Hôm trước trong bài "HỌ LÀM ĐƯỢC, MÌNH LÀM ĐƯỢC KHÔNG?", mình có đặt vấn đề tại sao các thương hiệu và mô hình nhượng quyền quốc tế cũng từ xuất phát điểm nhỏ xíu, kinh doanh gia đình, doanh nghiệp siêu nhỏ mà nay đã trở thành những đại gia list trên thị trường chứng khoán. Thật ra, hành trình trở thành công ty đại chúng có nhiều tình huống lắm. Có khi, họ chỉ cắm đầu và chăm chỉ làm, nhưng rồi business nó tốt nên tự sinh sôi nảy nở, rồi sẽ có người nhìn thấy tiềm năng và cơ hội đó mà đẩy nó lên thành game tài chính, list trên thị trường chứng khoán. Có lẽ, những công ty thời đầu là như vậy. Tuy nhiên, nay là thời thế khác rồi. Thị trường chứng khoán đã bắt đầu sôi động với nhiều chuỗi nhượng quyền có ý định IPO ngay từ đầu, và vì vậy họ xây dựng nền tảng rất bài bản, chuyên nghiệp để scale nhanh. Nhiều doanh nghiệp từ ngày số 0 đã tập trung xây dựng hệ thống vững vàng để trong vòng 5-10 năm là list luôn chứ không chờ. Bài toán lúc này là scale bằng franchise, luôn đảm bảo lợi nhuận và tốc độ phát triển hệ thống trên toàn thế giới để giữ cho cổ phiếu của công ty luôn hot. Nói đến phát triển hệ thống trên toàn thế giới thì đâu có cách nào nhanh hơn là nhượng quyền? Lúc này, họ tập trung vào Master Franchising - nhượng quyền độc quyền quốc gia và lãnh thổ. Theo giới tư vấn đầu tư chứng khoán, "At scale, franchise stocks tend to generate high profit margins because franchisors have relatively low fixed costs and collect recurring revenue from royalties - Khi scale được hệ thống, cổ phiếu nhượng quyền thường tạo ra lợi tỷ lệ lợi nhuận cao vì doanh nghiệp nhượng quyền có chi phí cố định thấp, lại thu được doanh thu định kỳ từ phí royalty (phí sử dụng thương hiệu hàng tháng). Ví dụ, công ty nhượng quyền Planet Fitness từ khi IPO năm 2015, giá trị cổ phiếu tăng 400%. Với mô hình nhượng quyền tinh gọn, chi phí đầu tư thấp, giá thành sản phẩm phù hợp cho thị trường mass, hệ thống đã phát triển hơn 2000 chi nhánh. McDonald's thì miễn bàn, đây là ông chúa franchise trong làng nhượng quyền thế giới. Với hơn 35 ngàn chi nhánh khắp thế giới, trong đó hơn 90% là chi nhánh nhượng quyền, mô hình asset-light (không bị nặng nề đầu tư vào tài sản cố định), lại thu được tiền thuê mặt bằng và giá trị gia tăng từ sở hữu mặt bằng, cổ phiếu của họ lúc nào cũng hot. Một ví dụ về công ty nhượng quyền F&B khác đã list thành công là Wingstop với hơn 1500 chi nhánh. Mô hình tinh gọn, rất nhiều địa điểm chỉ cung cấp dịch vụ delivery - giao hàng, sử dụng ghost kitchen - bếp ẩn nên chi phí đầu tư thấp, phí nhượng quyền thu cũng rất thấp để scale nhanh. Đây cũng là cổ phiếu nhượng quyền hot được dân tư vấn chứng khoán đẩy thuyền. Kể ra về doanh nghiệp nhượng quyền đã IPO thành công và đang nắm giữ cổ phiếu hot thì nhiều lắm. Nhưng kể ra ở đây không phải để chúng ta đổ đi mua cổ phiếu nhà người ta. Điều chúng ta nên quan tâm là, các doanh nghiệp nhượng quyền Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp F&B có tư duy được theo cách scale hiệu quả đã được minh chứng này không? Nếu có, thì không thể mơ suông, phải đầu tư xây dựng nền tảng bài bản, chuyên nghiệp, và vững chắc để có thể scale không những tại thị trường nội địa mà còn ra thế giới. Tất cả thật ra phụ thuộc vào khả năng của người dẫn đầu, người lãnh đạo. Còn nếu đã có tư duy này rồi, không có gì khó để tìm ra cách.

