Nếu cảm thấy mình loay hoay trong năm qua, có lẽ bạn cần dành vài ngày cuối năm để reset lại tư duy và cách tiếp cận của bản thân. Ai cũng có lúc loay hoay. Ai cũng có khi mắc kẹt trong chính cái bẫy tư duy mà ta tự đặt ra. Ai rồi cũng có lần đóng khung giới hạn trong cái hộp xinh xinh để gởi tặng cho bản thân mình. Nếu năm vừa qua là như thế, phải chăng ta có thể làm gì đó để giải thoát chính ta trong năm tiếp theo? Các bạn thử suy nghĩ những cách tiếp cận này nhé. 1. Adopt a growth mindset - Xây dựng tư duy mở: chuyện này tôi nhắc rất nhiều lần trong các status của mình. Và tôi thường không làm việc được với người suốt ngày chỉ biết nói ‘không được đâu chị ơi’. The key to success is how you approach obstacles - Chìa khoá thành công là cách bạn giải quyết trở lực. Nếu chỉ ngồi đó nghĩ ra 1001 lý do không cách nào làm được thì thôi cứ nhồi đó loay hoay, đừng trách sao mình bất lực, không thay đổi được tương lai hay vận mệnh cuộc đời mình. Còn nếu muốn thay đổi, đừng nói ‘Tôi không làm được. Đây không phải sở trường của tôi. Hãy thử hỏi ‘Mình có thể làm gì để phát triển khả năng này?’ Chỉ cần thay đổi cách tư duy theo hướng luôn tồn tại giải pháp và giải pháp bắt đầu từ chính ta chứ chẳng phải là ai khác, bạn rồi sẽ đổi đời. 2. Draw a mind map action plan - Vẽ sơ đồ tư duy kế hoạch hành động cho năm tiếp theo: năm nào vào mùa này tôi cũng đi xa, dành thời gian để đánh giá lại bản thân và chuẩn bị kế hoạch cho năm mới. Giờ viết cho các bạn, là lúc tôi ngồi ở Hyde Park, Sydney, vừa hoàn thành xong mind map 2018 cho bản thân mình. Mind map năm nay của tôi ở giữa là 2018, xung quanh vẽ các nền tảng khác nhau quan trọng với tôi trong cuộc sống. Có business, có cuộc sống gia đình, xã hội, sức khỏe, giải trí, và phát triển bản thân. Từ mỗi nền tảng, tôi vẽ những hành động cụ thể mình cần phải thực hiện trong năm 2018. Các bạn nên dành thời gian vẽ sơ đồ này cho bản thân. Không lên kế hoạch thì sẽ chẳng bao giờ làm được. 3. Follow up on your goals - Theo dõi mục tiêu của mình: tôi thích viết ra mục tiêu mình cần đạt được, và list những việc cần làm để đọc lại và theo dõi hàng ngày. Khi bạn kết nối thường xuyên với mục tiêu đã đặt ra, bạn sẽ biết cách theo dõi, thực hiện, và tránh cho mình sao lãng mà đi lệch hướng. 4. Focus on yourself - Tập trung vào bản thân: ngày nào mà bạn còn lo chuyện người khác, đố kỵ so sánh với người khác, đổ thừa cho người khác thì ngày đó bạn còn thật đáng thương và đau khổ. Khi ta bắt đầu hỏi mình bản thân cần làm gì, cần thay đổi gì, cần học hỏi gì để ảnh hưởng tương lai, khi bạn quay về tập trung vào những việc tôi có thể làm, đó là lúc hành trình cuộc sống của bạn trở nên tích cực. 5. Know your why - Biết rõ tại sao bạn làm việc bạn đang làm: khi ta làm mà chẳng hiểu tại sao, ta sẽ dễ dàng bỏ cuộc. Lấy ví dụ học tiếng Anh đi chẳng hạn. Nếu bạn muốn trở thành công dân toàn cầu, bạn cần giao tiếp tốt bằng tiếng Anh, nếu không thì bạn chẳng hiểu ai và chẳng ai hiểu bạn. Mà đã không hiểu thì dù bạn có tài năng hay khả năng dữ dội đến đâu, cũng đành thất chí ngồi nhà than thân trách phận. Khi có tầm nhìn lớn, làm việc nhỏ cũng trở nên đầy cảm hứng hơn. Còn vài ngày nữa là hết năm. Dành thời gian cho bản thân và chuẩn bị cho năm mới nhé.

