Xúng xính

Sáng 29 Tết gặp đứa em, bản xài từ “xúng xính” để mô tả cái sự bề ngoài của những người gọi là “nouveau rich” - giàu mới nổi, mới phất lên nhờ may mắn cỡi được cơn sóng nào đó, hoặc những người đang cố hết sức để tỏ vẻ như mình đang thuộc về một tầng lớp đẳng cấp mới. Dù là gì, đã là con người, ai cũng muốn tìm kiếm sự chú ý, sự ngưỡng mộ, sự idol hoá từ đám đông. Trạng thái nghiện ngập của cảm giác mình cao cấp hơn, tầm cỡ hơn, lung linh hơn là cơn nghiện không có hồi chấm dứt, được voi đòi Hai Bà Trưng, kiểu vậy. Cho nên, không lậm vào đó thì thôi, một khi đã lậm rồi, thì sẽ ngày càng xuống tay mạnh để đầu tư cho sự “xúng xính” của mình, chỉ để tranh giành từng tấc, từng tấc xúng xính một, vì sự nghiệp xúng xính rất mày mặt, trong bất kỳ hoàn cảnh hay tình huống nào.

Người không thuộc dòng xúng xính, thấy phát mệt, ủa sang trọng nó toát ra từ trong cốt cách, trong tri thức và thần thái mà. Đâu phải cứ mặc chiếc áo hiệu, mang đôi giày hiệu là nó trở thành sang trọng đâu. Đương nhiên, cũng không phải nói mặc đồ hiệu là giàu mới nổi. HIệu hay không hiệu nó không liên quan gì mấy ở đây. Không xúng xính, khoe mẽ, ăn mặc đơn giản, mộc mạc vẫn có thể sang trọng như thường. Chỉ có người không có, sợ người ta không biết, hoặc tự ti về quá khứ của mình mới phải cố tỏ ra, cố làm lố, cố mang hết tài sản ra đắp lên người để cảm thấy tự tin hơn, có giá trị hơn, cảm thấy thuộc về một tầng lớp đẳng cấp hơn. Điều đó, khiến cho nhiều người trở nên kệch cỡm, lố lăng, nông cạn, bề ngoài, và luôn sợ hãi bị người đời đánh giá. Cũng chính vì sự xúng xính mà con người bán linh hồn cho tiền bạc, vật chất, bằng mọi giá tìm thêm thứ để đắp lên người. Mà đã xúng xính thì cứ phải xúng xính hoài, không dừng lại được, vì cuộc đua xúng xính nó cực kỳ nghiệt ngã. Dừng lại là thua bẽ mặt ngay. Cho nên, cả đám, dù bề ngoài có vẻ như chơi với nhau nhưng kỳ thực bên trong lại đang đua nhau giành lấy từng tấc xúng xính mỗi khi gặp mặt.

Tại sao người ta cần xúng xính?

Điều này cũng dễ hiểu thôi, từ một quốc gia nghèo khó, sau vài chục năm Việt Nam đã cố gắng vươn lên xoá đói nghèo và trở thành quốc gia có thu nhập trung bình khá. Nhưng cái gốc của những thế hệ đang trỗi dậy dòng nouveau rich đều đến từ quá khứ nghèo khó, ăn không no lo không tới. GIờ, nhờ cỡi sóng có tiền, họ thoát ra khỏi sự chật vật đời thường. Tuy nhiên, sự ám ảnh của cái nghèo nó vẫn cứ bám lấy họ, trở thành một phần trong cốt cách và cách sống của họ, trong cách suy nghĩ và ứng xử của họ. Quá khứ nó không thể biến mất, nó cứ đeo bám lấy bạn và mãi lãi là một phần trong con người bạn. Và thật ra, điều đó chẳng có gì quan trọng. Bản thân mỗi người đâu phải được định nghĩa bằng quá khứ đã trải qua hay hiện thực bạn đang thuộc về. Cách bạn sống, đối đãi, hành xử, lựa chọn trong đời mới thể hiện thật sự con người mình, hoàn toàn không phải là những thứ vật chất bề ngoài như người ta tưởng.

Thế nhưng, vì mang vác quá khứ đó, và sợ hãi nó có thể làm cho mình kém sang trọng, con người có khuynh hướng đắp vật chất lên, trưng ra, khoe khoang để giấu đi sự tự ti và sợ hãi của chính mình. Mình phải hơn họ, họ phải idol mình để mặc cảm tự ti giảm xuống, để mình cảm thấy có giá hơn. Và cứ thế, người ta rủ nhau xúng xính. Mà khi cả đám xúng xính, thì sẽ có dè bỉu, khẩu nghiệp, chê bai, dìm hàng, vv để mọi sự chú ý và lời khen ngợi nó thuộc về mình. Sự ghen tỵ, tranh đua, giành nhau từng li xúng xính cũng vì thế mà trở nên ngày càng áp lực. Nhìn kỹ, cái gốc của chuyện này vẫn nằm ở sự tự ti. Thành ra, hiểu vậy thì quay về chữa bệnh tâm lý cho mình, thay vì ùa ra xúng xính.