"Có rất nhiều cách để scale công ty. Cách tất cả mọi người đều mong mỏi nhất là gọi được vốn đầu tư từ nhà đầu tư thiên thần, từ quỹ đầu tư sớm hay quỹ đầu tư mạo hiểm. Trước Covid, đây có thể nói là những nguồn vốn tiềm năng và sôi động nhất trên thị trường. Sau Covid, cùng với suy thoái kinh tế ngày càng sâu, và có lẽ còn phải đến giữa năm 2025 mới có thể phục hồi thì, gọi vốn từ nhà đầu tư, dù cá nhân hay chuyên nghiệp đã trở thành nỗi đau lớn của tất cả doanh nghiệp, dù là startup hay SME. Nhà đầu tư cẩn trọng hơn, yêu cầu khó khăn hơn, không mua giấc mơ quá xa vời nữa mà đòi hỏi phải nhìn thấy dòng tiền, thấy khả năng hoà vốn & tạo ra lợi nhuận, thấy khả năng doanh nghiệp tự nuôi thân sau thời gian ngắn được hà hơi. Cũng vì vậy, tiêu chuẩn lựa chọn doanh nghiệp để đầu tư cũng gian nan hơn rất nhiều, và tỷ lệ xuống tiền so với ngày xưa chắc cũng giảm đi 50%. Câu hỏi là, nếu mùa đông gọi vốn vẫn chưa chịu đi thì, còn cách nào khác không? Câu hỏi này mở ra một hành trình tìm kiếm cách scale mới cho nhiều doanh nghiệp. Và cũng vì vậy, nhượng quyền đã trở thành một trong những cách scale có thể triển khai nhanh và hiệu quả nhất từ năm 2023, mang lại sự sôi động chưa từng có trong ngành trên khắp thế giới chứ không chỉ riêng tại Việt Nam. Nhượng quyền có đến 5 mô hình khác nhau chứ không phải chỉ mỗi một mô hình, và nó là hình thức phát triển kinh doanh mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng có thể ứng dụng để scale công ty, từ doanh nghiệp sản xuất, thương mại, địa ốc, nhà hàng khách sạn, bán lẻ đến ẩm thực, dịch vụ. Tại Việt Nam, F&B hay ẩm thực bản địa là một trong những ngành đang mang lại nhiều tiềm năng nhất, vì ẩm thực bản địa có tiềm năng xuất khẩu cực kỳ lớn. Do đó, tôi dự đoán đây sẽ là ngành tạo ra nhiều tác động tốt và thành công nhất trong việc xuất khẩu mô hình và thương hiệu qua hình thức nhượng quyền. Tuy nhiên, cơ hội nhìn thấy cuối cùng chỉ là tiềm năng mà thôi. Làm sao để có thể nắm bắt được cơ hội này lại là chuyện khác. Muốn nhượng quyền được một cách thành công và bền vững, doanh nghiệp cần phải tập trung xây dựng 11 nền tảng quan trọng hỗ trợ việc quản trị hệ thống nhượng quyền hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và bảo đảm được chất lượng và sự ổn định cho sản phẩm và dịch vụ trên toàn hệ thống. Các bạn có thể tham khảo 11 nền tảng trong link thông tin sau: https://www.genfranchise.asia/foodandbeverage Lợi thế của cách scale qua hình thức nhượng quyền là bạn hoàn toàn có thể chủ động trong việc triển khai, tạo kênh phân phối và kênh doanh thu mới ngay lập tức mà không phải ngồi chờ nhà đầu tư OK hay không OK trong mùa đông gọi vốn. Do đó, xác suất thành công của bạn là 80%, với điều kiện bạn phải chịu khó học hỏi và đầu tư triển khai xây dựng nền tảng song song với việc phát triển nhượng quyền. Thời nào cũng có gian nan và gập ghềnh của nó. Thời suy thoái kinh tế và kéo dài của mùa đông gọi vốn này thì, không thể không hiểu biết và tìm cách ứng dụng nhượng quyền để tiếp tục hành trình tương lai dù hiện tại có ra sao."

