Nói chuyện với Johannes. Bạn tốt nghiệp cử nhân khoa học ở Đức, vừa startup bằng sáng chế máy in và máy scan 3D cho ngành thực phẩm. Sau 1.5 năm bán được 200 cái máy đi khắp thế giới, chủ yếu cho các nhà hàng, khách sạn lớn để cá nhân hoá món ăn. Gặp nhóm startup Hà Lan, chế tạo & thử nghiệm thành công pollination drone - ong tự động giúp thụ phấn bằng thiết bị bay, tăng sản lượng vụ mùa. Sáng chế đạt giải sáng tạo châu Âu. Gặp Jayes từ Israel qua dự hội nghị. Bạn đang làm luận án tiến sỹ đề tài new material - chất liệu mới. Bạn tâm sự làm xong luận án tiến sỹ sẽ startup, giờ đang nghiên cứu in 3D ngành thực phẩm xem người ta chế tạo máy còn mình cung cấp nguyên liệu đi kèm ra sao. Gặp Maja đang làm đề tài tốt nghiệp môn Health Food Innovation - Sáng tạo thực phẩm tốt cho sức khoẻ từ Ireland qua dự hội nghị. Bạn nói trường đại học Ireland đi sau sự phát triển của công nghệ, không cập nhật kịp cho sinh viên. Vì vậy, bạn tự mình đi tìm hiểu và cập nhật. Bạn đang theo đuổi đề tài ứng dụng in 3D vào phát triển thực phẩm phục vụ người cao tuổi. Giới trẻ startup ngoài kia đang thế!

Hắn trẻ lắm, chắc chỉ độ 20. Đưa cho tôi tờ giấy xong, hắn đứng chờ. Chữ hàng hàng viết bằng tiếng Hà lan, tôi ngớ ra cười rồi trả lại. Hắn lầm bầm gì đó rồi bước qua ông da đen kế bên đang ngồi ở quảng trường đọc sách. Ông nhìn hắn, chẳng buồn cầm tờ giấy, lắc đầu, rồi lại chăm chăm vào trang sách đã ngã màu. Còn chưa kịp hiểu chuyện gì, một cô gái trẻ cũng lại dí tờ giấy tương tự vào tay tôi. Thấy có vẻ không xong, cô nhanh tay rút lại và dúi ngay bản tiếng Anh không ngần ngại. Kỹ năng marketing của bạn này hơn hẳn. Chừng hai mươi tuổi, bụng bầu đã phình to chắc 7-8 tháng, chân mang giày thể thao, tóc đuôi ngựa, đầm thun, cô bước đi thoăn thoắt chẳng kiêng cữ chút nào. 'Tôi không có công việc Tôi không có tiền mua bánh mỳ Tôi là di dân Syria.....' Đưa cho cô gái vài ba euro xong, tôi cũng chẳng biết là mình có thật tình đang giúp một ai. Cái bánh croissant thật ấm, ly cà phê thơm thơm, những ô cửa hoa chớm xuân Amsterdam mơ mộng. Tôi thẫn thờ! Từ khách sạn đến khu hội nghị tại Villa Floria ở Venlo, tôi bắt chuyện với Pieter, anh tài xế người địa phương. 'Venlo dạo này có gì lạ?' 'Vẫn bình yên như thế, trừ chuyện di dân Syria.' 'Anh thấy chuyện này sao?' 'Thật chẳng mấy công bằng. Giờ chính phủ chỉ tập trung lo cho di dân, có khi còn lo cho họ hơn cả dân Hà Lan ấy chứ.' 'Cả thành phố nhỏ xíu như Venlo cũng có di dân à?' 'Có chứ. Họ được chia đi các nơi theo tỷ lệ dân số khu vực nên ở đâu cũng có.' 'Chính phủ có trợ cấp cho họ không?' '250 euro mỗi tháng, không đủ mua bánh mỳ, nhưng biết bao nhiêu tiền cô thấy không.' 'Họ có gây rối gì không?' 'Ôi họ đánh nhau và gây rối trong chính cộng đồng của họ. Ra ngoài này mua sắm thì chưa dám.' Hôm qua đi bộ dọc những con phố mua sắm của Dusseldorf, tôi thấy những người phụ nữ trùm khăn đen. Đứng có, ngồi có, họ chìa tay xin chút lòng thương. Chạy, nhưng chẳng biết đến đâu. Đến, nhưng chẳng được thuộc về. Cứ thế họ lêu phêu trôi giữa lòng đời, kiếp người vô xứ....

