Đi làm, việc đầu tiên cần làm, là hiểu giá trị của mình ở đâu. Nếu bản thân còn không biết giá trị của bản thân, làm sao người khác, sếp, công ty nhìn ra giá trị cúa mình? Khi không nhìn thấy giá trị của mình, đương nhiên người ta không đánh giá cao, không appreciate, không cất nhắc và cho mình cơ hội. Xét cho cùng, đâu ai rảnh mà đi lùng sục tìm tòi giá trị của một ai khác. Người ta ai cũng lo cho bản thân chớ đi lo cho người khác làm gì. Đương nhiên là trừ vài trường hợp bất thường hay nhìn ra giá trị người khác như tui. Cho nên, nếu chưa biết giá trị cúa mình là gì, ở đâu, thì hôm nay chắc nghỉ một ngày coi lại định vị của bản thân. Không có định vị, nghĩa là không có giá trị. Còn nếu bản thân biết mình có giá trị, thì tiếp theo là phải biết trình diễn giá trị đó một cách tự tin, chuyên nghiệp, hiệu quả, bằng nhiệt huyết và đam mê khiến người khác phải quay đầu. Đi làm, ngoài thực lực, cũng cần kỹ năng trình diễn. Nói được, show được thứ mình có thể làm, có thể thay đổi, có thể ảnh hưởng, có thể đóng góp, sẽ làm cho người khác học cách tôn trọng và appreciate mình hơn. Khi sự tôn trọng đến từ cả đôi bên, quan hệ làm thuê đó mới vững bền. Ngược lại, khi hiểu rất rõ giá trị bản thân, và đã sở hữu kỹ năng trình diễn tuyệt xảo, thì nên học cách khiêm tốn, học cách show khi cần và không cần đừng show off. Người tài hay bị bệnh tự cao. Gặp người vậy, thời chiến người ta dùng một đoạn. Thời bình người ta cho qua đỡ phải chịu đựng. Cho nên, phải hiểu giá trị, phải biết trình diễn giá trị, nhưng cũng nên hiểu giá trị của chữ khiêm cung. Ai hiểu được đạo lý giản đơn này của kẻ đi làm, người đó thường được trọng dụng.

Trên đời, ngoài những chân lý bất di bất dịch như mặt trời mọc ở phương Đông lặn ở phương Tây, còn lại những thứ con người tự cho là đúng là sai trong thế giới của mình, nói đúng đúng cũng đúng mà nói sai cũng đúng. Mỗi người chúng ta từ lúc sinh ra đến nay, tuổi thơ khác nhau, trải nghiệm khổ sướng khác nhau, học hành giáo dục khác nhau, môi trường gia đình và hoàn cảnh sống khác nhau. Lớn lên chọn ngành học, chọn công việc, chọn cách sống, chọn giá trị khác nhau để theo đuổi. Trong thế giới riêng và hệ giá trị cúa mỗi người, vì vậy, đúng sai là những khái niệm vô cùng khác. Đó là chưa tính, trong từng ngữ cảnh, nhìn gần khác, nhìn rộng ra khác, nhìn từ góc độ cá nhân khác, từ góc độ tập thể khác, từ quá khứ khác, từ hiện tại khác, từ tương lai khác. Cho nên, ai cũng đúng khi phân tích dựa trên hành trang, niềm tin, trải nghiệm của cá nhân mình. Cũng vì vậy, đúng cũng đúng mà sai cũng đúng. Đúng sai, nhìn từ những góc độ khác nhau, có khi đúng, có lúc sai. Cũng có khi, lý đúng tình sai. Và cũng có khi, lý sai nhưng tình đúng. Người có một góc nhìn thấy sai, thấy đúng. Người đứng từ nhiều vị thế, góc nhìn hiểu rằng cùng một chuyện có thề vừa đúng vừa sai. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, từ nguyên lý duyên khởi trùng trùng, tất cả, cuối cùng chỉ là một tấm lưới đan xen của nhân sinh muôn kiếp. Vậy, thì sai, đúng, mà cũng không sai không đúng. Có, không, là có hay không? Hay không có có cũng chẳng có không? Hay khi có khi không, khi sai khi đúng, khi chấp thì có khi vô chấp thì không? Khi chấp thì sai, khi vô chấp thì chẳng sai chẳng đúng? Nên hiểu, thì im lặng không chấp sai chấp đúng. Hiểu, thì lặng im nhận lãnh hết cái sai của nhân loại về mình. Ngoài kia, sai đúng vô thường. Tâm định, vũ trụ này vô chấp.

