Em kể, tốt nghiệp xong em ở thành phố chuyên viết content và làm marketing online cho một nhãn hàng. ‘Sản phẩm chả tốt gì mà em cứ phải viết sao, nói sao nghe cho thật hay, thật tốt.’ Làm được một thời gian, em trầm cảm bỏ chạy về quê đi làm công nhân cho qua ngày, mặc dù nhiều người khen em có khiếu viết content. Em nhắn, hỏi tôi giờ em phải làm sao. Trốn chạy và làm công nhân hoài thì em chẳng cam tâm. Nhưng về lại chốn đô thành và làm tiếp những chuyện dối dang kia thì em sợ lắm. Em làm tôi nhớ chuyện của mình. Năm 2008 khi xuất bản cuốn ‘Quảng cáo ở Việt Nam - Một góc nhìn của người trong cuộc’, tôi cũng bỏ trốn, và còn là bỏ cả xứ mà trốn, vì cuốn sách phản ánh toàn những chuyện dối trá ngành quảng cáo. Có điều, tôi viết trong tâm thế, người dân Việt Nam cần hiểu, cần nâng cao kiến thức để khi tiếp nhận thông tin, có thể phân tích, phản biện, và có chính kiến về những quyết định của mình. Còn quảng cáo kiểu treo đầu dê bán thịt chó, theo tôi đã xưa rồi. Người sử dụng chiêu này chỉ quơ quào rồi bỏ chạy chớ chẳng tồn tại lâu dài được. Thế kỷ 21 là thế kỷ của xây dựng các chương trình gắn kết và mang lại lợi ích cho xã hội, cộng đồng, qua đó xây dựng quan hệ gắn bó và tin tưởng giữa khách hàng, cộng đồng và thương hiệu. Nhưng rồi vẫn có bức tâm thư đầy nước mắt của một người trẻ đang hoang mang giữa thế giới thực hư.... ‘Em ạ. Chị rất vui vì em đã dứt bỏ để ra đi. Điều đó cho thấy em là người chính trực. Vậy là tốt mà ta. Thôi đừng bỏ chạy nữa. Về lại thành phố tìm công ty có trách nhiệm hơn mà làm em ạ. Đời đâu đến nỗi hết hy vọng. Đâu đó trong xã hội vẫn còn người tốt, vẫn còn những doanh nghiệp có tầm nhìn và giá trị văn hoá đáng để ta ủng hộ.’ ‘Em hiểu rồi. Cám ơn chị rất nhiều. Em sẽ về, và không còn bỏ chạy.’

Em nhắn, ‘Em đang là sinh viên năm 2. Em mới đi làm thêm ở KFC, nhưng em cảm thấy khi làm ở đây các bạn sinh viên không cố gắng, có giám sát rồi mới làm nhanh, không thì cứ từ từ. Làm việc thì không đúng quy trình, vd: không dùng bao tay khi trộn ướp gà,… Em mới vào đây làm, mà các bạn cũ training toàn việc “quản lí không cho phép”. Em thực sự không biết mình vào KFC làm có thực sự giúp mình phát triển kỹ năng mềm, phát triển bản thân mình hay không nữa !?? Các anh của em thì nói em phải làm đúng chuyên ngành của em là kỹ thuật, nhưng thật khó để kiếm việc làm về kỹ thuật khi còn đang là sinh viên. Em thật băn khoăn. Ngày trước gặp chị nói chuyện, chị cũng khuyên em rằng sinh viên nên đi làm thêm, nhưng khi vào nơi làm việc mà toàn các bạn làm để kiếm càng nhiều tiền càng tốt, bất chấp quy trình, em tự hỏi mình học gì ở đây ???’ Đọc tin nhắn của em, thấy thấp thoáng đâu đó một thế hệ làm việc qua loa, thiếu trách nhiệm, và lưu manh vặt. Trong đời làm quản lý của tôi, ghét nhất là những kẻ kiếm tiền dạo và thiếu tự trọng như thế. Biết là chỉ đi làm để kiếm thêm tiền trang trải cuộc sống, nhưng nếu tập thói quen lừa tình kiểu này trong những công việc dù rất nhỏ, thói quen này rồi sẽ đeo bám bạn suốt đời. Làm gì sau này, bạn cũng sẽ nghĩ cách đi ngang về tắt, qua loa cho có, vặt vãnh lọc lừa. Tất cả, đều bắt đầu từ thói xấu của ngày hôm nay. Người như vậy, ai mà giúp đỡ và cất nhắc? Bạn tưởng người ta không thấy ư? Người làm quản lý người ta nhìn thấy hết. Cũng vì vậy, trong cuộc đời quản trị này, tôi chỉ quan tâm giúp đỡ người làm tốt nhất những việc dù rất nhỏ. Ngày xưa thời sinh viên ở Úc, tôi cũng đi làm thêm tự lo cuộc sống, cũng đi làm phục vụ như các bạn. Thời đó làm cực lắm, phục vụ tiệc cho Sydney Convention Center, mỗi đêm 2 bàn tiệc 4 course, từ 6g tối có khi đến 1g sáng, và phải phục vụ đúng trà rượu kiểu quý tộc, bưng bê phải đúng style, dọn dẹp phải rất pro. Làm phục vụ, nhưng tôi luôn nghĩ cách làm sao cho công việc và cách phục vụ của mình ngày càng tốt hơn. Sau một thời gian, quản lý tự động promote tôi lên làm quản lý ca, rồi quản lý toàn bộ hậu cần cho các chương trình tiệc. Sau này, tôi còn nhớ chị Marianne gốc Tây Ban Nha nhưng là công dân Úc lúc đó, còn giới thiệu tôi qua nhiều job khác ở Sydney. Vậy đó, người biết làm tốt nhất mọi công việc mà họ trải qua trong đời, sẽ luôn được trân trọng. ‘Em ạ, sự khác nhau giữa người giỏi, người thành công với người tầm thường là ở đây. Người giỏi học hỏi và làm việc tốt nhất theo quy định tổ chức, có khi còn dụng công, đóng góp thêm ý kiến để công việc tốt hơn. Em nên nghĩ mình học gì từ tổ chức chứ không phải học gì từ những người lười nhác quanh mình. Muốn học, sẽ luôn có nhiều điều để học. Muốn thành công, hãy cứ bắt đầu bằng thực lực, bằng sự thành thật và thói quen làm tốt nhất, tốt hơn cả tốt nhất mỗi ngày. Ta làm, đời ngắm nhìn và vũ trụ sẽ gọi tên. Đời này, đừng nghĩ sẽ lừa lọc được ai. Có khi, ta đang lừa lọc chính mình mà chẳng hề mảy may hay biết. Đau thế chứ!’