Tôi chọn khách sạn Hilton Sydney để kể cho con gái mình nghe một câu chuyện…. Hồi đó, tôi liều mạng rời khỏi Việt Nam để hiểu cái người ta gọi là trời cao đất rộng. Chỉ đủ tiền trả một học kỳ tiền học phí tại một trường cao đẳng nghề và đâu đó 2 tháng tiền sinh hoạt phí, tôi lên đường. Bạn hỏi tôi có sợ không? Tôi cũng là con người mà, lại là phụ nữ. Sợ chết khiếp đi ấy chứ. Nhưng chẳng lẽ ngồi nhà lo sợ mãi? Thôi cứ dấn thân. Khi ta gặp trường hợp nào đó mà rủi ro quá lớn, nỗi sợ hãi quá to, câu hỏi ta nên đặt ra cho mình là “What’s the worst case scenario? Trường hợp xấu nhất có thể xảy ra là gì?” Và trường hợp xấu nhất với tôi là hết 2 tháng mà không xoay sở được thì bất quá trở lại Việt Nam. Có thất bại khi trở về nhưng cũng được một bài học lớn. Nhưng tôi ra đi không phải để thất bại trở về! Tôi chọn ngã rẽ đầu tiên là trường cao đẳng quản trị khách sạn William Blue, vì chưa đủ tiền để học đại học. Và vì học trường nghề thì dĩ nhiên sẽ dễ kiếm việc làm thêm. Sau 1 tháng xông pha, tôi nhận job đầu tiên cho một công ty chuyên cung cấp dịch vụ dọn phòng (house-keeping) cho các khách sạn ở Sydney. Và ngày đầu tiên đi làm, Hilton Sydney. Mùa đó là mùa lễ hội Mardi Gras – lễ hội dành cho giới LGBT, và Sydney khách sạn nào cũng kín phòng. Họ party. Họ quăng đồ vật vã khắp phòng. Nhiệm vụ của tôi là dọn phòng như một người vô hình. Trong mắt người đi thuê khách sạn, tôi không tồn tại. Và 16 cái phòng trong vòng 8 tiếng, lần đầu tiên trong đời tôi tự hỏi mình “Is it worth it? Có đáng như vậy hay không?” Tận nhân lực, tri thiên mệnh. Tôi nghĩ thế. Kẻ thất bại là kẻ bỏ cuộc. Còn khi ta đã dấn thân, cứ phải làm tốt nhất, xuất sắc nhất, tận tâm tận lực nhất, dù đó chỉ là chuyện dọn phòng! Cứ thế tôi bước qua 6 tháng đầu tiên đời sinh viên tại Sydney, và tôi tồn tại. 6 tháng dọn phòng cuối cùng không chỉ là chuyện kiếm tiền. Nó dạy tôi tính kiên nhẫn, tính khiêm tốn, cách sắp xếp công việc khoa học nhất và chẳng thừa một giây vì bạn chỉ được cho đúng từng ấy thời gian. Nó dạy tôi cách quản trị tổng thể nhưng cực kỳ chi tiết. Không chi tiết sao được? Supervisor đi kiểm tra mà chỉ cần một chút đâu đó dưới góc bàn không lau sạch, bạn cũng bị khiển trách. Tất cả những kỷ luật này, sau này giúp tôi rất nhiều trong thời gian tham gia vào việc quản lý các công ty F&B, dịch vụ trong ngành nhượng quyền. Bạn thấy đó, trong những công việc dù là thấp kém nhất, vô hình nhất, ta cũng học. Tôi trở lại để nói với con gái mình rằng, làm người phải biết tự thân vận động, đừng trông chờ vào ai khác. Con đường là ở trong ý chí của ta. Và một người dọn phòng của gần 20 năm trước, nay là khách tại nơi này. “Con nhìn những người dọn phòng đi. Hãy mỉm cười và trân trọng họ. Vì trong số đó, có những người sẽ quay về như mẹ con chúng ta của hôm nay.”