"Bad decisions made with good intentions, are still bad decisions." Quyết định tồi, dù với ý định tốt, thì cuối cùng vẫn là quyết định tồi. Mình là người, và đã đưa ra nhiều quyết định tồi trong đời do một phút yếu lòng nào đó, dù với ý định ban đầu nhằm giúp đỡ ai đó. Có điều, mình luôn nhận lỗi với bản thân, với người liên quan, và học từ lỗi lầm chứ không cố ý che đậy nó vì mày mặt. Người luôn đi về phía trước và đi đến cuối đường sẽ là người như thế, không sống ảo trên bề mặt fake lấp lánh, mà dũng cảm đối diện với thực tế, đối diện với chính bản thân mình. Giáng sinh lại về nhanh quá. Một năm đầy biến động, khiến lòng người chợt phản tư. Biết rằng bản thân cần những ngày thật tĩnh để chuẩn bị cho năm 2021 đầy bất định.

Ai trong chúng ta chắc cũng đã nghe đâu đó, đọc đâu đó về sự chuyển động của một tương lai số, nhưng rất nhiều người nghĩ, nó chẳng liên quan gì đến ta, khi doanh thu vẫn đổ về dù có khó khăn hơn. Đợi đến lúc doanh thu hết đổ về, khi thế giới đã số hoá xong rồi, phải chăng đà quá muộn? Có một sự thật đau lòng là, số lượng chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ tôi đã gặp không biết và không hiểu gì về chuyển đổi số cực nhiều. Họ quay cuồng trong vòng quay doanh thu, chi phí, vận hành doanh nghiệp hàng ngày, không cập nhật gì về thế giới và chuyển động mới, không hiểu gì về tương lai. Sự rối ren trong vận hành doanh nghiệp làm cho họ không còn thời gian, hăm hở giải quyết sự cố hàng ngày, và cuộc đời cứ thế trôi qua.... Họ nghĩ, mình đang giải quyết tốt nhiều vấn đề. Họ không hiểu, vấn đề lẽ ra không nên và không cần phát sinh. Song song đó, nhân sự làm việc cho những doanh nghiệp này cũng sáng đi tối về, cắm cúi làm những công việc không tên, không liên quan gì đến những chuyển động mới của tương lai. Họ stress vì công việc, chống chọi với công việc, chống chọi với nhau để tồn tại trong thế giới rối ren đó. Tương lai đối với họ, đơn giản chỉ là lên chức, lên lương, đấu đá, đổi việc.... Cuộc chiến xoay vần trong những mong cầu và giải thoát đời thường. Ở đó, tương lai số hoặc chưa bao giờ xuất hiện, hoặc không liên quan. Và sự nghiệp, vẫn sáng đi tối về, nhảy nhót trên từng trang sổ hay từng ô excel? Doanh nghiệp như thế sẽ ra sao? Nhân sự như thế sẽ về đâu? Khi họ hốt hoảng nhận ra bản thân không còn liên quan trong một tương lai số rất gần nào đó? Và ta sẽ đổ thừa ai, vì đã không khuyến cáo hay chia sẻ với họ về một tương lai như thế? Ai sẽ giúp họ upskill - nâng cao kỹ năng nhân sự, reskill - tái đào tạo kỹ năng nhân sự để họ còn liên quan với tương lai số lạ lẫm kia? Câu trả lời nhẫn tâm là: không ai. Đây là tương lai qui về nhận thức và trách nhiệm của mỗi người với bản thân. Are you still relevant - Bạn có còn liên quan nữa hay không? Are you still relevant? Câu hỏi oằn mình trên nỗi đau của chính mình. Mùa tĩnh lặng để nghĩ về tương lai bất định phía trước, rất mong mỗi chủ doanh nghiệp, mỗi người lao động đang nên dành thời gian để tự phát triển bản thân, giữ cho mình còn liên quan trong tương lai số. Ở đó, chúng ta không đổ thừa cho ai được cả, vì đó là hành trình của chính bản thân mình. 3 điều phản tư và bắt đầu cho 2021 nếu vẫn muốn liên quan: 1. Nhận thức về tầm quan trọng sống còn của tương lai số. 2. Học chủ động để hiểu và ứng dụng công nghệ số vào công việc, sự nghiệp, doanh nghiệp của mình. 3. Hành động quyết liệt để thay đổi thói quen, cách vận hành, quản lý, kinh doanh đã lỗi thời bằng nền tảng số.