Em nhắn, "Chào cô Vân con đang học lớp 9. Con được cô giáo dạy văn của con nói cho con nghe về quyển sách Quảy Gánh Băng Đồng Ra Thế Giới. Con đã đọc và thấy nó rất hay. Con có 1 câu hỏi muốn hỏi cô là Cô có thể giải thích cho con về chương 20 của cô là chương "Hạt Giống" con ko hiểu là cô đang viết gì. Con đã đọc cả chục lần mà ko hiểu hy vọng cô có thể giải thích cho con." Đọc tin nhắn của em tối qua, bật cười, vì thật ra chương đó tôi viết cũng hơi tối nghĩa, chắc là không phải ai cũng hiểu. Thế nhưng, từ lúc xuất bản đến giờ, chưa thấy ai phản hồi về chương này cả. Tôi nhắn em, sáng mai cô sẽ post lên, nhờ mọi người giải thích cho em nhé. Thật ra, hiểu thế nào là do tâm thế và trải nghiệm của người đọc. Không có một cách hiểu đúng sai. Chương 20 là nguyên văn lá thư tôi gởi cho một người bạn. Lá thư đó, tôi viết trên máy bay, sau chuyến đi Melaka. Tất cả những hình ảnh thoáng qua trong chương này, đều là hình ảnh bắt gặp trong hành trình đi bộ nhìn ngắm những xóm vắng của Melaka. Còn bức tranh cuối chương nguyên tác là thế này. Tôi vẽ trong một lúc cảm hứng đen trắng về cuộc đời. Rồi nghĩ, đời cũng nên có lúc điểm chút sen hồng, cho thêm màu hy vọng. Giờ, tôi nhờ các bạn đọc lại và giải thích cho em nó, theo cách hiểu của bạn nhé. Chương này tôi viết rất nhiều tầng. Hy vọng sẽ bắt gặp nhiều lời giải thích ở nhiều tầng khác nhau, tuỳ theo trải nghiệm sống của mỗi người. Thay mặt bạn lớp 9 cám ơn các bạn. CHƯƠNG 20 – HẠT GIỐNG Kể chuyện nước này, nước khác, kể đến đây chắc bạn và tôi đều cũng mệt rồi. Nên suy nghĩ thế này, chuyển cho bạn xem một lá thư tôi viết trên máy bay trong một hành trình đi ra thế giới. Đi nhiều nơi, làm nhiều việc đấy, nhưng đối với tôi việc quan trọng nhất là làm sao để giúp được cho đời. Con người chúng ta ai cũng có xu hướng thích đi ra ngoài, đi khắp nơi chỉ để kiếm tìm hạnh phúc. Công dân thế giới – có phải đi nhiều là hạnh phúc hay không? Đi như vậy 20 năm rồi, tôi nói thật hạnh phúc không bắt đầu từ hành trình hướng ngoại. Thôi chịu khó đọc lá thư này đi nhé. Tôi viết cho một người nhưng có khi lại là cho cả nhiều người. Thư gởi một người bạn chưa tìm được chính mình Đâu đó trong không trung, ngày 22/05/2013 Có những hạt giống chẳng hiểu do ai gieo từ bao nhiêu đời trước, cứ nhẫn nại nằm yên trong lòng đất lạnh. Rồi một đêm xuân nọ, khi cả năm thành tố cơ bản của vũ trụ tình cờ hội ngộ tại một ngã rẽ định mệnh, trong phút ngẫu hứng đã vẽ nên một bức tranh ân ái, lãng mạn và hoàn mỹ. Đêm nay, trong cái ánh sáng lung linh của một đêm xuân lạ thường, sợi tơ mong manh giữa sống và chết, yêu và ghét, bình yên và giông tố, hạnh phúc và đau khổ trong một phút nhẹ dạ bỗng trở nên hết sức nhập nhòe. Đêm nay, tinh túy của trời đất vội vã tìm nhau trong một bản giao hưởng ánh trăng, và hạt giống rung rẩy nảy mầm. Nó nhẹ nhàng len lỏi qua từng xớ đất khô cằn rồi len lén thẹn thùng chạm nhẹ vào cái không khí bàng bạc của đêm xuân. Hạnh phúc – bao năm gieo mình trong lòng đất lạnh chỉ để vỡ òa trong cái hạnh phúc ngắn ngủi này. Trớ trêu thay, chẳng có cái gì trong cái vũ trụ bao la này là trường tồn cả. Hạnh phúc cũng chỉ là những đoản khúc rộn ràng nhưng ngắn ngủi. Nó vụt qua rồi để lại cho đời một cái bóng đổ dài. Đêm đã sâu. Tia sáng cuối cùng của đêm trăng rồi cũng như bị ai đó nhét vào đốm mây vần vũ. Hạt giống hốt hoảng chơi vơi tìm kiếm cái tinh túy của tạo hóa đã vỡ vụn giữa đêm xuân. Cứ như thế, nó bước từng bước dài xuyên suốt cả cuộc đời để kiếm tìm. Những nấc thang thời gian vẫn đổ dài vào vô tận. Những hàng mộ lặng câm. Vài chiếc lá vô tình xào xạc cõi hư vô. Rồi một buổi sáng tinh mơ khi cuộc đời của hạt giống đã cằn cỗi như cây cổ thụ của thời gian, nó chồn chân, mỏi gối dừng lại bên đường. Bức màn sương của buổi sáng tinh mơ trong suốt, mỏng manh bỗng thảng thốt vỡ tan. “Hãy dừng lại nghỉ ngơi”, có tiếng ai đó khẽ rơi trong gió. “Đường đi tìm hạnh phúc không thẳng về phía trước cũng chẳng ngoằn ngoèo ở phía sau, chẳng cheo leo trên núi cao hay trầm sâu trong lòng đại dương câm lặng, chẳng trong quá khứ, chẳng phải tương lai, mà cũng chẳng e ấp ở một nơi nào đó trong giấc mơ hoàn hảo”. Hạt giống bối rối nhìn quanh. Hình bóng mỹ miều, quý phái của một con chim công trắng muốt thoáng qua rồi chìm vào màn sương man mác. Đâu đó trong bao la vang vang lời ca thánh thiện, “Đường đi tìm hạnh phúc ngược vào trong lòng hạt giống. Hạnh phúc chẳng ở đâu xa để kiếm tìm.” Những tia nắng đầu tiên của buổi sáng vỡ òa vào không gian. Một cành hoa dâm bụt đỏ rực nhịp chân suy tư bên hàng dậu. Đến Tôi và bạn, chúng ta đã quen nhau qua những câu chuyện kể, chúng ta đã nói với nhau về bước chân thế giới của Việt nam. Trước khi bạn sắp xếp hành lý để lên đường, xin nghe một câu tâm sự cuối của tôi về điểm đến. Chưa đi nhưng biết mình đã đến, đó là điều bạn cần làm trước lúc ra đi. Tim có đủ lớn không để ôm trọn thế giới vào lòng? Tâm có đủ tĩnh không để luôn hiện diện cho những người mình gặp trong hiện tại? Đừng vội vàng và lướt đi bạn nhé. Thế giới này chẳng có ý nghĩa gì nếu mình đi như một kẻ mộng du. Hãy nhắm mắt lại đi và tưởng tượng điểm đến của tâm hồn trước giờ xuất phát.

Em nhắn, ‘Hi Chị. Em là một founder của một Startup. Thật sự đôi khi e cảm thấy mình cô đơn quá Chị ah !! Em luôn băn khoăn trong đầu rằng liệu Idea của mình có thể giúp cho xã hội được không – có thể thành công không? vì đôi khi em share cho bạn bè hay người thân em luôn nhận được những ý kiến ngược lại. Những lúc ấy Em như chỉ sống trong 1 thế giới của mình mà thôi. Nhưng vì có những người như Chị nên Em vẫn tiếp tục làm, bỏ hết tâm huyết của mình vào đó với hi vọng nó đem lại gì cho cộng đồng như những gì Chị đang làm. Em không biết những lời này có được Chị đọc hay không nhưng dù gì đi nữa Em cũng xin gửi 1 lời đến Chị “E cám ơn Chị”. Em làm gì, tôi không biết. Và tại sao em cám ơn tôi, tôi cũng không biết nữa. Nhưng tôi mong, em nên tập trung lo cho startup của mình thương mại hóa tốt, tồn tại được, và phát triển được. Đã là business, hãy trước hết sống còn, tạo doanh thu và tạo ra lợi nhuận. Khoan hãy lo đến việc giúp gì cho xã hội, cộng đồng. Tâm tốt, thực hiện tồi, cũng không thể nào giúp cho ai được. Cho nên, cứ phải chở hết tâm tư mình vào việc giúp cho startup thành công. Còn cô độc, có khi lại là một cảm giác tốt. Không ai hiểu ta thì ta cô độc. Nhưng có khi ấy là vì ý tưởng của ta vượt cả thời gian. Trách chi người không có tầm nhìn ‘trở về từ tương lai’ bạn ạ. Chị không biết em đang làm gì. Cứ làm. Thất bại hay chưa đúng thời điểm thì làm lại thôi. Có sao đâu. Còn hơn, ngồi đó chẳng làm gì. Để một ngày tóc pha sương nào đó trong đời, lại lăn ra mà tiếc. Và chẳng ai cô độc trên đời này cả. Đâu đó, luôn có những người dõi theo bước em đi. Chị ủng hộ, và mong em vững tin, em nhé.