Nhiều bạn inbox hỏi ý kiến, nói bản thân biết mình cần học thêm nhưng không biết phải bắt đầu từ đâu. Chia sẻ với các bạn kinh nghiệm và 3 cách tiếp cận của cá nhân tôi nhé. 1. Back to school – Đi học lại Nghĩ lại thấy quyết định lớn nhất và thông thái nhất trong đời là back to school – đi học lại. Khi nghề nghiệp thấy làm cũng không phát triển đến đâu, kinh tế quốc gia và khu vực đang khủng hoảng và chẳng biết khi nào hồi phục, tôi bỏ hết đi học lại. Những gì chúng ta đã học, đã biết thật ra chỉ đưa ta đi được một đoạn đường. Muốn đi nhanh hơn, xa hơn, muốn tiến lên trong nghề nghiệp có khi ta cần đi học một chuyên môn khác, hoặc nâng cao chuyên môn đã có ở level cao hơn, sâu hơn. Mà bây giờ đi học đâu cần phải đăng ký và vào lớp. Học online đi, đủ đồ chơi trên mạng cho các bạn mà. Bạn search từ khoá MOOC sẽ ra hết các platform để học online nhé. Nên lưu ý học thêm các môn về tech như tự động hoá, trí khôn nhân tạo, in 3D, vv sẽ có lợi cho công việc về sau. 2. Teach – Dạy Khi phải đứng trước nhiều người để truyền đạt kiến thức, bạn phải chuẩn bị, phải biết rất rõ, hiểu rất đúng, rất sâu về những gì mình sắp nói. Việc đi dạy buộc ta phải chuẩn hoá và hệ thống hoá kiến thức của chính mình. Nhiều khi đi dạy 1 lớp, khi soạn bài phải đọc lại hay tham khảo cả chục cuốn sách. Còn khi đi nói chuyện ở các hội nghị nước ngoài, tôi dành nhiều khi cả tuần để cập nhật và đọc hết các luồng ý kiến về chủ đề mình sắp nói. Mỗi lần đi dạy, đi nói chuyện thì những kiến thức mình chia sẻ lại ngấm sâu hơn và giúp ta vận dụng kiến thức một cách nhuần nhuyễn hơn. Dạy chính là học đó. 3. Đọc và tìm hiểu những thứ chẳng liên quan Không phải làm kinh doanh là chỉ đọc sách về kinh doanh. Đọc kiểu đó mụ người chứ chẳng giúp gì nhiều. Làm gì cũng vậy, làm kinh doanh hay phát triển nghề nghiệp, ta cũng cần sáng tạo, đưa ra ý tưởng mới, khám phá góc nhìn mới, đặt câu hỏi mới cho một vấn đề cũ, vv. Sáng tạo lấy ở đâu ra? Cảm hứng nhận từ đâu đến? Bạn thử làm chuyện gì khác thường một chút thử xem. Với tôi, có khi đó là ngồi im ngắm ngôi nhà thờ cổ, đi lang thang quanh một góc phố lạ lẫm ở một nơi xa, đăng ký học một lớp chẳng liên quan gì như nấu ăn, vẽ hoa văn trên vải, làm nước hoa, đạo diễn phim…. Tôi cũng đọc rất nhiều kiến thức chẳng liên quan gì đến nghành của mình như thế. Tôi cũng đăng ký đi dự những hội thảo chả liên quan gì đến ngành của mình từ trước đến giờ. Nhưng tất cả những điều tưởng chừng như không ăn nhập gì lại là nguồn cảm hứng sáng tạo lớn nhất trong cuộc đời tôi. Bạn cứ thử xem. Rồi bạn sẽ ngạc nhiên khi đầu tư thời gian làm cho cuộc sống của mình giàu hơn bằng hiểu biết. Hình: Eau de Cologne - dầu thơm do ông người Ý di dân qua Cologne, Đức chế tạo ra từ năm 1709. Đó là lý do vì sao lấy tên thành phố Cologne để đặt tên. Eau de Cologne - Water of Cologne - Nước của Cologne. Được nghe về lịch sử, được nghe về cách chế tạo ra các mùi nước hoa hết hồn như Ambergris - nước nhờn do cá heo ói ra ngoài biển, kết tinh và được sử dụng làm nguyên liệu chế tạo nước hoa. Mùi nghe cũng hay lắm Sự học quả là vô tận....

Hoạ sỹ và nhà sáng tạo thiên tài Leonardo Da Vinci đã từng nói “Nothing strengthens authority so much as silence – Không gì củng cố quyền lực bằng sức mạnh của sự im lặng.” Nhưng người đời bây giờ nói nhiều quá. Họ nói nghe không kịp. Họ nói nghe muốn ngán ngẩm. Họ nói mà chẳng buồn xem người khác có nghe không…. Người có thiên hướng và là lãnh đạo là những người tôn trọng và ứng dụng sự im lặng vào công việc và cuộc sống của mình. Tại sao? 1. Im lặng tạo niềm tin Muốn xây dựng một quan hệ vững bền, hiệu quả, bạn phải biết lắng nghe. Muốn lắng nghe thì phải im cho người ta nói chứ. Mình nói không thì ai sẽ lắng nghe? Lắng nghe, hỏi, và tiếp tục lắng nghe. Khi thấy ta lắng nghe, người đối diện sẽ tôn trọng và học cách biết lắng nghe ta. 2. Tạo điểm nhấn cho điều cần nhấn mạnh Nói nhiều quá về điều cần nói có khi làm cho điều đó bị loãng đi. Đôi khi, ta cần dừng lại, im lặng, khiến cho điều vừa chia sẻ ngấm vào từng dòng suy nghĩ của người nghe. Tại event nhiều người, sẽ có rất nhiều câu hỏi. Không phải câu hỏi nào cũng cần phải trả lời. Có những câu hỏi phải trả lời bằng sự im lặng. 3. Đàm phán Khi đàm phán có khi ta cần dừng lại và im lặng. Sự im lặng sẽ khiến cho người đối diện giật mình dừng lại, rà soát cách tiếp cận của họ. Đôi khi cũng nên để cho người đối diện hoang mang không biết điều họ vừa nói ảnh hưởng thế nào đến phản ứng của ta. Tại sao ta lại im lặng? Khi thấy ta im lặng, có khi họ sẽ cố nói nhiều hơn, và vì thế ta có nhiều thông tin để quyết định hơn. 4. Tạo cơ hội cho người khác nói Khi cần mọi người đóng góp vì một mục tiêu chung, cần mọi người bước cùng ta vì tin rằng họ đang bước trên con đường mình chọn, người lãnh đạo cần im lặng, lắng nghe chia sẻ và ý kiến của mọi người. Khi ta cho người khác cơ hội được nói lên tiếng nói của họ, được phát triển ý tưởng của họ, người lãnh đạo sẽ được tôn trọng hơn, tin tưởng hơn. Tất cả chỉ vì bạn chẳng làm gì, chỉ im lặng và cho người khác cơ hội toả sáng…. 5. Trả lại sự quân bình Im lặng là khi ta trả lại cho mình năng lượng và sự thăng bằng trong cuộc sống vốn dĩ bận rộn và trong cuộc đời vốn dĩ rất ồn ào. Nếu cứ để cho sự ồn ào, vội vã nó cuốn lấy ta, bản thân ra sẽ mất thăng bằng, sẽ đưa ra những quyết định không sáng suốt, sẽ lao vào những cuộc đua chuột mà chẳng hiểu vì sao. Đời lấy của ta bao giao nhiêu thời gian? Ta tự trả lại cho ta 5-10 phút im lặng hàng ngày có phải là quá khó? Silence speaks louder than words – Sự im lặng có giá trị hơn là lời nói. Biết khi cần im lặng sẽ khiến bạn giao tiếp quyền lực hơn, hiệu quả hơn, giúp người lãnh đạo đạt được mục tiêu quản trị quan hệ của mình một cách dễ dàng hơn.

