Khách mời: - Nguyễn Thành Trung - CEO, Sky Mavis, công ty game đã vốn hoá 4.4 tỷ USD sau 3 năm hoạt động trên nền tảng blockchain, tiền mã hoá và NFT. - Đại diễn Charlie Nguyễn, đạo diễn có tên tuổi qua các phim Việt như Tèo Em, Gái già lắm chiêu với dự án mới FAM Central, sử dụng công nghệ blockchain và tiền mã hoá để gây quỹ cộng đồng cho phim. NFT đang là thuật ngữ gây cơn sốt trên toàn thế giới sau khi bức tranh kỹ thuật số của Beeple được Chirtie's đấu giá trên sàn NFT với giá 69 triệu USD. Từ đó, nhiều bộ sưu tập từ phim, NBA, poster của các nghệ sỹ, ca sỹ đã được đấu giá bằng NFT với nhiều giá khủng. Vậy NFT là gì? NFT, crypto - tiền mã hoá được tạo ra trên nền tảng blockchain thế nào? Cách mà công nghệ và usecase - ứng dụng cụ thể này của blockchain đang thay đổi ngành gaming và giải trí thế nào? Và nó sẽ còn thay đổi nhiều ngành nghề khác với các ứng dụng không giới hạn từ sự minh bạch ra sao? Những thử thách cho nhà đầu tư khi chạm vào NFT là gì? Mời các bạn theo dõi những điều thú vị này qua cuộc trò chuyện với 2 vị khách mời đang tiên phong ứng dụng công nghệ này tại Việt Nam.

Chạy đi, chạy đi, chạy đi Chạy đến nơi nào thế? Khi một người loanh quanh bên cửa sổ Chỉ để nhìn ra Gió từng cơn đi Dằn vặt nát chiều tà Vũ trụ dỗi hờn Thời gian dừng lại Bài học là gì Chạy, hay không chạy? Lặng im Có phải là chuyển động lúc này? Đất trời nổi phong ba Nhân loại mất hình hài Trụ, hay là vô trụ? Chạy đi, chạy đi, chạy đi Chạy về phía sau hay phía trước Chạy, là một bước Hay nghìn muôn ức kiếp không sao tìm ra điểm khởi đầu Chạy Là đến với nhau Hay lìa xa mãi mãi? Đất trời chuyển cơn sợ hãi Hay đơn giản chỉ là vô ảnh của phong ba? Ở trong Có phải là nhà? Ngoài mưa gió Có phải là nơi trốn chạy? Nhìn ra Có phải là đã thấy? Ngược vào Chạy chạy vẫn không không Nguyễn Phi Vân 09.09.2021

Cách đây 5 tháng, khi Christie’s đấu giá 1 bức tranh kỹ thuật số của tác giả có nghệ danh Beeple, thế giới đổi sang một trang mới về khái niệm “tài sản”. Và lần đầu tiên người ta nhìn thấy ứng dụng đời thường và dễ hiểu nhất của công nghệ blockchain - công nghệ chuỗi khối, công nghệ nền đã của crypto currency - tiền mã hoá hay thường được gọi là tiền ảo như Bitcoin hay Ethereum (ETH). Với công nghệ nền này, một cách ứng dụng mới đã được tạo ra, cho phép bất kỳ ai có IP - tài sản sở hữu trí tuệ gì, dù là tài sản hữu hình như cái nón, cái bình, tờ poster, hay tài sản vô hình như hình vẽ số, bài nhạc, câu nói cũng đều có thể NFT tài sản đó và có thể mua bán giao dịch trên nền tảng công nghệ blockchain, như cái cách mà bức tranh kỹ thuật số của Beeple đã được bán với giá 69 triệu USD. NFT là gì và ứng dụng thế nào? Nếu bạn biết đến tiền ảo, như bitcoin, thì tiền ảo là fungible token, nghĩa là những đồng tiền giống nhau và có giá trị như nhau. Trong khi đó, NFT là non-fungible token, nghĩa là những đồng tiền độc bản, không thể sao chép, và có giá trị hoàn toàn khác nhau tuỳ theo giá trị qui định của người bán và người mua. Ví dụ 1 tấm hình kỹ thuật số bạn tạo ra có thể có giá trị 1 USD và không ai mua, cũng có thể có giá trị 10 ngàn USD vì ai đó thích tài sản này của bạn và muốn mua. Nói là đồng tiền vì nó sống trên blockchain và được tạo ra như cái cách đồng tiền ảo được tạo ra, nhưng tình thật nó là những chiếc certificates - bằng chứng nhận là bạn sở hữu tài sản hữu hình hay vô hình đó, tài sản độc bản, không thể chỉnh sửa hay thay đổi được nhờ vào sự minh bạch của công nghệ blockchain. Thật ra NFT đã xuất hiện từ những năm 2017 khi người ta mua bán cryptokitties - mèo ảo trên game cùng tên bằng đồng Etherum. NFT hiện đang được tạo và giao dịch nhiều nhất trên nền tảng Ethereum, nền tảng blockchain mở để tạo ra tiền ảo hoặc các ứng dụng phi tập trung khác. Và các loại hình tài sản NFT đang hot nhất là tranh ảnh kỹ thuật số và collectibles - vật phẩm sưu tầm (như nhân vật trong game hay trong phim chẳng hạn). Như vậy, có thể thấy bất kỳ tài sản hữu hình hay vô hình nào cũng NFT được, có thể sở hữu và mua bán được, có thể tạo ra lợi nhuận khi bán và chuyển nhượng sở hữu từ người này sang người khác. Thường thì NFT có giá trị vì tài sản