Hỏi: Chị nghĩ gì về “dân tộc tính” – yếu tố này có thể đẩy doanh nghiệp lên, cũng có thể dìm doanh nghiệp xuống trong một cuộc chơi kinh tế toàn cầu không? Trả lời: Người có tư duy toàn cầu nhất thật ra là người biết quý trọng di sản riêng của dân tộc mình nhất. Khi ta tư duy toàn cầu, ta hiểu rất rõ những giá trị nền tảng chung của nhân loại, nhưng ta cũng học cách tôn trọng và yêu quý những giá trị riêng của từng dân tộc. Điểm chung, ví dụ như sự tử tế, là nền tảng để ta tương tác với mọi người dù họ là ai, từ đâu đến, thuộc nhóm xã hội hay sắc tộc nào. Thiếu nó, ta không chia sẻ giá trị chung, không có điểm tương đồng để kết nối và tương tác. Ngược lại, chính sự khác biệt, đa dạng về ngôn ngữ, văn hoá, tập quán, vv lại là chất xúc tác để những kết nối của ta trở nên phong phú hơn, ý nghĩa hơn, thú vị hơn. Thế giới sẽ vô cùng nhàm chán khi ai cũng giống ai. Nhưng thế giới sẽ rất cô đơn nếu con người không chia sẻ môt số giá trị chung nào đó. Là người đã sống, làm việc, và trải nghiệm nhiều quốc gia trên thế giới, tôi nghĩ rằng mình cần phải biết dung hoà. Cần phải thấy sự bao la để biết yêu thương một góc ao làng. Cần phải thấy sự vĩ đại để biết trân quý những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống. Và cần phải biết mở lòng ra ôm cả thế giới vào lòng để hiểu thế nào là tự hào dân tộc Việt Nam. Những cái nhìn thiển cận, ếch ngồi đáy giếng sẽ khiến cho ta khập khiễng trên hành trình bước ra thế giới.

Hôm qua, trong lúc chờ đến giờ nói chuyện với học sinh trường Trưng Vương, em Thảo nhắc chuyện của một bạn sinh viên miền Tây. Mấy tháng trước, tôi được tin em mất qua một bạn sinh viên cùng trường. “Cô nhớ bạn mà đứng lên, ôm cô khóc hông? Bạn mất rồi!” Em khóc. Nước mắt tuôn như dòng chảy Mekong. Em có một ước mơ, nhưng chưa bao giờ dám nói ra, cũng chưa bao giờ được tự do suy nghĩ và lựa chọn ước mơ của riêng mình. Em vẫn cắp sách đến trường, vẫn cười nói hồn nhiên như bao nhiêu sinh viên khác. Khi tôi bảo các em nhắm mắt lại và nghĩ về ước mơ ấp ủ thầm kín của mình, em bật khóc. Cô trò tôi ôm nhau. Tôi cũng không cầm được nước mắt. Biết làm gì ngoài việc tiếp cho em chút hơi ấm của tình thương, thầm mong em mạnh mẽ để đi về phía chân trời hừng sáng. Một lần trong đời, là mãi mãi nhưng cũng là duy nhất. Em ra đi với ước mơ thầm kín của mình. Hôm qua nhắc lại, tôi nghẹn ngào không nói được. Cuối buổi chia sẻ hôm qua, tôi nhìn thấy một bạn gái nhỏ nhắn đứng xa xa, rụt rè có vẻ như đang chờ đợi. Tôi bước đến hỏi em “Cưng chờ cô phải không?” “Dạ em cám ơn cô đã đến hôm nay. Em xin lỗi cô vì các bạn ngồi phía sau có hơi ồn. Như vậy là không lịch sự. Ước gì người Việt Nam mình cũng học được tính cách lịch sự, tử tế, quan tâm đến người khác như người Nhật cô nhỉ?” Tôi cười, “Đừng trách các bạn em ạ. Để Việt Nam tốt lên, có lẽ bắt đầu từ mỗi con người đặc biệt như em.” “Cô ơi, có khi lần này là lần duy nhất trong đời em được gặp cô. Em cám ơn cô đã xuất hiện. Em dự định hết lớp 12 sẽ đi học ở nước ngoài. Em sẽ mang theo bài học mà cô dạy hôm nay.” Giọt nước mắt của một em gái lớp 10 khi nghĩ về một Việt Nam tốt đẹp hơn có làm cho chúng ta tỉnh thức? Chúng tôi ôm nhau thật chặt. “Hãy mạnh mẽ và giữ vững niềm tin em nhé. Đường rất dài và có khi sẽ rất cô đơn.” Có bao nhiêu cái “một lần trong đời” mà ta đã lướt qua? Và ta để lại chút giá trị gì trong mỗi “một lần trong đời” như thế? Cứ mở lòng ra ôm lấy một ai đó, lắng nghe và tiếp thêm niềm tin cho một ai đó, cứ khóc, cứ cười với những cảm xúc mộc mạc nhất trong đời. Vì ta chẳng bao giờ biết trước rồi có cơ hội nào tao ngộ, hay đó là lần đầu tiên và cuối cùng, một lần duy nhất trong đời.

