mình đi, thì khỏi phải nghi ngờ tiếc nuối, phải chi thế nọ thế kia. Mình cứ sống có trước có sau, làm hết sức, giúp hết mình thì mọi thứ nó sẽ theo đúng qui luật mà hiện thân thôi. Phần mình mình lo cho tới, cho hết, cho không còn miếng tiếc nuối nào. Còn lại, là phần của vũ trụ. Sao cũng vui hết. Sao cũng được hết. Lần này không được thì hẹn lần sau. Khi những ngôi sao mà đã xếp thẳng hàng, thì đông tây nam bắc sẽ tự thân mà hội tụ, không cần bày mưu tính kế. Được vậy, thì người nó trong veo, chẳng sầu bi gì, khỏi sinh bệnh, khỏi chữa bệnh, cuộc sống nhẹ nhàng thanh thoát. Nhưng không! Loài người cứ thích phải bệnh cơ. Cứ phải sầu bi cho nó phá nát ruột gan phèo phổi cơ. Xong mặt mày xanh xao chạy đi tìm thầy, mua sức khoẻ bằng tiền tài vơ vét được. Ủa, chi cho mệt vậy? Cho nên, ai đang lâm vô tình trạng này thì nghĩ lại đi. Có đáng không? Chẳng được gì còn sinh bệnh nữa. Chuyện tào lao như vậy mà cũng ráng làm. Thiệt là không hiểu nổi. Giờ, lấy cây viết, viết xuống những dòng sau đây, rồi đọc to lên, đọc thành tiếng nha, cỡ chừng một trăm lần mỗi ngày trong vòng 21 ngày. Có khi nó giải được bá bệnh cho bạn đó. Đời này, ngoài sinh lão bệnh tử, chẳng có chuyện gì là ghê gớm Đời này, mọi thứ đều yin yang, hoạ phúc theo nhau, được mất nối đuôi, không có gì là mãi mãi Đời này, sống chỉ có 1 đoạn. Sống sao nhẹ nhàng, vui vẻ, hạnh phúc là đủ Vậy đi nha. Chớ sầu bi gì nữa trời? Tự gây bệnh thì tự chữa đi. Thầy bà gì ở đây mà kiếm.

Nhân nghe một đứa em tâm sự là em tiết kiệm tình cảm lắm, không có xài lung tung, mình nghĩ về chữ “quan hệ” và nỗi đau nhân loại về chủ đề này. Dường như loài người càng thông minh, khoa học công nghệ càng tiến bộ thì người ta càng mất khái niệm về tài sản “quan hệ”, một thứ đòi hỏi rất nhiều thời gian, tâm sức, cố gắng lâu dài để có thể xây dựng được. Quan hệ thời này cứ như là tính năng trên super app, cần thì bấm, thích thì lướt, không có promo, voucher hay lợi lộc chớp nhoáng gì thì cho qua. Riết rồi, không ai tin ai, không ai quan tâm ai, cứ như phết bơ qua loa lên miếng bánh mỳ rồi nuốt. Vậy, mà nó lại là thứ quan trọng nhất, nền tảng nhất để xây dựng network, để thăng tiến, để thành công bền vững. Hay thật! Có khi, phải vấp ngã vài phen hay bị “chơi” mấy cuộc lên bờ xuống ruộng trong đời, con người mới học được chữ “trân quý”. Quan hệ nào đâu là một cuộc dạo chơi, thích thì đi không thì dẹp. Quan hệ lại càng không phải là giao dịch, trả tiền thanh toán là xong. Quan hệ đâu có tiền muôn bạc vạn mà mua. Mua được, thì chỉ là tài sản ảo. Cho nên, đi đâu làm gì thì cuối cùng con người cũng sẽ phải trở về để học chữ “nhân”, học cách thấu cảm, nhẫn nại, từng chút từng chút một xây dựng quan hệ niềm tin với một ai đó, trong cái xã hội lấy “không tin” làm gốc. Cho nên, với các bạn trẻ, những thế hệ chưa được ai dạy về xây dựng quan hệ, tôi thành tâm chia sẻ những bài học cá nhân sau. Đông Tây ngang dọc làm việc tại hơn 120 quốc gia, tôi nghĩ mình học được vài bài học. 1. Đừng xài thứ mình không có: Sợ nhất là những người không quen chưa quen hoặc ở đâu ra tự nhiên nhảy sổ vào làm như quen lâu lắm rồi. Nhất là hay drop some names - thảy ra vài ba cái tên giả vờ như quen thân lắm rồi cho rằng đương nhiên bạn phải muốn có quan hệ với tôi, hay chúng ta đương nhiên có network chung và có quan hệ. Quan hệ không phải là thứ xây trên lợi ích cá nhân của một bên, khi bạn cần. Nó là một hành trình tìm hiểu, cảm thông, hỗ trợ giúp đỡ nhau trong khó khăn hoạn nạn mà thành. Đừng xài thứ bạn không có! Quan hệ chưa xây mà đã vỡ là do cái tật này. 2. Deposit trước khi rút: Quan hệ không giao dịch bằng tài khoản ngân hàng, mà bằng tài khoản vũ trụ, và cũng cần phải có số dư mới rút ra xài. Tài khoản vũ trụ sử dụng đồng tử tế khi giao dịch. Mỗi khi bạn tử tế, quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ ai đó thì bạn tạo ra đồng tử tế, rồi nó deposit tự động vô tài khoản vũ trụ. Khi bạn có số dư rồi mới có cái mà rút ra xài được chứ. Đời làm gì có chuyện không đóng vô mà cứ vô tận xài hoài? Sorry, tỉnh lại đi nha. 3. Vay thì phải trả: Mỗi khi mình nhờ ai chuyện gì, dù cố ý hay vô tình, mình cũng đã vay. Mà trong quan hệ thì công bằng lắm, có vay phải trả, dù người ta đòi hay không đòi. Lấy hoài, xài hoài, vay hoài mà không nhận thức được mình đang mang nợ trên lưng phải tìm cách trả thì cả đời không có mảnh quan hệ vắt vai. Xài người khác cũng được một lần hai lần thôi chớ bạn. Đâu ai trên đời này ngu đến nỗi để cho bạn xài hoài. Còn vay xài trước theo kiểu thẻ tín dụng thì nó cũng chỉ không lãi 30-45 ngày theo chế độ ngân hàng. Khi cần thiết cũng có thể xài, nhưng đến hạn thì nhớ trả. 4. Hãy biết tiết kiệm quan hệ: Đừng mượn dao mổ bò để giết gà, hay nói đúng hơn là xài phí quan hệ nè. Một cái quan hệ to bự quý giá thì đối đế lắm, cần thiết lắm tôi mới nhờ đến, còn lại sẽ tự lo không bao giờ làm phiền. Nhưng ngạc nhiên chưa nhiều bạn chuyện nhỏ như con thỏ cũng phải lấy người thiệt là to ra nhờ. Chi vậy? Làm thế vừa tổn hại quan hệ, vừa vô ích, mất giá trị quan hệ, mất cả niềm tin của người khác vào mình. Cho nên, làm gì cũng tự thân vận động, tận nhân lực trước đi. Khi hết cách rồi nếu cần mới xài tới những quan hệ quý giá trong đời. Phải học cách tiết kiệm quan hệ, không xài phung phí thứ mình đã rất nhiều tâm sức, thời gian xây dựng. 5. Xây dựng quan hệ là kỹ năng học được: Đừng nghĩ mình sinh ra làm người là đương nhiên biết xây dựng quan hệ với người khác. No way! Hoàn toàn không đúng. Muốn hiểu quan hệ là gì và xây thế nào thì phải học, phải rèn luyện, phải lao tâm lao lực tập trung vào mà làm. Đời này không có thứ gì là mỳ ăn liền hay rắc rắc hạt diệu kỳ của cô tiên lên mà ra hết. Cái gì cũng phải học. Cái gì cũng phải rèn luyện, ứng dụng, phản tư và biến nó thành công thức thành công của riêng mình. What's more? Khoá học Kỹ năng Xây dựng quan hệ tôi cũng đã soạn sẵn miễn phí trên blog cho học rồi. Đừng lý do này nọ mà không học. Vậy nha! Quan hệ không phải là tiện ích.