đó có ý nghĩa hay giá trị với bạn, kiểu bạn là fan của ai đó và vì vậy muốn sở hữu tài sàn nào đó có liên quan đến họ chẳng hạn. Tại sao công nghệ blockchain cách mạng hoá được việc sở hữu tài sản số? Khi được tạo ra và giao dịch trên nền tảng blockchain như Ethereum, các tài sản được đảm bảo các tính chất như sau: Immutable - không thể thay đổi được sau khi khởi tạo, và không ai có thể undo - thay đổi, lấy hay xoá sở hữu này của bạn. Cũng không ai có thể tạo ra bản cọpy của tài sản này. Permissionless - Không cần được duyệt, nghĩa là ai cũng có thể tạo ra bất kỳ tài sản gì trên nền tảng này, và có thể mua bán tài sản số mà không cần phải đi qua bất kỳ một khâu xin phép nào. Rủi ro có thể xảy ra với NFT: Ai đó có thể lấy tác phẩm của bạn, mã hoá nó và bán dưới dạng thức NFT mà bạn không biết Hype - những ai chạm vào, không hiểu rõ, tưởng có thể kiếm lời nhanh, tìm mua NFT giá rẻ với hy vọng bán được giá hời. Nhưng nếu thứ bạn mua chỉ là những thứ vẩn vơ do ai đó tạo ra để lừa bạn kiếm tiền thì bạn dễ dàng bị mất tiền do thiếu hiểu biết. Nên nhớ, Ethereum blockchain là nền tảng mở và ai cũng có thể tạo ra gì đó trên nền tảng này. Scam - lừa gạt: ai đó có thể tự tạo tài sàn số, tự bán cho một account khác của chính mình để nâng giá thị trường và tạo ra hype - nhu cầu giả để lừa bạn, và vì thấy nó có vẻ hot nên bạn mua với giá cao hơn. Thế là bạn bị lừa. Cho nên, cuối cùng vẫn phải quay về là hiểu cho đúng và đủ về công nghệ (vì vậy mà mình mới viết cuốn Nym - Tôi của tương lai cho mọi người học đó). Và chỉ có hiểu đúng, hiểu đủ, hiểu rõ, bạn mới có thể khiến công nghệ làm việc cho mình chứ không phải là ngược lại, bị những kẻ lừa đảo công nghệ dắt mũi. Đây là clip phỏng vấn Beeple khi đấu giá được 69 triệu USD cho tác phẩm của mình trên CNBC cho bạn tham khảo thêm.

Reng… Và lần nào cũng nửa đêm hay nghiêng nghiêng đâu đó về 1g sáng… Đời người, có những giấc sáng ngời, khi ta hay ai đó trong ta đối diện với thế giới bên ngoài, trình chiếu những thước phim lung linh nhất về thành tựu, chiến thắng, lợi danh. Người đời họ vỗ tay, khen ngợi, khi nhớ lúc quên. Vậy, là xong, từng giấc, từng giấc một. Nhưng đời người, cũng có những cuộc gọi lúc nửa đêm về sáng, khi ta đối diện với chính mình. What keeps you up at night - Điều gì làm ta thao thức? Có lẽ, chưa bao giờ là những giấc sáng ngời như thế, mà là những góc đen hiện thực, những ký ức xám xịt nhét vội vào từng ngõ ngách con tim. Đen, nên người đời chẳng quen nhìn. Tối, nên người đời làm sao thấy? Anh gọi cho tôi nhiều lần trong đời như thế, khi bộ não tỉnh táo của người xuất chúng không lắng nghe nhịp đập con tim. Không ngủ được, vì tiếc nuối những vội vàng. Còn trăn trở, vì đôi lần do dự. Trách mình, vì những ước mơ không tròn trịa. Đớn đau, vì những mất mát chẳng vào đâu. Bao bí mật cuộc đời gói ghém trong chiếc hộp đen, văng tung toé khi rơi tõm vào thế vô không vô thời, máu nửa dòng đen đỏ. Anh kể, chuyện xanh chuyện đỏ, chuyện nửa chiếc một đời, chuyện nọ xọ chuyện kia. Chuyện, nó chỉ vấp ngã, rơi ra, không cách nào kiểm soát. Tôi ngồi đó, nhìn trời đêm óng ánh vài vạt sáng, nhập nhoè, chạm vào nhưng chẳng thể gọi tên. Những cảm xúc bập bùng theo nỗi niềm quá khứ, dấu chấm hỏi tương lai. Ai rồi cũng đi qua. Ai sẽ là người còn ở lại? Đêm, và nỗi mịt mờ của những phận người trôi theo dòng thế sự. Ngày, và những tình cờ không biết làm gì để nhìn thẳng mắt nhau. Lom khom anh đi, đánh rơi quá khứ. Tất tả mùa về, quên mất những ngày xưa. Sáng, trời rồi đêm nào cũng sẽ sáng dần lên khi câu chuyện trôi dần vào cơn tối. Tôi chẳng làm gì, chỉ lắng nghe giữa mơ màng tỉnh thức. Vậy hả? Rồi sao nữa? Gì kỳ vậy? Vài ba câu hỏi ngu ngơ, vắng não, thiếu oxy…. Nhưng đời, ai cần thông minh, xuất chúng để làm gì? Lòng nhẹ nhàng hơn chăng khi bóng ai lặng lẽ đổ dài, kiên nhẫn lắng nghe không phán xét? Cho nên, một đời người có rất nhiều giác diện. Có góc ta thấy, có góc không, và có góc chỉ ửng lên giữa sáng tối chập chùng. Sao, gọi là hiểu và biết về ai đó? Một góc nhìn, sao gọi là ngọn lửa, ánh sao? Nên cứ mở lòng, im lặng lắng nghe thôi. Tâm trong trẻo, vũ trụ thời hiển hiện.