NHƯNG TIỀN CHẴN HAY TIỀN LẺ Kiếm tiền đương nhiên là quan trọng. Không có tiền thì lăn ra chết chứ ở đó mà ngồi nói chuyện giấc mơ và xuất khẩu mô hình này nọ. Có điều, kiếm tiền chẵn hay tiền lẻ? Hay cả 2? Cái đó thì phải bỏ công sức ra suy nghĩ chút. Tiền lẻ thì cứ làm thôi, kiếm trăm triệu, vài tỷ đồng một tháng là ngon lành, thấy sao làm vậy, thấy cơ hội đâu chen đó, không biết làm đại rồi sửa sau, chẳng chết thằng Tây nào. Hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong ngành F&B đang làm theo cách này, tới đâu tính tới đó, và happy với kết quả hiện có. Thiệt tình thì, thời này mà còn sống sót, kiếm được tiền là quá xịn sò rồi, không cần suy nghĩ chi nhiều. Có điều, chắc ngoài kia cũng có những founder có giấc mơ lớn hơn, muốn phát triển doanh nghiệp lớn hơn, chuyên nghiệp hơn, có ý định và điểm đến rõ ràng, ví dụ như là bán hay list công ty sau này, với Market Cap (giá trị vốn hoá) hàng tỷ đô như mấy ông lớn F&B trên thế giới vậy (xem lại post hôm qua "HỌ LÀM ĐƯỢC, MÌNH LÀM ĐƯỢC KHÔNG?"). Nếu ai đó giấc mơ như thế thì, cách họ kiến tạo hành trình tương lai đương nhiên phải khác. Muốn như người ta, thì mình phải biết secret sauce - bí mật nhà nghề của người ta nằm ở đâu. Cần biết họ đã xây dựng nền tảng bài bản, chuyên nghiệp để phát triển chuỗi nhượng quyền của họ một cách bền vững và thành công như thế nào. Nên biết họ focus vào những nền tảng gì, tại sao, và họ xây từ từ hay một lần, xây một lần rồi thôi hay cải tiến ra sao, làm sao để giữ được cốt lõi mô hình nhưng vẫn có thể địa phương hoá ở nhiều thị trường và quốc gia khác nhau.... Cho nên, tiền lẻ hay tiền chẵn là lựa chọn của mỗi người. Sao cũng được, miễn là nó hợp với dáng của bạn. Tuy nhiên, khi đã có giấc mơ lớn hơn rồi thì, đừng quên tập trung vào việc làm đúng, làm chuyên nghiệp & bền vững. Vậy, bạn đã biết cách xây dựng 11 nền tảng quan trọng trong kinh doanh nhượng quyền chưa?

Đây là list của 57 công ty F&B phát triển bằng mô hình chuỗi nhượng quyền nhà hàng có giá trị vốn hoá thị trường (Market Cap) lớn nhất thế giới. Đương nhiên, anh đại trong bảng xếp hạng vẫn là Mỹ vì đó chính là cái nôi của nhượng quyền. Còn lại thì đây đó rải rác vẫn có chuỗi nhượng quyền của những quốc gia khác như Canada, UAE, Saudi Arabia, Hong Kong, Trung quốc, Ấn độ, Taiwan, Nhật, Philippines, Úc, Anh, Tây Ban Nha, Singapore, New Zealand. Có lẽ chúng ta nên đặt ra 2 câu hỏi cho Việt Nam là: 1. Từ công ty nhỏ xíu, gia đình liệu có cơ hội nào đến biến thành đại bàng lớn như vậy hay không? Câu trả lời là, nhìn họ đi, họ cũng chỉ bắt đầu từ doanh nghiệp nhỏ xíu với 1 mô hình, 1 chi nhánh nhưng với giấc mơ bao la hơn ai hết. 2. Có hay không cách để hiện thực hoá giấc mơ cho Việt Nam từ doanh nghiệp nhỏ xíu trở thành công ty đại chúng với giá trị vốn hoá tính bằng tỷ tỷ đô như họ? Câu trả lời là đương nhiên có, vì xuất phát điểm của họ cũng chỉ như chúng ta thôi. Vậy, họ đã làm gì khác đi? Khác, có 3 cái khác. Cái khác thứ nhất là tư duy dài hạn, làm gì cũng xây dựng nền tảng vững chắc, bài bản, chuyên nghiệp chứ không ăn xổi ở thì, làm tới đâu hay tới đó. Hai là, họ biết cách nâng cấp sự chuyên nghiệp theo thời gian, bằng cách học hỏi, quản trị tri thức, sử dụng nguồn lực chuyên nghiệp để nâng cao tính chuyên nghiệp cho tổ chức. Không ai nhân bản từ 1 lên cả ngàn mà tự lui cui làm, sai tới đâu sửa tới đó. Làm gì cũng phải cóbản đồ, có kế hoạch và cam kết vững vàng. Cuối cùng, họ khác vì họ hành động và triển khai hiệu quả, nhanh, quyết liệt. Câu hỏi là, Việt Nam mình có tiềm năng làm được như người ta không? Câu trả lời chính là câu hỏi, vậy thì mình có khả năng dấn thân vào để tạo ra được 3 điều khác biệt như họ không? Câu hỏi mở. Câu trả lời là của mỗi người, vì đó là hành trình rất cá nhân của mỗi founder, là giấc mơ của từng gia đình, từng công ty dù chỉ còn siêu nhỏ. Khi đã muốn, thì sẽ luôn có cách. www.genfranchise.asia

Thật ra, ở đâu có cơ hội thì người biết cách nắm bắt sẽ nắm bắt trước thôi. Mình cũng không trách được chuyện các quốc gia khác xây dựng và nhượng quyền ẩm thực bản địa Việt nam mình. Có chăng là mình phải coi lại khả năng của chính người Việt Nam trong việc xây dựng và phát triển tài nguyên bản địa Việt Nam. Cơ hội thì nhiều và lớn lắm, nhưng đòi hỏi về sự chuyên nghiệp cũng là rào cản khá lớn cho nhiều người Việt.