Cái vườn rau nhỏ xinh. Tầng ô, rau quế, rau húng, rau răm, rồi ớt, rồi chanh, rồi bạc hà…. Ủa cái rau này cũng có bông đẹp dữ. Là rau dấp cá. Đời lúc nào cũng có những lần đầu tiên. Đây là lần đầu tiên nhìn thấy hoa dấp cá. Đời người cũng lạ. Có khi thế giới là cái sự học, sự làm, là đi đâu đó và làm được những điều gì kỳ lạ lắm. Nhưng có khi, thế giới chỉ là cái vườn rau. Lòng người trôi theo một song nắng lung linh, trầm ngâm theo một thoáng lá điểm vàng, hay nở rộ theo chớm hoa vừa hé nụ. 2 ngày đi thăm 2 ông già đã một thời lẫy lừng khắp chốn. Thôi họ chẳng còn nói về quá khứ, chẳng một nét cau mày hay một nếp gấp suy tư. Hàng hàng cặp mắt dõi theo. Lớp lớp lặng im uống từng lời nói. Ừ hình như đã một thời như thế…. “Nè con nhìn giàn bí này đi. Bên này là bí Ấn. Bên kia là bí Việt. Thấy trái xịn hôn?” “Dạ thấy ham quá. Chú mát tay quá chú!” Xuân, đám rau ngóc đầu tự sướng. Đông, chúng lại rã mình vào lòng đất ngủ yên. Xuân, hạ thu đông, rồi lại xuân…. Chẳng có đỉnh vinh quang, cũng chẳng có một đời lụn bại. Xuân, hạ, thu, đông, rồi lại xuân…. Và đời lại còn có hoa dấp cá. Và lòng người bỗng chốc hân hoan theo song nắng lung linh….

Muốn nhân viên hay thành viên trong cùng tổ chức đối xử tử tế với nhau, cần có một điểm khởi đầu. Khi có một người, một nhóm người cư xử tử tế, hiệu ứng sẽ nhân rộng rất nhanh. Mọi người rồi sẽ vui vẻ, hạnh phúc hơn. Một nghiên cứu xã hội gần đây được tiến hành tại công ty Coca-Cola. Nhóm nghiên cứu chọn vài nhân viên và yêu cầu họ thực hiện vài hành động tử tế nhỏ nhặt hàng ngày. Họ được chọn làm những gì mình muốn, ví dụ như gởi email cám ơn, lấy giùm cà phê cho người khác…. Hiệu ứng của những hành động tử tế này là tức thì. Người được đối xử tử tế tự động trở nên tử tế với người khác trong công ty. Cứ như thế sự tử tế được nhân rộng một cách tự nhiên. Người làm việc tử tế cảm thấy vui vẻ hơn, thấy thoải mái và làm việc hiệu quả hơn. Vì vậy, họ thoả mãn hơn với công việc và công ty hiện đang làm việc. Sau khi nghiên cứu kết thúc, ảnh hưởng tích cực vẫn tiếp diễn. Sau 3 tháng, nhân viên công ty cho biết các hành động tử tế vẫn ngày càng nhân rộng. Làm thế nào để tạo ra một môi trường vui vẻ, hạnh phúc trong công ty của mình? Đơn giản là hãy bắt đầu bằng việc đối xử tử tế với người khác. Văn hoá tử tế này bắt đầu từ bạn, người chủ doanh nghiệp, bắt đầu từ một số cá nhân nòng cốt của công ty để tạo ra hiệu ứng Domino. Chỉ đơn giản thế thôi nhưng chứa đựng sức mạnh vô cùng to lớn. Các bạn thử nhé!

Cho các bạn cần những bài học hay về con đường đi đến thành công, tìm đọc sách này “Getting there: Book of Mentors – Đường đến thành công: Chia sẻ của những mentor”. Sách do tác giả Gillian Zoe phỏng vấn 30 doanh nhân quốc tế thành đạt như Warren Buffet, Michael Bloomberg, Anderson Cooper, Sara Blakely…. Có 7 điểm chung mà những người thành đạt này chia sẻ trên con đường đi đến thành công. 1. Hiểu điểm mạnh của bản thân: không ai giỏi hết cả và biết hết cả. Ai mà cái gì cũng nói được và cái gì cũng nghĩ mình hay là thua. Tom Watson, nhà sáng lập IBM chia sẻ “I’m no genius but I’m smart in spots and I stay around those spots – Tôi chẳng phải thiên tài. Tôi chỉ giỏi vài thứ và làm gì cũng xung quanh vài thứ đó.” 2. Đam mê: chẳng có con đường đi đến thành công nào mà chỉ cần 1 phút 30 giây cả. Các bạn quên chuyện làm giàu over night đi nhé vì người thành đạt bao giờ cũng là người phải trải qua nhiều bão giông trong cuộc đời kinh doanh của mình. Nếu lao vào một việc gì đó chỉ vì tiền chứ không vì một đam mê thật sự, bạn sẽ bị đời đánh cho gục ngã. 3. Linh hoạt: đôi khi, bạn phải lắng nghe dòng chảy của vũ trụ và đủ linh hoạt để thay đổi. Michael Bloomberg sáng lập công ty Bloomberg sau khi bị buộc thôi việc tại Solomon Brothers. Craigslist, nhà sáng