Em nhắn, em muốn làm vầy làm vầy làm vầy nè chị. Mình trả lời, khi không có clarity - sự minh triết, nhìn rõ tình thế, hoàn cảnh, bản chất sự việc như thế nào thì có lẽ không nên làm gì cả. Có ai lên đường mà không biết đi đâu không? Chắc cũng có, nhưng là những đứa đi lòng vòng chẳng bao giờ tới đâu. Có ai làm mà không biết tại sao mình phải làm như thế không? Chắc cũng nhiều lắm, nhưng là giã tràng xe cát. Làm coi ra thì cực lắm, miên man lắm, nhọc nhằn lắm, nhưng không rõ nó sẽ tạo ra được giá trị hay lợi ích kiểu gì. Vấn đề chưa bao giờ là làm gì. Vấn đề luôn là tại sao phải làm. Làm xong thì nó tạo ra tác động to lớn gì so với mục tiêu mà mình đã đề ra. Mà mục tiêu của mình là gì? Clarity chỉ có khi bạn ở ngoài vấn đề Đôi khi, con người bị quận vào thứ gọi là chuyện thường ngày, xà quần trong mớ công việc phát sinh có vẻ cái nào cũng gấp và quan trọng lắm. Loay hoay trong thời cuộc ngổn ngang đó, đôi khi ta cắm đầu làm làm, rồi mất phương hướng lúc nào không hay, xà quần rồi quên luôn đích đến sau cùng. Thói thường, người trong cuộc không bao giờ nhìn rõ thế cuộc. Người ngoài cuộc, dù gì đi chăng nữa, vì không bị ảnh hưởng tâm lý, vì không bị cảm xúc dẫn dắt, nên thường nhìn mọi thứ rõ ràng hơn. Clarity - sự rõ ràng chỉ hiện ra, khi bản thân ta khách quan, tách mình ra khỏi vấn đề, tách mình ra khỏi cảm xúc chi phối, tách mình ra khỏi bàn cờ và đứng vào vị trí kẻ đánh cờ. Như vậy, muốn có clarity, muốn nhìn thấu và nhìn rõ, thì trước hết bạn cần phải thoát khỏi sự việc đang diễn ra, khỏi mớ hỗn độn đang quay bạn mòng mòng, buông vũ khí xuống, tách mình ra khỏi cuộc chiến để đứng ngoài quan sát. Chỉ khi ta tâm bình khí hoà, bình tĩnh quan sát thời cuộc thì ta mới có thể nhìn thấu bản chất của những gì đang diễn ra. Chớ còn vác xô chạy tới chạy lui, đóng vai tạt nước thì làm sao nhìn rõ cục diện cả đám cháy mà tìm cách cứu? Cho nên, muốn có clarity thì trước hết phải thoát, cả vật lý và tâm lý, khỏi sự việc đang diễn ra. Đứng ngoài nhìn vào mới thấy. Có ai xà quần, rối nùi ở trỏng mà thấy được cục diện hông? Clarity chỉ có khi bạn hiểu rõ bản chất của vạn vật Thế giới bên ngoài là một thế giới lu xu bu. Ngắn gọn là như thế. Nó như cái công viên giải trí ấy. Ai thích kiểu gì thì đu đưa kiểu ấy. Ai muốn trò gì thì xếp hàng chỗ ấy. Vậy thôi. Nếu đã tìm thấy game của mình, thì cứ cắm đầu chơi, theo luật đã đặt ra. Game nào cũng có scenario - tình huống. Và bạn, chính là người đưa ra lựa chọn sẽ phản ứng hay giải quyết tình huống ra sao. Không ai khác. Cho nên, bạn xà quần trong game thì cả đời sẽ vẫn xà quần. Game mà! Làm gì hết xà quần trừ phi bạn thoát ra? Chọn chơi, thì cứ lò dò đi theo hint - gợi ý của kẻ thiết kế game. Có chơi có chịu. Đời xuống game, bạn chấp nhận chơi, vậy thì phải theo luật lệ xuống lên không đoán trước. Còn lỡ bạn chơi quá xuất sắc, hack được cả game, thì có khi bạn đã hiểu rõ bản chất của con game này, và vì vậy mà có clarity. Nhưng đời, có bao nhiêu người hack nổi game? Hy hữu. Phần lớn là chết dần chết mòn trong đó. Vậy thì sao? Ủa thì, đời xuống game, còn chuyện chơi game hay không là chuyện của cá nhân mình. Ai chơi chơi. Tui không tham gia là xong ấy mà. Chuyện tui tui làm. Đời tui tui sống. Hành trình tui tui thiết kế. Không cần phải xà quần gì tới thế giới của ai. Vậy, nghĩa là bạn đã giữ mình ở ngoài cuộc chơi lu xu bu đang diễn ra kia. Vậy, thì bạn sẽ có clarity là chắc. Clarity chỉ hiện thân khi bạn biết mình là ai Clarity có được là khi người khác chỉ ra hay gắp bỏ tay mình? Hay clarity có được là do ta gạn đục khơi trong cho chính bản thân? Nghĩ thử đi! Hầu hết mọi người đều tìm cách dễ để làm, là đổ xô nhau đi tìm, là mong chờ ai đó cứu rỗi cuộc đời mình bằng clarity. Tui nghĩ không ra, nên tui tìm sư phụ nghĩ giùm. Tui nhìn không rõ, nên tui đi tìm thầy nhìn giúp. Tui mù mờ, nên đi kiếm câu trả lời trong veo từ ai đó. Ai cũng được, những người nhìn đâu cũng thấy rõ ấy, chắc là họ sẽ rõ hơn tôi. Gì vậy trời? Chơi kỳ! Đời bạn mà bạn dúi vô tay người ta, phó thác cho người ta, bắt người ta make decision - quyết định thay mình. Vô trách nhiệm quá đi. Sợ mình sai nên đẩy cho người khác quyết định à? Ai chơi thế! Lỡ đúng thì ca ngợi bản thân vì đã tìm đúng thầy đúng cách. Lỡ sai thì trách số phận sao chưa gặp thế gặp thời. Thân tầm gởi cả đời, không dám đưa ra một quyết định cho bản thân mình, thì ai đang làm chủ bạn? Còn bạn, đang làm nô lệ cho ai? Đúng sai gì cũng có sao đâu. Mình quyết định, mình chịu trách nhiệm, mình dấn thân, mình học hỏi và lớn lên từ đó chứ. Chớ ai trên đời này phải đóng thế vai và lớn lên giùm cho bạn? Cuối cùng, bạn là con ốc mượn hồn hay bạn là ai? Who are you? Mà bạn là ai? Mà ai là đứa đang trốn ở trong cái vỏ ốc vật lý kia? Và ai là kẻ quyết định cuộc đời này phải sống thế nào? Khi câu hỏi đó chưa được trả lời, kiếm đâu ra clarity trong cuộc sống? Muốn gì còn không biết, làm sao biết làm gì? Những thứ giả vờ bận rộn trước giờ, chỉ là múa may theo kịch bản của một ai đó khác. Ờ thôi, muốn diễn thì cứ diễn qua ngày đoạn tháng. Còn khi nào hết muốn diễn thì chui ra đây mà đối diện với chính mình. Clarity, tính sau đi! Gặp và kết nối với bản thân trước đã. Vậy ha. Nếu muốn nhìn thấu và nhìn rõ, thì tự mình đeo kính mà nhìn. Nhờ nhờ thì cũng chỉ là nhờ họ chỉ cách mà thôi. Chớ không tự tìm thì đời nào thấy. Nếu muốn nhìn thấu và nhìn rõ, thì lùi lại chút đi, nhắm mắt và thở sâu đi. Trở về với bản thể của mình là khi bạn rõ ràng nhất về thế giới.