Xưa giờ, làm cho mình hay làm cho tập đoàn, ở Việt Nam hay ngoài thế giới, cách tiếp cận với team đều hết sức giống nhau - I need you & I don't - Tôi rất cần & cũng chẳng cần. Làm việc gì, đương nhiên cũng phải có team. Team, là tập hợp của những con người rất khác nhau, từ tâm tính, nền tảng, đến cách làm cách nghĩ. Sao cũng được, miễn tất cả cùng vận hành trên một cái code of conduct - luật hành xử chung. Tài giỏi hay không, mồm mép hay không, quan hệ gần gũi với sếp hay không, tôi đều dung nạp và đối xử với mọi người như nhau cả. Luật chơi là code of conduct. Ai phạm vào đó, mời ra, cho dù đó là co-founder. Một tổ chức không thể vận hành dựa trên sự vô kỷ luật. Một business không thể lớn mạnh khi người quần quật, kẻ chây lười. Một hệ thống không thể chạy đều khi kẻ lơ là, người trách nhiệm. Nếu dung túng kẻ lơ là, ắt sẽ mất đi những con người trách nhiệm. Nói hay, đôi lúc không equal - bằng làm tốt. Tính tôi, làm được thì mới nói. Xiên ngang xẻ dọc nói thật kinh mà làm chả ra hồn, thì đương nhiên bị xem là rủi ro cho tổ chức. Trước sau gì cũng xử thẳng tay, dù quan hệ có là gì. Điều đó không có nghĩa là không thương. Thương là để người ta đúng chỗ, chỉ người ta đúng việc, không dung túng để người ta hư hỏng trong sự che đậy, bảo bọc của bản thân, chỉ vì mình nắm quyền làm sếp. Thương là để cho họ ra đi, ngã sấp ngã ngửa trên đường đời, hoặc làm đúng những gì they are cut out for - họ được sinh ra để tận lực tận tâm. Đơn giản là như thế. Nên, I need you and I don't - Tôi rất cần nhưng cũng chẳng cần. Tôi cần, nhưng là cần những con người đúng việc, dựa vào nhau mà đi, hành xử và kết nối trên cùng code of conduct. Tôi không cần bodies - những cái xác biết nói, tồn tại trong tổ chức mà không tự mình take ownership - tự biết gánh vác trách nhiệm được giao cho vị trí của mình. Nếu cứ lăn ra ngủ đông, rồi lâu lâu xù lông cho sếp coi như coi show thì, swing một phát như đánh golf cho bay ra bìa rừng mà tự ngáp. Ai sống trên đời mà lại thiếu tôn trọng bản thân đến thế, dối lừa trên sự chính trực của chính bản thân mình? I need you & I don't - Tôi rất cần nhưng cũng chẳng cần. Sếp là người có trách nhiệm xây nên một hành trình đầy nắng gió. Người cần đến sẽ đến. Kẻ cần đi phải đi. Nắng và gió không phải là hành trình được vẽ nên cho tất cả mọi người. I need you & I don't.