lập công ty Newmark tìm ra cơ hội và sáng lập công ty trong khi theo đuổi một dự án xã hội. Bạn muốn là một chuyện. Bạn phải biết lắng nghe cả dòng chảy của vũ trụ nữa. 4. Tự tạo cơ hội: người luôn có cơ hội là người tự tạo cho mình cơ hội chứ chẳng ngồi chờ ai. Nếu muốn làm được chuyện gì, hãy tự mình tìm ra cách làm. Đừng đổ thừa ai. Chỉ có ta chịu trách nhiệm về chính cuộc đời mình. Anderson Cooper muốn trở thành phóng viên quốc tế nhưng xin việc hoài không được. Cuối cùng xin được chân kiểm tra thông tin tại Channel One. Biết khó có thể lên đến vị trí mình mong muốn một cách dễ dàng, anh nghỉ việc, mượn tiền mua máy quay, rồi xông pha đi quay tin thời sự bán lại cho Channel One với giá rẻ mạt. Tin hay, giá rẻ thế là họ phải mua. Sống với 5 đô mỗi ngày để làm điều kỳ diệu đã giúp anh hiện thực hoá giấc mơ. 5. Đặt dấu hỏi mọi thứ: người thành đạt không theo đuôi. Họ suy nghĩ, tìm ra giải pháp mới. Không có gì là “phải như thế” cả. Vì vậy mà họ luôn có sáng kiến mới, ý tưởng mới. 6. Không sợ thất bại: 30 người phỏng vấn trong sách ai cũng vài lần cho đến vài chục lần thất bại, có khi là thảm hại. Vậy mà ai cũng trở thành người thành đạt. Nếu có thất bại, xem đó như là chuyện bình thường. Không có gì phải mắc cỡ cả. Người châu Á mình hay sợ bị mất mặt. Làm không được chuyện này thì làm chuyện khác thôi. Sợ gì! 7. Kiên cường: vì không sợ thất bại nên cứ ngã gục là họ đứng lên. Sự kiên cường chính là yếu tố giúp họ vượt qua mọi chông gai để trở thành người thành đạt. Jeff Kinney, tác giả sách Diary of A Wimpy Kid, bỏ ra 8 năm viết sách và bị các nhà xuất bản từ chối mua bản quyền. Giờ sách đã bán 115 triệu bản, và đã được sử dụng kịch bản để dựng phim.

Ngày nay, chẳng biết có phải vì cuộc sống trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, công nghệ làm cho việc kết nối trở nên tức thì bằng vài cú click mà người trẻ hay take it for granted – xem thường những gì người khác làm cho mình. Tôi ngạc nhiên khi nhìn thấy thái độ này, thái độ “dĩ nhiên là tôi phải nhận được cái tôi muốn; dĩ nhiên là người khác phải trả lời khi tôi hỏi, hay dĩ nhiên là người khác phải giúp tôi vì đó là trách nhiệm của họ…” Trước đây hồi còn đi làm thuê ở nước ngoài, tôi thường xuyên chia sẻ bằng lời nói, bằng email, bằng những phát biểu trong các sự kiện về lòng biết ơn của mình đối với những người đã giúp tôi, có khi họ là cấp trên, có khi họ là đồng nghiệp, có khi họ là khách hàng hay cộng sự. Có lẽ vì vậy mà nhiều người giúp đỡ tôi. Có lẽ vì vậy mà ngay cả ông chủ tịch hội đồng quản trị không ngừng cất nhắc tôi lên những vị trí cao hơn. Có lẽ vì vậy mà khi không còn làm thuê, tất cả mọi quan hệ mà tôi đã xây dựng ngày xưa trở thành khách hàng mới của tôi. Bạn thử nghĩ xem, quan hệ có đóng một vai trò quan trọng đối với thành công của 1 start-up, một doanh nghiệp, một doanh nhân? Quan hệ đâu phải là vài câu comment trên facebook, là nhắn 1 vài tin nhắn hỏi những câu hỏi không đầu không đuôi, hay gởi một cái email và cho rằng người khác có trách nhiệm phải giúp mình…. Ngày xưa tôi tự mình bày tỏ lòng biết ơn, cho những việc dù nhỏ dù lớn mà người khác làm cho mình, dù đó chẳng qua chỉ là một phần trách nhiệm trong bảng mô tả công việc của họ. Bạn sẽ ngạc nhiên khi người khác có thể làm gấp 10, gấp trăm lần cho bạn một cách vui vẻ, tự nguyện chỉ vì bạn bày tỏ sự biết ơn. Ngày nay, tôi chọn giúp đỡ những người trẻ hiểu và sống một cách biết ơn, dù tôi chẳng mong đợi gì từ họ, vì những việc tôi làm là để nuôi sống tinh thần cộng đồng của chính bản thân mình. Các bạn trẻ ạ, hãy dừng lại hít thở thật sâu. Hãy dừng lại để nghĩ về những người đang, đã và sẽ giúp mình. Hãy nói lời cám ơn, bày tỏ sự biết ơn với họ. Và hãy làm điều này mỗi ngày với mọi người xung quanh. Cuộc đời bạn rồi sẽ khác!