Xúng xính có mang lại hạnh phúc?

Chỉ có người trong cuộc mới hiểu người trong kẹt. Họ có vui vẻ, hạnh phúc gì không chắc chỉ có họ hiểu. Có điều, đứng từ khía cạnh tâm lý thì, sự cạnh tranh không ngừng hàng ngày hàng giờ thì chỉ có stress thôi chớ vui vẻ kiểu gì. Suốt ngày cứ phải dòm ngó xem người ta sao, có nổi hơn mình không, có nhìn mình không, có ghen tỵ với mình không, có khẩu nghiệp này nọ mình không. Toàn ba thứ tiêu cực trong cả suy nghĩ và hành xử hàng ngày thì lấy đâu ra thời gian để vui. Cả đám khoe mẽ, cả đám cố giành lấy vài gam chú ý thì chỉ có thất vọng khi sự chú ý thuộc về người khác, buồn bã khi khoe không lại, chán chường khi thua cuộc, áp lực khi đồ đắp lên người không nhiều bằng, không đắt đỏ bằng nhà người ta…. Vậy, thì hạnh phúc sao nổi?

Câu hỏi là, chi cho mệt vậy? Mình có của có tiền thì mình vui là được rồi, hà cớ gì cứ phải mang ra so kè với thiên hạ? Mình sống sung sướng, đầy đủ, thoải mái thì mình cứ lo mà hưởng, đem ra tranh giành trên dưới với thiên hạ làm gì? Đu theo tranh đua đã mệt, lại còn rước cái không vui vào người, là tự mình làm khổ mình, sướng không chịu muốn vật vã chơi hay sao? Nhìn họ xúng xính, thấy tội nghiệp quá đi vì người ta cực kỳ áp lực. Đó là áp lực còn ít khi họ thật sự có. Rất nhiều khi, người ta xúng xính vì không có, chỉ fake bề ngoài để bằng chị bằng em. Vậy, thì áp lực còn ghê nữa. Sống gì mà mệt quá. Rồi khi nào đu theo hết nổi hay ngộ ra điều đó thật vô nghĩa thì người ta mới có thể thoát khỏi cơn xúng xính ma mỵ kia mà trở về với cuộc sống hạnh phúc đời thường vốn rất giản đơn.

Không xúng xính có được không?

Ai nói xúng xính thì impress - tạo ấn tượng đâu? Người có nhiều, có đủ, giàu và sang từ trong cốt cách nhìn sự xúng xính thì ngán ngẩm và coi thường, không bao giờ muốn liên quan. Còn những ai không quan tâm tới sự xúng xính thì cho qua, không để ý, không quan tâm, xem như trò đùa kếch cỡm của trần gian. Chỉ có người xúng xính quan tâm tới kẻ xúng xính, vì cả đám chí có một mối quan tâm, xúng xính. Thành ra, cuối cùng thì trận xúng xính này là quân ta đánh quân mình, quẩn quanh xào xáo lẫn nhau, kéo nhau xuống vũng lầy cảm xúc cho hả dạ. Rồi thì, cả đám cũng xà quần trong đó thôi chứ có ai thoát ra đâu, có ai vui vẻ gì đâu, có ai hơn thua gì ai được đâu. Vậy, thì xúng xính để làm gì?

Nói vậy thì đủ hiểu, xúng xính hay không là lựa chọn của mỗi người. Rảnh quá, thích drama thì join cộng đồng xúng xính. Còn những người không quan tâm thì người ta bận vui vẻ và hạnh phúc, bận phát triển bản thân và khám phá những điều kỳ diệu mới của thế giới này, thời gian đâu mà xúng xính. Là lựa chọn của mỗi cá nhân thôi, và là định nghĩa hạnh phúc và hành trình giá trị của mỗi người. You are what you think - Bạn tư duy sao thì bạn thành người như thế thôi. Lựa chọn là ở bạn, hạnh phúc hay không là do bạn. Cho nên, ai xúng xính kệ ai, ai không xúng xính cũng chuyện người ta. Khi hiểu ra gốc rễ của mọi vấn đề, ta sẽ bình an với lựa chọn của chính mình, và bỏ qua mọi sự lu xu bu đang diễn ra ở ngoài kia để tập trung vào những điều cốt lõi….