Khách mời: PGS Phan Toàn Thắng, Chief Science Officer của tập đoàn Cell Research, phó GS ĐH NUS, Singapore. Biến rác thải y tế thành vàng là câu chuyện ra sao? Nhà khoa học với 50 bằng sáng chế quốc tế nghiên cứu tế bào gốc từ dây rốn đã thương mại hoá sản phẩm của mình như thế nào? Nhà khoa học startup và đi qua thung lũng chết ra sao? Hành trình đến thị trường chứng khoán New York của nhà khoa học Việt Nam sẽ thế nào? Startup không dựa vào tiền đầu tư mà tự tạo dòng tiền, nhà khoa học cùng cộng sự đã làm thế nào? Nhà khoa học làm gì để nuôi dưỡng sự sáng tạo?

Talkshow Nguy-Cơ số 9 Mùa 2 với khách mời Ông Dương Dũng Triều, CEO công ty FTP IS. Trong số này, khách mời sẽ chia sẻ điệp vụ bất khả thi 100 ngày hoàn thành nền tảng công nghệ cho sàn chứng khoán TP. HCM (HOSE) sau một thời gian sàn bị sập và nghẽn liên tục do số lượng giao dịch tăng đáng kể từ cuối năm 2020 gây ra rất nhiều khó khăn, trở ngại cho nhà đầu tư và các công ty niêm yết. Điều gì làm nên sự thành công của dự án thần tốc này? Những khó khăn không ngờ tới về chuyển đổi số của các công ty chứng khoán Và những lời khuyên thực tế về chuyển đổi số cho DN Việt Nam là gì?

Nếu để ý một chút bạn sẽ thấy rằng, khi đưa ra 1 vấn đề, người không có tư duy hệ thống sẽ nghĩ ngay ra cách giải quyết vấn đề một cách tạm thời, ngắn hạn, gói gọn trong khuôn khổ khả năng giới hạn của bản thân, mang tính chắp vá, nghĩa là chỉ giải quyết kiểu cho qua, cho xong lúc đó. Còn việc nó có lặp lại hay ảnh hưởng gì đến người khác, phòng ban khác, cả tổ chức hay không bạn chưa bao giờ nghĩ đến hay quan tâm. Người giải quyết vấn đề kiểu chắp vá như thế gọi là người không có tư duy hệ thống. Nhiều khi có một việc đó đi giải quyết tới lui hoài mà không đặt câu hỏi tại sao nó xảy ra, chỉ cắm đầu làm con robot đi giải quyết vấn đề trên bề mặt. Ngược lại, người có tư duy hệ thống là người giải quyết vấn đề tận gốc, nghĩa là họ nghĩ rộng ra, sâu hơn, đặt câu hỏi về nguyên nhân gây ra vấn đề, zoom out để nhìn vấn đề từ bức tranh tổng thể, và tìm ra cách giải quyết khiến cho vấn đề không có cửa tái diễn hay lặp lại. Ví dụ, khách hàng phàn nàn là booking rồi mà đến nơi hay đến giờ không ai biết có booking và không ai chuẩn bị phục vụ. Nếu giải quyết kiểu chắp vá bạn sẽ xin lỗi, tặng voucher hay làm gì đó cho khách hàng hết bực bội lúc đó rồi thôi. Bạn nghĩ chuyện này có khả năng lặp lại hay không? Đương nhiên là có rồi. Chuyện gì có thể xảy ra một lần đều có thể xảy ra nhiều lần nếu chúng ta không giải quyết tận gốc. Người có tư duy hệ thống sẽ đặt câu hỏi tại sao lại không có booking, vậy khách hàng booking xong data - dữ liệu đó đi về đâu, sai ở chỗ hệ thống không ghi nhận và thông báo cho người chịu trách nhiệm hay chính người chịu trách nhiệm không kiểm tra để ghi nhận booking. Nếu không kiểm tra là tại sao, vì hệ thống báo cáo phức tạp quá không hiểu và không biết cách sử dụng hay vì hệ thống không có tính năng gởi noti mỗi khi có booking mới nên phải login vào mới biết…? Cứ đặt câu hỏi như vậy và lần tìm ra nguyên nhân chính thì cách giải quyết vấn đề cuối cùng có thể là bắn noti trong vòng 5 giây sau khi nhận được booking online cho người chịu trách nhiệm để nhắc nhở là có booking mới và nhắc lại tin nhắn này khi chưa giải quyết trong vòng 30 phút chẳng hạn. Ngoài chuyện xin lỗi và giải quyết phàn nàn của khách hàng, cách giải quyết của người có tư duy hệ thống sẽ sâu hơn, chính xác hơn và nhổ tận gốc rễ vấn đề như thế. Do đó, người có tư duy hệ thống luôn đặt câu hỏi xoay quanh 3 nền tảng chính ảnh hưởng đến vấn đề bao gồm: 1. Inter-relationships - Tác động và quan hệ giữa các yếu tố, phòng ban, tổ chức, có liên quan đến vấn đề: ở đây, bạn sẽ vẽ ra hết tất cả các stakeholders - thành viên hay tổ chức có tham gia tác động vào vấn đề, giống như trong ví dụ nó không chỉ dừng lại ở nhân viên phục vụ khách hàng ngày hôm đó mà là cả một dây chuyền phòng vận hành, phòng công nghệ và hệ thống quản trị. Khi vấn đề xảy ra, đặt tất cả các câu hỏi liên quan đến tất cả những ai có liên quan trong chuỗi tạo ra giá trị đang gặp vấn đề. 2. Perspectives - Góc nhìn: mỗi thành viên hay tổ chức có tham gia vào hệ giá trị đang gặp vấn đề này đều có góc nhìn khác nhau cho cùng một sự việc và đó có thể là lý do dẫn đến sự thiếu alignment - cách tiếp cận hướng về mục tiêu chung. Ai cũng muốn làm cho xong việc của mình, nhưng như thế nào là xong? Nếu ai cũng làm xong việc của mình nhưng khách hàng vẫn có trải nghiệm không tốt thì sao? Góc nhìn khác nhau vì vậy có thể tạo ra vấn đề hoặc khiến cho chuyện đổ thừa xảy ra hàng ngày mà vấn đề lớn vẫn không bao giờ được giải quyết. Boundaries - Giới hạn: có khi cách giải quyết vấn đề mình đưa ra dựa trên sự giới hạn khả năng và nguồn lực hiện có, và vì vậy nó chỉ mang tính chắp vá. Nếu muốn giải quyết vấn đề tận gốc thì sao? Mình có thể vận động thêm nguồn lực từ đâu? Có thể hợp tác cộng tác với đối tác bên ngoài ra sao? Cộng tác có thể mở ra thêm những cơ hội gì, vì khi có vấn đề là có cơ hội giải quyết vấn đề, có cơ hội tạo ra những giải pháp hay ho và xuất sắc hơn…. Với system thinking - tư duy hệ thống, bạn sẽ nhìn thấy nhiều cơ hội mới, sẽ sáng tạo hơn khi giải quyệt vấn đề, sẽ hiệu quả và tối ưu hơn khi vận động nguồn lực giải quyết vấn đề, và vì vậy người có tư duy hệ thống luôn là người giải quyết vấn đề xuất sắc, sáng tạo và thành công nhất. Nếu sự khác nhau về cách tư duy này là sự khác nhau giữa người thành công và không thành công, giữa lãnh đạo và nhân viên, và nếu bạn muốn thăng tiến trong công việc và sự nghiệp, không thể không rèn luyện tư duy hệ thống. Rèn luyện, bắt đầu tự sự hiểu rõ tư duy hệ thống là gì, và bắt đầu zoom out khi đối diện với vấn đề, bắt đầu đặt câu hỏi dựa trên 3 nền tảng trên bạn nhé.

Bạn tâm sự là bao năm nay chán quá, như con zombie, đi làm chỉ vì đó là công việc để lãnh lương, theo cái nghề mà người khác chọn cho chứ không hề là thứ bản thân mong muốn. Rồi cuộc đời trôi qua như thế, như chiếc lục bình theo con nước xuống xuống lên lên. Cũng nghĩ, thôi kệ cho xong một đời, chớ vậy cũng mười năm rồi, thay đổi làm sao được. Sao đó không biết, bạn chạm vào blog cô Phi Vân, đọc bài xong, bèn quyết định thay đổi, quyết định lấy lại chủ quyền, làm chỉ cuộc đời và sự nghiệp của mình, quyết định thay đổi để tìm lại được niềm vui trong cuộc sống và công việc. Bạn suy nghĩ suy nghĩ, và tìm ra ngành và nghề mà mình muốn thử sức. Xong bạn nộp đơn xin việc, bị từ chối vì thiếu kinh nghiệm trải nghiệm trong ngành. Bạn buồn bã, giận dữ, và nhắn tin hơi dỗi là thôi chắc em không cố gắng nữa đâu vì đâu ai đưa cho em cơ hội. Gì vậy trời? Mới thử có 1 lần chưa được mà đã dỗi hờn cả thế gian rồi thì làm sao làm được chuyện gì khác trong đời? Và cơ hội có bao giờ là do người khác bưng rót đến cho ai? Cơ hội phải do mình tạo ra bằng chính nội lực và năng lực của bản thân. Giờ chỉ cho cách tư duy luôn nè, là công thức ESC. E = Environment - Môi trường bên ngoài Ngoài kia có n vạn cơ hội đang chờ, có đủ thứ ngành nghề mà bạn có thể thích, có hàng vạn cơ hội khác nhau để tham gia vào mỗi ngành nghề. Nhìn xa ra, rộng ra, zoom out một chút thì bất kỳ sự việc sự vật nào chẳng có nhiều góc nhìn, nhiều khía cạnh tiếp cận khác nhau. Muốn giúp người thì có bao nhiêu cách giúp? Đâu phải cứ đưa gạo đưa mỳ gói mới là giúp. Mỗi người đều có thế mạnh của mình mà. Cho nên, yên tâm là ngoài kia cơ hội nó mọc đầy, muôn hình vạn trạng, chỉ lo mình hông có khả năng để nắm bắt mà thôi. C = Capability - Nội lực Đây là khả năng, là nội lực bên trong của chính bạn. Cứ nghĩ vầy nè, cuộc đời nó như chơi game vậy á. Level mình tới đâu thì cơ hội nó mở ra tới đó. Nội lực mình level 1 mà đòi người ta dâng số lượng và chất lượng cơ hội level 10 cho thì kiếm ở đâu ra. Cứ phải tìm đủ cách vượt ải, qua nhiều level, tới đâu thì cơ hội mở ra tới đó chớ. Làm gì có đường tắt quẹo một phát qua thiên đàng. Làm gì có chuyện chưa chuẩn bị sẵn sàng, chưa lên bờ xuống ruộng mà trở nên thành công? Cứ phải quay về “Quản trị bản thân”, “Xây dựng nội lực để thành công”. 