Mấy ngày qua sau khi nhiều chuyến công tác về lại Việt Nam, tôi có dịp tương tác liên tục trong nhiều diễn đàn khác nhau với các bạn trẻ khởi nghiệp, nói về tư duy thị trường, về tư duy tài chính, về việc lập kế hoạch kinh doanh và quản trị tiền mặt sao cho đừng gục ngã giữa đường. Nhận thấy một điều và tôi cũng đã nói thẳng với các bạn tại một trong những buổi hội thảo, làm ăn không thể nói chung chung. Cái bệnh nói chung chung rồi không biết phải làm gì là bệnh cũ của Việt Nam. Nhưng làm ăn thì không thể nói mục tiêu của em là tăng thêm khách hàng, là đưa được sản phẩm ra nước ngoài, là gọi được vốn đầu tư. Tăng là tăng bao nhiêu khách hàng, khách hàng từ kênh nào, bán được bao nhiêu sản phẩm, mang lại bao nhiêu doanh thu, tốn hết bao nhiêu chi phí, tiền có để thanh toán những chi phí đó hay không khi chưa thu được tiền từ khách hàng, vv và vv. Các em ạ, nói mục tiêu là phải nói cụ thể, có ngồi suy nghĩ và tính toán thành con số rõ ràng, gọi là KPI – chỉ tiêu, sau đó đưa ra cách tiếp cận để đạt được mục tiêu rõ ràng, gọi là kế hoạch hành động. Và mục tiêu phải được chuẩn bị cho cả năm, cho từng tháng, cho từng tuần, và cho từng ngày. Phải theo dõi xem mình đã làm đến đâu, đạt hay không đạt chỉ tiêu đưa ra, không đạt thì phải làm gì, thay đổi gì tức thời để đạt. Chúng ta không có thời gian để ngồi mơ mộng những con số đầu tư khổng lồ tiền triệu, tiền tỷ đô. Tiền rồi sẽ đến khi ta trình bày một kế hoạch và một tương lai minh bạch. Nhưng để tồn tại trước và sau tiền là vấn đề ta phải nghĩ hôm nay. Bạn nghĩ có đầu tư rồi là chắp cánh bay cao? Sáng nay đọc bài 7 startup được đầu tư khủng trên thế giới, số từ 29 triệu đô đến 1 tỷ đô, với giá trị thị trường được đánh giá 110 đến 3 tỷ đô, vừa lẳng lặng đóng cửa trong năm 2017 vì không bán được hàng hoặc hết tiền mặt để tiếp tục hoạt động. Cứ phải quay về bắt đầu từ con số cụ thể, bắt đầu từ khách hàng và kênh bán hàng cụ thể. Đừng chung chung nữa nhé!

Em nói “Anh đó trên facebook và ngoài đời không giống nhau đâu chị ơi.” Ừa đời này có mấy người ảo y như thật? Cuối cùng thì facebook cũng chỉ là một kênh trình chiếu thôi chứ có khác gì? Còn chiếu thế nào, ấy còn tuỳ thuộc vào nội dung mà ta sáng tác. Con người mình tài lắm. Ai cũng viết được tiểu thuyết. Ai cũng viết được chuyện phim. Inspired by a true story – được truyền cảm hứng từ một chuyện đời có thật? Đâu đó chắc cũng có một câu chuyện hay ho. Có điều, sau khi được truyền cảm hứng từ một câu chuyện hay ho, hàng loạt những tập phim mới ra đời, hư hư thực thực…. Có những người như thế, họ có nhiều vai diễn. Với đám đông họ diễn vai I – Tôi. Khi ở trong vùng an toàn giữa người thân, bạn bè, họ diễn vai Myself – Chính tôi. Nhưng khi chỉ còn một mình giữa căn phòng tối đen, khi đối diện với chính mình và chẳng còn ai khác, họ trở về với Me – trở về với chính bản thân mình. 3-trong-1, vậy là thành instant character – nhân vật hoà tan còn gì? Có khi phải thế mới thành có giá? Hay bạn thích loại rang xay? Mà thôi, ấy là chuyện của người đời. Họ diễn sao thì cũng là truyện phim của họ. Ta thì sao? Ta có đang hư cấu nhân vật chính mình? Ta có đang 3-trong-1? Thế giới khủng hoảng niềm tin. Con người nhìn nhau nghi ngại. Em ơi, đã đến lúc em hãy trở về với chính mình. Em trên facebook hay em ở ngoài đời, em trong lòng đêm hay em trên sàn diễn. Giá trị chỉ bắt đầu từ sự thật. Đừng cố gắng làm cho ai ngưỡng mộ. Đừng sáng tác chi một nhân vật hoà tan. Khi niềm tin cạn kiệt, người ta sống nhờ vào mớ rau, ngọn cỏ cộc cạch sau hè. Chúng nhà quê và chẳng hiểu sự đời, nhưng giá trị nhỏ bé mà chúng mang lại là có thật. À! Người đời giờ sống nhờ vào những thứ cộc cạch, ngẩn ngơ như thế đó. Ảnh trên facebook và ảnh ngoài đời có giống nhau không, ta chẳng phải quan tâm. Ta trên facebook và ta ở ngoài đời có giống nhau không, hay ta hỏi mình trước đã.