Năm 1928, một nhà tâm lý học tên William Marston đã xuất bản một quyển sách mang tên “ Emotions of normal people – Xúc cảm người thường”. Trong đó, ông có nêu ra 4 chiều hướng cảm xúc ảnh hưởng tất cả mọi người viết tắc là DISC. D – Dominant – Xông xáo: người thuộc dạng D nói nhanh, di chuyển nhanh, muốn mọi thứ hoàn thành ngay ngày hôm qua. Họ phải tìm ra gỉai pháp và làm tất cả những gì có thể để đạt được điều đó, kể cả đi vòng qua mọi trở lực. Còn khi phải đối đầu với trở lực, họ sẽ lao ngay vào mà chẳng sợ hãi chút nào. Đây là dạng người bạn cần để hoàn thành nhiệm vụ. Nếu chọn một từ để diễn tả dạng người D này, đó là chữ “Now – ngay lập tức”. I – Influencer - Ảnh hưởng: người thuộc dạng I cũng nói nhanh và di chuyển nhanh, nhưng ngôn ngữ sử dụng thì mang tính “kể chuyện” hơn. Họ thích kể chuyện, thích tương tác, rất tích cực và nói hơi nhiều. Có điều vì vậy nên họ theo dõi chi tiết và sắp xếp không tốt lắm. Người thuộc dạng I là người bạn cần để xúc tiến, bán ý tưởng. Nếu chọn một từ để diễn tả dạng người này, đó là chữ “Expressive – biểu cảm”. S – Stable – Vững vàng: người thuộc dạng S chậm hơn và lắng nghe người đối diện một cách kết nối hơn. Họ sẽ hỏi về bạn, hỏi về đội ngũ của bạn, và gắn kết mọi người lại với nhau. Người thuộc dạng S không thích đối đầu, nhưng họ là sợi dây tuyệt vời để kết nối bạn với người khác. Nếu phải chọn một từ để diễn tả tuýp người này, đó là chữ “Feelings – Cảm xúc”. C – Compliant – Chuẩn mực: người thuộc tuýp này quan tâm đến trật tự, qui trình, độ chính xác, và chuẩn mực. Họ đi chậm, nói chậm, nhưng rất trực tiếp. Người tuýp này có thể giúp bạn giải quyết vấn đề, lên kế hoạch hiệu quả, xây dựng qui trình. Nếu sử dụng 1 từ để diễn tả tuýp người này, đó là chữ “Details – Chi tiết”. Thường khi nghe về 4 chiều hướng giao tiếp trên, bạn sẽ không đoán được ngay mình thuộc tuýp nào. Có khi, bạn có cả 4 chiều hướng tuỳ theo từng hoàn cảnh. Tuy nhiên, thông thường thì một người có thể mạnh ở 1 hay 2 chiều hướng. Hiều mình thuộc tuýp nào và hiểu về những cách tiếp cận khác nhau có thể giúp bạn kết nối và giao tiếp tốt hơn với những tuýp người và những hoàn cảnh giao tiếp khác nhau. Đôi khi, ta cần lui lại một bước để hiểu mình, hiểu người và hiểu cách ta kết nối cùng thế giới!

