LEISURE GUILT – CẢM GIÁC TỘI LỖI KHI NGHỈ NGƠI

Sáng thứ bảy. Bạn ngồi xuống với một ly cà phê, nhưng thay vì tận hưởng, trong đầu lập tức hiện lên danh sách những việc chưa làm. Xem hết một tập phim, cảm giác sao áy náy. Nằm nghỉ 20 phút, nhưng phần lớn thời gian lại để nghĩ xem lẽ ra mình nên sử dụng thời gian đó để làm gì. Đi chơi với gia đình, thân ở đó nhưng đầu óc vẫn mắc kẹt trong nội dung email chưa trả lời. Bạn đang nghỉ nhưng không thật sự nghỉ.

Trạng thái này có một cái tên: leisure guilt – cảm giác tội lỗi khi nghỉ ngơi.

Một nghiên cứu công bố trên Personality and Social Psychology Bulletin đã xây dựng thang đo cảm giác này trên khoảng 1.000 người, sau đó theo dõi 300 người trưởng thành bằng cách hỏi họ sáu lần mỗi ngày trong một tuần. Cách làm này giúp các nhà nghiên cứu ghi nhận cảm giác của người tham gia ngay tại thời điểm họ đang trải qua nó. Kết quả cho thấy khoảng 14% thời gian rảnh được dành cho việc lo lắng về năng suất làm việc thay vì thực sự nghỉ ngơi.Cứ khoảng bảy khoảnh khắc thảnh thơi sẽ có một khoảnh khắc đi kèm cảm giác: “Mình đang phun phí thời gian.”

Người có leisure guilt cao không chỉ ít tận hưởng thời gian rảnh hơn. Họ còn có xu hướng cảm thấy mình có quá nhiều thời gian rảnh, đồng thời cảm thấy căng thẳng và lo âu hơn. 

Cảm giác có lỗi không khiến bạn làm việc hiệu quả hơn. Nó chỉ khiến thời gian nghỉ mất đi một phần tác dụng.

Nghiên cứu cũng cho thấy cảm giác này xuất hiện rõ hơn ở một số nhóm, trong đó phụ nữ nhiều hơn nam giới, người trẻ nhiều hơn người lớn tuổi và người có thu nhập thấp nhiều hơn người có thu nhập cao. Có thể vấn đề nằm ở một niềm tin mà chúng ta đã quen đến mức không còn đặt câu hỏi: nghỉ ngơi là thứ phải “xứng đáng” mới được hưởng. Việc chưa xong thì chưa được nghỉ. Danh sách còn dài thì chưa được nghỉ. Hôm nay chưa đủ năng suất thì càng không được nghỉ. Nhưng danh sách việc cần làm thì gần như không bao giờ hết. Nếu cứ chờ đến lúc mọi thứ hoàn thành mới cho phép mình nghỉ, có lẽ sẽ chẳng bao giờ có một thời điểm thật sự được gọi là “được phép nghỉ”.

Điều cần thay đổi không phải là nghỉ nhiều hơn mà là nghỉ cho trọn vẹn. Một buổi sáng. Hai tiếng. Một bữa ăn. Một tập phim. Trong khoảng thời gian đó, không mở danh sách việc ra kiểm tra. Không tính xem mình lẽ ra có thể làm thêm gì. Không mặc cả với bản thân chỉ nghỉ thêm năm phút. Nghỉ mà não vẫn canh chừng công việc thì chưa thật sự nghỉ. Nghỉ mà vẫn mặc cả với chính mình cũng chưa thật sự nghỉ. Nghỉ mà vẫn thấy có lỗi thì càng khó có cảm giác được hồi phục.

Hôm nay là thứ bảy. Có khi cũng nên buông hết xuống một lần và nghỉ cho trọn vẹn….