Thích ông bác sỹ người Nhật này, vì hợp với cách sống và suy nghĩ tự do của mình. Ông sống đến 105 tuổi, là người có công nâng tuổi thọ người Nhật lên dẫn đầu thế giới. Cho đến vài tháng trước khi mất, 105 tuổi, ông vẫn tiếp tục khám bệnh, làm việc 18 tiếng/ngày, và có sổ hẹn bệnh đến 5 năm sau. Sao có thể làm được như thế nhỉ? Vượt xa tất cả những gì bản thân mình đang làm và nghĩ là hơi quá sức. Giờ nhìn lại thấy mình như là con kiến ấy. Vị bác sỹ này nghĩ rằng “Sống trên đời là để phụng sự, và vì thế động lực khổng lồ nhất của ông là giúp đỡ mọi người. Ông thức dậy mỗi buổi sáng chỉ để làm một việc gì đó tuyệt vời cho người khác.” Ông luôn có mục tiêu ngày hôm nay, ngày mai, và cho 5 năm nữa. Sống lâu và phụng sự vui vẻ thế là nhờ đâu? Trả lời phỏng vấn tờ Japan Times, ông chia sẻ “Đừng có bắt cơ thể phải mệt mỏi vì quá nhiều qui định và nguyên tắc ăn thế này ngủ thế kia. Đừng lo lắng về việc làm sao để giữ cho mình mạnh khoẻ. Hãy cứ như là con nít! Cứ vô tư, vui vẻ mà sống. Have fun – vui chơi, vui vẻ là cách ông chữa bệnh cho mọi người. Nghe nhạc, chơi với thú cưng, học vẽ là một số trong những giải pháp chữa bệnh. Đi mua đồ thì tự xách đồ, lên lầu thì đi cầu thang bộ, mỗi lần bước 2 bậc cho khoẻ là cách tập thể dục. Đừng ép mình làm gì. Cũng đừng ép người khác chuyện gì. Hãy cứ giúp đỡ người khác và have fun nhé các bạn! Hình: nhớ tối thứ 6 khi chia sẻ về Tư duy thị trường thế giới có bạn hỏi về sản phẩm và dịch vụ cho người già nên post hình này của Tổ chức y tế thế giới về số lượng dân số già tại các khu vực trên thế giới cho các bạn tham khảo. Màu xám là các nước có số lượng dân số già trên 60 tuổi dưới 10% tổng dân số. Màu xanh nhạt là quốc gia có dân số già từ 10 đến dưới 30% tổng dân số. Xanh đậm là trên 30% tổng dân số.

Theo nghiên cứu của Talent Smart, EQ – emotional intelligence – trí tuệ cảm xúc đóng góp 58% vào sự thành công trong sự nghiệp của một con người. Người có EQ cao có mức lương cao hơn người bình thường trung bình 29k USD mỗi năm. Nhưng EQ luyện sao? Bắt đầu từ đâu? Theo nghiên cứu của đại học Washington, muốn có EQ phải bắt đầu từ 1 điều kiện cơ bản nhất – chân thật (genuine). EQ không giả tạo được, cũng không múa may qua mặt người khác được. Khi lòng tin trên thế giới ngày càng cạn kiệt, khi ai ai cũng bắt đầu bằng hai chữ nghi ngờ, cách tiếp cận hiệu quả nhất là chân thật. Vậy người chân thật ta làm sao nhận ra họ? Và phải làm gì để xây dựng nền tảng cơ bản này? 1. Người chân thật không cố làm cho người khác thích mình: họ cứ là họ thôi. Họ biết sẽ có người thích mình, có người không. Ấy là chuyện bình thường. Vì vậy họ chẳng phải suốt ngày ngồi lo làm sao để được chú ý. Họ ăn nói mạch lạc, tự tin, thoải mái, thân thiện, và người ta quan tâm đến nội dung họ trình bày hơn. Họ chẳng cần phải tỏ ra quan trọng. Và đó chính là thái độ khiến mọi người thích họ. 2. Người chân thật không vội đánh giá người khác: vì suy nghĩ tự do và thoải mái, họ rất dễ tiếp cận và đầy thú vị. Vì thoải mái và không đánh giá người khác nên họ lắng nghe ý kiến, đề nghị của người khác và giúp đỡ mọi người tốt hơn. 3. Họ có con đường riêng của mình: người chân thật không đi tìm sự đồng thuận của người khác. Họ có giá trị riêng, biết mình là ai và chẳng bao giờ cố trở thành người khác. Họ làm điều mà họ biết là đúng với giá trị của cá nhân mình và cứ thế làm thôi, chẳng lo người khác lời ong tiếng ve gì cả. 4. Họ rất hào phóng: người chân thật chẳng lo giấu giếm chuyện gì. Ai họ cũng giúp, biết gì họ cũng chia sẻ. Họ thật tình mong muốn bạn phát triển, vì thành công của bạn cũng là thành công của họ. 5. Họ tôn trọng mọi người: đã chân thật thì gặp ai cũng tôn trọng, chẳng phải vì bạn giàu có hay có quyền lực gì cả. Họ tôn trọng mọi người vì biết rằng trên đời này chẳng ai hơn ai. Mọi người sinh ra đều bình đẳng. 6. Động lực không liên quan đến vật chất: người chân thật chẳng cần những thứ hào nhoáng bên ngoài để thấy mình có giá trị hơn. Họ chẳng bao giờ show off. Họ biết rằng giá trị và hạnh phúc đến từ bên trong, đến từ mục đích sống, đến từ những thứ rất đời thường như gia đình, bạn bè, cộng đồng…. 