Hồi còn đi làm thuê, tôi được cái phúc là sếp nào cũng giành về team của mình. Sếp marketing quốc tế giành. Sếp quản lý khu vực giành. Sếp phát triển thị trường thế giới cũng giành. Họ hông tốt lành gì đâu, và tôi cũng chả giỏi giang gì. Nhưng được cái, tính tôi consistent - phong độ ổn định trong công việc. Trước giờ không nhận thì thôi, đã nhận thì không có mặt mũi nào làm chuyện nửa vời. Làm gì, lương ít lương cao gì, bằng lòng hay không gì, cũng làm thật tốt, tốt hết sức có thể, đến ngày cuối cùng, rồi đi. Walk tall - đã đi, thì lưng thật thắng, đầu ngẩng cao, không chùn bước. Bữa trước, trong buổi chia sẻ với các bạn level middle managers - quản lý cấp trung của một chuỗi quốc tế, tôi nói thẳng. You are what you project - Bạn chính là nhân vật bạn đang trình chiếu với thế giới. Người xung quanh, đối tác, khách hàng, vv, chả ai rảnh mà đi tìm hiểu bạn đang có vấn đề gì với công ty, bạn bị ngược đãi kiểu gì, sếp bạn xấu xí ra sao. Mấy thứ đó, biện minh được cho cái sự không chuyên nghiệp của bạn à? Người xung quanh, người ta chỉ nhìn vào cách bạn giao tiếp, làm việc, xử lý, quản trị, giải quyết vấn đề. Qua đó, người ta đánh giá năng lực bạn. Qua đó, người ta đánh giá thương hiệu cá nhân của bạn. Đừng tưởng chuyện mình làm tất cả chỉ vì công ty, chỉ vì lợi ích của họ. Quên đi! Thật ra, bạn đang sử dụng công ty như một chiếc xe, để build up - xây dựng thương hiệu cá nhân cho mình đấy chứ. Bạn nghĩ đi, bạn thái độ, bạn cau có, làm tào lao, làm cho hết giờ, dù lý do lý trấu là gì, dù employer người ta đối xử ra sao, thì cũng chỉ nói lên có một điều: bạn vô tâm và vô trách nhiệm. Không hài lòng, nghỉ liền đi. Canh không ngọt, make decision - ra quyết định chia tay ngay lập tức. Nhưng ngày nào còn đó, hãy thể hiện cho tốt thương hiệu cá nhân bằng phong độ làm việc của mình. Walk tall - ngẩng cao đầu mà đi. Đừng tiểu nhân, đừng nhỏ nhặt. Được thế, cam đoan vũ trụ ngoài kia sẽ đền bù cho bạn gấp vạn lần, bằng appreciation - đánh giá cao của người xung quanh, bằng những cơ hội, có khi ta còn chưa bao giờ nghĩ đến. Sống thẳng, ắt trời cao ghi nhận. Tận tâm, ắt đất rộng kể tên. Ta đi, ngàn đôi mắt dõi theo. Ta bước, vạn cơ hội luôn nhìn ngắm. Giữ lưng cho thẳng, dù có bão bùng gió mưa trong ấy. Walk tall, dù đó là những bước cuối cùng của một cuộc chia ly. Life is big. The world is so big. Cuộc đời thênh thang lắm. Thế giới mênh mông lắm. Keep walking tall! Xưa, tôi walk tall nên nhiều người thương mà nâng đỡ, dạy dỗ, yêu thương. Nay, tôi nhìn vào đó mà tìm mentee, cộng sự. Còn bạn, are you walking tall?

Làm việc với các bạn trẻ giờ mệt ghê. Thời của instant - mỳ ăn liền everything đã sản sinh ra một thế hệ đứng ngồi không yên, nhấp nhổm mỗi 8 giây, lơ quơ cho qua vì attention span - khả năng tập trung vào một vấn đề là âm chứ không được bằng không. Mất khả năng tập trung, nhanh nhanh cho xong, bất cẩn, làm việc thiếu chi tiết thì hệ lụy là gì biết không? Là lỗi tè le, làm mất thời gian không chỉ của cá nhân mà là tất cả mọi người trong chuỗi công việc liên quan. Rảnh quá hả? Thời gian rẻ quá hả? Đi học và nói lý thuyết quản trị quỹ thời gian thì phát biểu như thầy. Thực tế là rảnh quá nên chơi lớn, phí phạm thời gian cả tập thể. Giờ bạn nghĩ đi, bạn cẩu thả lướt lướt cho qua, xong gởi cho đồng nghiệp. Thân nó nó lo, không care phần bạn làm, chỉ chăm chăm vô phần của mình dựa trên tiền đề của bạn. Mắt xích cứ thế kéo dài ra. Có khi 3-4 mắt. Có khi 6-7 mắt trước khi đến tay sếp. Sếp coi xong bảo, sai từ mắt xích đầu tiên rồi, quăng trả về cho bạn. Thế là cả đám làm lại từ đầu. 1 cái sai kéo theo cả đám sai. Vậy là cả đám làm lại. Mất bao nhiêu thời gian của bao nhiêu người bạn tự tính đi. Rảnh quá chứ gì? Chuyện nữa, là tôi thấy các bạn trẻ hay assume - đặt giả thiết lắm. Tự nghĩ ra thế, rồi tự làm cho tất cả rối tung rối mù lên. Hỏi khách hàng yêu cầu thế à, trả lời dạ không. Hỏi sếp nào yêu cầu em làm thế, trả lời em đặt điều kiện thế thôi chứ không ai yêu cầu em hết. Ủa, rảnh quá ngồi đặt tám ngàn cái giả thiết vô cùng thiếu thực tế xong làm hoảng loạn nhau chơi hay gì? Có biết hỏi sếp không? Có biết không sure thì nên verify - xác minh cho rõ trước không? Đem cả mớ mập mờ cộng với khả năng tập trung 8 giây trộn như bánh tráng trộn thì thành một thứ năng lực siêu phàm gọi là instant terminator - kẻ hủy diệt tức thì, hủy diệt từ quan hệ bên trong đến bên ngoài, từ hiệu quả đến niềm tin, từ công việc đến sự nghiệp.... Fast & careless, cứ lo đóng phim "Rất nhanh rất cẩu thả", kịch bản phim lấy cảm hứng từ câu chuyện đời thực của bạn đi. Đảm bảo công chiếu xong là mất việc. Trong cái thế giới quá nhanh quá nguy hiểm này, nực cười thay khả năng toả sáng là biết khi nào cần chậm lại và biết cách để tập trung. Có nên thay đổi không tự nghĩ đi, unless you dream to become an instant terminator - trừ phi giấc mơ của mấy người là trở thành kẻ huỷ diệt tức thì.