2 khoá này soạn sẵn cho các bạn học luôn rồi đó, vì tui biết mấy người sẽ đến đây, và sẽ đứng khóc giữa đường nên chuẩn bị “bảo bối” cho vượt ải luôn rồi. Học đi và nâng cao nội lực cho bản thân trước đã nha. S = Strategy - Chiến lược Chiến lược sinh ra từ sự cân bằng cơ hội bên ngoài và nội lực bên trong. Cho nên phải thiệt tình ngồi xuống phản tư xem chữ C của mình tới đâu, và với chữ C ở level đó thì mình nên tập trung nắm bắt những cơ hội kiểu gì ở bên ngoài. 2 thứ này nó phải cân nhau, một bên nặng bên nhẹ là hỏng việc. C thấp mà đòi E cao thì sẽ như bạn này, hờn đỗi cả thế gian. C level nào, E nó sẽ mở ra cơ hội level đó, tha hồ mà chọn lựa. Chiến lược nắm bắt cơ hội của bạn đơn giản là như vậy. Lấy cái cân ra cân tới cân lui chữ E và chữ C của bạn đi. Rồi tự biết làm gì với chữ S của mình, đi học thêm, đi học lại, tìm cơ hội phù hợp, đi đường vòng trước khi qua đường thẳng, qua 2-3 trạm chứ không đi Direct, chẳng hạn vậy…. Phải có Tư duy linh hoạt tìm ra giải pháp khác nhau trong hoàn cảnh khác nhau chớ. Ai nghĩ 1 thứ, làm 1 thứ không được cái la làng là cuộc đời hổng có fair. Rồi, chỉ cho cách tư duy thôi, còn bài tập của ai người đó phải tự làm. Đừng ngồi đó than vãn, càm ràm, dỗi hờn cuộc đời không cho mình cơ hội. Không ai đi tìm niềm vui bằng sự giận dữ hết. Giận là đã không biết nhận thức và quản trị cảm, là không biết quản trị bản thân, là không có nội lực rồi. Lo mà đi học lại cách quản trị bản thân trước đi, trước khi bàn nhau về cơ hội.

Rồi ta có tìm thấy nhau Trong những ngày giông bão Ở một hiện thực khác Giữa đám đông cô độc Hay đâu đó hoàng hôn Mênh mang một vũ trụ song song? Ta đi qua tháng ngày Dọc trần gian Nặng trĩu những tham si Thân có mòn Hồn có tả tơi Để lặng im bỗng trở thành hạnh phúc rộn ràng ngày giông bão Lặng im Là khi ta trở về Hay khi đã ra đi? Nguyễn Phi Vân 04.09.2011

Ai cũng kêu gọi bạn hãy đi tìm và đi theo tiếng gọi của đam mê để thành công. Nhưng thực tế đau lòng là, 80% không tìm thấy đam mê, không biết làm sao tìm, hay tìm tìm một hồi mệt quá bỏ cuộc, nhất là các bạn trẻ rất thiếu kiên nhẫn. Cho nên, hôm nay chúng ta sẽ bỏ qua chuyện đi tìm và theo đuổi đam mê mà sẽ tập trung vào khoa học làm thế nào để đưa bạn vào trạng thái “Flow - Dòng chảy”. Đây cũng là câu trả lời cho câu hỏi sao chị Phi Vân làm quá nhiều, làm đủ thứ mà lúc nào cũng vui vẻ, hạnh phúc và đầy năng lượng. Đó là vì tôi cảm thấy mình luôn ở trạng thái flow và đó cũng là lý do vì sao tôi lúc nào cũng tìm nhiều cách giúp nhiều người phát triển bản thân bằng cách viết blog, soạn khoá học miễn phí, là, podcast, làm speaker, vv. Chỉ khi bạn phát triển bản thân đến level cao, và làm bạn với mọi thử thách trong đời, bạn sẽ rơi vào trạng thái flow và trở nên cực kỳ thoải mái và hạnh phúc trong mọi thứ bạn làm, không chỉ công việc mà còn các hoạt động trong gia đình, ngoài xã hội. Hôm nay chia sẻ với các bạn một nghiên cứu về tâm lý học tích cực (positive psychology) của nhà nghiên cứu tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi, tác giả sách Flow – The Psychology of Optimal Experience (tạm dịch là Thuyết dòng chảy – Tâm lý hạnh phúc). Theo ông, hạnh phúc là trạng thái nội tại, không liên quan gì đến ảnh hưởng bên ngoài. Và hạnh phúc có thể được nhân lên nếu ta biết cách vươn đến trạng thái “dòng chảy” này. Trạng thái dòng chảy là nơi tất cả chúng ta đều hướng tới. Ở đó, bạn thành công, bạn thoả mãn, hài lòng, bình an, hạnh phúc, tự tin, là chính mình, là một phần của vũ trụ, và tạo ra những giá trị đỉnh cao. Người ở trạng thái flow - dòng chảy họ thế nào? Họ hoàn toàn tập trung vào việc họ đang làm - mức độ tập trung của họ cao độ, không bao giờ bị sao nhãng, và nếu có bị ảnh hưởng thì họ cũng quay lại trạng thái tập trung cao độ rất nhanh. Họ ở trong trạng thái ngây ngất (ectasy), trải nghiệm một hiện thực khác, hiện thực hay ho thú vị năm ngoài hoàn cảnh đời thường. Họ hoàn toàn rõ ràng về mục đích mình đang theo đuổi. Họ biết bản thân cần làm gì và bản thân đang làm tốt thế nào. Chính vì hiểu rõ nên họ rất tập trung. Biết rất rõ bản thân có đủ nội lực để thực hiện điều mình muốn thực hiện. Vì kỹ năng, khả năng, kiến thức đều ở level cao nên họ rất tự tin, rất biết cách giải quyết vấn đề sáng tạo, rất biết cách vận động nguồn lực, vv, và