Em muốn xuất khẩu tìm đối tác thế nào? Em muốn nhượng quyền phải làm sao? Em muốn doanh nghiệp phát triển ra thế giới cần phải chuẩn bị những gì? Tôi nhận được khá nhiều câu hỏi có ý nghĩa tương tự như trên, khác chăng chỉ là cách viết. Thật sự khi nhận được những câu hỏi thế này, tôi không biết phải bắt đầu từ đâu để trả lời. Chiến lược được sinh ra từ sự cân bằng giữa cơ hội bên ngoài và nguồn lực bên trong. Ta có thể nhìn ra bên ngoài, nhìn thấy vô vàn cơ hội treo lơ lửng trên cành cây và có vẻ như rất gần cho ta hái. Thế nhưng, để thực hiện hay triển khai bất cứ công cuộc hái quả nào, ta cũng cần phải có nguồn lực để triển khai. Nguồn lực có thể là nguồn lực tài chính, có thể là nguồn lực con người, cũng có thể là nguồn tri thức của chính ta. Có khi ta thiếu 1 thứ. Có khi ta thiếu hai thứ. Có khi ta thiếu tất cả. Thiếu 1 thứ thì làm sao. Thiếu 2 thứ thì làm sao. Thiếu tất cả thì giải quyết thế nào? Cách bạn giải quyết vấn đề cân bằng giữa cơ hội bên ngoài và nguồn lực bên trong chính là việc bạn đang xây dựng chiến lược cho doanh nghiệp của mình. Có khi đó là công cuộc 3 năm, có khi là 5 năm, có khi là 10 đến 20 năm. Có khi ta phải tồn tại và phải kiếm tiền ngắn hạn song song với xây dựng chiến lược dài hạn. Có khi ta phải dừng lại và tập trung vì ta đang quá lan man. Có khi ta cần học và phát triển chính mình để hiểu hết những cơ hội mới và hiểu cách quản trị những nguồn lực mới. Có khi ta tìm nguồn lực có sẵn để vay mượn. Có khi ta cần đập tan những gì đang có và xây mới những gì cần có…. Không có quick fix – giải pháp tức thì cho một vấn đề. Vấn đề bao giờ cũng nên được nhìn một cách bao quát theo trục thời gian của quá khứ, tương lai và hiện tại. Ta đang ở đâu? Ta muốn đến đâu? Và ta làm thế nào để đi đến đó? 3 câu hỏi dung dị, nhưng dường như nhiều người không đủ kiên nhẫn để trả lời. Nếu ta không dành thời gian cho bản thân mình, cho doanh nghiệp mình để suy nghĩ, để phản tư, ta gởi câu hỏi vào đâu trong vũ trụ rộng lớn này? Khi suy nghĩ, bạn sẽ hỏi những câu hỏi khác và sẽ nhận được những câu trả lời rất khác….

Ai trong chúng ta cũng vội vã và tha thiết muốn tậu thêm cho mình một chút thời gian. “Tôi không có thời gian. Tôi rất bận. Một ngày sao ngắn quá…." Đó là những câu cửa miệng của người đời. Vậy có bao giờ bạn hỏi mình thời gian là gì? Người Hy lạp cổ có 2 khái niệm về thời gian. Chronos là khái niệm thời gian được đo bằng kim đồng hồ. Đó là thời gian ta sử dụng để hoàn thành deadline, hẹn giờ họp, đi ngủ, thức dậy. Chronos được tính bằng con số 8:15 sáng, 5:45 chiều. Khái niệm thời gian thứ 2 là Kairos. Đây là khái niệm thời gian của tinh thần, là cảm giác về giá trị và ý nghĩa. Thời gian được thể hiện bằng thước đo “in the moment – hiện diện trong hiện tại”, dành hết tâm trí cho giây phút đó, và cảm nhận mọi thứ mà giây phút này mang lại. Khi sống trong khái niệm kairos, bạn thật sự có mặt ở đó, và chẳng hề vội vã lướt qua để đi đến bất kỳ thứ gì đó tiếp theo. Bạn đang sống trong trục thời gian nào, chronos hay kairos? Ai trong chúng ta cũng đều bị chronos chi phối. Ta phải có sự sắp xếp, sự chuẩn bị, có deadline, có qui định giờ giấc hàng ngày. Và đôi khi ta trôi theo lịch thời gian chronos mà chẳng hiểu tại sao. Phải chăng ta cần thời gian để hỏi tại sao. Phải chăng ta cần thời gian để phản tư sao ta lại làm điều ta đang làm? Mục đích ta nằm ở đâu? Giá trị ta