Đi chấm thi startup, mà toàn gặp các bạn trẻ chạy lại cám ơn, nói nhờ các khoá học của cô, nhờ podcast của cô mà em lớn lên rất nhiều. Mình hỏi, lớn lên nghĩa là sao. Một bạn trả lời, em học khoá EI - trí thông minh cảm xúc, hiểu về cảm xúc, học được cách quan sát cảm xúc, và giờ em đã không còn nổi giận lung tung nữa. Hồi xưa có chuyện là em nổi cơn lên khùng điên. Giờ em chậm lại 1 nhịp, quan sát biết mình đang giận, rồi tìm cách chuyển hoá nó. Nếu bạn thật sự làm được điều đó thì quá xuất sắc rồi. Bất kỳ ai học được và rèn luyện EI cao đều sẽ là những người thành công. Con người hơn nhau chỗ bình tĩnh thôi. Chưa gì mà nhảy lồng lộn lên thì có việc gì mà nó ra việc gì. Đừng nói tới thành công. Chỉ là làm cho hoàn thành những việc nhỏ thôi cũng đã lả quá sức. Cho nên, nghe bạn nói vậy mừng ghê. Thế giới vậy là thêm một người vì biết quản trị cảm xúc mà vui vẻ, thành công, hạnh phúc. Chiều qua, trời mưa tầm tã, mình và bạn teen lại cà phê ngắm mưa, hàn huyên tâm sự. Mình nói không biết bạn biết không, chớ 2 năm vừa qua, mình thấy bạn lớn lên rất nhiều. Bạn trả lời, ừa con cũng thấy vậy á Ma, nhưng điều quan trọng nhất mà con thấy mình làm được, đó là con hạnh phúc hơn. Wow! Lời chia sẻ đó đối với một người mẹ là món quà vô giá, vì hơn ai hết, những người mẹ chỉ mong muốn con mình hạnh phúc mà thôi. Mà điều gì đã giúp con hạnh phúc hơn? Con nghĩ là nhờ con quan sát được cảm xúc. Trước đây, con không quan sát và nhận dạng được cảm xúc, nên nó pop up lung tung, chạy nhảy tán loạn, khiến cho con phát mệt vì không control được. Cũng không biết phải deal với cảm xúc kiểu gì. Vì vậy mà người lúc nào cũng lơ mơ, tôi là ai đây là đâu, chân bước đi mà như không chạm đất. Cái cảm giác đó rất khó chịu, vì cảm giác như mình không làm chủ bản thân, không quản trị được bản thân. Wow! Vậy là con đã quan sát và nhận dạng được cảm xúc! Đó là điều quan trọng và hay ho nhất để có thể quản trị được cảm xúc, rèn luyện trí thông minh cảm xúc. Được vậy thì sau này ắt hẳn sẽ thành công cả trong cuộc sống và công việc đó bạn. Hai câu chuyện khác nhau. Hai con người khác nhau. Hai ngữ cảnh khác nhau. Nhưng chỉ có một đề tài: quan sát và nhận dạng cảm xúc. Dù đó, chỉ là level cơ bản nhất của trí thông minh cảm xúc, nhưng nó lại là nền tảng cơ bản nhất để phát triển tiếp theo. Ngoài kia, có bao nhiêu người làm được chuyện này? Không nhiều! Mình là người rất quan trọng EI, nên rất hay quan sát bản thân và người xung quanh. Và cũng không biết bao nhiêu lần mình chỉ ngồi cười trừ cho qua chuyện, khi thấy người khác emo, cảm xúc lung tung, không control nổi, thành ra hư chuyện. Và họ, có thể là những người lớn, có thể là những người có chút địa vị, có thể là những người đã có biết bao nhiêu là trải nghiệm. Nhưng…. Nhưng người lớn chưa bao giờ trở thành người lớn vì sống lâu hơn con nít. Người lớn, mà EI không có, EI kém, cảm xúc bung thùa không tém nổi, lên cơn emo vô minh không kiểm soát được thì thật ra cũng chỉ là đứa con nít lơ ngơ. Ngoài kia, có bao nhiêu người tự xưng là “người lớn” đang thiếu EI? Ngoài kia, có bao nhiêu “người lớn” đang xà quần, loay hoay trong mớ cảm xúc không lượm lặt nổi của bản thân mình? Ngoài kia, có bao nhiêu “người lớn” đang vẫy vùng trong vũng lầy cảm xúc, càng vùng càng lún? Câu trả lời là nhiều lắm, nhiều hơn chúng ta tưởng tượng, và nhiều hơn rất nhiều so với “lẽ ra”. Thế nhưng, “người lớn” ngoài kia đang ngộ nhận rằng mình đã lớn lắm rồi, tình thật là không bằng những đứa con nít mười tám đôi mươi, biết quan sát và nhận dạng cảm xúc. Cho nên, EI - trí thông minh cảm xúc nó không tự nhiên mà có, cũng không tự nhiên già đi mà kết tinh. Nó không có tuổi, không phân biệt nam nữ, giai cấp, địa vị, quốc gia, vv. Không ai trên thế giới này tự nhiên sinh ra có EI nếu không tự học và rèn luyện. Nếu bạn chưa bao giờ học, đừng nghĩ mình đã biết. Nếu bạn chưa bao giờ biết, đừng nghĩ mình đã có. Nếu bạn chưa bao giờ có, thì cả đời bạn cho đến giờ phút này vẫn đang hành xử thiếu EI. Vậy thôi! Đừng nhíu mặt cau mày khi nghe câu nói vừa rồi. Đó, đã là một phản ứng thiếu EI rồi đấy. Cho nên, cả đời tôi luôn học, học lại, rèn luyện, phản tư và không ngừng nâng cao EI cho bản thân. Không có hạnh phúc nào tự nhiên mà có. You have to earn it! Bạn phải tự mình tìm thấy nó, sống với nó, trò chuyện và lớn lên cùng nó. Nguyên lý cuộc sống đôi khi cực kỳ đơn giản, nhưng chính vì nó đơn giản nên người ta không chịu tin, vì loài người sẽ mãi mãi đi tìm ở ngoài kia, những điều rối ren phức tạp…. Mà khoá học EI @ work - Trí thông minh cảm xúc cho người đi làm, mình đã soạn và mở miễn phí trên blog cho mọi người học. Còn excuse nào nữa chứ?

Mỗi người sinh ra trên đời đều mang một trách nhiệm to lớn nhất phải hoàn thành. Đó là trách nhiệm với bản thân. Nếu bản thân còn chao dao, chưa tìm được mục đích sống, chưa hiểu vì sao mình tồn tại, còn trượt dài trên những con dốc cảm xúc bất định, không điểm dừng, thì chỉ riêng việc take care - lo cho tinh thần của mình ổn định thôi đã là quá sức, làm chưa tới, chưa xong. Ở thời đoạn đó, khi bản thân chưa ổn, làm sao ta giúp đỡ hay hỗ trợ tinh thần gì cho ai đó khác. Mỗi người sinh ra trên đời đều mang trách nhiệm to lớn nhất là trách nhiệm với bản thân. Bạn cũng vậy. Họ cũng vậy. Không ai có thể chữa lành vết thương cho người khác. Vết thương của ai, chỉ người đó có thể chữa lành cho họ mà thôi. Điều tốt nhất bạn có thể làm, là giúp họ tìm ra cách tự chữa, tìm ra người có khả năng giúp họ chữa, and pray - và cầu nguyện cho họ sớm nhận ra chỉ có họ & sự cố gắng của bản thân mới có thể cứu rỗi chính mình. Tu thân mà, đâu có tu giùm được. Nếu có, thì dịch vụ tu hộ, tích đức thay chắc đã nở rộ rồi. Hồi trẻ, tôi nghĩ mình siêu nhơn, có thể fix - sữa chữa và tái tạo bất kỳ ai. Ca nào khó, chữa hoài không thấy thay đổi thì sẽ cố chấp tìm mọi giải pháp dù là mission impossible - điệp vụ bất khả thi. Sự cố chấp đó làm cho bản thân lúc nào cũng trong tình trạng stress và chẳng happy. Tại sao mình cố gắng vậy mà họ chẳng mảy may cố gắng? Tại sao mình hy sinh vậy mà họ chẳng quan tâm? Ủa cuối cùng là chữa cho mấy người chớ đâu phải chữa cho tui? Sao mấy người bàng quan quá vậy? Cứ thế một thời gian dài, cho đến khi tôi nhận ra, à problem - vấn đề là chính bản thân mình. Cảm xúc còn trượt băng lên xuống. Thân chưa OK mà fix gì ai. No one can be fixed - không ai chữa được cho ai. Chỉ có cá nhân đó tự ngộ ra và work hard - tự thân vận động, cố gắng hết sức để thay đổi bản thân mình. Không ai phải chịu trách nhiệm cho ai. Mỗi người chúng ta đều phải tự mang vác trách nhiệm tu thân. Đừng bao giờ đổ thừa, expect - mong chờ, kêu gào bắt người khác phải giúp mình. You are, no one else, is responsible for your well-being - chỉ có bạn, không ai khác, chịu trách nhiệm cho sức khoẻ tinh thần của bản thân. Come on! Go and work it out yourself. Rồi, tự thân vận động đi nhe. Khi mình đã ổn rồi, tự khắc sự bình yên của mình sẽ giúp được cho ai đó khác. Cho nên, giúp người là giúp bản thân mình trước đã. Và giúp đời, là giúp cho thế giới này bớt đi một kẻ tào lao. Kẻ tào lao này, không ai khác, chính là bản thân ta đó. Are you responsible for yourself? Bạn đã thấy mình chịu trách nhiệm với bản thân chưa?