Ẩm thực đường phố đã chễm chệ trên menu nhà hàng năm sao khắp thế giới. Cho nên, cơ hội để scale mô hình street food bản địa ra thế giới là cực lớn. Càng global càng local là như thế.

Nhượng quyền hay không thì, trước hết team nhà mình phải thật sự sống và thở thương hiệu của mình. Bằng không, khi nhượng quyền, làm sao có thể đảm bảo truyền tải niềm đam mê và sự xuất sắc đến đối tác và đội ngũ của họ?

Thượng hiệu nhượng quyền Việt Nam khi đi ra quốc tế có thể gặp những phản ứng thế nào?

Muốn xây hệ thống nhượng quyền, nhân bản nhiều và thành công thì một trong những yếu tố quan trọng nhất là xây dựng sự khác biệt mang tính cạnh tranh. Bằng không, nếu mô hình hay thương hiệu chỉ là Me-too thì làm sao scale?

Bạn nói, em bây giờ không chờ nữa. Tất cả với em đều có expiry date - ngày hết hạn. Tôi nghĩ, vậy thì em đã lớn rồi. Có rất nhiều thứ trong đời, mình chỉ có thể làm tất cả những gì bản thân nên hoặc có thể làm, rồi thôi. Quyết định hay lựa chọn còn lại là ở đối phương. Và nếu như đối phương không quan tâm, không xem đó là quan trọng, không có hứng thú hoặc đong đưa lui tới không rõ ràng thì, đó là vấn đề của họ. Tận nhân lực, tri thiên mệnh. Rất nhiều việc cần phải có sự collab của hai hoặc nhiều bên. Nếu một bên phải quỵ lụy, làm tất cả để mở đường trải thảm, trong khi bên còn lại thờ ơ, không để tâm một cách cố ý hay vô tình thì, đó không phải là collab. Mà đã không là cộng tác thì có kéo dài hay chờ đợi cũng như không. Vì vậy, thứ gì cũng có giới hạn của nó. Cái gì cũng có deadline. Không ai có thể chờ ai cả cuộc đời này được. Khi đưa ra ngày hết hạn, ta nên cân nhắc tất cả những trường hợp có thể xảy ra, ví dụ như đối phương phải đi công tác, đang trong mùa cao điểm, nguồn lực đang giới hạn, đang có nhiều việc cấp thiết khác phải giải quyết, vv. Trên đó, ta sẽ set ngày hết hạn một cách logic, cho đối phương đủ không gian và thời gian để tư duy và quyết định. Và một khi đã làm điều này, cho đối phương đủ thời gian để cân nhắc, suy nghĩ, lựa chọn và quyết định rồi thì, không nên tự mình chần trừ, hối hận hay kéo dài ngày hết hạn với hy vọng người ta đổi ý. Cộng tác là thiện chí của hai hoặc nhiều bên. Nếu mất đi thiện chí này, cho dù việc đồng ý hay ký kết ban đầu có xảy ra đi chăng nữa, mối quan hệ cộng tác này cũng sẽ gập ghềnh đâu đó về sau. Cái thế phải đi năn nỉ, vuốt ve, nịnh nọt, làm mọi thứ để hài lòng bên còn lại rồi sẽ theo ta suốt cả hành trình cộng tác. Đó có phải là điều bạn muốn? Hay cộng tác đối với bạn là sự thỏa hiệp của những giá trị được xem là cốt lõi? Hay cộng tác cuối cùng là sự tự nguyện, đôi bên cùng có lợi, đôi bên cùng phát triển? Nói vậy, nhưng cuộc đời chưa bao giờ là con đường bằng phẳng. Có rất nhiều thứ trong đời, vì vị thế chưa vững vàng, vì nội lực chưa đủ, vì network chưa lớn, hoặc do lợi ích kinh tế phụ thuộc giữa bên cho & bên nhận mà, người ta luôn phải chịu đựng những mối quan hệ hợp tác so le. Câu hỏi là, chúng ta sẽ chịu đựng, cam chịu những kiểu hợp tác hay quan hệ lệch pha này, hay chúng ta cần nuôi lớn nội lực của bản thân, xây dựng network vững mạnh hơn, kiến tạo vị thế cân bằng hơn để tìm được cho mình những quan hệ cùng tầng số? Lựa chọn