Đang bước vào khách sạn Sheraton đi họp thì thấy một người nhìn quen quen từ sảnh khách sạn bước ra. Sau vài giây tua lại bộ nhớ, 'Chào David. không biết ông còn nhớ tôi không? Mình gặp nhau ở một hội nghị tại California khoảng 8 tháng trước.' Ông sững lại một chút, bộ nhớ độ tuổi U70 chắc tốc độ có phần chậm lại, ông cười thật tươi và bắt chuyện mặc dù tôi không nghĩ là ông nhớ ra tôi. Hội nghị cả ngàn người ai mà nhớ hết. David nghỉ hưu sớm sau khi kinh doanh thành công rồi thành lập một tổ chức xã hội chuyên giúp phụ nữ nghèo ở những nước đang phát triển vay vốn kinh doanh nhỏ qua mô hình micro-finance (tài chính vi mô). Ông chia sẻ câu chuyện này tại hội nghị, một trái tim ấm áp và tinh thần giúp đỡ cộng đồng trong sáng làm cho tôi vô cùng cảm động. 8 tháng sau, chúng tôi tình cờ gặp lại nhau trên mảnh đất Sài thành. Mấy ngày sau đó, tôi sắp xếp xe và người hướng dẫn ông đi làm việc tại miền Tây, Đà nẵng, Sài gòn. Ông đang nghiên cứu dự án cộng đồng tại Việt Nam và tôi thầm cám ơn ông vì điều đó. Những việc nhỏ tôi làm để giúp ông xem như là một chút đóng góp gián tiếp của riêng tôi cho xã hội này.... Rồi ông bay về Úc và bẵng đi vài tháng, chúng tôi ai cũng bận việc của mình nên chẳng giữ liên lạc thường xuyên. Ông chỉ gởi lại vài dòng tin nhắn, cám ơn tôi vì đã nhiệt tình giúp đỡ trong thời gian ông sang Việt Nam làm việc.... 4 tháng sau, tôi bay qua Sydney công tác. Tối đó, tôi được mời dự tiệc tại tư gia của một ông chủ tịch tập đoàn. Làm việc với đội ngũ lãnh đạo công ty một thời gian rồi nhưng chưa bao giờ diện kiến ông chủ tịch, theo lệ thường tôi chuẩn bị vài kịch bản trong đầu về cách tiếp cận ông. 7:30 xe đưa chúng tôi vào sân biệt thự, đón chúng tôi là CEO của tập đoàn. Theo chân người hướng dẫn, chúng tôi bước vào mảnh vườn nhà thoáng đãng, một cái hồ bơi dài, vài bàn tiệc trang trọng, lò bánh pizza bốc khói, một anh đầu bếp thoăn thoắt nhồi bột, cuộc sống khoan thai mở ra dưới những tán cây cao vút sừng sững trong đêm.... Mọi người ngồi vào bàn, vài ly champagne, tiếng chào hỏi râm ran.... Rồi ông chủ tịch bước ra, dáng thanh thản và nụ cười thân thiện. Ông nói vài lời chào đón cả đoàn và mời chúng tôi thưởng thức bữa ăn do một đầu bếp Ý thiết kế riêng cho buổi tiệc này. Kịch bản vội vã lướt qua trong đầu. 'Phiên bản nào cho phù hợp với ông này bây giờ đây nhỉ?' Tôi ngần ngừ tua qua tua lại, tìm điểm nhấn trong vài lời phát biểu ngắn ngủi của ông để đưa ra lựa chọn cho mình.... 'Phi!'. Tôi giật bắn cả người. Kịch bản chưa có mà ông chủ tịch vỗ vai hỏi 'Qua hồi nào đó?' Tôi lúng túng xã giao theo quán tính. 'Tôi tò mò muốn biết cô nhìn ra sao mà khi ăn tối với tôi cách đây một tháng, cứ mỗi 3 câu là David phải nhắc cho được tên cô 1 lần.' Tôi sững người, não bộ chạy rần rật 120km/g. 'David..... David...... David nào, gặp ở đâu ta?' 'David nói chưa thấy ai tử tế với người lạ như thế. Sau chuyến Việt Nam về, ảnh đụng ai cũng kể chuyện gặp cô' Câu chuyện của tôi và ông rôm rả và thân mật. Rồi tôi hiểu ra kết nối mong manh này là do ông chủ tịch nằm trong hội đồng cố vấn của tổ chức xã hội do David thành lập. Ai mà ngờ trong cuộc sống lại có những tình cờ như thế! Cũng từ đó tôi tích luỹ được cho bản thân một bài học mới, kịch bản hay nhất trong cuộc đời là chẳng cần có kịch bản nào. Nếu có thể làm một việc tử tế dù nhỏ nhặt hàng ngày, cuộc sống sẽ nhẹ nhàng, rất thật, không đối phó và chẳng cần vai diễn....