Bởi vì thì là tại.... Nếu muốn excuse - đổ thừa, thì đời này có tám vạn chín ngàn cách excuse cho mỗi một vấn đề. Tại đứa kia nó thế, tại họ làm vậy, trục trặc vậy, tự nhiên vậy, blah, blah, blah, blah.... Bệnh excuse là bệnh không có thuốc chữa ở Việt Nam. Làm không được chuyện gì, đương nhiên là tại vì thì là bị, đổ thừa một thúng. Nếu ai đó excuse không trả lương cho bạn thì sao? Nếu ai đó excuse đuổi việc bạn thì sao? Nếu ai đó excuse nợ tiền của bạn thì sao? Chắc bạn sẽ lồng lộn lên, xù lông xù cánh lên, và chửi rủa người ta té tát. Thật là một lũ vay mượn excuse không thể nào chịu được! Excuse, là đặc quyền của riêng bạn cơ mà! Nói thiệt đi, lần cuối cùng bạn excuse là khi nào? Cách đây nửa tiếng? 15 phút? 30 giây? Chứ tui thì, nghe excuse từ bốn phương tám hướng mỗi ngày. Riết rồi, liếc qua cái là biết excuse sắp giao hàng. Ngán đến nỗi không buồn nghe nữa. Auto shut down - hệ thống tự động ngắt kết nối là cách phòng thủ tự nhiên để tránh phải nổi cơn. Con người lưu manh lắm, thích ùa vô mấy cái dễ để làm biếng đỡ phải làm thiệt. Cho nên, đổ thừa cho nó dễ, cho nó nhanh. Lấy cái bao bì drama kịch tính để lén lút giấu đi cái gọi là incapability - sự thiếu năng lực của chính bản thân mình. Giờ nói ngược lại, tui qui ra vầy, excuse = incapability - đổ thừa = thiếu năng lực. Vậy ha. Cứ thoải mái excuse, và tự hiểu mình tương đương với thứ gì ngay khi excuse vừa thoát ra cửa miệng. Mình vậy. Cả đám Việt Nam mình vậy thì dân tộc này rồi sẽ tới đâu? Người ta xác định và giải quyết vấn đề. Mình cứ lơ ngơ đổ thừa này nọ. Vậy, mà đòi tiến bộ, đòi sánh vai, đòi con rồng con hổ? Vậy, mà nói những từ hay ho như startup nation, công dân toàn cầu? Sorry nha. Stop the damn excuses! Thôi cái trò đổ thừa tào lao đó giùm đi. P.S.: bí mật trở làm việc và kinh doanh tại hơn 100 quốc gia của tui, là nhận lãnh hết trách nhiệm về mình, không có đổ thừa ai hết.