Một nửa của sự thật có phải là sự thật? Một nửa của của câu chuyện có bao giờ là câu chuyện? Nhưng đúng sai thường nằm ở đâu? Thật ra là không có điểm tựa nào để đánh giá đúng sai. Ai cũng nghĩ rằng mình đúng và bên còn lại sai. Công lý luôn nằm trong tay kẻ cho mình là bên bị hại. Nhưng bên nào cũng nghĩ là mình đang bị hại. Vậy cuối cùng là ai hại ai? Hay ta đang tự hại chính mình? Một vấn đề khi xảy ra, phản ứng nhanh nhất là nổi cơn, để mặc cho cảm xúc và ego bung xoã, dẫn dắt, rồi trong cơn say giận ấy, người ta vung tay đổ thừa nhau, sửng cồ nhau, thậm chí sẵn sàng đánh nhau, chém nhau. Tất cả, chỉ là quá trình tự nhiên khi con người không học được cách quản trị cảm xúc, để mặc cho sự vô minh dẫn dắt. The monkey of your mind - con khỉ của tâm trí nó bắt đầu được kích thích, bạn bắt đầu cau mặt nhíu mày, nghĩ ra và thêu dệt đủ thứ scenario - tình huống, chắc là nó thế này thế nọ thế kia rồi mình phải thế này thế này thế nọ thế kia. Binh pháp trong đầu chạy rần rần. Trận đánh diễn ra tung toé trong mặt trận não. Tất cả các bên đều như thế. Và đột nhiên từ một chuyện có thể là rất nhỏ, nó được sức tưởng tượng của não thêu dệt từ nhiều bên thành một đám mây hỗn loạn, mờ ám của thuyết âm mưu. Rồi người ta ùa nhau lạc trong đó, lọt thỏm trong đó, loay hoay và vùng vẫy trong đó cho đến khi kiệt sức. Lẽ thường là như vậy. Nhưng để làm gì cơ chứ? Khi học được cách quản trị bản thân, bạn học cách tách bản thân ra khỏi sự việc và cảm xúc, tách mình ra khỏi chế độ auto-pilot - chế độ bay không người lái do chính tâm trí của mình dẫn dắt. Người trong cuộc chẳng bao giờ sáng suốt. Ai cũng biết thế. Nếu vậy thì tại sao bạn cứ lao vào và trở thành người trong cuộc? What if - nếu như mình tách bản thân mình ra để không là người trong cuộc thì sao? Có lẽ bạn sẽ nhìn mọi thứ rõ hơn, sáng hơn, khách quan hơn, đúng bản chất hơn. Không ai có thể giải quyết vấn đề tận gốc rễ và thoả đáng nhất khi không hiểu rõ bản chất của vấn đề đó. Mà muốn hiểu rõ và nhìn thấy bản chất thì nhất định phải bình tĩnh, khách quan, và giữ cho bản thân trong suốt, như ly nước vậy thôi. Ly nước yên thì mọi cặn bã sẽ lắng xuống. Ly nước sẽ trong và bạn sẽ nhìn thấy rất rõ cặn bã lắng xuống đáy nước ra sao. Vậy, là ta nhìn rõ bản chất của sự việc và tìm ra cách giải quyết thoả đáng nhất. Vậy thôi. Chớ chồm chồm lên, thêu dệt đủ thứ, đánh trận vô trung sinh hữu hoài thì biết tới chừng nào mới đánh tới trận cuối cùng? Mà chiến như Don Quixote thế thì đánh chừng nào nó mới xong? Mà để làm gì cơ chứ? Thành ra, mình rất lười tham gia vào một nửa sự thật, một nửa câu chuyện, và một nửa của thứ gọi là chính nghĩa. Mình luôn nói với tất cả mọi người, khái niệm chiến tranh bản thân nó đã sai, rất sai, quá sai. Khi một cuộc chiến xảy ra, dù là do ego của các bên, do quyền lợi hay sự tham lam của các bên hay do bất kỳ một lý do chính nghĩa nào, nó vẫn cứ sai. Không có bên thắng cuộc hay kẻ thua cuộc. Tất cả đều thua vì tất cả đều sẽ suy kiệt, nhiều người xung quanh sẽ bị liên luỵ đến tinh thần và cuộc sống. Có gì hay đâu chứ? Bạn gọi đó là chiến thắng à? Tào lao! Đó là thói ích kỷ và cái ego to đùng nó nhô lên tự đắc trong nỗi đau và những cú rỉa vô cảm của kền kền. Kẻ tìm thấy sự hả hê trên thân xác khánh kiệt của muôn loài có còn là người hay chỉ là con? Cuối cùng, chúng ta cũng để cho thú tính nó trỗi dậy, dẫn dắt và vinh danh người để tiêu diệt năng lượng hạnh phúc của thế giới? Khùng điên! Nhưng sinh ra, chúng ta không được dạy điều này, không được dạy phải học cách an yên và nhìn rõ bản chất của vũ trụ. Ta chỉ được dạy phải học, phải cố gắng, phải phấn đấu, đấu tranh giành lấy những gì cần giành lấy. Và thế là, tất cả chúng ta đều được phát cho 1 cây kiếm mục để ra trận. Kẻ gãy kiếm ôm đầu máu chạy về nhà. Kẻ chiến thắng hả hê trong vinh quang, thu gom chiến tích và tậu thêm kiếm mới. Cứ như vậy, mỗi ngày, chúng ta lao ra đâm chém lẫn nhau, sát thương nhau, hãm hại nhau. Adrenaline chạy rần rần. Ta hứng khởi và kích thích mỗi khi thắng, rầu rĩ mỗi khi thua, chán chường khi bị trở mặt, trầm cảm khi mất mát….. Để làm gì cơ chứ? What if - nếu mình chọn không tham gia vào bất kỳ cuộc chiến nào, dù nó nhân danh bất kỳ một nửa sự thật nào thì sao? Why not? Tại đây, tôi an yên trong chính sự gạn lọc khơi trong của bản thân mình, để nhìn rõ bản chất sự việc, sự vật và chọn bước đi trên con đường ánh sáng. Ở đó, sự thật không phải là một nửa sự thật và tất cả những thành kiến, định kiến, suy nghĩ, nhận định của tôi có thể sai, có thể bị dẫn dắt bởi con khỉ trong tâm trí. Cho nên, tôi không take side - chia phe, chọn phe, rồi xông ra đánh nhau chơi cho vỡ đầu. Tôi nhìn rõ bản chất vấn đề, chọn cách hoà bình nhất, phù hợp hoàn cảnh nhất, bình an nhất cho tất cả mọi người. Con đường ánh sáng - the path of light chỉ hiện ra khi tâm trí ta trong trẻo. Nó không được tìm thấy bằng cách cố gắng đánh trận và bung xoã ego. Quan trọng là nó đỡ mệt, đỡ mất thời gian và năng lượng để vào o bế đống rác tâm trí những tưởng là chân lý. Mà, để làm gì cơ chứ?

Nó không coi mình ra gì. Nó không coi ai ra gì. Đây có lẽ là câu complain mà mình nghe nhiều nhất hệ hành tinh bao nhiêu năm qua. Mà thật ra thì khi nghe, mình cũng không có phản ứng gì, không đồng cảm hay đồng tình với người nói, lại càng không hề có ý định bực mình hay nổi cơn với “kẻ không coi ai ra gì” trong câu chuyện. Why? Tại sao ư? Người không coi ai ra gì hay không coi bạn ra gì thật ra là đứa bị bệnh khập khiễng về tư duy và tâm hồn. Vạn vật sinh ra đều equal - bình đẳng như nhau trong vũ trụ. Vạn vật được sinh ra đều là một bản thể khác nhau, duy nhất và độc đáo trong vũ trụ. Tại sao không sinh ra y chang như nhau mà lại phải khác nhau? Ủa có ai hay thứ gì sinh ra trên đời mà một mình nó cân hết thế giới và cuộc đời không? Có chết liền! Tất cả đều phải dựa dẫm vào nhau để sinh tồn và phát triển. Cái hạt thì nó phải có đất có nước, có ánh sáng, không khí và đúng thời đúng tiết nó mới nẩy mầm. Chớ bạn nghĩ tự bản thân nó siêu việt tới nỗi tự gồng mình bẻ vỏ chui ra à? Rồi mình nghĩ tiếp đi, có đứa nào, thứ gì tự mình làm được tất tần tật mọi thứ trong đời chưa, dù bản thân ghê gớm tới nhường nào? Chuyện! Cho nên, cái sự dựa dẫm, nương tựa, xuân qua đông lại giữa vạn vật là qui luật muôn thưở, tự nhiên. Đừng tưởng một mình mà làm được thứ gì. Nếu thế, thì chuyện bạn không coi ai ra gì có phải là bị khập khiễng không? Không có người khác mà bạn tự làm hết được à? Trong một bàn cờ, có con tướng thì cũng phải có con xe, con mã, con tượng, con tốt. Con tốt cũng có vai trò cực kỳ quan trọng của nó. Thiếu nó thì xếp đội hình kiểu gì? Rồi vì nó mang danh con tốt mà ai đó coi thường nó à? Chỉ có kẻ thiếu hiểu biết mới tưởng vậy mà thôi. Nghe chuyện con tốt qua sông chưa? Ừa, thì chỉ là con tốt thôi. Nhưng nó mà qua sông thì cục diện của cả bàn cờ sẽ thay đổi đấy. Đừng đùa! Bởi vậy, người nhìn được cục diện, tổng thể, nhìn thấy sự bao la trong từng bản thể, hiểu rõ giá trị vô cùng của từng giới hạn, sử dụng được sức mạnh vô song của những vai diễn li ti. Không coi ai ra gì à? Chỉ có người thiển cận và thiếu hiểu biết mới khùng điên như vậy mà thôi. Rồi không lẽ bạn vì chuyện tào lao như vậy mà xông vào gây chiến, đánh đấm ì xèo với người ta? Rảnh quá ha! Hay chính bạn cũng không coi họ ra gì? Muốn đánh, thì đi tìm người hiểu biết mà đánh. Ai đi đánh nhau với mấy thằng khùng? Trời ơi, mình cũng đâu đó bằng level họ mới đi làm chuyện rỗi hơi như thế. Người ta khập khiễng về tư duy. Người ta khiếm khuyết về tâm hồn. Người ta mở cửa không thấy núi mà đánh cái trận gì? Trên đời này có thứ trận mạc nào gọi là chiến đấu để lấp đầy nửa vầng trăng khuyết? Ai khuyết thì tự lo mà fill up - lấp đầy. Người ta khuyết thì để yên cho người ta tự đắp tự cuộn mà tròn. Còn mình, có muốn trăng đầy trăng tròn cỡ nào đi chăng nữa thì nhiều khi chỉ cần ngồi không, chớ làm gì ngoài chuyện chờ tới thời trăng đầy trăng tỏ. Ủa, vạn vật có qui luật của nó. Vũ trụ có vòng xoay của nó. Khuyết rồi sẽ có khi đầy. Đầy rồi sẽ lại khuyết thôi. Đâu phải bạn muốn gì thì vũ trụ phải canh bạn mà quay? Làm, có khi là không làm gì. Làm, có khi là để yên cho vũ trụ xử. Làm, có khi chỉ cần hiểu và nương theo qui luật tự nhiên. Và ngồi yên, nhìn thấu bản chất cái chuyện “nó không coi ai ra gì”, rồi mỉm cười, có khi lại là cách phản ứng thông minh nhất. Bao dung hơn, thì nguyện cầu cho nó. Tội nghiệp nó mà! Nó đang rất là khập khiễng. Nói tới nước này là chắc nói hết rồi. Túm lại là chỉ cần đọc 3 câu thần chú mỗi khi lên cơn vì ai đó không coi ai ra gì. Tội nó quá! Nó thật là khập khiễng Thôi thì mình bỏ qua cho nó Thôi thì mình cầu nguyện cho linh hồn của nó Xong thì đi pha cà phê, trà tắc hay trà dưỡng nhan mà uống đi. Lo cho cái thân và cái tâm của chính mình kìa. Hơi đâu mà giận dỗi cuộc đời vì những ngày khập khiễng….