Hẹn nhau 6 tháng, gặp nhau 10 phút. Nó từ Nhật đáp xuống 1g sáng. Mình từ Sài gòn bay đi 7g sáng. Giao nhau 6 tiếng đồng hồ, trong cuộc chiến Xích Bích giữa mặt trời & bóng đêm. Vậy mà, nó cũng ngủ vội vài tiếng đồng hồ, tất tả phóng ra sân bay. Hai chị em chỉ kịp ôm lấy nhau thật chặt, mày khoẻ hông, chị khoẻ hông, và cuộc đời đối xử với mỗi đứa thế nào. Vậy thôi, mà Sài gòn giận dỗi mưa.... Đã rất lâu rồi, bao nhiêu lâu rồi ấy nhỉ? Ngày nó đi, tôi lo sợ phập phồng. Biết chàng lãng tử bất cần đời có bỏ được những góc quay hùng vĩ mà ép mình vào chốn ‘Men in Black’ - Tokyo với đám đông của những kẻ cô đơn. 5 năm sau, và cuộc đời vẫn trôi, và hoa lục bình vẫn nở. Những tưởng con người sinh ra là để mọc dại trong cuộc đời này, cho đến khi ta hội nhập. Thế! Rồi đọng lại, là những chiếc ôm vội vã, thật chặt, khi hai thế giới tình cờ lướt qua nhau, dù đó chỉ là chốn người ta vội vội tiễn nhau đi hay chờ chực đón nhau về. Vẫy tay, lại một mùa gió bấc. Tình cảm ư? Có khi chỉ mộc mạc đến huy hoàng như thế. Chị mong em hạnh phúc. Em mong chị bình an. Không tiền bạc, lợi danh. Giữa mùa thần thoại anh đào và vạt mưa ào ạt sớm Sài gòn, những lời nguyện cầu câm lặng. Cứ đi, em nhé, và biết rằng, gốc mai đầu ngõ đêm trở mùa vẫn thầm lặng nở hoa.

‘Bác ổn không? Cần con giúp gì không?’ Thấy bà cụ cứ chồm trước dựa sau chẳng yên, tôi hỏi. ‘Mấy bữa trước té. Cái vai nay còn đau quá con.’ ‘Trời, sao đến nỗi té vậy bác?’ ‘Nhà có một lầu. Bác lỡ trợt chân té. Ê quá trời.’ Hai ông bà già tuổi 69, 70, gốc Hà nội, chuyển vào Nam làm ngành dầu khí. Giờ đã nghỉ hưu. Nhà có hai cô con gái. Cô lớn lấy chồng đi Pháp. Hai vợ chồng năm nay mới đổi về Sing làm việc, nên rước ông bà qua thăm. Cô con gái Út, làm Việt Nam thời gian, chán, mua quốc tịch, cả nhà dắt díu qua Mỹ sống. ‘Sao hai bác không qua sống với con với cháu cho vui?’ ‘Thôi, già rồi con. Ở bển buồn lắm. Tụi nó kéo nhau đi học, đi làm. Hai ông bà già ở nhà chán chết con ơi. Bà con xa không bằng láng giềng gần. Việt Nam còn có bạn đi tập dưỡng sinh. Thôi sống vậy hết đời là được rồi con ạ.’ ‘Sao gia đình Việt Nam mình cứ phải sống xa nhau bác nhỉ?’ ‘Thì con thấy đó. Xã hội chán vậy. Tụi nó bỏ đi bác thấy cũng đúng mà. Giặc trong thù ngoài. Sống làm sao? Hai bác già rồi, chịu. Để tụi nó đi lo cho đời con đời cháu. Hai cái thân già xong hết nhiệm vụ rồi.’ Vừa nói, bà vừa cẩn thận lấy cái khăn giấy, bỏ 2 cái bánh mỳ tròn, 2 hộp bơ từ khay thức ăn phục vụ trên chuyến bay, gấp chéo 4 góc, rồi cất vào giỏ xách ông đang đeo. Máy bay chạm nhẹ đường băng sân bay Changi. Đến? Đi? Hay ta chưa bao giờ cất cánh? Những lo toan vụn vặt đời thường vẫn quấn vào từng vạt áo pha sương. ‘Hai bác đi khoẻ nhe. Hồi nào về Việt Nam, lỡ cần gì cứ gọi con nhe. Đi đứng cẩn thận. Tuổi này đừng để té nguy hiểm ạ.’ Họ cười thật hiền, rồi dắt nhau đi, về nơi có gia đình con gái. Hai mái tóc pha sương, một thoáng chông chênh lặng lẽ xứ người. Singapore, 02.05.2018

‘Are you here to speak?’, hỏi, vì thấy bạn ngồi 1 mình có vẻ không thoải mái. Con người là vậy, chông chênh khi phải đi đâu đó, làm gì đó 1 mình. Ta quen cái thói bầy đàn. Thấy ai 1 mình là nghĩ người ta có gì đó sai sai. Tình thật, có bạn vui kiểu khác, có gia đình vui kiểu khác, nhưng một mình có cái thú lạ kỳ của nó. Cách bạn quan sát, cách bạn bắt nhịp cảm xúc bỗng sâu lắng hơn, thầm kín hơn, nên cũng bay bổng hơn. Tôi thích đi lang thang một mình, thích ngồi im lặng một mình. Những lúc đó, là khi ta trải mình ra trong khung trời sáng tạo. Cho nên, một mình là những lúc lợi hại lắm. Có điều, giữa cái event to đùng và ầm ĩ này, chắc cũng cần một người chào hỏi. Hỏi qua nói lại, tôi biết bạn làm ở Pomelo Fashion, một trong những công ty e-commerce đang lên trên thế giới. ‘Hàng ship từ Trung quốc và Sri Lanka không chị. Còn lại là marketing.’ ‘Em base ở đâu?’ ‘Bay qua lại giữa Ấn và Sing chị.’ ‘Bay thế không mệt à?’ ‘Em quen rồi chị. Tuổi thơ của em theo ba má đi hết đất nước này sang quốc gia khác. Em quen rồi.’ ‘Vậy ba má làm ngoại giao rồi, hay làm kinh doanh?’ ‘Ba em làm quỹ đầu tư chị, lập quỹ này quỹ kia. Chỗ nào thị trường mới, có cơ hội là move qua. Giờ tới Sing, đầu tư vào startup Đông Nam Á chị.’ ‘Vậy sao em không startup đi, đi làm công làm gì?’ ‘Em cũng hơi sợ. Thấy mình chưa đủ kiến thức và kỹ năng chị.’ ‘Trời, em đã từng làm Amazon, giờ 3 năm ở Pomelo, dư trải nghiệm rồi.’ ‘Dạ, vậy chắc kỳ này về em startup luôn hen chị. Chị nói vậy, tự nhiên em cũng nhìn lại mình đó.’ ‘Ừa em làm đi. Chị ủng hộ.’ Vậy, rồi cổ ngồi nói một cách rực lửa về ý tưởng startup công nghệ cho ngành thời trang. ‘Chị ơi chị qua Bangalore kết nối đi. Bangalore là Silicon Valley của Ấn độ đó chị.’ ‘Ừa mà chưa quen ai bển hết. Để chị rà lại network.’ ‘Trước em làm Amazon ở Ấn. Em quen nhiều giới startup lắm. Để em sắp xếp hết cho chị. Chừng nào chị qua?’ ‘Tháng 6 nhe. Sẵn chị qua nói chuyện ở hội nghị franchise ở Dehli, rồi ghé Bangalore luôn.’ ‘Rồi em sắp xếp chị nhe. Chị biết sao không, mới từ 1 năm nay, em nhận ra con người ở đâu cũng giống nhau chớ có khác gì đâu.’ ‘Ủa giống chỗ nào?’ ‘Em đi 1 mình, chậm lại, qua nhiều nước châu Á, thấy vào đền thờ, chùa chiền cũng thần thánh hao hao. Tất cả chúng ta, đều mưu cầu những thứ rất giống nhau. Có khác gì đâu chị.’ ‘Vậy giờ em nhận ra điều đó rồi, thì em thay đổi làm sao?’ ‘Em mở lòng, giúp đỡ mọi người khi có thể chị à.’ Vậy đó, một cuộc nói chuyện chớp nhoáng trước giờ đăng đàn chiều nay, và như đã quen từ thật lâu với cô bạn trẻ. Chị tới giờ chưa, em tới giờ chưa, chúng tôi ôm nhau vội vàng tạm biệt, hẹn Bangalore tháng 6. Cuộc đời này, vũ trụ này vi diệu quá phải không? Chỉ cần mở lòng, ta kết nối, với bất kỳ ai, không phân biệt màu da, chủng tộc. Ừa, Shefila, mình có gì khác nhau đâu?

‘Chị ơi giờ em thấy áp lực quá, stress quá, hai ngày nay trong công việc em càng biết nhiều, càng chuyên nghiệp thì em lại thấy mình càng ngu, càng nhỏ bé. Càng nhìn những người xung quanh em lại thấy mình tụt lại quá xa, không có cách nào theo họ kịp hết chị ơi. Cơ hội xung quanh mình nhiều quá, cái nào em cũng thấy hết nhưng càng ôm đồm thì càng thấy nó càng xa. Càng nỗ lực càng thấy sao có nhiều người xuất sắc quá, sao mình cố gắng thì khoảng cách giữa mình và họ ngày càng xa. Em không biết những gì em đang nỗ lực nó có ích lợi gì không nữa.’ ‘Em ạ, ai sinh ra trên đời cũng có 1 sứ mệnh của riêng mình. Việc lớn việc nhỏ không quan trọng. Làm tốt nhất việc nhỏ của mình mới là quan trọng. Và có rất ít người đủ dũng cảm và cái tâm bao la để hài lòng với những việc nhỏ mình làm. Đừng nhìn ra. Hãy nhìn vào em ạ.’ ‘Chị nếu một người quá nhiều kỹ năng và có thể làm việc ở nhiều công việc khác nhau kiểu Multitasking như em thì có phải người đó sẽ không thể xây dựng được sự nghiệp không vậy chị. Chị đừng la em, tại em ra trường 3 năm rồi, cũng đọc nhiều, đi nhiều và làm nhiều nhưng em vẫn chưa tìm được cho mình cái gọi là sứ mệnh cuộc đời của mình đó chị. Gần như tối nào đi làm về em đọc hoài phần "Tôi là ai" trong chương Thành phố toàn cầu của Quảy gánh băng đồng, nhưng mà chị ơi em chưa xác định được. Mà em 25t, em sợ bản thân mình không kịp xây dựng sự nghiệp như mấy bạn 9x khác quá chị. Em lo đôi khi em ghét bản thân mình nữa chị ơi.’ ‘ Tuổi trẻ hoang mang là chuyện bình thường. Cứ dũng cảm trải nghiệm để tìm ra sứ mệnh em nhé. Làm gì, cũng bắt đầu từ nội lực của bản thân mình trước. Người không có nội lực, cơ hội có nhìn thấy cũng chỉ là cơ hội viễn vông. Người đã có nội lực, cơ hội nó gõ cửa chối từ không kịp.’ ‘Nhưng em 25 tuổi rồi chị em sợ quá.’ ‘Sứ mệnh có khi chẳng suy nghĩ ra được. Nó hiện rõ dần qua trải nghiệm em ạ. Và không bao giờ là quá trễ. Có người, cả đời cũng chẳng tìm ra vì không bắt tay tìm. Cuối cùng, ta đi là để gặm nhấm niềm vui của một hành trình. Sao phải vội vàng sợ trễ? Ai rồi cũng dừng lại tại cùng một điểm đến cuối đường đời. Quãng giữa của đến và đi, là chọn lựa thong dong hay vội vã. Và đừng nghĩ thong dong là chậm chạp. Thong dong, là tâm thế của ta khi tiếp cận với cảnh giới bên ngoài. Nhắm mắt, mỉm cười với một vệt thở dài, đời có gì rắc rối lắm đâu? Thế giới bên ngoài, cuối cùng, là tấm gương phản ánh nội tâm của mỗi con người. Ta phức tạp, đời phức tạp. Ta vội vã, đời vội vã. Ta thong dong, đời vẫn rất thong dong.