rất rõ ràng. Một là ta dưới cơ và phụ thuộc cả đời. Hay là ta lớn lên, vững vàng hơn, mạnh mẽ hơn để ngồi cùng mâm, uống cùng bàn với những người cần hợp tác. Lựa chọn này là của bạn, không ai khác. Do đó, khi đang ở trong tình thế không thể set ngày hết hạn, đó cũng là lúc bạn nên tư duy và có kế hoạch phát triển bản thân cho hành trình sắp tới của mình. Cuối cùng, bạn có gì mà người ta phải cần? Cuối cùng, định vị của bạn nằm đâu trong ngành nghề, cộng đồng, xã hội? Cuối cùng, điều gì khiến cho bạn khác biệt và khiến cho người khác nhất thiết phải tìm bạn để hợp tác? Cho nên, đi tìm người cộng tác không phải là đi ra. Đi tìm người cộng tác thực ra thực sự là hành trình đi vào. Ngoài kia, có rất nhiều người, có rất nhiều đối tượng mà chúng ta muốn tiếp cận, hợp tác hoặc làm quen. Nhưng bạn có bao giờ hỏi vì lý do gì mà người ta cần phải quen với bạn? Nếu bản thân ta không có chút giá trị nào, không có một vị thế nào, không có một điểm sáng nào khiến cho họ quan tâm thì, con đường đi tìm ở ngoài kia mãi mãi là đường một chiều. Và mong muốn cộng tác của ta sẽ mãi mãi không có ngày hết hạn. Bạn nhắm, mình chờ được bao lâu? Một năm, ba năm, năm năm, mười năm, hay cả cuộc đời này? Chi bằng, với bao nhiêu đó thời gian, ta tập trung vào việc phát triển nội lực và khả năng của bản thân, để một ngày kia, ta có thể tiếp cận họ ở một vị thế rất khác. Vấn đề là, không có đường tắt để phát triển nội lực. Không có Thánh Gióng trong câu chuyện đời thường. Nếu đã lựa chọn con đường phát triển bản thân thì, bạn nên hiểu và chấp nhận mọi gian nan, gập ghềnh, sự bất như ý mà bản thân phải trải qua để đạt được điều mình mong muốn. Không ai có thể làm thay cho bạn. Đừng cố tỏ ra lưu manh vặt bằng cách vay mượn nội lực hay sức ảnh hưởng của ai đó khác. Vị thế của bạn chỉ có thể được hình thành bởi chính bạn, khi nó là nội lực và bản lĩnh do bản thân tự kiến tạo nên. Đến đây thì, tôi biết trước sẽ có nhiều người hỏi, nhưng em không biết bắt đầu từ đâu. Thật ra, không có một câu trả lời chung cho tất cả những câu hỏi này. Tất cả chúng ta đều có xuất phát điểm rất khác nhau, có giấc mơ và điểm đến khác nhau, có cách tổ chức và vận hành cuộc sống hoàn toàn khác nhau. Do đó, làm gì có một cách cho tất cả mọi người? Tuy nhiên, chúng ta có thể chia sẻ với nhau một cái sườn cơ bản để mỗi người có thể dựa vào đó mà tự xây dựng cho mình một kế hoạch hành động. Để có khả năng set ngày hết hạn, bạn cần những bước sau đây trên hành trình sắp tới: Tại thời điểm này, người bạn cần cộng tác và mong muốn cộng tác là ai? Định vị của họ là gì? Họ có gì mà bạn phải cần ở họ? Điều họ không có, rất cần ở người khác là gì? Cái gì trong những thứ họ cần có thể là thế mạnh hay sở trường của bạn? Ngoài kia, có những ai đang có những thế mạnh này? Điều bạn có thể làm để bản thân trở nên khác biệt hoặc xuất sắc hơn so với họ là gì? Để đạt được sự khác biệt hoặc xuất sắc đó, bạn cần phải học và phát triển những thứ gì? Đến đây thì, bạn đã tìm ra kế hoạch hành động của mình rồi đó. Nếu bạn đủ quyết tâm, cam kết, và mong muốn đủ lớn thì, không có gì là không thể. Hãy cứ bay rồi sẽ cao thôi. Dù có ai, gió ở tầng nào, nếu đã muốn, đã đi thì sẽ đến.