Phi Vân có khi nào bực mình hôn? Dạ thưa có Có khi nào nổi cơn không? Trời ơi, rất rất nhiều lần Có khi nào nổi máu khùng điên đen tối muốn chém cho chết luôn đứa nào đó hay không? Definitely yes! Dạ đương nhiên là không thể không có Nhưng… Nhưng sau nhiều cuộc chinh chiến kiểu mất sức vì thiếu hiểu biết như vậy trong đời, thì một chiều nắng nhẹ lên cao kia, tui nghiệm ra một điều là, chỉ có trẻ trâu mới đi nổi cơn như thế. Why? Tại sao? Nổi giận là mắc mưu Nếu mình nổi cơn, não kéo vần vũ mây mù, suy nghĩ không rõ ràng, quyết định không minh triết, thì mình mắc mưu người đời mất rồi. Họ chọc cho mình nổi cơn chủ yếu là để cho mình ngu đi, bớt minh mẫn đi, quyết định thiếu suy nghĩ mà. Ủa, tụi nó muốn vậy xong mình lăn ra làm y chang như vậy? Vậy không gọi là ngu thì gọi là gì? Nên từ đó mình bỏ cái nghề nổi cơn, chuyển qua nghề học quản trị bản thân, để bớt cái sự vô minh đi, tăng cái sự trong trẻo lên, để cố gắng đạt được cái level gọi là clarity - sự minh triết, nhìn thấu bản chất của vũ trụ, hiểu rõ game của thế giới bên ngoài và quan trọng là, vì hiểu rõ nên KHÔNG THAM GIA. Ai đứng ở ngoài game nhìn cũng rõ hơn. Ai đang bình tĩnh nhìn cũng thấu hơn. Ai luyện được chiêu gạn đục khơi trong thì nhìn rõ bản chất của vấn đề và giải quyết nó đúng trọng tâm hơn, triệt để hơn, hiệu quả hơn. Vậy thôi. Chả có bí mật gì ghê gớm về binh pháp hay đấu trí chéo chéo gì ở đây cả. Nổi cơn là tự hại mình Ai dễ bị người khác chọc cho nổi cơn, người đó chịu thiệt nhất trong đám. Khi bạn nổi cơn, giận dữ, cơ thể bạn phản ứng theo, co kéo, căng cứng, xì trét tột độ, ăn không ngon ngủ không yên, sức khoẻ giảm sút trầm trọng, cả sức khoẻ vật lý và tinh thần. Khi áp lực kéo dài, cơn này chồng cơn khác, sự mệt mỏi và cạn kiệt nó áp đảo bạn. Đầu óc bạn mụ mẫm. Cơ thể bạn phát bệnh. Tinh thần bạn tiêu cực, sa sút. Ủa ủa, gì kỳ vậy? Sao mình lại cho phép người khác chỉ bằng vài câu nói, hành động, vài con game tiểu nhân mà hại mình ra tới nỗi này? Cuối cùng, kẻ thọc gậy bánh xe nó cứ nhởn nhơ đi nhậu dui dzẻ, bóc phốt và cười cợt trên cái sự đau khổ của mình cho đời nghe. Rồi tụi nó cụng ly chúc mừng nhau, vì mình đang lao đao, thở oxy chỉ vì trúng kế. Trời ơi! Tào lao quá đi! Thôi ngay cái chuyện rớt vô cái thớt giết người không cần một viên đạn nào của họ đi. Người ta càng muốn mình nổi cơn thì mình càng phải bình tĩnh. Người ta muốn mình mệt mỏi, cạn kiệt thì mình càng phải phơi phới, vui tươi. Người ta càng muốn mình gục ngã cả về thể chất lẫn tinh thần thì mình càng phải chứng minh điều ngược lại. Cho nên, ai để mặc cho bản thân là tự hại mình. Chẳng có ai khác hại bạn đâu bạn ơi. Là bản thân mình đó! Quản trị bản thân, quản trị cuộc đời Chưa có một câu hỏi nào của bất kỳ bạn trẻ nào mà mình không tìm thấy câu trả lời trong bài học về quản trị bản thân cả. Đừng học theo kiểu rất Việt Nam là không biết chỗ nào vá chỗ đó nữa. Đừng học bài văn mẫu nữa. Đời này không có ai rảnh mà ngồi đó chờ trả lời tất cả những câu hỏi của bạn đâu. Cái bạn cần học là học cách tìm ra lời giải cho tất cả những câu hỏi của cuộc đời mình. Đời này chỉ có mình thương mình nhất. Đời này chỉ có mình hiểu rõ bản thân nhất. Đời này, chỉ có mình biết rõ mình muốn gì nhất. Ai cũng mang trong người góc tối và mảng sáng. Góc tối bạn giấu nhẹm. Sâu khấu và ánh sáng bạn phơi ra. Xong bạn kêu người ta tư vấn cho lời khuyên đi. Đố có ma nào trên đời cho bạn được lời khuyên tốt nhất. Đơn giản vì họ không nhìn thấy tất cả thông tin dữ liệu về bạn. Đơn giản vì họ sẽ chẳng bao giờ hiểu rõ con người của bạn. Let’s face it! Mình thiệt tình với nhau ở đây đi. Tất cả chúng ta đều có những bí mật ở nhiều tầng sâu, nhiều level. Có thể thân lắm thì bạn cũng mở vài level ra cho người ta xem. Còn lại, đố đứa nào nó biết. Cho nên, muốn đưa ra quyết định tối ưu nhất cho bản thân, thì người đang có nhiều thông tin nhất để làm việc đó tốt nhất là chính bạn. Chỉ cần bạn học cách quản trị bản thân mình, bạn sẽ “biết” cần phải làm gì trong cuộc đời này để maximize - tối đa hoá tiềm năng của mình, tối ưu hoá năng lực bản thân và hạn chế tối đa những trò đen tối (nếu đó là thứ bạn muốn). Vậy thôi. Chớ làm gì có thầy nào trên đời này bói ra đường đi và hành trình cho bạn. Quản trị được bản thân là quản trị được cuộc đời. Thẳng thắn vậy cho dễ đi ha. Bớt bớt ba chuyện tào lao nổi cơn đồ lại. Giờ nói tới nước này rồi thì mạnh ai nấy lo mà quản trị bản thân đi. Khi và chỉ khi bạn làm được điều đó thì bạn mới làm chủ được hành trình phía trước của mình mà không cần phải dựa dẫm hay phụ thuộc vào ai cả. Còn bài học thì tôi đã soạn free cho học luôn trên blog rồi. Đừng tìm cách excuse này nọ nữa đi. Link khoá học: https://www.nguyenphivan.com/challenge-page/ff35a37e-04ba-4df4-b926-95a2b615e376

Em nói, hồi xưa em vui vẻ, nhiệt tình, hứng khởi trong cuộc sống lắm, vì được làm những gì bản thân muốn làm. Sau này, một phần vì thấy mình chưa làm được gì ra trò, một phần để đỡ làm đau gây khổ cho người xung quanh, em bắt đầu nghe theo, không suy nghĩ hay phản kháng nữa mà phó mặc, làm theo sự hướng dẫn, chỉ dẫn của người khác. Rồi giờ, em thành ra thế này, lầm lì, ít nói, thụ động. Từ extreme - cực đoan này, em chuyển sang extreme ngược lại, theo kiểu cách của mình không work thì thôi mình buông xuôi làm theo cách của người khác cho rồi, cho lẹ, cho dễ, cho đỡ phải mất công suy nghĩ. Xưa nay quậy quọ phản kháng, suy nghĩ quá cũng đã mệt rồi. Nay mấy người muốn tui sao cũng được, kiểu thế! Thật ra, chuyện của em không phải là chuyện riêng của em, mà là hành vi phản ứng khá phổ biến của nhiều người trẻ khi bị người lớn liệt vào dạng “thất bại”, hay nói đúng hơn là “vô dụng” theo định nghĩa của họ. Những đứa trẻ bất thường theo định nghĩa và qui chuẩn của xã hội, ví dụ suốt ngày bay bổng trên mây, tâm hồn treo ngược cành cây, lậm game, ghiền nhạc, vẽ vời linh tinh, vv, không lo học hành hay “làm việc” đàng hoàng dễ bị liệt vào dạng thức này. “Làm việc” là định nghĩa theo qui chuẩn xã hội, phải có cái nghề được xã hội công nhận. Còn đàng hoàng là làm sao cho gia đình dòng họ nở mày nở mặt, có cái để vin vào mà đi khoe với thiên hạ. Trong những định nghĩa cố định theo qui chuẩn của thế giới bên ngoài, thì các em có rất nhiều đứa đang thuộc dạng “outsiders - những kẻ ngoài lề”. Và thường thì, hoặc là gia đình tìm mọi cách ép các em quay lại “còn đường đúng” theo định nghĩa của người lớn bằng tình cảm, cảm giác tội lỗi, bằng cách cắt dòng tài