Trong số những người mà tôi hướng dẫn trong khoá Train-the-trainer (đào tạo nhà huấn luyện) tại Kuala Lumpur, Ahmad và Mohamed là hai bạn tích cực tham gia, áp dụng tốt nhất trong chuyến field trip coaching (hướng dẫn thực tế) đi thăm đối tác nhận quyền. Tôi nói với Fauzi, sếp của hai bạn, chú ý hai bạn này nhé. Họ là những manager có năng lực cho đội ngũ tương lai đấy. Hai tháng sau, tôi quay lại thăm thị trường. Và nghe team thông báo hai bạn đã bị đuổi việc. “Đuổi việc là sao?”, tôi hoang mang. Đây là 2 người tôi kỳ vọng nhất cơ mà! Team chia sẻ họ bị đúng sếp Fauzi đuổi việc, vì bị bắt lén lút hút thuốc trong tháng Ramadan (tháng fasting – nhịn ăn của đạo Hồi). Tôi bước vào phòng Fauzi, “Ủa sao anh đuổi việc Mohamed và Ahmad?” “Tháng Ramadan là tháng người theo đạo nhịn hết tất cả cả ngày để giữ mình cho thánh, và để hiểu và thông cảm hơn với những người không được đầy đủ như mình. Fasting là một trong 5 nền tảng cơ bản của đạo Hồi. Hoặc là bạn theo đạo và giữ gìn 5 nền tảng này, hoặc là bạn đừng theo đạo. Phi nghĩ xem, họ lén lút đi hút thuốc như thế thì theo đạo làm gì? If they can cheat God - Nếu thánh thần mà họ cũng ăn gian được, thì ai mà họ chẳng dám ăn gian?” Lúc bước vào tôi định ra tay xin xỏ cho họ vì tôi nghĩ họ có tài năng, và vì tôi cũng tiếc thời gian và công sức đã bỏ ra để đào tạo các bạn. “Tôi biết Phi rất tiếc họ. Tôi cũng tiếc vì họ là 2 người đắc lực của tôi trong team vận hành. Nhưng tôi không thể compromise – thoả hiệp với những nguyên tắc nền tảng về giá trị sống của một con người. Một khi bạn thoả hiệp, bạn cũng dần dần trôi đi xa hơn giá trị cốt lõi của mình. Rồi một ngày nào đó, bạn sẽ chẳng còn giá trị.” Thôi không xin nữa. Fauzi nói đúng. Và bản thân tôi cũng hết sức quyết liệt về việc giữ gìn giá trị sống của một con người. Bạn phụ trách dự án của tôi có lần hỏi, “Sao chị từ chối dự án đó? Em thấy dự án của họ đúng hệt với tiêu chí của chị mà? Và người chủ doanh nghiệp đó tính tình có vẻ cũng được mà?” “Ừ chị hiểu. Chỉ có 1 điều, chị nhận thấy bạn ấy thoả hiệp với giá trị sống của mình. Chuyện rất nhỏ, nhưng làm chị quyết định không làm việc với bạn. Số là chị đọc vài lần các status của bạn ấy trên facebook, copy nguyên si từ nhà chị, nhưng cứ lơ như là của chính mình viết ấy. Nếu chuyện nhỏ như thế mà ta còn ăn gian được, sao làm chuyện lớn em?” Bản chất con người vốn tham lam. Trong lục dục có pháp dục – ham muốn ý nghĩ được thoả mãn, và vì nó, người ta sẵn sàng thoả hiệp. Một khi đã compromise, bạn sẽ đi xa dần, xa dần, và ngày nào đó bạn không còn giá trị mà mình hằng gìn giữ nữa. Có khi, chính bạn cũng không nhận ra mình đã trượt quá xa. Có khi, bạn tưởng và nói về giá trị đó, nhưng thật ra hành vi của bạn chẳng match – đi đôi với điều bạn nói chút nào. Khi ấy, ta trở thành kẻ đạo đức giả. Ta có thoả hiệp chăng trong năm 2017? Ta còn chăng hay đã trôi quá xa gía trị cốt lõi của bản thân mình?