7. Họ rất có uy tín: người chân thật quan trọng chuyện giữ uy tín, dù là chuyện lớn hay chuyện nhỏ. Vì vậy, người khác tin tưởng họ. Họ nói sao làm vậy. Nói được làm được. Hứa là sẽ giữ lời. 8. Cười vào mọi chỉ trích: vì biết mình, hiểu người, người chân thật không sợ bị kẻ khác nói ra nói vào. Nếu bị ai nói gì đó, họ không xem chuyện này là cố ý gây tổn thương. Họ phân biệt rõ ràng giữa ý kiến tích cực và tiêu cực, lắng nghe và tiếp nhận phản hồi tích cực để sữa chữa và làm tốt hơn. Thế thôi! 9. Họ biết cất điện thoại khi cần: vì biết lắng nghe người khác, người chân thật cất điện thoại đi để tập trung vào người nói. Vì vậy, họ kết nối sâu hơn với người khác, đơn gỉan vì họ thật tình quan tâm người khác. 10. Dẹp cái tôi qua một bên: người chân thật chẳng bao giờ đưa ra quyết định vì cái tôi của mình. Họ không đi tìm và cố tạo ra sự ngưỡng mộ. Họ làm vì thích và biết mình nên làm thế thôi, chẳng bao giờ cố gắng gây chú ý cả. 11. Không hề đạo đức giả: người chân thật sống đúng với giá trị của mình. Họ thể hiện và làm đúng những gì mình tin tưởng. Họ biết mình có điểm yếu và bao giờ cũng lo chuyện khắc phục điểm yếu của cá nhân, phát triển bản thân chứ không đi chỉ trích người khác. 12. Họ không nổ lung tung: người chân thật không cần phải nói về mình và thành tựu của mình. Người hay nổ, hay khoe thật ra là người sợ mình thua người khác, sợ người ta không chú ý. Người chân thật làm vì người khác, vì cộng đồng và họ làm vì giá trị, không vì chút hào quang. Luyện bao nhiêu đó có quá nhiều? Thật ra là quá dễ!

Không biết đã bao nhiêu lần tôi khuyên các bạn trẻ mà mình gặp hai chữ “tập trung”. Có người thì mơ mộng quá cần tập trung vào việc cần làm để thay đổi tích cực thế giới của bản thân. Có người thì lu xu bu quá, làm một lúc nhiều thứ quá, hay tưởng rằng làm nhiều thế là hay nên thiếu tập trung. Kết quả là chẳng việc gì vào việc gì, chẳng thứ nào đóng góp quan trọng vào định vị tương lai, dù mọi việc vẫn có vẻ OK. Có người thì không biết chính phụ. Cứ lao vào làm tán loạn nên thiếu tập trung. Chuyện này rất nguy hiểm. Vì làm vừa mệt vừa cực khổ nhưng chẳng mang lại kết quả to lớn nào. Doanh nghiệp cũng vậy. Tôi hay nói bạn ngưng làm thuê cho mình đi. Tập trung giải quyết những việc làm chủ thôi. Các bạn biết không, nếu không biết cách tập trung, năng suất làm việc của bạn sẽ rất tệ. Người ta hay nói work smart, don’t work hard – Biết cách sắp xếp làm việc hiệu quả chứ không cần làm hùng hục. Theo nghiên cứu, não người chỉ có thể tập trung – truly focused thật sự 6 tiếng mỗi tuần, nên mình cần phải nắm bắt cơ hội này để tập trung giải quyết các vấn đề cần suy nghĩ sâu, suy nghĩ thấu đáo, hay để sáng tạo. Nên suy nghĩ về những lời khuyên sau để giúp ta tập trung hơn. 1. Làm việc mang tính sáng tạo trước: thường thì con người hay làm việc lặt vặt, để việc lớn hay khó đến sau cùng. Làm vậy chỉ làm bạn mất năng lượng và mức độ tập trung thôi. Mỗi khi ta đưa ra một quyết định là não làm việc cũng mệt. Cho nên bạn nên dành buổi sáng hay những khi bạn bắt đầu công việc cho những thứ thiên về sáng tạo, cần tập trung trước. Còn những việc linh tinh như dọn dẹp inbox, sắp xếp cuộc họp chẳng hạn vào cuối ngày. Có vậy bạn mới dành thời gian và năng lượng tốt nhất cho việc cần làm. 2. Sắp xếp thời gian tập trung suy nghĩ: nếu trung bình não chỉ tập trung sâu 6 tiếng/tuần, bạn nên thật sự suy nghĩ về cách sử dụng 6 tiếng này một cách thông minh. Theo nghiên cứu thì con người 90% suy nghĩ sâu và tập trung tốt nhất khi ở ngoài văn phòng, ngoài nơi mà bạn học tập hay làm việc. Bạn cũng nên để ý xem ở đâu thì mình suy nghĩ tốt nhất và tập trung nhất, rồi dành thời gian cho mình để ngắt kết nối, đến đó 1 mình mà suy nghĩ. Đây là chuyện tôi thường làm. Do đó, có khi mấy ngày liền không ai điện thoại hay email mà tôi trả lời. Nhiều người trách này nọ nhưng tôi chỉ cười. Ta đâu có trách nhiệm phải trả lời ngay lập tức tất cả mọi người. Ta cũng đâu có trách nhiệm phải bắt điện thoại khi có ai đó gọi. Thời gian là do ta sắp xếp. Công việc cần tập trung là do ta qui định mà. Nếu không làm thế thì có làm được chuyện gì ra ngô ra khoai đâu. Chẳng lẽ suốt ngày ngồi canh trả lời email? 3. Não cũng cần được rèn luyện: não rất là linh hoạt và cũng có thói quen. Nếu chưa có thói quen suy nghĩ tập trung, suy nghĩ sâu thì bạn có thể tập 5 phút mỗi ngày. Khi bạn tập và giúp não quen với việc này, từ từ não sẽ quen tập trung và suy nghĩ sâu hơn. Có điều, muốn tập trung thì phải ngắt kết nối với thế giới bên ngoài nhé. Đừng có vừa check facebook vừa suy nghĩ thì thua rồi. Hôm nay dành thời gian 5 phút nghĩ thật sâu về cách tập trung đi nhé. Nó có thể thay đổi hoàn toàn cuộc đời của bạn.