chính, hoặc là làm dữ đến độ “từ con”, vv. Những cách làm này đôi khi có hiệu quả vì sức ép tâm lý, nhưng cũng rất hại vì nó bắt buộc các em phải lựa chọn giữa A và B mà không có dư địa nào khác. Cũng vì vậy, hầu hết các em khi bước sang lựa chọn “ngược lại” theo yêu cầu của người khác, thì cũng rơi vào trạng thái tắt đèn, tối lửa, khép mình lại, rút vào trong…. Từ đó, các em mất mojo - mất lửa, mất định hướng, mất niềm vui và sự hứng khởi vào mọi thứ, sống một cách tồn tại và ngoan ngoãn làm theo vì đó là điều đúng theo yêu cầu của thế giới bên ngoài. Một số em trở thành như thế. Quá khứ, hiện tại, tương lai không còn kết nối với nhau. Nhưng…, không cần thiết phải như vậy, vì thiếu mojo - sự hứng khởi của cuộc sống thì thật ra các em làm gì cũng chẳng tới đâu. Là người đã mentor cho nhiều người trẻ tìm lại mojo, mình xin phép chia sẻ vài ý kiến như sau để mọi người hiểu đúng hơn, thông cảm hơn, bao dung hơn, và hướng dẫn tốt hơn cho các em. Yêu thương sai có thể gây hại Trên đời này, không ai có thể dạy ai hay bắt ai phải chọn làm nghề nghiệp hay đi theo con đường nào theo ý của họ được. Bạn là bạn. Họ là họ. Các em là các em. Duy có một điều cần phải học khi làm người lớn mà chẳng ai chịu học trong đời là tôn trọng sự khác biệt. Mỗi con người sinh ra trong đời đều là một bản thể độc đáo của vũ trụ, đều có những tài năng và thiên hướng khác nhau. Nếu biết dựa vào thế mạnh đó để phát huy, ai rồi cũng sẽ toả sáng. Ngược lại, nếu cứ áp bức, ép buộc, bắt người ta phải uốn éo vào trong cái khuôn do mình tạo ra thì 99% là sản phẩm đổ ra nó sẽ đúng hình nhưng “chết ý”. Bạn có mong con em mình sẽ trở nên như thế hay không? Một chiếc zombie lê thê giữa những tháng năm dài, không còn biết mình là ai, không còn biết sống là gì, lủi thủi trong sự lay lắt của cuộc sống. Có ai muốn vậy không? Chắc là không. Vì ai cũng bắt đầu từ tình yêu thương mà, nhưng yêu thương sai có thể gây hại. Và ngày mà người lớn nhân danh tình yêu thương để đoạn tuyệt các em với mojo của mình, là ngày họ vừa mới khép lại cánh cửa cuộc đời đang mở ra trước mắt. Đau! Job nào người đó "Tôi không sợ một đàn sư tử được lãnh đạo bởi một con cừu. Nhưng tôi e ngại một đàn cừu được dẫn dắt bởi một con sư tử", Alexander Đại Đế đã từng phát biểu như thế. Cho nên, nếu ai đó muốn ép khuôn ra một con cừu, với hy vọng nó sẽ ngoan ngoãn và cúi đầu nghe theo lời mình, thì đừng bao giờ có ý định expect - mong cầu nó trở thành con sói hay con sư tử đầu đàn được. Job nào người nấy. Muốn nó dẫn dắt, làm lãnh đạo, toả sáng như một thằng đàn anh xứng đáng thì phải cho nó động lực, cho nó sức mạnh, cho nó tầm nhìn, chấp nhận sự ương bướng và trái người khoáy nết của nó, chấp nhận sự “khác biệt” của nó. Chỉ như vậy, khi con sư tử đầu đàn được sống với mojo của chính mình, nó mới có thể trở thành sư tử được. Còn nếu mạng con sư tử nhốt vào chiếc khuôn cừu, thì bạn chắc chắn sẽ đổ khuôn ra một con bao bì sư tử nhưng trái tim thì siêu cừu mất rồi, làm ăn gì được nữa? Thành ra, giáo dục chưa bao giờ là dạy, là ép, là diễn trò “tim nhồi bông”. Trong quá trình nhồi bông sư tử thành cừu, bạn đã giết chết nó. Giúp người khác, luôn phải bắt đầu từ họ, không phải từ bạn Dễ hiểu thông đúng không, khi ta không bắt đầu từ mong muốn cá nhân mình để nhồi bông ai đó khác, thì đương nhiên mọi sự bắt đầu phải khởi động từ họ. Các em mong muốn trở thành ai? Các em yêu thích điều gì? Thứ gì giữ cho mojo sôi sùng sục và năng lượng trở thành dòng chảy? Không ai dạy ai cách tạo ra động lực được cả. Động lực tự sinh ra khi các em làm những gì các em đam mê, yêu thích, thấy có giá trị, thấy relevant - liên quan đến mục đích sống của chính mình. Why? Tại sao tôi phải làm điều tôi đang làm? Khi tìm được why, chúng ta sẽ không cần phải truyền cảm hứng hay động lực gì, vì con sư tử chẳng bao giờ cần ai khác phải động viên nó. Nó có giấc mơ dẫn dắt, và nó sẽ tìm những người thông thái để hướng dẫn nó cách trở thành con sư tử đầu đàn. Đơn giản là như thế! Never start from what you want - đừng bao giờ bắt đầu từ thứ bạn muốn, mà phải luôn bắt đầu từ những gì các em mong muốn. Khi unlock - mở khoá được dòng chảy mojo đó thì voilà! Các em bắt đầu hành trình đầy nắng gió của mình một cách đầy hạnh phúc. Đừng cúi đầu làm theo chỉ vì bạn chưa thành công Còn với các bạn đang hay đã cúi đầu thay đổi từ sư tử sang cừu, vì thấy mình thật là thất bại từ trước đến nay, think twice - hãy nghĩ lại! Chưa thành công không có nghĩa là bạn dở. Chưa thành công có khi là do bạn chưa hiểu đúng, hiểu đủ, chưa kết nối được bản thân và khả năng của chính mình với hiện tại và tương lai. Đôi khi, chỉ cần có một mentor dẫn dắt, chỉ cần một cuốn sách hay một lời nói cũng có thể tạo ra kết nối diệu kỳ đó, giúp bạn lèo lái hành trình tiếp theo của mình dựa trên thế mạnh cá nhân. Hành trình đi tìm ra điểm kết nối có khi cực kỳ loay hoay, lòng vòng, gian nan với từng cá nhân nhưng xin đừng bỏ cuộc. Còn tìm, là sẽ tìm thấy. Sợ nhất là con cá bỏ cuộc ngay tại bờ sông, khi chỉ cần một cú vẫy đuôi nữa thôi là lọt thỏm vào lòng sông. Bạn cũng vậy! Cố lên! Đừng cúi đầu bỏ cuộc và rồi ngoan ngoãn khép mình lại. Ngày bạn làm chuyện đó cũng là ngày bạn khai tử cho mojo của cuộc đời mình. Thế là xong! Mọi sự hứng khởi khép lại. Cuộc đời zombie mở ra, và nó cứ lê thế như thế cho đến ngày bạn không còn chịu nổi…. Who knows? Ai biết rồi ngày ấy sẽ ra sao? Trải nghiệm nào trong đời cũng có ích, kể cả trải nghiệm “underground” Mình hay nói đùa, con gái mình cho nó sống thả ga, on the edge - hơi bên bờ vực chút, mọc sồng sộc như cỏ dại chút để nuôi dưỡng cái mojo của bản. Đương nhiên, trong suốt quá trình này mình vẫn luôn đồng hành, chia sẻ, tương tác để giúp bạn định hướng đúng cho bản thân. Trải nghiệm, dù là trải nghiệm nào, dù “underground” kiểu nào cũng là chất liệu rất đã đời cho mỗi người. Muốn sáng tạo thì phải tưởng tượng. Muốn tưởng tượng thì phải tự do, có trải nghiệm lạ, mới, thử thách với những gì mình từng biết…. Càng tự do trải nghiệm, càng kết nối được nhiều góc nhìn, ý tưởng, cách tiếp cận, cách tư duy để tạo ra cái mới. Thời này, ai được vậy là vô địch, bởi chúng ta đang sống trong nền kinh tế và thế kỷ sáng tạo mà. Cho nên, cứ trải nghiệm thật nhiều, và cho các em trải nghiệm thật nhiều đi. Đó gọi là giáo dục. Vậy nha. Mong là những chia sẻ này sẽ giúp ai đó dừng lại, tư duy lại, làm, khác đi, hay dũng cảm lấy lại mojo cho cuộc đời mình. Cuối cùng, sống chứ đâu phải là tồn tại!