Hôm qua, cà phê với một đứa em, chuyện Đông truyện Tây rồi cũng lại tới chuyện con người. Bạn nói, đôi khi em hoang mang và nghi vấn chính bản thân mình. Tại sao lại như thế, mình hỏi. Cuối cùng, em không biết mình sai ở chỗ nào? Liệu việc mình tử tế với người khác có phải là một yếu điểm? Nhìn qua nhìn lại, xung quanh mình, người tử tế đâu có ai đạt được thành công vang dội trong cái xã hội này đâu. Còn em thì, nghĩ là mình đủ sự tử tế trong việc đối nhân xử thế, nhưng cuối cùng em nhận lại được gì ngoài lòng tham, sự chỉ trích, nói xấu, và phản bội của người khác? Đây không phải là lần đầu tiên tôi có một cuộc trò chuyện về cái giá của sự tử tế. Làm người đã khó, làm người tử tế còn khó hơn gấp vạn lần, đặc biệt trong cái xã hội và thời thế loạn cào cào như hiện nay. Ai trong chúng ta cũng rõ, không ai kiểm soát hoặc thay đổi được tư duy và hành vi của người khác. Chuyện người đời có chọn tử tế hay không là một phạm trù nằm hoàn toàn nằm ngoài vòng kiểm soát của mỗi chúng ta. Do đó, dù mình có ngồi đây than thân trách phận, gửi câu hỏi vào vũ trụ hay nghao ngán cho thế sự nhân gian, sẽ chẳng có chuyện gì thay đổi. Con người sinh ra vốn đã mang trong mình bóng tối và ánh sáng. Việc họ lựa chọn nuôi lớn ánh sáng hay bóng tối là lựa chọn của mỗi cá nhân. Có khi, ánh sáng là nơi họ thuộc về nhưng đâu đó, tại một vài khoảnh khắc trong đời, bóng tối vẫn có thể hoàn toàn chiếm lĩnh. Có khi, họ trao thân cho bóng tối, nhưng tại một thời khắc quan trọng nào đó của cuộc sống, ánh sáng lại là cội nguồn của mọi quyết định. Cũng có khi, người ta chọn sống và di chuyển giữa bóng tối và ánh sáng. Người ta chọn show ra cái bóng đen nghiệt ngã trong một vài trường hợp, và khoác lên mình tấm áo thiên thần, sáng ngời, lung linh trong những trường hợp khác. Dù lựa chọn là gì, đó hoàn toàn là lựa chọn cá nhân. Đã vậy, ta nên hiểu và chấp nhận sự thật đó của cuộc sống. Bất kỳ ai gặp gỡ trong đời cũng có thể trắng, đen hay xam xám. Vậy thì đã sao đâu? Họ có lựa chọn của họ. Ta có lựa chọn của mình. Việc gì mình phải lao tâm khổ tứ vì lựa chọn của một ai đó khác? Khi hiểu được sự thật này, bạn chỉ cần học cách nhận diện ánh sáng hay bóng tối, chọn lựa đồng hành hay không đồng hành, và hiểu cái giá của sự đồng hành đó là đủ. Vấn đề quan trọng không nằm ở họ và lựa chọn của họ. Vấn đề quan trọng là bạn hiểu giá trị của mình nằm ở đâu và có lựa chọn kiên định với giá trị ấy hay không. Đừng bao giờ cho phép tư duy và hành vi của người khác ảnh hưởng đến niềm tin của bạn vào bản thân. Mình tử tế hay không bản thân cần biết rất rõ. Còn chuyện sống tử tế thời nay khó quá ấy là sự hiển nhiên trong xã hội này. Khi đã chọn tử tế, bạn nên hiểu cái giá của sự gập ghềnh. Vấn đề là, bạn có dám chọn, có dám kiên định, có dám cam kết không bao giờ thỏa hiệp trên hành trình gian nan phía trước hay không. Suy cho cùng, tất cả chỉ là lựa chọn mang tính cá nhân mà thôi. Một khi đã lựa chọn, dù đó là gì, ai cũng sẽ phải chịu trách nhiệm về lựa chọn đó của mình. Đương nhiên, trong một xã hội mà Lý Thông nhiều hơn Thạch Sanh, những người trẻ chưa vững vàng sẽ có lúc hoang mang, nghi ngờ, sợ hãi. Không sao cả. Khi