Bạn nhắn, trình bày về giải pháp của mình, nhờ chị Phi Vân giới thiệu khách hàng, bạn sẽ chi trả 10% hoa hồng cho mỗi kết nối thành deal. Nguyên văn câu trả lời của mình: "Đừng bao giờ nhắc chuyện sales commission - hoa hồng với chị, vì chị ghét nhất cách làm đó và chị không ở level đó em ạ." Chuyện kick-back, chi hoa hồng giới thiệu là luật chơi, là văn hoá, là chuyện đương nhiên trong làm ăn. Có người khai thác network và quan hệ để kiếm tiền. Có người monetize - tiền tệ hóa những kết nối trong đời. It's OK. Chả sao cả. Có điều, xin lỗi chuyện này tôi là dân old school, đầu óc kém mở mang. Tôi trân trọng từng kết nối trong đời mình. Nếu có thể, tôi chỉ tạo ra giá trị cho người khác. Và chỉ khi hết cách xoay sở tôi mới đi nhờ vả. Nhờ xong thì sẽ ghi ơn để trả lại sau này. Tôi không bao giờ cho phép mình khai thác network giới thiệu để kiếm tiền. Nếu thấy cái gì mang lại giá trị và giúp ích được cho ai thì sẽ giới thiệu & kết nối một cách vô tư nhất. Hồi xưa, tôi biết một anh kia networking rất giỏi, ai cũng có vẻ quen biết, kết nối nào cũng kiếm được 10%. Những người bạn nước ngoài của tôi gọi anh là Mr. 10% một cách hết sức kém tôn trọng. Anh không có bạn, không có anh em đồng đội, và người ta chẳng ai dám xem anh là bạn, vì ai cũng biết anh monetize - tiền tệ hoá quan hệ rất giỏi, đôi khi là mang phần "bán đứng". Cho nên, không nói chuyện đúng sai, chỉ nói về lựa chọn. Mà lựa chọn thì mang tính cá nhân, quan điểm, giá trị sống của mỗi người. Viết một bài dài như vậy để bày tỏ góc nhìn cá nhân một cách hết sức rõ ràng, và mong là đừng ai offer hoa hồng cho tui nữa vì nó sẽ cực kỳ phản tác dụng, vô cùng phản cảm. Vậy nha!

Say what you'll do. Do what you said. And say what you did. Hãy nói cho mọi người biết bạn sẽ làm gì. Hãy làm điều bạn nói. Và hãy cho mọi người biết kết quả việc bạn vừa làm xong. Nghe đơn giản vậy, nhưng chính vì nó đơn giản, nên người trẻ Việt Nam làm không được. Communication - kỹ năng giao tiếp có thể nói là một trong những kỹ năng đinh của thế kỷ 21 nhưng cũng là kỹ năng cực kỳ kém cỏi của người Việt trẻ. Có lẽ vì nhà trường dạy ngồi im nghe, nên mất luôn khả năng giao tiếp. Đi làm, mà im re không nói tiếng nào với ai về việc mình có kế hoạch sẽ làm gì. Mà có nói xong cũng nhẹ nhàng quên làm. Quên xong là im luôn. Hay có làm xong cũng im im không nói tiếng nào. Kỳ thiệt chứ! Đi làm là một đội ngũ, một tổ chức chứ có phải là cõi riêng đâu mà tự mình loay hoay trong đó rồi im re không nói gì tới ai. Vậy đừng đi làm. Ở nhà tự kỷ một mình đừng dính líu tới ai. Chỉ có việc dơn giản là nói và làm và nói để mọi người biết mình sẽ làm gì, đã làm gì, làm xong chưa thôi mà còn không làm được thì đừng nói chi chuyện to bự khác trong đời. Mà lần cuối cùng bạn communicate - giao tiếp với sếp & với team là khi nào? Lần cuối cùng bạn cho biết mình sẽ làm gì tuần này, tháng này là khi nào? Và lần cuối cùng bạn làm điều mình nói là khi nào? Mà bạn làm xong chưa? Làm xong có báo ai biết chưa? Chỉ đơn giản là giao tiếp cơ bản trong một tổ chức thôi mà. Có cần phải để cho người khác nhắc mình mỗi 30 giây không? Hay bạn đang thích thú nuông chiều sự vô kỷ luật và thiếu chuyên nghiệp của chính bản thân mình? Say what you'll do. Do what you said. Say what you did.