Ngày nó bị cuộc đời đẩy về phía tôi, nó như một con mèo hoang. Tóc nhuộm đủ thứ màu, xăm bắp chân cánh tay, ăn mặc hầm hố, thái độ hoang dại và có phần xấc xược. Nó ăn nói hùng hổ. Làm gì cũng ào ào. Đó là cái kiểu của kẻ ra vẻ đang hết sức control thế giới ngầm nào đó của nó. Tôi ngồi im, nhìn nó cười. Sau tất cả những lớp biểu bì mà ta mang vác trên người, là một con người trần trụi của hỷ nộ ái ố. Ai cũng thế! Và nếu ta chỉ nhìn, chỉ lướt qua lớp vỏ mà người ta mang vác lên sân khấu mỗi ngày, làm sao thấy tình yêu? Con mèo hoang dại đó, nó có một trái tim róc rách và trong trẻo. Ai thấy nó xuất hiện đâu đó với tôi, cũng đặt dấu hỏi bằng vài ánh nhìn ái ngại. Nó yêu ghét phân minh, dám nói những điều mình suy nghĩ, chẳng khéo léo chút nào. Nghe đơn giản thế, nhưng đời này, có bao nhiêu người dám nói những điều mình suy nghĩ? Rồi chỉ đứng xa xa nhìn nó lớn lên. Khi nó buồn, nói một câu. Khi nó vui, khích lệ nó vài tiếng. Khi nó ngã, tâm sự với nó một đêm. Lâu lâu, ngồi ngoài lề đường, uống với nó một chai bia trong sự lặng im. Chỉ thế! Sáng hôm qua, nó kể chuyện hành trình lớn lên của mình. Nó khoe “Giờ nói gì, làm gì, em cũng lùi lại một bước suy nghĩ rồi mới nói, mới làm. Sau tất cả, em thấy nghĩ 5 giây rồi nói cũng đâu có trễ. Mà chị, càng học, em thấy mình càng ngu. Càng ngu, em càng cố gắng học.” “Mày nói được câu đó, là lên một level rồi đó. Biết trời cao đất rộng, thì sẽ còn đi xa. Ếch ngồi đáy giếng, thì cả đời cũng chỉ lên mặt được với cái ao làng. Ngoài kia, thế giới đang chào đón những kẻ khiêm nhường và ham học hỏi.” “Dạ. Em nhớ mà. Và chị la em quá, giờ tiếng Anh em xịn rồi nhe. Nói cỡ nào, em nghe được hết.” “Nghe vậy là chị mừng rồi. Thay đổi nghĩa là em đã lớn lên.” “Ủa mà em được thay đổi hay bị thay đổi ta?”, vẫn không bỏ cái lối châm chọc chị nó. “Sao cũng được. Miễn mày thay đổi thôi. Vui là được.” “Em im im thôi, chớ em theo dõi chị ghê lắm. Chị live cái nào em cũng coi cho hết.” “Coi cái gì, làm chi?” “Thứ nhất nghe chị nói tiếng Anh. Thứ hai có mấy anh đẹp trai giỏi giang hay xuất hiện cùng với chị.” Cái con mèo hoang này. Vậy đó. Hai chị em cười nghiêng ngả sớm Sài gòn. Nhìn nó lớn, nghe nó lớn, thấy lòng nhẹ nhàng, bình yên. Đời, lột trần cái vỏ bên ngoài, sẽ nhìn thấy những trái tim pha lê thấp thoáng ở bên trong. Và chỉ có tình yêu thương vô điều kiện, không gì khác, đưa ta chạm vào sự lấp lánh trong trẻo ấy. Con mèo hoang ngày xưa đã lớn. Và ai, rồi cũng lớn!