câu hỏi được đặt ra, bạn sẽ tìm thấy câu trả lời. Và khi giá trị của sự tử tế đủ lớn, là giá trị cốt lõi của bản thân, nó sẽ cho bạn đủ sức mạnh để vượt qua tất cả những gập ghềnh. Có điều, bạn phải rất hiểu mình và vững vàng với lựa chọn của bản thân. Đừng trông chờ vào sự tử tế của bất kỳ ai khác. Cũng đừng trông chờ người khác phải biết ơn hay ghi nhận sự tử tế của mình. Tử tế hay không, nó là quyết định của mỗi cá nhân. Và chúng ta làm điều đó không phải để được mang ơn. Việc mỗi người chọn tử tế là cách trình diễn của họ với thế giới về giá trị cốt lõi của bản thân. Chỉ vậy thôi. Không trông chờ chi khác. Khi ngộ được điều bình dị vĩ đại này, bạn sẽ bình an với lựa chọn của mình, không còn nghi vấn và khổ đau vì hành xử của người khác nữa. Tại đây, bạn cũng bắt đầu nhận diện những người tử tế hiếm hoi xung quanh cuộc đời mình, và chọn đưa họ vào vòng tròn quan hệ thân thiết. Ngược lại, khi nhận dạng những trái tim ươm màu bóng tối, ta biết họ không phải là người đồng hành cần có trong đời. Chỉ vậy thôi. Đơn giản là như thế. Bỏ lại mọi nỗi niềm, đau đớn, tổn thương vì sự hành xử không ra gì của bất kỳ ai khác, ta đi. Duyên lành, ta giữ. Duyên nghiệt, ta buông. Đã không kiểm soát được rồi thì vướng víu ở đó làm gì? Chi bằng, ta chọn sự nhẹ nhàng, thoải mái, thong dong trên hành trình của những người cùng giá trị.

20 năm, một vòng thế giới, hơn 120 quốc gia với hành trình phát triển nhượng quyền quốc tế, tôi trở lại Việt Nam. Nếu hỏi, doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng hay không để phát triển thành những đại gia nhượng quyền quốc tế, câu trả lời của tôi sau 5 năm tiếp cận với doanh nghiệp Việt Nam cho đến nay vẫn khẳng định là CÓ. Nhưng có tiềm năng không có nghĩa là có thể phát triển. Nhượng quyền nói cho cùng là game của sự bài bản và chuyên nghiệp. Nếu những người dẫn đầu của một doanh nghiệp không hiểu đúng và đủ về sự bài bản và chuyên nghiệp trong việc xây dựng và quản trị doanh nghiệp thì, nhượng quyền sẽ không bao giờ bền vững. Mà đó lại là thách thức và nỗi đau lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam. Chuyên nghiệp, với tôi nó là tư duy, là cam kết, là phẩm chất, là mở rộng cả não và tim để tiếp nhận và ứng dụng cách làm của những công ty hàng đầu thế giới, công ty đã chứng minh sự thành công trong việc xây dựng và phát triển tổ chức của mình. Có hai cách để trở nên chuyên nghiệp. Một là mình làm việc cho những công ty chuyên nghiệp để học hỏi cách họ tổ chức, vận hành và xây dựng. Hai là được hướng dẫn, mentor, cố vấn bởi những người chuyên nghiệp. Nếu không, bạn có thể vin vào cách làm tự phát của mình để phát triển đến một mức độ nào đó rồi thôi, không bao giờ đưa công ty hay tổ chức lên được một tầm cao mới. Tổ chức có chuyên nghiệp hay không, tất cả dựa vào người dẫn đầu. Khi nhà sáng lập, người lãnh đạo còn không hiểu chuyên nghiệp là gì, không biết làm thế nào để xây dựng sự chuyên nghiệp thì, tổ chức đó đương nhiên không thể trở nên chuyên nghiệp. Câu hỏi luôn là, có hay không khả năng chuyên nghiệp hoá doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam, nâng cấp họ lên một tầm cao mới, xuất khẩu mô hình và