Có bạn inbox kể cho tôi nghe về cuộc sống của mình. Bạn cố gắng làm nhiều job khác nhau, tham gia vào những môi trường khác nhau, cố gắng phấn đấu để trở thành một ai đó nhưng cuối cùng bao giờ cũng sợ hãi mà bỏ chạy. Ta sinh ra trong cuộc đời này với hai phẩm chất đặc biệt: không biết sợ và rất tự nhiên. Ta không có lý do gì phải sợ vì chưa có một trải nghiệm nào. Bạn rất tự nhiên vì bạn chẳng phải lo làm cho ai hài lòng hay khó chịu, đụng chạm gì cả. Ta sinh ra vậy đó. Những tháng ngày thơ ấu, có thể vì những gì gia đình hay người xung quanh la ta, cấm ta, phạt ta, ta bắt đầu mất đi 2 phẩm chất ban đầu và nhiễm hai thói quen cực xấu: sợ sai và sợ bị từ chối. Là môi trường, là cách giáo dục và tương tác, là xã hội biến ta thành như thế. Nhưng bạn khoan vội trách ai mà hãy quay về chữa lành cho chính bản thân mình. Nguồn gốc của sợ sai đơn giản là vì làm gì cũng bị la. HỒi nhỏ, ta đâu có hiểu là là vì người khác lo âu đến sự an toàn của ta. Não chỉ hiểu rằng mỗi khi tôi đụng vào cái gì, hay làm gì thì người khác giận dữ. Có thể sự giận dữ này là vì tôi kém, vì tôi không đủ khả năng. Khi trải nghiệm này được lập đi lập lại, ta đâm ra sợ đủ thứ. Làm gì cũng sợ, nói gì cũng sợ, môi trường nào cũng sợ. Dần dần bạn tự dặn dò mình “Mình không có khả năng”. Rồi gặp môi trường nào mới, làm công việc gì mới, gặp ai mới, vv bạn cũng đều tự hù mình, tự sợ hãi, và tự bỏ chạy. Nếu bạn đang trong tình trạng khó khăn vậy, hãy tập cho mình trở về thời ấu thơ không biết sợ bằng cách nói với mình mỗi ngày “I can – Tôi làm được”. Ngôn ngữ có sức mạnh vô hình tác động đến não và giúp bạn loại bỏ dần sự sợ hãi đã thu nhặt được trên đường trở thành người lớn. Thói xấu thứ hai, sợ bị chỉ trích, sợ bị loại ra khỏi đám đông, sợ người ta không chấp nhận. Thói quen này ta cũng nhặt được khi lớn lên do những trải nghiệm bị từ chối, bị phạt, bị giận không nói đến. Dần dần, ta trở thành một trong những. Ai nói gì cũng OK để dễ sống. Người ta sao mình vậy cho dễ thích nghi. Và ta sợ không dám đưa ra quyết định gì cho đến khi ta thấy ai ai cũng đồng ý. Chỉ cần 1 người cau mày, chỉ trích, hay lắc đầu, bạn sợ hãi và bỏ chạy. Người bị nhiễm hai thói xấu này không làm gì ra gì được. Họ làm gì rồi cũng sẽ bỏ chạy và thất bại. Căn cơ là nằm ở chính bạn thôi. Vì bạn quá sợ hãi. Do đó, việc duy nhất bạn cần làm là quay về tìm hiểu chính mình, thương mình, trân trọng bản thân mình. Bạn càng hiểu giá trị sống của chính mình bao nhiêu, bạn sẽ càng bớt sợ hãi bấy nhiêu. Bạn càng biết giá trị của việc mình đang làm bao nhiêu, bạn càng tự tin khi gặp thử thách, khi phải trải qua khó khăn, khi phải đối diện với thất bại. Quay về và tìm lại giá trị của bản thân mình đi nhé. Đừng đi tìm kiếm gì ở ngoài kia. Thế giới bên ngoài chỉ làm cho ta hoang mang hơn khi thế giới bên trong chưa đủ tĩnh.