mang lại là gì? Phải chăng ta cần một khái niệm thời gian khác, kairos để cho phép mình sống trong hiện tại, có mặt trong chính cuộc đời mình, và tận hưởng giá trị mà thời gian mang lại? Bạn có thể thử sống với kairos xem sao bằng những cách sau đây: - Dừng lại để suy nghĩ trong ngày về mục đích sống, mục đích của việc bạn đang làm. - Dành cho mình thời gian kairos trong lịch trình hàng ngày, chỉ để suy nghĩ, phản tư, mơ mộng, và tạo cho mình cảm hứng. Đây là thời gian bạn dành cho mình sự tự do. Bạn tự do suy nghĩ, đọc một cái gì đó chẳng liên quan, hay đi lang thang, hay quan sát một chuyện gì đó lạ…. Đó là thời gian bạn chỉ dành cho bản thân mình. - Ngắt kết nối trong thời gian kairos. Gạch vào lịch là thời gian đó bận, không tiếp khách, không nghe điện thoại, không làm việc. Chỉ khi bạn thật sự ngắt kết nối với thế giới lao xao, bạn mới có thể quay về và sống với chính mình. Bạn có thể rất bận, nhưng Kairos mới thật sự giúp ta phát triển hiệu quả và đạt được mục đích đặt ra cho bản thân mình, giúp ta cân bằng, và giữ lửa đam mê.

Nhiều bạn hỏi làm sao để tìm được người cùng chí hướng, cùng chung tay xây dựng một tổ chức, cùng đồng hành startup hay phát triển một doanh nghiệp. Ngày xưa thời tôi còn đi làm thuê, giữ chức phát triển thị trường quốc tế, mỗi một thị trường mới thường chúng tôi gặp gỡ cả trăm đối tác tiềm năng, và có khi cả năm mới tìm được một người theo tiêu chí. Tiêu chí đề ra không có gì quá phức tạp, tìm người có 2 thứ head & heart – trái tim & đầu óc. Head thì dễ quá. Họ có business sense (đầu óc kinh doanh, phát triển) hay không? Tư duy của họ dài hay ngắn hạn? Tầm nhìn của họ xa hay gần? Cách tiếp cận của họ mỳ ăn liền hay nền tảng? Và họ có gì để đóng góp vào cuộc chơi chung? Tất cả đều có thể nhìn thấy qua cách họ xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển thị trường. Vì vậy, chúng tôi thường bắt đầu hành trình xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển thị trường cùng đối tác tiềm năng ngay từ khi có những đồng thuận ban đầu. Quá trình làm việc này sẽ giúp bạn vỡ ra nhiều thứ, ví dụ như bạn có thể hiểu thị trường hơn đối tác local. Chúng tôi đo heart - trái tim bằng giá trị, trong đó có giá trị của cá nhân của đối tác và giá trị văn hoá doanh nghiệp. Nhìn cách họ đối xử với mọi người, cách họ làm việc và tương tác với nhân viên, lắng nghe giá trị văn hoá doanh nghiệp và kiểm chứng bằng hoạt động cộng đồng của họ, bằng những câu chuyện và phát biểu của nhân viên họ. 6 tháng hay 12 tháng là một khoảng thời gian đủ dài để nghe và nhìn, để xem trái tim có đủ lớn, giá trị có đủ thật để cùng đồng hành trên một đoạn đường xa. Khởi đầu thật ra chỉ là tuần trăng mật, đầy ắp đam mê, hứng khởi, năng lượng, niềm vui. Thế nhưng, đường không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Đời không phải lúc nào cũng đầy ắp tình yêu. Khi quan hệ căng thẳng, lúc hợp tác gập ghềnh, ấy là khi gía trị được mang ra thử thách. Đã từng xây hôn nhân cho hơn 70 thị trường mới trên thế giới và giải quyết hậu quả của những cuộc đổ vỡ tại gần 30 thị trường cũ, tôi cảm đến tận xương thiên đàng và địa ngục trong trái tim của mỗi con người. Nếu không bắt đầu từ hành trình giá trị, liệu ta có sống còn qua vài con trăng mật trong đời? Vậy đó, head & heart, tài và đức, cái đầu lạnh và một trái tim nóng. Hãy bình tĩnh mà tìm. Chậm 1 nhịp nhưng đường xa vững bước….