thương hiệu Việt ra thế giới qua hình thức nhượng quyền? Với tôi thì, không có gì là không thể. Tuy nhiên, đây là một hành trình cực kỳ thử thách, khó khăn, gập ghềnh, đòi hỏi sự nhẫn nại, kiên định, lòng bao dung và sự tận tâm. Một người bạn làm đầu tư của tôi từng chia sẻ, “Phi Vân ạ, chúng ta chỉ có đủ thời gian và công sức để đầu tư cho những cá nhân xuất sắc. Bằng không, bạn sẽ mệt mỏi, cạn kiệt năng lượng mà không chắc sẽ thành công với giấc mơ chuyên nghiệp hóa, nhượng quyền quốc tế doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam.” Tôi nghĩ, đó là một lời khuyên chân thành, thiết thực và sáng suốt. Tuy nhiên, cuộc đời không bao giờ chỉ có A và B. Lựa chọn và quyết định không bao giờ chỉ vin vào lí trí. Đôi khi, lựa chọn đến từ tình yêu thương, từ trái tim mong muốn giúp đỡ tha nhân, từ sự rộng lượng và hào sảng vốn có của một người con đất Việt. Và điều đó, đôi khi sẽ khiến bạn vô cùng mệt mỏi…. Nhưng cứ đi, rồi sẽ đến. Có khó khăn một chút, gập ghềnh mấy bận, rồi thì xương rồng cũng có thể nở hoa. Lớn lên là cả một hành trình, không thể đòi hỏi ngày một ngày hai được. Đương nhiên, nếu bắt đầu từ những người đã chuyên nghiệp thì, hành trình sẽ luôn dễ dàng hơn. Nhưng nhắm mắt lại và tự vấn bản thân, có bao nhiêu doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam đang được dẫn dắt bởi những người chuyên nghiệp? Chi bằng, chúng ta bắt đầu với những người chính trực, tử tế, có tư duy mở, có tinh thần học hỏi, vươn lên và đón nhận tất cả những gì bản thân không biết, chưa biết với tinh thần nhiệt huyết, biết ơn. Bạn bè nhiều người lắc đầu, sau tôi cố chấp thế, biết rõ là rất khó nhưng vẫn đâm đầu vào, biết rõ là gian nan nhưng vẫn mãi dẫn thân. Điều này, tôi không lý giải một cách logic được. Có lẽ, đó là lý do tôi sinh ra trong cuộc đời này. Có lẽ, đó là sứ mệnh và trách nhiệm của chính mình trong một thoáng nhân gian. Một vòng thế giới, nhìn thấy tất cả tiềm năng, khả năng, cơ hội, nhìn thấy hành trình cá chép hóa rồng của nhiều thương hiệu quốc tế, tôi không cam tâm. Có thể, tôi chỉ là người khởi động một hành trình mới cho thương hiệu nhượng quyền Việt Nam. Có thể, tôi chỉ có thể may mắn nhìn thấy những nụ hoa đầu mùa. Nhưng mấy ai trong cuộc đời này rồi sẽ có được hạnh phúc mục kích những nụ hoa đầu mùa hé nở trên vài ba mảnh đất khô cằn tưởng chừng chỉ có thể bỏ hoang? Lần đầu tiên trong đời, trực tiếp tham gia ký kết và đào tạo đối tác nhượng quyền độc quyền (Master Franchisee) cho một thương hiệu Việt Nam, không tránh khỏi những cảm xúc lâng lâng, bừng nở của những cành hoa đầu mùa ấy. Dù xuân vừa mới chớm, dù đông chưa hẳn đã qua, phải chăng niềm tin và hy vọng vào một thế hệ những quyền mới của Việt Nam từ giấc mơ hoang đường đã dần trở thành hiện thực? Chỉ mong những người dẫn đầu ở ngoài kia sẽ hiểu, nhượng quyền nói cho cùng là game của sự bài bản và chuyên nghiệp. Nếu những người dẫn đầu của một doanh nghiệp không hiểu đúng và đủ về sự bài bản và chuyên nghiệp trong việc xây dựng và quản trị doanh nghiệp thì, nhượng quyền sẽ không bao giờ bền vững. Được như vậy, hành trình quốc tế hóa phía trước của doanh nghiệp Việt rồi sẽ trải thảm hồng….