Có khi nào bạn gặp chuyện này chưa? Trước giờ mình sống và kết nối với một ai đó, sếp, đồng nghiệp, bạn bè, đối tác, người yêu, vợ chồng, vv, một cách hết sức thuận lợi, vui vẻ, tình thương mến thương. Xong đột nhiên xảy ra chuyện, lớn nhỏ gì content kiểu gì chưa bàn, nhưng bỗng nhiên họ trở mặt, show một bộ mặt rất khác, một bộ mặt mà hồi giờ mình chưa bao giờ thấy, một nửa rất tối hay ngược sáng mà mình chưa bao giờ có thể tưởng tượng ra. Xong mình hoảng hốt, ngỡ ngàng, sụp đổ, mặc bản thân rơi tự do xuống tận cùng của đau đớn, thất vọng…. Nghe quen quen phải không? Ai trong đời cũng phải đóng kịch bản này. Có người đóng một bộ, có người đóng nhiều tập, có người vượt qua, có người không bao giờ vực dậy, có người gói ghém nỗi đau vào một góc tối nào đó để nó trở thành nút thắt cả đời. Có người sợ hãi và thu mình lại trong cô độc. Có người biến thành kẻ tàn nhẫn để trả thù đời. Có người vì quá sốc, bỏ chạy, trốn vào chiếc kén nào đó để tránh bão. Có người vì chuyện này mà nhận ra bản chất nhân gian, nên dựa vào tôn giáo để tìm hành trình khác. Sở dĩ có những phản ứng như vậy là vì có rất ít người được học và chuẩn bị trước về tâm lý, phần lớn bị caught by surprise - hoảng hốt, mất phương hướng vì chuyện bất ngờ, khó tin. Một khi đã gặp cú sốc thì đương nhiên cách sốc phản vệ của mỗi người sẽ khác nhau, và thương tích có khi chữa lành, có khi mang vác cả đời. Có điều, chuyện quan trọng vậy, ảnh hưởng cấp hành tinh vậy sao chẳng ai kể hay dạy cho mình biết trước? Biết trước thì đương nhiên sẽ có sự chuẩn bị về tâm lý, đỡ sốc, đỡ quặt quẹo, đỡ bị biến tướng tiêu cực khi tìm cách chống đỡ. Khi sụp vào thế này thì toán lý hoá nào mà chữa nổi? Chỉ có người được học về đời về đạo mới hiểu được bản chất, lý giải được thói đời, nhìn thấy con đường duyên khởi trùng trùng và biết cách nương theo qui luật vũ trụ để vòng qua. Là vòng qua, lướt qua, không phải rớt vào, chẳng phải xông vào chiến cối xay gió, càng không cần phải phó mặc cảm xúc của mình xoay vòng, cuộn tròn, rồi chìm dần trong vòng xoáy. Câu hỏi đặt ra, câu trả lời tìm không thấy. Cho nên, sau bao nhiêu sự ngỡ ngàng trong cuộc đời của chính mình, sau bao nhiêu cuộc “ồ thề à?” để lùi lại, vòng qua, sau bao nhiêu tin nhắn “chị ơi em không biết phải làm sao”, tớ quyết định viết lại vài dòng nhắn gửi cho những ai chưa tìm ra câu hỏi. Dù sao, bí kíp nhà quê của một kẻ đi trước cũng đáng giá hơn không có bí kíp nào. Bản chất thế giới bên ngoài là lu xu bu: con người được quăng vào thế giới này giống như quăng vô một con game. Đã là game thì phải có vai xấu vai tốt, kẻ phản diện người chính nghĩa. Đã là game thì phải có game thủ, có kéo bè tách phái, có bang nọ họ kia. Đã là game thì phải có ăn thua, ăn gian, gạt gẫm, kẻ hơ hớ cắm cờ và đứa ôm đầu máu. Đã là game, thì phải có chiến thuật, có binh pháp, dương đông kích tây, vô trung sinh hữu. Đã là game, thì khi bạn lúc thù, khi vầy lúc khác. Cho nên, con người vì con game này mà phải thiên biến vạn hoá, thấy vậy không phải vậy mà có thể là vậy. Bản chất thê giới bên ngoài nó lu xu bu vậy đó. Cho nên chuyện diễn show “Bian Lian - changing face - đổi mặt nạ” chéo chéo, nhanh như chớp thật ra cũng chỉ là trò ứng phó của con người với cuộc đời, chỉ để tồn tại và bảo vệ bản thân thôi. Cho nên, trừ phi bạn không vào đời thì thôi. Chớ đã vào đời thì tránh không có khỏi cái sự lu xu bu và thuật “bian lian - biến kiểm” trong xã hội. Cũng vì vậy, khi gặp thì biết rằng nó là chuyện hết sức bình thường và tự nhiên trong xã hội, có thể xảy ra bất cứ khi nào, bất cứ với ai, ngay cả người thân yêu nhất của mình. Biết vậy, thì mình sẽ trân trọng và tận hưởng những ngày còn tình thương mến thương, nhưng cũng nhẹ nhàng sayonara khi ngày giông bão đến. Vậy thôi! Đừng mong cầu ai đó hoàn hảo, cao đẹp, sáng ngời, idol này nọ chi cho sụp đổ. Con người mấy ai chỉ có 1 mặt, mấy ai dám sống với bộ mặt thật của mình? Bản chất con người là con: sorry nha, trước khi thành người thì ai cũng là con. Mà đã con thì biết rồi, cái sự thú tính nó đậm đặc đến cỡ nào, rửa hoài không phai. Ai hiểu được chuyện này, chủ động và dày công tu luyện thì phần con nó tém tém lại, phần người nó nẩy lộc đâm chồi. Còn đứa nào không được hướng dẫn, thương yêu chỉ dạy thì cách nào mà biết? Không học, không biết, thì đương nhiên phần con nó cứ tự nhiên mà phát triển, nên mới rần rần mấy chuyện thú tính hiếp dâm, lừa lọc, giết người nở rộ trên báo chí dạo này. Cho nên, quốc gia nào dạy làm người nhiều hơn thì ở đó có nhiều người hơn con. Trường học nào dạy làm người chiều hơn thì trường học đó có nhiều người hơn con. Gia đình nào tập trung hướng dẫn con cái học làm người nhiều hơn thì nhà đó có nhiều người hơn con. Nguyên tắc cực kỳ đơn giản. Dạy làm người thì có người. Không thì default là con. Thành ra, ngoài kia người con lẫn lộn, tuỳ theo hoàn cảnh bối cảnh. Họ có thể mang trên mặt những chiếc mặt nạ khác nhau tại thời điểm hiện tại, nhưng không ai biết họ thật sự là ai, vì làm sao có thể biết hết hành trình lớn lên và trải nghiệm của mỗi con người. Do vậy, lỡ họ có thay mặt nhanh quá thì cũng nên hiểu đó là chuyện thường tình. Đôi khi là do họ chọn, đôi khi là do hoàn cảnh. Có khi họ biết, có khi không. Vấn đề không phải họ là ai, tốt xấu thế nào. Vấn đề là, ai chơi được thì chơi, không được thì thôi chớ không việc gỉ phải sốc, cho dù đó có thể là người thân nhất của bạn một lúc nào đó trong đời. Diễn vai gì là trò của bạn: khi hiểu được bản chất thế giới bên ngoài và bản chất con người rồi thì game này quá dễ. Tất cả chỉ là lựa chọn của riêng bạn là gì để hoàn thành con game trần thế mà thôi. Bạn chọn lu xu bu theo thế giới bên ngoài, mày chơi kiểu gì tao lì kiểu đó, hay tao diễn “bian lian” chéo chéo cho xem. Hoặc là tao chả quan tâm, kệ đời kệ người muốn chơi game gì không tham gia, không liên quan, không tương tác. Tao có luật chơi và không gian của mình. Ai match - hợp thì tụ, chớ thì tan, chẳng cần phải gồng gánh chi cho mệt. Lại càng không có chút cần thiết nào phải cho phép ai và hoàn cảnh trớ trêu nào làm tổn hại bản thân mình. Sao phải vậy? Người ta xử con quá là chuyện của họ, sao bạn phải đớn đau? Đáng ra họ làm họ chịu họ đau mới phải chớ? Thành ra, có gì ghê gớm lắm đâu? Chuyện là mình tự lăn ra làm khổ bản thân mình vì thiếu hiểu biết mà thôi. Hiểu rồi, thì chọn vai mà diễn thôi. Còn lại chỉ là ba tấn trò đời, coi như phim hài mỗi ngày thôi mà. Hơi đâu mà hao tâm tổn sức. Vậy ha. Đừng sốc nữa. Cũng đừng vô tư, lơ ngơ cho phép ai hay cho phép thế giới bên ngoài nó làm mình đau. Hiểu chút bản chất về đạo về đời, ai rồi cũng sẽ tư duy khác về cách mình đối nhân xử thế. Vậy thôi! Đời đơn giản khi bản thân đơn giản.