Ngày cuối năm nhắc lại về tư duy đóng (fixed mindset) và tư duy mở (growth mindset). Người có tư duy đóng chỉ nhìn sự việc theo cách của họ, và chẳng tiếp nhận được những góc nhìn mới, những tư tưởng mới và cách làm mới. Vì vậy, họ sẽ mãi sống trong quả bong bóng của những điều họ biết. Ngược lại, người có tư duy mở hào hứng với cái mới. Họ chẳng phải biết hết mới hào hứng. Vì không biết nên họ hào hứng, luôn tìm tòi học hỏi và không ngừng phát triển bản thân mình. Vài bạn inbox hỏi, vậy em làm thế nào để rèn luyện được tư duy mở? Hôm nay, chia sẻ với các bạn 6 điều có thể làm để rèn luyện cho mình growth mindset nhé. 1. Continuous learning – Không ngừng học hỏi: Don’t look for others to approve. Look for others to help us improve – Đừng mong người khác đồng thuận với mình. Hãy mong người khác giúp mình phát triển. Không biết, không hiểu là chuyện thường tình mà. Tôi cũng có khối việc bản thân chẳng biết và chẳng hiểu. Thì sách cặp đi cậy nhờ người khác chỉ cho thôi. Mấy bữa trước ở Phần Lan, tôi thích cách tiếp cận của trường học bên đó. Họ tổ chức flipped classroom – lớp học ngược. Ở đó, học trò dạy cho thầy cô những điều thầy cô không rành, ví dụ như là cách sử dụng mạng xã hội chẳng hạn mà người trẻ hiểu biết nhiều hơn. Sự học không bao giờ là ngừng. Một trong những kỹ năng quan trọng nhất của thế kỷ 21 là tự học và học cả đời mà. 2. Perseverance – Tính kiên trì: hôm trước có bạn kia inbox than với tôi rằng bạn mới ra trường, thích làm tài chính nhưng bị công ty đẩy xuống chi nhánh làm kế toán chi nhánh. Bạn chán nản muốn nghỉ, inbox hỏi tôi có nên nghỉ hay không. Tôi hỏi em làm được bao lâu rồi. Bạn trả lời khoảng 1 tháng. Trời ơi, xin được vào công ty có tiếng, có tầm vóc, mới làm 1 tháng mà đã chán nản đòi nghỉ việc. Không làm từ thấp thì sao lên cao? Không bắt đầu từ chuyện học hỏi cơ bản thì làm sao làm quản lý? Không hiểu tính chất công việc của chi nhánh thì làm sao về làm HQ – văn phòng tổng? Làm gì cũng phải biết kiên trì, học hỏi và xây dựng nền tảng cho bản thân. Thiếu tính kiên trì thì cuối cùng chẳng làm nên trò trống gì. Làm gì rồi cũng thất bại thôi à bạn. 3. Embrace challenge – Thích thử thách: dù bạn là ai, làm gì, có startup hay không thì cuộc đời nào, dự án nào, công việc nào cũng có thử thách cả. Trong cái thế kỷ crazy này, mọi thứ đều upside down – lật ngược. Mọi thứ được ủng hộ là phải mang tính chất thách thức truyền thống bằng công nghệ. Và thế là dù ta không muốn thì cuộc đời và công việc của ta cũng đầy thử thách. Có quá nhiều thứ phải học, phải thay đổi, phải tiếp nhận. Hoặc là ta bị thế kỷ đẩy ra rìa xã hội. Hoặc là ta ôm chầm lấy những thách thức mới và tiến lên cùng nó. Quyết định là của bạn! 4. Embrace failure – Thất bại là chuyện bình thường: hệ thống giao dục của những quốc gia phát triển và lấy 4.0 làm gốc luôn cho phép trẻ em được thử, được làm, và được fail. Fail thì thử lại thôi. Chỉ có điều bạn phải học từ cái đã fail để cải tiến, để làm lại một cách thông minh hơn, để làm lại với % thành công cao hơn. Đừng sợ! Sợ không là đã hết ngày rồi. Nhưng làm thì cũng bứt phá giới hạn một chút. Đừng làm trong vòng an toàn quá thì sáng tạo nằm ở chỗ nào? Cứ ngồi đổ thừa nhau hoài thì dĩ nhiên ta phải thua các doanh nghiệp khu vực và thế giới thôi. Học những thứ tiên tiến nhất từ thế giới. Nghĩ thế giới. Làm cho thế giới. Sáng tạo vì thế giới. Có thế thì fail cũng đáng nhỉ? Xong ta làm lại thôi. Vui mà! 