vì vậy dù có nhiều thứ chưa biết hay bất định về vấn đề đang giải quyết, họ cũng hiểu rõ là họ sẽ biết cách để tìm hiểu, học hỏi, nhờ hỗ trợ để làm được trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Họ rất an yên, vì họ chẳng hề lo lắng gì về khả năng của bản thân, biết và tin vào bản thân, bỏ ngỏ - cái tôi xuống để làm những điều to lớn hơn cho cộng đồng và cho nhân loại. Họ không còn quan tâm đến những tính toán nhỏ nhặt đời thường nữa. Họ là một phần của vũ trụ to lớn và luôn hướng về những tác động, ảnh hưởng to lớn hơn cho thế giới, cho hành tinh, cho nhân loại. Họ không bị giới hạn bởi thời gian. Tại flow, người ta ở trong trạng thái hạnh phúc nhất, hiệu quả nhất, bình an và ngây ngất nhất trong hiện tại. Họ ngự trong sự hiện hữu tuyệt vời, đỉnh cao đó, không phiền muộn chuyện quá khứ hay lo lắng cho tương lai, và vì vậy thời gian như dừng lại. Ở đó, thời gian không có tuổi. Động lực của họ đến từ bên trong. Để hiểu về động lực đến từ bên ngoài và bên trong là ra sao, bạn nên đăng ký học khoá Xây dựng nội lực để thành công mà tôi đã soạn free cho mọi người trên blog. Khi động lực của bạn chính là mục đích sống, là giá trị, là sự tiến hoá của tâm hồn để mang lại giá trị cho nhân loại, bạn không bao giờ biết mệt và năng lượng tích cực trong bạn tự nó tái tạo hàng ngày. Mỗi ngày thức dậy và mỗi ngày tạo ra giá trị, túi năng lượng chỉ phồng lên thôi chứ không mất đi đâu. Vậy thì những trạng thái khác mà bạn có thể đang rơi vào ngoài flow là những trạng thái nào. Xác định được mình đang ở đâu sẽ giúp bạn tìm ra cách để đẩy bản thân về phía flow. Các bạn nhìn vào biểu đồ dưới đây. Trục đứng là mức độ thử thách, từ thấp đến cao. Trục ngang là mức độ kỹ năng của bạn từ thấp đến cao. Khi không có kỹ năng, kỹ năng thấp và thử thách thấp, con người ta ở những trạng thái như sau: - Apathy: lãnh đạm, hờ hững, không quan tâm - Worry: lo lắng - Anxiety: lo sợ Nếu bạn đang ở một trong ba trạng thái này, bạn đang rất tiêu cực, rất mất phương hướng và bất lực. Tôi khuyên các bạn phải ngay lập tức thay đổi môi trường sống và làm việc, đăng học ngay các khoá học về thay đổi tư duy free trên blog như Quản trị bản thân, Xây dựng nội lực để thành công, Tư duy linh hoạt, Kỹ năng hội nhập vào tương lai nghề nghiệp để các bạn có điểm tựa bắt đầu, có cú hích cần thiết đẩy mình vượt qua những trạng thái nguy hiểm này. Đây cũng là những trạng thái mà rất nhiều người và rất nhiều bạn trẻ Việt Nam đang rơi vào. Khi mức độ thử thách thấp nhưng kỹ năng ở mức trung bình, bạn rơi vào trạng thái boredom – chán nản. Nếu đang ở trạng thái này, bạn cần làm 2 việc: tìm thử thách hay môi trường thử thách mới, và đi học nâng cao kỹ năng của mình lên. Khi kỹ năng cao nhưng mức độ thử thách thấp, bạn ở trạng thái relaxation – thư giãn, hài lòng với hiện tại và không muốn làm gì hơn. Này là bạn đã rơi vào vùng an toàn hết sức nguy hiểm. Vì khi môi trường và tương lai thay đổi, bạn sẽ không khởi động và bắt kịp với chuyển động và có thể trở nên lạc hậu. Hai trạng thái tiếp theo là hai trạng thái rất có cơ hội để bạn chuyển sang flow. Nếu đang ở 2 trạng thái này, bạn hãy ngay lập tức xây dựng kế hoạch để chuyển mình sang flow ngay nhé. Khi thử thách cao nhưng kỹ năng trung bình, bạn rơi vào trạng thái arousal – bị kích thích và hào hứng muốn vượt qua thử thách mặc dù khả năng còn hạn chế. Trạng thái này tốt cho tinh thần nhưng nếu bạn không làm gì để nâng cấp và phát triển bản thân, bạn có thể thất bại và vì thất bại nên rơi tõm vào trạng thái lo lắng hay lo sợ. Lời khuyên khi bạn đang ở trong trạng thái này là kiểm tra lại xem mình còn thiếu kiến thức, kỹ năng gì cho công việc thử thách đang đảm nhận và ngay lập tức học và rèn luyện, vượt ra khỏi vòng an toàn để đẩy mình về phía flow. Khi thử thách trung bình nhưng kỹ năng cao, bạn hay trở thành kẻ muốn control – kiểm soát mọi thứ, mọi người. Kiểm soát thì tốt thôi nhưng chưa bao giờ là để release - giải phóng tiềm năng và chuẩn bị mình cho hành trình tương lai đầy nắng gió. Nếu đang ở trạng thái này, bạn nên tăng mức độ thử thách trong cuộc đời và sự nghiệp mình