Từ khi viết sách đến nay, tôi nhận rất nhiều tin nhắn kể về những nỗi buồn, về sự hoang mang, về sự chán nản, về hoàn cảnh, vv. Ai sống trên đời mà không găp chuyện trái ngang, gặp điều không may, không vừa ý, hay thậm chí có khi là cận kề sống chết. Nhưng tất cả những trải nghiệm đó nếu nhìn từ góc độ tích cực là đời đang dạy ta, làm cho ta lớn lên, mạnh mẽ hơn, kiên cường hơn. Chìm vào những góc buồn, góc chán ấy làm gì? Sao không như lục bình, vừa trôi vừa nở hoa? Hạnh phúc thật ra theo nghiên cứu khoa học cũng đơn giản lắm. Nếu bạn đang không cảm thấy hạnh phúc hay thấy cuộc sống này không công bằng, thật bất hạnh, hãy thử 4 cách sau xem nhé. Theo nghiên cứu khoa học của đại học Stanford hẳn hoi nhé. 1. Be compassionate – Quan tâm và thương người khác: khi dừng lại để quan sát, lắng nghe, thấu hiểu, ta sẽ thấy hoàn cảnh của người khác còn tệ hơn ta. Giúp được gì đó cho họ chính là đang tiêm thuốc hạnh phúc cho mình. Nói vậy không phải là tuần nào bạn cũng phải đi làm từ thiện. Mỗi người có một cách quan tâm, thương yêu con người rất khác nhau. Lắng nghe trong im lặng, một cái vỗ vai, một nụ cười thấu hiểu, như vậy cũng đã là trải tình thương của mình rồi. 2. Spend time in nature – Sống giữa tự nhiên: Mother Nature, người mẹ tự nhiên, hiền lành, chở che và xoa dịu. Theo nghiên cứu thì người dành thời gian hít thở, ngắm nhìn, hoà mình vào thiên nhiên ít stress hơn, vui vẻ hơn, ít lo âu bồn chồn hơn, và dĩ nhiên là hạnh phúc hơn. Có khi bạn nên dành chút thời gian cuối tuần để đi đâu đó về thiên nhiên một chút? 3. Disconnect from social media – Ngắt kết nối với mạng xã hội: tôi phản đối những ai cho rằng không nên sử dụng mạng xã hội. Why not? Thời đại nào có công cụ và cách tiếp cận của thời đại đó. Facebook thì đã sao? Nhưng có điều, bạn đừng bị lậm vào nó nhé. Facebook theo nghiên cứu có thể làm cho người ta chán nản, bất an, và thậm chí trầm cảm đấy. Chỉ vì ta nghe ngóng nhiều quá chuyện của người khác, so sánh, ghen tị, bực mình và thế là đâm ra không hạnh phúc chút nào. Giới hạn thời gian sử dụng và sử dụng nó để học, để kết nối tích cực, tạo ra niềm vui thôi nhé bạn. 4. Search for meaning – Tìm mục đích sống: có người tôi thấy sống không có mục đích gì mà vẫn vui. Có người thì có mục đích sống nghe hết sức rõ ràng nhưng vẫn buồn. Làm gì thì làm. Cứ từ từ tìm hiểu chính mình, thân thiện và thông cảm với chính mình. Cứ đi tìm mục đích sống có ý nghĩa đối với bản thân. Có điều, nếu bạn không hạnh phúc thì đó chẳng phải là mục đích đúng. Cứ phải vừa có mục đích sống vừa vui vẻ, hạnh phúc là hơn hết. Chúc các bạn cuối tuần vui vẻ, hạnh phúc. Hãy mở lòng ra với một ai đó, ngắt kết nối một tiếng đồng hồ đi dạo giữa thiên nhiên, suy nghĩ về những điều mình có thể làm cho người khác, cho cộng đồng để mang về cho chính mình hạnh phúc.