5. Open to feedback – Tiếp nhận phản hồi: đi chấm thi startup tôi hay thấy các bạn phản biện đủ kiểu để bảo vệ ý kiến của mình. Tình thật phản biện là tốt, nhưng phải phân biệt được chỗ nào cần phản biện và bảo vệ ý kiến của mình, và chỗ nào cần tiếp nhận ý kiến người khác để cải tiến cái mình đang có. Người trong cuộc dĩ nhiên không nhìn thấy rõ, hoặc không nhìn thấy được từ góc độ của người sử dụng hay nhà đầu tư. Cứ cố chấp nghĩ mình giỏi và đúng thì tới đó thôi à, không phát triển tiếp thêm được nữa. Lắng nghe và tiếp nhận feedback thật ra là đang giúp cho bản thân phát triển hơn, dự án tốt hơn, cơ hội thành công cao hơn. Những người nói thật là những người thật tình giúp bạn. Còn muốn bạn chết luôn thì người ta sẽ ca tụng bạn đấy! 6. Celebrate others – Vui mừng vì thành công người khác: đừng ghen ghét hay sợ sệt khi thấy người khác thành công. Người ta làm được thì mình chúc tụng, vui vẻ cho họ. Biết đâu họ thành công cũng giúp được ta vài phần đó chứ. Khi ta mở lòng và vui vẻ cho người khác, người khác cũng sẽ mở lòng và vui vẻ cho ta. Kẻ đố kỵ sẽ chẳng đi xa. Người thành công giúp nhau cùng tiến. Để có tư duy mở thật ra cũng đâu có khó. Mấy chuyện trên toàn là chuyện cách ta chọn thái độ và cách sống trên đời. Growth mindset thì thoải mái, thì tận hưởng và không ngừng vươn xa. Fixed mindset thì đóng thân mình trong cái ao tù không lối thoát. Đời là của bạn. Chỉ có bạn mới chọn được con đường mình muốn đi. Mà đã chọn rồi thì làm cho tới nhé!

Sáng nay nhận tin nhắn này từ độc giả, kể về hành trình thay đổi và lớn lên của bạn nhờ sách, thật vạn bề cảm động. Cuối cùng, những gì mình viết hay chia sẻ, dù chỉ chạm và giúp được một người, cũng mãn nguyện lắm rồi. Có điều good things take time - những điều tốt đẹp cần chút thời gian. Có bạn 1 năm, 3 năm mới nhắn lời cám ơn, sau khi đã nhận ra và thay đổi. Với mình, đó là những món quà giá trị nhất. Chúc cả nhà Giáng sinh an lành! ------ Chị Vân ơi, em là độc giả trung thành của chị. Em đọc sách của chị và nhận ra được rất nhiều điều. Lúc đầu em nghĩ đọc thấy hay, cuốn hút, có nhiều bài học rút ra, có thể áp dụng được. Và giờ sau 1 năm em tự tìm cách thay đổi cách làm việc theo những bài học chị chia sẻ, em thực sự nhận được trái ngọt:). Em năm nay 34 tuổi, học ở Đức 7 năm rồi về Sài Gòn đầu quân cho 1 tập đoàn lớn về logistics. Lúc mới vào làm e cũng say sưa tìm hiểu, cống hiến ghê lắm hihi. Rồi cũng có cơ hội được đi đây đó, có assignment ở nước ngoài nhưng e tự nhận thấy sau vài năm, nhất là sau khi sinh con, mọi thứ chững lại, e tự thấy bằng lòng với mức trung bình. Sau khi đọc hết mấy quyển sách của chị, nhất là quyển Tôi, Tương Lai và Thế giới, e giật mình thấy mình đang tự để mình trôi lại phía sau. Em bắt đầu rèn lại mình với những bài học nhỏ nhất chị chia sẻ: nhận trách nhiệm về mình (take full ownership), làm kĩ/đọc kĩ, tự thấy hài lòng với công việc/email của mình trước khi gửi đi cho người khác, không ngại thay đổi, không để mình bị cuốn vào mấy chuyện tầm thường ở công sở.... Và cơ hội đến với em với 1 vị trí tốt, lãnh đạo 1 team khu vực châu Á Thái Bình Dương. Em vẫn đang chập chững với những thách thức của 2020 và sắp tới là 2021 nhưng em thấy vui vì mới được nhận đánh giá tốt cho năm 2020. Em muốn cảm ơn chị vì đã chia sẻ những bài học 1 cách rất chân thành, dễ gần và dễ hiểu:). Em chúc chị sức khỏe để tiếp tục chia sẻ, dẫn lối cho tụi trẻ nha chị:) -------- 24.12.2020