lên, cho bản thân cơ hội chạm vào những điều to lớn và bao la hơn là những thứ bạn đã và đang kiểm soát trong tầm tay hàng ngày. Được vậy, bạn sẽ đẩy mình đến với flow. Quay lại trạng thái cuối cùng và là đích đến của chúng ta, khi thử thách cao nhưng mức độ kỹ năng của bạn cũng siêu, bạn rơi vào trạng thái tuyệt vời nhất – trạng thái flow (dòng chảy). Bạn trở thành dòng chảy sung mãn của nước. Không còn rào cản. Không còn giới hạn về không gian và thời gian. Đó là khi bạn sáng tạo không ngừng, làm việc không mệt mỏi, năng lượng sung mãn, và luôn vui vẻ, hạnh phúc, hài lòng nhất với cuộc sống của mình. Bạn đang ở đâu? Giờ, bạn nên dành thời gian cho bản thân trong tĩnh lặng để xây dựng kế hoạch và hành trình flow cho bản thân mình. Bạn đang và sẽ làm gì để đón nhận thử thách ở mức cao nhất nhưng với sự chuẩn bị phát triển tốt nhất về kỹ năng để chạm đến flow? P.S.: Tham khảo clip Ted Talk của tác giả Mihaly Csikszentmihalyi để hiểu thêm về flow nhé.

Mình thấy các bạn trẻ hay bị rơi vào trạng thái làm làm làm, checklist công việc ứ đọng đầy trong thay công việc, rồi lại bù đầu vào làm làm làm cho nhanh cho qua cho xong để đánh cái dấu móc là đã xong đã hoàn thành. Nhưng mình chưa bao giờ và cũng chẳng có lãnh đạo nào quan tâm bạn làm, xong bao nhiêu việc. Ở đây không phải chuyện đếm số lượng công việc hoàn thành để tưởng thưởng. Làm xong 50 việc mà không tạo ra giá trị gì hết thì làm để làm gì? Làm xong 1 việc mà mang lại tác động to lớn cho tổ chức hay đội ngũ thì làm xong một việc thôi cũng xuất sắc mà. Tư duy thành tích dựa trên số lượng là thứ tào lao nhất. Ví dụ, giờ nghe báo cáo đã hoàn thành 15 task trong dự án tạo ra trải nghiệm xuất sắc cho khách hàng, xong hỏi ủa vậy khách hàng đã có trải nghiệm xuất sắc chưa, nếu câu trả lời là chưa, thì 15 cái task đó có ý nghĩa gì? Nếu không có ý nghĩa gì, tại sao cả đám bu vào làm quá sức, cãi nhau emo các kiểu, họp hành muốn nổ màn hình? Chi vậy? Cho nên, câu hỏi chưa bao giờ là phải làm những việc gì, rồi lít ra dài loằng ngoằng, rồi ép nhau cho gục ngã để làm làm làm. Đó không phải là làm việc. Đó là lao động khổ sai. Cho nên, cứ phải bình tĩnh ngồi xuống, thở sâu, uống trà và hỏi mình: Tôi muốn tạo ra giá trị gì, cho ai? Tại sao tôi lại muốn tạo ra giá trị đó? Làm gì cũng phải bắt đầu từ chữ why - tại sao ta làm thứ ta cần làm. Làm cho nhiều, làm lung tung, làm cho kiệt sức mà không mang lại giá trị gì cho ai thì làm chi? Ở không chơi cho cuộc đời nó ung dung hơn chứ. Còn nếu làm chỉ để tỏ ra bận rộn và lãnh lương chứ cũng không tạo ra giá trị gì cho ai thì thật đáng xấu hổ. Vậy nghĩa là mình đang lừa gạt người đang tin tưởng giao phó trách nhiệm cho mình. Để tạo ra giá trị đó cách tiếp cận tốt nhất là gì? Để tạo ra bất cứ giá trị gì cũng có rất nhiều cách. Cứ phải lít ra hết tất cả những cách có thể rồi chọn lựa hay kết hợp các cách lại với nhau để tìm ra cách tiếp cận phù hợp nhất với hoàn cảnh và nguồn lực. Không có việc gì trên đời chỉ có 1 cách giải quyết. Cũng không có vấn đề nào trên đời xưa nay cứ phải giải quyết giống nhau. Thời thế thay đổi, khoa học công nghệ thay đổi, nhu cầu và hành vi thay đổi, vv, thì cách tiếp cận mỗi thời điểm phải mỗi thay đổi chứ. Tôi cần làm gì cụ thể để triển khai theo cách tiếp cận này và để đạt được giá trị mà tôi muốn tạo ra? Bây giờ mới tới phần làm gì, và làm gì là tập hợp của những công việc cụ thể đóng góp vào công cuộc tạo ra giá trị chứ không phải để hù doạ và làm khó nhau. Khi tạo ra danh sách việc cần làm thì nên hỏi lại mình lần nữa việc này có cần làm không, có đóng góp tạo ra giá trị không. Nếu nghĩ lại thấy không đóng góp gì hay không đóng góp bao nhiêu thì dẹp đi. Làm chi cho mệt, phí thời gian và nguồn lực. Bạn thấy đó, cuộc đời thật ra rất đơn giản, không phải cắm mặt vào làm cho thiệt nhiều là hay là giỏi. Người làm ít mà tạo ra giá trị to lớn mới là người thành công, cân bằng, ung dung tự tại trong đời. Vậy tại sao mình không chọn cho mình con đường hạnh phúc và thành công này mà phải tóc rối đầu bù vì một mớ hỗn độn những công việc chạy tung toé mà chẳng có gì tạo ra giá trị?