Muốn có trí tuệ cảm xúc, trước hết phải hiểu về cảm xúc. Cũng như đọc chữ thôi, phải học nhận biết con chữ và có kỹ năng đọc. Đối với cảm xúc, ta cũng cần học nhận biết cảm xúc bằng ngôn ngữ và hiểu cách vận hành của nó. Hôm nay chia sẻ với các bạn Vòng tròn cảm xúc – Wheel of emotion do Robert Plutchik, một giáo sư ngành y tại đại học Albert Enstein vẽ ra. Các bạn nhìn vào bánh xe nhiều màu dưới đây. Có 8 màu tượng trưng cho 8 góc độ cảm xúc chính bao gồm: anger – giận dữ, anticipation – mong muốn, joy – vui vẻ, trust – tin tưởng, fear – sợ hãi, surprise – ngạc nhiên, sadness – buồn, disgust – khinh bỉ. Mức độ tăng dần của cảm xúc đi từ ngoài vào trong và biến đổi trạng thái khi chuyển đổi, ví dụ từ sadness – buồn có thể tăng lên thành grief – đau khổ. Do đó, nếu chúng ta không nhận biết và xử lý cảm xúc của mình, từ buồn ta có thể trở nên đau khổ khi nó tăng cường độ. Cảm xúc có đối lập. Đối diện với từng cảm xúc trong vòng tròn là cảm xúc đối lập của nó. Ví dụ đối lập với trust – tin tưởng là disgust – khinh bỉ. Những cảm xúc nằm trên nền không màu là những cảm xúc được sinh ra từ 2 cảm xúc chính, ví dụ anticipation – mong đợi và joy – vui vẻ kết hợp lại tạo ra optimism – lạc quan, joy – vui vẻ kết hợp với trust – tin tưởng tạo ra love – yêu thương. Vòng tròn cảm xúc được tạo ra để bạn hiểu và nhận biết được, gọi tên được những cảm xúc của mình. Khi đã nhận biết rồi, bạn mới hiểu nó có thể biến đổi tích cực hay tiêu cực thế nào, với cường độ thế nào, và tương tác thế nào. Điều này sẽ giúp bạn đạt được level đầu tiên trong việc luyện EQ – nhận biết cảm xúc.

Cuối tuần rồi, gặp một anh bạn người Úc trước đây đã từng là CEO của một tập đoàn lớn tại Việt Nam. Sau đó, anh chuyển qua Ai cập làm việc và gần đây quay trở lại Việt Nam. Cà phê với anh, tôi hỏi anh nhận xét gì về Việt Nam sau 7 năm quay lại. Anh kể hồi xưa anh nắm thị trường Trung quốc, Indo, Thái, Malaysia và Việt Nam, nên sau thời gian làm việc ở Ai cập, anh quyết định đi một vòng thăm lại mấy thị trường này trước khi quay về Việt Nam làm việc. Việt Nam, anh nói, thị trường có vẻ sôi động hơn, nhưng anh rất ngạc nhiên một điều, sao thấy người Việt không lớn lên. Tôi hỏi, không lớn lên là ý nói làm sao. Anh trả lời trước đây nhân viên dưới trướng anh nhiều lắm. Khi quay về thăm nhân viên cũ tại các nước khác, nhất là Trung quốc, anh thấy họ kiến thức và kỹ năng tiến bộ vượt bậc. Duy chỉ có nhân viên cũ tại Việt Nam sao thấy cứ dậm chân tại chỗ. “Chắc Việt Nam hài lòng với những gì mình có rồi Phi Vân ạ. Và điều đó sẽ làm cho các bạn thua kém.” Tôi bàng hoàng nghe anh nhận xét. Có một cái gì đó sai sai. Lớn lên chẳng phải là công việc chính mà ta cần thực hiện hàng ngày? Nếu hôm nay tôi không lớn hơn hôm qua, tôi sẽ bị bỏ lại phía sau trong hành trình cả thế giới tiến về phía trước. Lớn lên, điều đó đòi hỏi tôi phải học hỏi kiến thức mới, xông pha vào những trải nghiệm mới, gặp gỡ những con người mới…. Nếu tôi chỉ ngồi đó, làm bao nhiêu đó việc, nghĩ bao nhiêu đó thứ, tôi chỉ già đi chứ chẳng thể lớn lên. Ngày đầu tuần, mong các bạn suy nghĩ về sự lớn lên, và đặt ra cho mình 1 công việc cụ thể nào đó cho tuần, đọc một quyển sách, dự một hội thảo, đến một buổi giao lưu, đi một nơi nào đó lạ, hay làm quen với một ai đó mới…. Mỗi ngày ta cần phải lớn hơn!

Trước giờ, tôi post bài về kỹ năng vì nghĩ rằng có những thứ rất thực tế, giúp được cho bạn cả đời, nhưng lại không được đưa vào chương trình dạy tại Việt Nam. Hôm nay tổng kết lại thành list của những kỹ năng mà các bạn nên save lại, dành thời gian với bản thân và hỏi mình xem đã rèn luyện được kỹ năng gì, còn kỹ năng gì cần phát triển hay không và lên kế hoạch ngay cho bản thân mình nhé. Đây là những kỹ năng khó học, không dễ rèn luyện, nhưng nếu rèn được thì sẽ theo và giúp bạn cả đời. 1. Empathy – Sự đồng cảm: Bạn có thể giỏi, có thể rất thông minh, có thể cực giàu, nhưng nếu thiếu đi sự quan tâm và đồng cảm với mọi người, với cộng đồng xung quanh mình, thì bạn đang bị bệnh sociopath. Đây là chứng bệnh hẳn hoi chứ không đùa đâu nhé. Chứng bệnh này bao gồm các đặc điểm như: coi nhẹ cảm giác của