Cho các bạn quan tâm đến các nền tảng học miễn phí MOOC trên mạng. Hiện nay đã có hơn 8 ngàn khoá học đăng tải từ 750 trường đại học. Thiệt tình mà nói, chỉ cần biết tiếng Anh thì cả trời tri thức đã gói hết vào đây cho ta, và hoàn toàn miễn phí. Chỉ có kẻ không chịu học chứ làm gì có chuyện không có điều kiện. Để giúp các bạn tìm khoá học dễ dàng hơn, đây là top 50 khoá học do người học bình chọn từ trước đến nay, và tổng hợp đến hết năm 2017 nhé. Tôi không dịch tiếng Việt tên các khoá học vì nghĩ rằng nếu đã không biết tiếng Anh thì đọc chi cho mệt, cũng chẳng đăng ký học được. - Ngành công nghệ (Technology): 21 khoá 1. An Introduction to Interactive Programming in Python (Part 1) – Rice University via Coursera 2. Coding in your Classroom, Now! – University of Urbino via EMMA 3. Introduction to Programming for Musicians and Digital Artists – California Institute of Arts via Kadenze 4. Introduction to Programming with MATLAB – Vanderbilt University via Coursera 5. Programming for Everybody (Getting Started with Python) – University of Michigan via Coursera 6. Machine Learning – Stanford University via Coursera 7. Learn to Program: The Fundamentals – University of Toronto via Coursera 8. Creative Applications of Deep Learning with Tensorflow – via Kadenze 9. Build a Modern Computer from First Principles: From Nand to Tetris (Project-centered course) – Hebrew University of Jerusalem via Coursera 10. Programming Language, Part A – University of Washington via Coursera 11. The Alnalytics Edge – Massachusettes Institute of Technology via edX 12. Algorithms: Design and Alalytics, Part 1 – Stanford University via Coursera 13. Artificial Intelligence – University of California, Berkeley via edX 14. Functional Programming Principles in Scala – Ecole Polytechnique Federale de Lausanne via Coursera 15. Introduction to Computer Science – Havard University via edX 16. Cryptography I – Stanford University via Coursera 17. Artificial Intelligence for Robotics – Stanford University via Udacity 18. Algorithms, Part I – Princeton University via Coursera 19. Intro to Computer Science – University of Virginia via Udacity 20. Introduction to Computer Science and Programming Using Python – Massachusettes Institute of Technology via edX 21. Circuits and Electronics 1: Basic Circuit Analysis – Massachusettes Institute of Technology via edX - Ngành khoa học (Science): 15 khoá 1. Mountains 101 – University of Alberta via Coursera 2. What Is a Mind? – University of Cape Town via FutureLearn 3. Introduction to Dynamical Systems and Chaos – Sata Fe Institute via Complexity Explorer 4. Introduction to Complexity – Sata Fe Institute via Complexity Explorer 5. Understanding Dementia – University of Tasmania 6. Medical Neuroscience – Duke University via Coursera 7. The Science of the Solar System – California Institute of Technology via Coursera 8. Understanding Clinical Research: Behind the Statistics – University of Cape Town via Coursera 9. Extinctions: Past and Present – University if Cape Town via FutureLearn 10. Model Thinking – University of Michigan via Coursera 11. Introduction to Engineering Mechanics – Georgia Institute of Technology via Coursera 12. The Science of Everyday Thinking – University of Alberta via Coursera 13. Dino 101: Dinosaur Paleobiology – University of Alberta via Coursera 14. Introduction to Biology – The Secret of Life – Massachusettes Institute of Technology via edX 15. Calculus One – Ohio State University via Coursera - Ngành quản trị kinh doanh (Business): 6 khoá 1. Learning How to Learn: Powerful mental tools to help you master tough subjects – University of California, San Diego via Coursera 2. Aprender – Uniersidad Nacional Autonoma de Mexico via Coursera 3. Mindshift: Break Trhough Obstacles to Learning and Discover Your Hidden Potential – McMaster University via Coursera 4. Decision Making in a Complex and Uncertain World – University of Groningen via FutureLearn 5. Marketing in a Digital World – University of Illinois at Urbana-Champaign via Coursera 6. Preparing to Manage Human Resources – University of Minnesota via Coursera - Ngành nhân văn (Humanities): 8 khoá 1. Modern and Contemporary American Poetry – University of Pennsylvania via Coursera 2. A Life of Happiness and Fulfillment – Indian School of Business via Coursera 3. Justice – Havard University via edX 4. The Bible’s Prehistory, Purpose, and Political Future – Emory University via Cousera 5. Introduction to Dutch – University of Groningen via FutureLearn 6. Tsinghua Chinese: Start Talking with 1.3 Billion People – Tsinghua University via edX 7. Moralities of Everyday Life – Yale University via Coursera 8. Mindfulness for Wellbeing and Peak Performance – Monash University via FutureLearn

Mọi người nói rất nhiều về đam mê, và khuyên bạn hãy đi tìm đam mê đó của mình. Nhưng làm gì với đam mê đó để nó có thể nuôi sống bạn thì còn cả một hành trình dài và gập ghềnh phía trước. Có người vì không biết làm sao để sống sót qua cuộc hành trình nên bỏ cuộc. Có người vì chưa chuẩn bị cho hành trình nên bỏ cuộc. Cũng có người mơ mộng hão huyền quá nên thất bại và bỏ cuộc. Tôi cũng là một kẻ mơ mộng. Và tôi thà thành công khi thực hiện công việc mình đam mê hơn là thành công với thứ mà mình ghét cay ghét đắng. Nhưng những kẻ mơ mộng hỡi, ta cần phải có sự chuẩn bị để nuôi nấng và bảo bọc đam mê của mình. Chia sẻ với các bạn một số điều cần lưu ý cho năm 2018 nhé. 1. It takes more than just passion – Cần nhiều điều kiện hơn, không chỉ có đam mê: có đam mê thì tốt rồi, vì đó là đòn bẩy để đưa bạn qua mọi khó khăn, gian nan sắp tới. Nhưng đam mê không thì không đủ. Vì bạn còn phải sống và làm việc quần quật để nuôi sống bản thân và cả đam mê. Bạn có sẵn sàng work hard – làm hết sức không? Ở đây không có chuyện thần tiên nhe. Đừng mơ mộng là ta bay bay giữa bầu trời với đam mê của mình. Thực tế là ta phải lao vào cái hố sâu, làm ngày làm đêm không nghỉ, làm đến nỗi muốn kiệt sức và bỏ cuộc ấy. Hỏi bản thân xem bạn có sẵn sàng? Và không làm thì thôi. Nếu đã làm thì làm cho xuất sắc, làm giỏi đến nỗi ai cũng phải kinh ngạc, ghi nhận. Và ngoài chuyên môn còn biết làm nhiều chuyện nhỏ nhặt, chán ngắt khác cần thiết cho công việc của mình như hành chính giấy tờ chẳng hạn. Sao? Nghe xong bỏ chạy hay là nuôi dưỡng đam