Có lẽ do văn hoá học thụ động, chỉ ngồi nghe giảng bài và yêu cầu sao làm vậy nên rất nhiều bạn trẻ Việt Nam tôi gặp rơi vào tình trạng “dư lời nói, thiếu hành động”. Hỏi một câu, thật ra cũng không phải để chờ trả lời, rồi nếu không cắt ngang chắc nghe non-stop mấy tiếng luôn quá. Nói gì mà dữ vậy? Nên tôi hay cắt ngang và hỏi: “Em thử chưa?” Câu trả lời thường gặp là chưa, hay “tại” lý do gì đó nên chưa, hoặc chưa tìm ra cách làm. Chưa thử mà nói gì trời. Nhắc đi nhắc lại chuyện này hoài, là giữa lý thuyết và thực tế là mấy ngàn năm ánh sáng. Những gì bạn đọc, học, nghe chưa chắc đã ứng dụng được hoặc ứng dụng thành công vào thực tế. Cho nên, làm gì làm, học gì học, cứ phải thử đã rồi mới có thể mở miệng ra nói. Và chỉ nói sau khi đã thử bằng nhiều cách, thất bại có thành công có, thì nói mới có sách mách có chứng chứ. Nói trên sách không thì trật đường ray thế kỷ rồi bạn ơi. Thế kỷ này, tương lai bất định này là một bản giao hưởng có quá nhiều nhạc cụ và tiết tấu khác nhau, khi solo, lúc giao hoà, khi chậm rãi, lúc dồn dập và hoành tráng. Không sống trong không gian đó làm sao hiểu? Không đắm mình vào đó sao biết không gian ấy ra sao? Ai ngồi đọc lý thuyết về nhạc giao hưởng mà cảm được nó bao giở? Cho nên, hãy nhớ nguyên tắc vàng của việc học trong thế kỷ này là 50/50. 50% là học, 50% là thực hành, ứng dụng thực tế ngay khi học. Học và làm là 2 hành động đan xen nhau, tiếp nối nhau, hỗ tương nhau không bao giờ dừng lại. Học, rồi làm. Làm, chạm vào thực tế rồi mới thấy thiếu kỹ năng kiến thức nên lại học. Cứ như vậy mà diễn tiến nên gọi là học cả đời, trừ phi bạn nghĩ mình đã xịn rồi không cần học nữa. Cho nên, đề nghị các bạn ai đang nói thì dừng lại và thử cách tiếp cận mới này cho nó hợp thời khi tiếp cận một vấn đề, chủ đề gì mới: Dành thời gian học, nghiên cứu, tìm hiểu vấn đề Thử nghiệm diện nhỏ để xem ứng dụng vào thực tế sẽ như thế nào Xem xét và phản tư sau khi ứng dụng xem giữa lý thuyết và thực tế giống và khác nhau ở đâu Đưa ra cách hiệu chỉnh hay thay đổi cách ứng dụng cho phù hợp với thực tế của mình. Mỗi người mỗi hoàn cảnh có một thực tế rất khác nhau. Không phải ai cũng ứng dụng và ra kết quả như nhau. Thử lại và hiệu chỉnh cho đến khi thành công Nói vậy, nghĩa là bạn đừng mở miệng ra nói sau khi đã hoàn thành 5 bước trên. Thử nghĩ câu chuyện của bạn sẽ hay ho thú vị ra sao so với việc “nói chay” như trước đây? Và người nghe sẽ hào hứng và bị thuyết phục thế nào khi nghe trình bày về việc ứng dụng và kết quả sau khi thử nghiệm? Đây là cách tiếp cận giúp cho bạn trở nên thuyết phục hơn khi trình bày bất kỳ vấn đề gì cho bất kỳ ai, đặc biệt là trong công việc. Nhưng để biến nó thành thói quen thì bạn cần phải rèn luyện, mang nó ra nhắc nhở bản thân mỗi ngày khi tiếp cận bất kỳ công việc hay vấn đề gì. Đừng “nói chay” nữa mất thời gian và chẳng ai nghe. Cứ mạnh dạn bắt tay vào thử nghiệm đi. Bạn sẽ làm cho bản thân mình hào hứng và người liên quan càng hào hứng. Bạn thử chưa? Hãy nghĩ về việc mình đang chạm vào rồi hỏi mình câu hỏi này. Có lẽ nó sẽ giúp bạn nghĩ khác đi, làm khác đi, và thành công hơn trên hành trình phía trước.