Ủa là sao? Cũng không biết đã bao nhiêu lần mình “ủa là sao” khi nhìn thấy ứng xử của nhiều người, đặc biệt là các thế hệ sau này tại Việt Nam. Có rất nhiều thứ được liệt vào tự điển “common sense - lẽ thường tình”, ví dụ như là tránh làm phiền người khác khi không cần thiết hay luôn lễ phép khi hỏi hay nhờ người khác việc gì, vv. Và mình nghĩ, đó là lẽ đương nhiên, kỹ năng xã hội cơ bản của một kẻ làm người. Nhưng không! Hình như Việt Nam học toán lý hoá sinh hay gà bài văn mẫu dữ quá nên không có thời gian học “lẽ thường tình”. Đã không học thì không biết. Đã không biết thì nó không phải là lẽ thường tình nữa mà trở thành khả năng người có người không, tuỳ thuộc vào độ hên xui của giáo dục gia đình hay vòng tròn quan hệ, tiếp xúc, lớn lên của từng cá nhân. Hôm trước gặp lại đứa em bên Nhật về, nó bảo nhiều lúc muốn nhắn chị Phi lắm mà thấy chị bận quá em sợ làm phiền. Mình cười, trời ơi mày với chị thân cỡ đó mà còn sợ làm phiền hả. Nó bảo dạ người Nhật được dạy là tránh hết sức không nên làm phiền người khác, nên em cũng quen như vậy. Cái gì tự mình làm được thì tự làm hết. Đối đế lắm mới đi nhờ tới người khác. Mà lỡ có nhờ thì cũng hết sức lễ phép và xin lỗi đủ đường vì làm phiền người ta, xong mới mở miệng được. Mình thật sự thích cách tiếp cận đó, dù mình nghĩ không cần phải tới mức extreme - cực đoan đến mức như vậy giữa những con người đã có tình thân. Có điều, từ trước đến nay, dù không phải nhận giáo dục từ môi trường Nhật, chính gia đình và ba má mình cũng dạy lẽ thường tình này rất kỹ. Học gì học cũng phải bắt đầu từ chuyện học làm người. Giỏi kiểu gì mà lẽ thường tình nó không hiện hữu hay check out từ thâm tâm bạn thì ra đời chơi với ai? Hồi nhỏ thì còn bè phái, tìm đứa giống mình mà chơi. Lớn lên đi làm việc, kinh doanh, giao du với đủ loại người trong đời mà thiếu vắng lẽ thường tình thì thiên hạ ai cộng tác, giúp đỡ mình? Mấy chục năm bôn ba làm việc hơn cả trăm quốc gia trên thế giới, thiệt ra thì thứ khiến mình làm được và vững vàng không phải là kiến thức hay chuyên môn quái quỉ gì mà chỉ đơn thuần là hiểu rất rõ đạo làm người, thấm rất kỹ lẽ thường tình trong phép đối nhân xử thế. Vì thế mà dễ gần gũi các đối tác dù rất mới. Vì thế mà được người ta thương, giúp đỡ, hỗ trợ, sẵn lòng hợp tác. Khi có quan hệ như thế thì chuyện to cũng thành nhỏ, chuyện nhỏ hoá hư không. Cho nên, hồi xưa đi làm, các quốc gia mình quản trị rất ít drama mà cực kỳ tích cực. Làm việc xong thành làm bạn. Tới giờ vẫn cứ là bạn á ới nhau đủ đường dù mỗi người có thay đổi sự nghiệp hay tổ chức kiểu gì. Ít ra, khi hai con người, dù có khác đến văn hoá, quốc tịch hay ngôn ngữ mà có chung một thứ “lẽ thường tình” thì người ta cũng tìm được điểm chung để tư duy về cách cộng tác hay giải quyết vấn đề một cách đàng hoàng, tử tế nhất khi nó xảy ra hoặc bất ngờ xuất hiện. Trong một xã hội mà đến chuyện xếp hàng khi đến sau mà cũng không hiểu được thì có lẽ chuyện đòi hỏi sự thông hiểu và cư xử với lẽ thường tình không work lắm. Người ta không biết thứ người ta không biết. Hoặc có khi, người ta biết, nhưng ôm mớ “thường tình” đó không sống nổi với cái sự xô bồ xô bộn, khùng điên bạo ngược, đạp lên nhau mà tồn tại của xứ sở này. Con người, cuối cùng thì vẫn cứ ích kỷ làm đầu. Cho tao và vì tao đã rồi tính tiếp. Họ học bài đó từ xã hội, từ môi trường, từ trải nghiệm đau thương thực tế khi bị kẻ khác lừa gạt, chà đạp và xát muối vào những vết thương. Lẽ thường tình là nghĩa địa gì khi người ta lên bờ xuống ruộng vì hiểu nó, theo nó và giữ nó? Cho nên, nhiều người thấy không cần dạy, nhiều người thấy không cần học, số đông không quan tâm. À không, thật ra thì họ ứng dụng kiểu bán thường tình, nghĩa là mày phải cư xử theo lẽ thường tình với tao nhưng tao thì không việc gì phải mảy may quan tâm đến chuyện cư xử kiểu gì với mày. Vì đời nó thế! Cũng hay quá chứ nhỉ? Có điều, nếu hiểu được lợi ích to lớn của lẽ thường tình, nhất là trong việc xây dựng và giữ gìn quan hệ, đặc biệt là quan hệ với những người trải đời hơn, giỏi hơn, có tầm vóc hơn, có lẽ bạn rồi sẽ có góc nhìn và cách nghĩ rất khác. Nếu lẽ thường tình trở thành công cụ và kỹ năng chiến lược để tiếp cận và xây dựng quan hệ với họ, những người có thể là đòn bẩy quan trọng nhất trong cuộc đời mình, chắc là người đời sẽ đua nhau đi học. Sự thật nó là như thế đó. Hiểu và học được cách cư xử cơ bản của đạo làm người đương nhiên sẽ giúp bạn thành công hơn, tiến xa hơn nhiều, được nhiều người hỗ trợ và giúp đỡ hơn trên hành trình phía trước. Vậy, thì bệnh gì mà cữ, việc quái gì mà không thử? Học cái này thật ra dễ lắm, chỉ cần nắm ba nguyên tắc chủ đạo sau đây: Đặt bản thân vào vị trí người khác: đối xử với họ như cách bản thân muốn họ đối xử với mình. Mình muốn người ta tử tế, tôn trọng, không lừa gạt mình thì mình cũng phải chơi y hệt vậy với người ta chứ bạn. Ai chơi khôn, chơi trên cơ, lợi hốt hết còn rủi ro thì gắp than dí bỏ tay người được bạn? Chơi vậy chơi với dế, sau này tiếng lành đồn xa, có mà chơi một mình. Ngược lại, bạn chơi bạo lực, ức hiệp người ta thì cũng đừng mong người ta sẽ tử tế với mình. Đời nó không vận hành một chiều như thế đâu, nhé! Điều chỉnh ego: ego chính là thứ kinh dị nhất làm cho con người ta méo mó, quên lẽ thường tình, kẹt vào vô minh. Ego nó mà lên thì thôi luôn, đừng nói chuyện phải quấy gì với ai, nước đổ đầu vịt. Tỷ lệ nghịch thôi, ego càng lớn, lẽ thường tình càng nhỏ hoặc biến mất. Còn muốn lẽ thường tình nó ngự trị thì phải vặn cái nút ego xuống xuống, giữ cho bản thân khiêm tốn, bình tĩnh, hiểu chuyện hơn. Lắng nghe và học hỏi: không phải ai, ở đâu, chuyện gì nó cũng canh auto theo cái thói của bạn mà vận hành. Chỗ nào có trật tự và lề lối chỗ đó. Cho nên, đừng có hồ đồ nhảy xổm vào yêu cầu người ta phải canh theo cây thước đo của bạn. Căng mắt vểnh tai lên mà nghe mà học luật lệ ở địa bàn người ta đã. Chưa hiểu luật mà nhảy vô chơi như đúng rồi thì chỉ có bị lại thôi, nha! Lẽ thường tình thật ra nó rất thường tình mà không chút thường tình, khi người ta coi nó là thứ không thường tình. Có điều, sự thường tình của nó lại rất là không thường tình khi nó mang tính chiến lược đối với sự thành công của bạn. Nói vậy thôi. Ai thấy cần cho mình thì học, không thì thôi. Chuyện lợi lạc của chính bạn mà, đâu liên quan ai khác.