Cuộc đời, vốn sần sùi, chai sạn. Thế gian, vốn cằn cỗi, tráo trơ. Và lòng người, chẳng đo nổi nông sâu. Và hành trình mấy mươi năm trả nợ nhân gian, bao bất công, nhiêu đau khổ, mấy chán chường? Người, tính đến bao giờ thì cạn nợ? Ừa, bạn không phải là duy nhất. Tất cả những nỗi niềm trên ngày ngày vẫn đổ về facebook nhà mình. Không, bạn không phải là duy nhất. Ai cũng có hoàn cảnh này nguồn cơn nọ. Ai sinh ra trên đời cũng có hồi bĩ cực thái lai. Không sao, nếu giải bày có thể làm cho bạn thấy tích cực hơn, tôi xin nhận. Có điều, có bao giờ bạn hỏi, người nhận lãnh này vì sao vẫn cứ lạc quan? May mắn ư? Làm gì có ai trên đời may mắn hơn ai? Nếu sống mà chỉ nhìn thấy niềm đau, cái khó, nỗi buồn thì làm sao mà sống? Thế gian này, thứ gì cũng mang tính lưỡng cực. Có vui ắt có buồn, có lên ắt có xuống, có khổ mới có sướng…. What if - nếu mình hiểu bản chất đó của vũ trụ thì sao? What if - nếu mình thấy cả cái đẹp và cái xấu thì sao? What if - nếu mình vui vẻ đón nhận cả cái được và cái mất thì sao? Tôi cũng có hoàn cảnh. Tôi cũng có vạn chuyện buồn và hàng tỷ chuyện bất như ý đấy thôi. Tại sao tôi vẫn cứ dấn thân, vẫn khóc vẫn cười? Tại sao tôi còn nhận lãnh thêm bao nỗi niềm của những người không quen biết? Bạn không phải là duy nhất. Tất cả chúng ta sinh ra trên đời đều phải trải qua quãng nọ khúc kia. Hiểu, đón nhận, và vui vẻ vượt qua. Ta có thể chọn trầm mình trong bể khổ hay nhẹ nhàng bước về ánh sáng. Cười, không có nghĩa là không khổ. Cười, là khi ta tự cho bản thân cái quyền lựa chọn thái độ sống của mình. Cho nên, chuyện không vui thì cười cười, bỏ qua, tìm lời giải rồi move on - đi làm chuyện khác vui hơn. Hơi đâu mà chết chìm trong cáo ao tiêu cực đó. Đừng đổ thêm emo vào chuyện khổ, nó sẽ lớn thành con quái vật drama. Mà khi con này nó được nuôi đủ lớn rồi, nó sẽ há mồm nuốt chửng ta. Ý là, mình tự nuôi quái vật để giết mình. Ủa chuyện gì khùng điên vậy? Nên thôi, tui hông chơi trò nuôi quái vật. Ai muốn game này thì tự sign up đi nha. Mà nếu tự đăng ký chơi thì cũng đừng than trách sao game này quá nghiệt ngã bất công. Thú là bạn nuôi. Đâu ai khác điều khiển nổi. Rồi đó, cười cười hay nuôi thú. Mấy người tự chọn đi hen.

Chiều có dỗi Khi nắng hờn lên phố? Lòng có yên Khi mưa khuất lối về? Người có quên Khi đêm vắng hẹn thề? Đời có ấm Khi hạ hoài lưu luyến? Và nỗi nhớ Có bao giờ lên tiếng? Và niềm thương Có khẽ chạm phím thăng Một quãng đò Sao sóng mãi lăn tăn? Nửa cơn tỉnh Vài cơn mê trần thế Nguyễn Phi Vân

Đọc xong cuốn “No Rules Rules - Nguyên tắc là không có nguyên tắc nào”, về văn hoá minh bạch, đầu tư vào nhân tài, phá bỏ cơ cấu quyền lực tập trung chóp bu, sẽ thấu hiểu tại sao doanh nghiệp người ta lớn nhanh như phù đổng, và có thể tìm ra lời lý giải cho việc nhiều DN SME Việt Nam loay hoay không thể nào lớn nổi. Đương nhiên, doanh nghiệp vừa và nhỏ chúng ta sinh ra từ doanh nghiệp gia đỉnh. Cả nhà xúm nhau vào làm. Và nguyên tắc tự cổ chí kim của doanh nghiệp gia đình là giữ mọi bí mật trong nhà. Tất cả những người khác đều là người ngoài. Và nguyên tắc vận hành là need-to-know basis - chỉ được biết những thông tin rất cần biết. Nhân sự thuê vào vì vậy như con tốt, chỉ đâu đánh đó, không có khả năng suy nghĩ, tu duy, hay chủ động đóng góp. Trong môi trường này, người chủ suy nghĩa và quyết định hết, không cần tướng giỏi, vì thật ra tướng giỏi sẽ trở nên vô dụng khi không được trao quyền. Môi trường này cũng không dung nạp hay giữ chân được nhân tài, vì nhân tài không có đất dụng võ. Trong chương 5 của sách, nghe 1 câu muốn gục ngã. “You are an outsider in your own company - Bạn chỉ là kẻ ngoại đạo trong chính công ty của mình”. Có nhiều câu chuyện về văn hoá giữ bí mật được kể và cả câu chuyện Netflix đã xây dựng văn hoá minh bạch, chia sẻ thông tin với nhân sự của mình như thế nào để nhân tài phát huy được hết khả năng của họ trong công ty. Câu hỏi là, bạn thuê thiên lôi hay thuê người giỏi vô làm thế cho mình? Còn nếu bạn thuê người ta vào để làm kẻ ngoại đạo thì, thà sử dụng người nhà còn hơn. Thật ra, kể hiện trạng vậy thôi chứ chuyện transform - chuyển đổi ngoạn mục cho DN VVN là chuyện cổ tích khan hiếm của những cá nhân xuất sắc. Cá nhân đó phải là lãnh đạo trẻ, cập nhật, cấp tiến và quyết liệt. Quan trọng hơn hết, họ phải là hạt giống bên trong của doanh nghiệp gia đình. Vì lớn lên từ bên trong, họ sẽ có sự tin tưởng và giao phó của gia đình. Vì được giáo dục và trải nghiệm từ môi trường cấp tiến bên ngoài, họ hiểu rất rõ cần phải thay đổi tư duy và cách tiếp cận thế nào để hội nhập vào tương lai không dung nạp văn hoá và cách làm quá khứ. Còn lại, mọi sự thay đổi nửa vời hay sự can thiệp nhất thời của tác lực bên ngoài đều vô dụng. No rules rules vì vậy chỉ có thể áp dụng cho các doanh nghiệp có tư duy thế kỷ 21. Có thể đọc để tham khảo và ngưỡng mộ, nhưng chớ ứng dụng cục bộ, nửa vời. Doanh nghiệp chỉ lớn khi hạt giống lãnh đạo bên trong đã lớn.