Em nói thế. ‘Những khi buồn, muốn khóc, muốn có một nơi để quay về, chẳng biết phải đi đâu.’ Rồi em lấy xe máy, chạy vòng vòng ngoài đường, chạy ra công viên, khóc cho đã, rồi lại mang bộ mặt tỉnh khô, quay lại với đời. Chúng ta, có nhiều người có cái gọi là house - chỗ nương thân, nhưng chưa bao giờ tìm thấy cho mình một cái home - mái ấm. Sao khó dữ vậy? Mỗi người mỗi cảnh. Có người gia đình tan tác từ tuổi ấu thơ, cũng chẳng biết nơi đâu gọi là nhà. Có kẻ, mang vô số vết chém của những con quái vật mang bộ mặt thân thiện tên ‘người’, khiếp sợ và chẳng thể tin vào điều gì nữa. Và có rất nhiều người, sinh tồn cùng nhau under one roof - dưới một mái nhà, nhưng toàn coi phim ‘Sleeping with the enemy - Ngủ với kẻ thù.’ Ta đi, ta trôi, trong sự hỗn mang của sợ hãi, mặc cảm, đau đớn, hận thù.... Ta len lén gặm nhấm khoái cảm trả thù đời. Đời, muốn xén gân nó, cho nó ngã quỵ, đổ nhào xuống lạy lục ta, kêu gào, cào cấu, xin ta tha thứ. Khoái cảm ác độc đó, nó ngấm vào từng thớ thịt của ta. Nó lớn lên, lớn lên từng ngày, từng giờ. Cảm giác muốn vỡ tung. Ta chỉ muốn cắm con dao có hào quang mặt trời vào đâu đó. Cho đến khi ta đối diện với sự thánh thiện! Và ta bối rối, ‘là sao?’ Ta phủ nhận nó. Ta không thể, không thể chấp nhận nó. Nó tồn tại, ta mất đi. Uổng cho bao năm nuôi nấng cái khoái cảm độc ác bằng chính suối máu của mình. Ta vật vã. Ta điên cuồng. Ta ủ mưu, để băm nát sự góp mặt của nó trong vũ trụ này. Thiện & ác, bóng tối & ánh sáng, tà & chánh, cuối cùng, chỉ là cuộc chiến nội bộ sống còn đang sôi sục trong tâm hồn của mỗi bộ mặt tỉnh khô. Ngoài kia, chẳng có gì xảy ra. Trong ấy, chiến trường là trong ấy. Bạn nói, ‘Em ghét & em muốn làm gì để thay đổi.’ Tôi nói, ‘Chị thương, và chỉ có tình thương mang lại những thay đổi tích cực trong đời.’ Cái ghét, cái hận thù chỉ đổ thêm dầu vào cái vạc đang sôi. Cho nên, nói Đông nói Tây, bây giờ nói thật. Đời người, không phải tìm chỗ để đi, mà là tìm nơi, để bình lặng để trở về. Chỉ có ta biết nơi ấy là đâu. Đôi khi, nơi ấy dưới chân ta, bên cạnh ta, mà ta chưa bao giờ chậm lại, hiểu ra, và ôm chầm nó.

Sáng nay, ảnh nhắn, chắc là ngủ không được nhớ chuyện xưa ‘Qua Việt Nam nhiều, tới giờ vẫn thấy thương Phi nhất.’ ‘Ủa tui có làm gì đâu mà bữa nay emotional dữ vậy? Chắc là San Fran trời trở gió hay sao?’ Jack là luật sư gạo cội về giao thương quốc tế. Cách đây 8 năm, hồi tôi host talkshow Insight Vietnam trên VTV4, anh tình cờ xem, rồi email làm quen. Tính tôi thích kết bạn bốn phương, vì nghĩ rằng thêm 1 người bạn cho Việt Nam là cần thiết, nên ra KS Rex cà phê với anh. Tối đó, tôi mời anh đi ăn cơm Việt Nam. Bên chai vang đỏ, chúng tôi nói đủ thứ chuyện đời. Giờ cũng hông nhớ hết hàn huyên chuyện gì gì nữa. Chỉ nhớ, đêm đó, anh khóc.... Cuộc đời của một luật sư, khi phải đấu tranh giữa thiện và ác, giữa đúng và sai, giữa thân chủ và công lý, tôi biết chẳng bao giờ dễ. Anh nói, sống trong thế giới nghiệt ngã này, và trong cái thế giới thượng lưu vốn chỉ biết dòm ngó và ganh ghét lẫn nhau, riết rồi chẳng biết cảm xúc là gì Phi ạ. Vậy, ở đâu trên thế giới này, con người rồi cũng thế mà thôi. Khác chăng, là cái packaging của ta đứa vàng đứa trắng. Nội dung bên trong, vẫn buồn giận hờn ghen.... Anh khóc, chẳng vì chuyện kinh thiên động địa nào, chỉ vì không chịu nổi, không thể nào chịu được, cái tình người bé tẹo teo. Làm sao, thế giới lại sinh ra một kẻ lạ lẫm bên kia bờ đại dương, tự nguyện đưa cho mình mảnh tình người cổ tích như thế nhỉ. Sau này, anh kể, đêm đó ngỡ ngàng chẳng thể nào ngủ được. Chỉ vậy thôi. Con người, đến tận cùng, có khi chỉ khao khát điều bình thường vĩ đại. Về sau và nhiều năm sau nữa , tôi & Jack vẫn cứ chuyện đời như thế, mỗi khi anh ghé Việt Nam.