mọi người, không có cảm giác hối hận hoặc xấu hổ, thao túng người khác, ích kỉ vô lối, luôn lừa dối để đạt được mục đích của mình. Sự đồng cảm, do đó, là kỹ năng nền tảng của con người. Trong thời đại robot lên ngôi này, bạn có khác gì máy khi không người hơn máy? 2. Time Management – Quản trị quỹ thời gian: đây có lẽ là một trong những kỹ năng được các công ty đưa vào hàng top cần thiết đối với nhân viên. Khi không có khả năng sắp xếp, chuẩn bị, lên kế hoạch để có thể làm được nhiều việc theo kế hoạch, một ngày của bạn sẽ trôi qua uổng phí. Đừng quên dành thời gian kiểm tra lại xem mình đã hiệu quả chưa, vì sao chưa và dành thời gian lên kế hoạch tốt hơn. 3. Positive Self-talk - Tự động viên bản thân luôn tích cực: cuối cùng rồi, người ta nghĩ gì về mình không quan trọng, bản thân ta nghĩ gì về ta mới quan trọng. Nếu bạn còn không tự tin với chính mình, tin tưởng vào bản thân mình thì ai sẽ tin tưởng bạn đây? Nếu bạn cứ nghĩ tiêu cực về bản thân suốt ngày thì trước sau gì sự tự tin của bạn cũng sẽ bỏ bạn mà chạy. Vì thế, đừng hỏi ai sao em không đủ tự tin. Tất cả là ở chính mình thôi. Xem lại nhé. 4. Consistency – Sự nhất quán: làm gì cũng thế, Việt Nam mình là hay đầu voi đuôi chuột. Hồi mới bắt đầu thì ì xèo, sau đó rồi im re. Tính chìm xuồng này là nguyên nhân của mọi sự chẳng thành. Cứ bình tĩnh, nhẹ nhàng nhưng kiên định hoàn thành việc mình đề ra nhé. Khi đạt được chút thành quả nào cũng đừng kiêu căng mà dừng lại. Lên càng cao thì càng phải cố gắng nhiều hơn. 5. Listening – Lắng nghe: kỹ năng này thì tôi nói đến rất nhiều trong các bài post của mình. Không nghe không hiểu làm sao đưa ra quyết định? Vậy mà nhiều người vẫn cứ thao thao bất tuyệt đấy thôi. Rồi thêm vào đó tin nhắn, điện thoại, email, chat, vv, thế giới này ngày càng ồn ào. Ai im miệng lắng nghe sẽ trở thành hàng hiếm, sẽ là người thấu hiểu và đưa ra những quyết định khôn ngoan. Giờ bạn nghe hay nói trước? 6. No gossip – Không bà tám: Cuộc sống có rất nhiều điều ý nghĩa cần làm. Đâu có thời gian đâu mà tám. Mỗi lần lê la bà tám thế, bạn nên hỏi mình đang phí bao nhiêu thời gian, đang mất bao nhiêu niềm tin của người khác, đang hại bao nhiêu mối quan hệ. Tám càng nhiều, level bị tránh xa của bạn càng cao. Người ta nghe đến danh tám của bạn là bỏ chạy rồi. Còn làm ăn gì nữa? 7. Staying in the present – Sống trong hiện tại: hiện tại là quá khứ của tương lai mà. Nói thay đổi vận mệnh này nọ thật ra đơn giản chỉ là biết cần làm điều gì hay ho và đúng đắn để ảnh hưởng tương lai mà thôi. Theo thống kê con người phí 47% thời gian của mình để nghĩ về chuyện gì khác chứ không tập trung vào chuyện đang làm. Vậy sao mà hiệu quả được ta? Cứ tập trung làm tốt nhất kể cả việc nhỏ nhất mình đang làm mới có thành quả chứ. Nghĩ lung tung thì có làm được gì đâu? 8. Learning a new language – Học một ngoại ngữ: không có ngoại ngữ nào mà vô dụng hết. Khi bạn học một ngoại ngữ mới, bạn cho phép mình mở ra thêm một thế giới mới. Cách tư duy của bạn sẽ phong phú và đa chiều hơn, giúp bạn sáng tạo hơn. Kỹ năng giao tiếp của bạn sẽ xuất sắc hơn, nhạy cảm về văn hoá hơn, dễ thông cảm hơn, vv. Tự nhiên, chỉ thông qua ngoại ngữ, bạn trở thành một con người khác, lớn hơn rất nhiều. 9. Speaking up – Phát biểu ý kiến: Việt Nam mình học thụ động, chỉ ngồi nghe giảng và gật gù, chẳng dám phát biểu. Vì vậy, khi tiếp xúc với các bạn trẻ, tôi thấy các bạn e dè, rụt rè, mặt mày tái xanh khi gọi đến tên. Vậy thì sao mà phát triển được sau này các bạn? Có ý kiến, có đề nghị, có ý tưởng cũng không dám nói ra, không dám trình bày thì coi như đào mồ chôn hết những gì mình muốn chia sẻ cùng thế giới. Vậy đâu phải sống. Vậy là rón rén tồn tại mà thôi. 10. Honesty – Thành thật: tôi nhờ cái món này mà sống được như bây giờ. Cũng vì vậy, nghe 3 câu là biết ai thật ai giả. Cũng vì vậy, tôi chỉ giúp đỡ các bạn trẻ thành thật. Những người mentor khác cũng vậy thôi. Không thành thật bạn mất đi cơ hội. Việt Nam cần lắm sự khiêm tốn, sự mở lòng giúp đỡ người khác, sự quan tâm chân thật. Và đầu tiên hết muốn trở thành người thành thật với mọi người, bạn nên thành thật với bản thân trước đã.