mê? 2. How can I make something better? Ta làm gì để một việc nào đó tốt hơn lên? Đã đam mê thì phải biết nghiên cứu, tìm tòi, thử nghiệm không ngừng để giải quyết một vấn đề, làm cho một thứ gì đó trong ngành mà bạn đang theo đuổi tốt hơn lên. Và đó có phải là cách để bạn tự do sáng tạo, tự do thể hiện đam mê của mình? Nếu bạn đam mê nấu ăn chẳng hạn, bạn sẽ làm gì để nhà hàng của mình đặc biệt hơn, hay hơn, ngon hơn những nhà hàng khác? Đó chính là tìm ra điểm khác biệt cơ bản cho business của bạn. Không có nó, và nếu ta chỉ làm cũng xoàng xoàng như người khác, thì chả bao giờ sống được lâu dài. Nói gì mà nuôi dưỡng đam mê. 3. Brainstorm options to monetize your passion – Suy nghĩ nhiều cách để có thể kiếm tiền từ đam mê của mình: xung quanh ngành mà bạn đam mê, có rất rất nhiều việc bạn có thể đóng góp vào ngành đó. Bạn thử bắt đầu làm bản đồ mind map và tìm ra một option nào đó liên quan xem nhé. Đây là vài câu hỏi để giúp bạn suy nghĩ: - Tôi có nên bán sản phẩm gì đó liên quan trong một cửa hàng do tôi tự mở ra? - Tôi có nên bắt đầu viết blog, làm kênh youtube, viết sách, làm phim gì đó để chia sẻ về đề tài mà tôi đam mê? - Tôi có nên làm tư vấn về ngành mà tôi đam mê? - Tôi có nên đầu tư vào một ý tưởng hay mô hình kinh doanh gì đó trong ngành mà tôi đam mê? - Tôi có nên sáng tạo bằng công nghệ để giúp cho người trong ngành mà tôi đam mê làm việc dễ dàng hơn, hiệu quả hơn, tiết kiệm hơn…? - Tôi có nên làm gì đó để recycle được hay sửa và giữ được sản phẩm cũ cho người sử dụng trong ngành mà tôi đam mê? 4. Don’t be a perfectionist – Đừng chờ sự hoàn hảo rồi mới bắt đầu: không có ai trên thế giới này mà hoàn hảo tất cả mọi kiến thức và kỹ năng trong ngành của họ cả. Họ chỉ giỏi, và học hỏi mỗi ngày để giỏi hơn thôi. Do đó, bạn cũng chẳng cần phải quá lo lắng khi bản thân chưa 100%. Cứ bắt tay vào làm và thử, nhưng phải biết hoàn thiện bản thân mỗi ngày bằng cách dành thời gian tự học. 5. Get outside of your comfort zone – Vượt ra khỏi vòng an toàn: nếu muốn khởi nghiệp với ngành mà mình đam mê, bạn cần phải bước ra khỏi vòng an toàn. Có người cả đời sẽ chẳng bao giờ khởi nghiệp được. Có người sợ hãi không dám bước ra. Có người lúc này lúc khác. Tất cả qui về một chữ sợ. Sợ mất đi những gì mình đang có. Nếu không bước ra, không bắt đầu, không mất vài thứ mình đang có thì làm sao ta có được những điều mà ta mơ ước? Cái gì cũng muốn giữ mà vẫn muốn có thêm cái mới. Đó là chuyện viễn vông. 6. Have a lot of fun – Phải vui mới được: bạn cộng tác dự án của tôi hay nhắc nhở mỗi khi tôi di công tác “Chị giữ gìn sức khoẻ và đừng làm việc nhiều quá nhé.” Tôi trả lời chị đâu có làm việc gì em. “I am just having a lot of fun, and pick up some business along the way – Chị chỉ ham chơi, ham vui, rồi trên hành trình đó làm thêm việc kinh doanh nữa.” Làm mà không vui thì chi bằng bạn đang giết dần giết mòn đam mê của mình? Rồi một ngày nào đó, bạn quên luôn cả lý do tại sao mình bắt đầu. Bạn chỉ muốn mọi thứ kết thúc. Và đó là bản án tử hình cho đam mê của chính ta. 7. Master your skills – Hoàn thiện kỹ năng: làm gì thì làm, đừng ngạo mạn. Bạn có giỏi thì cũng chẳng bao giờ giỏi nhất. Và nếu muốn tiếp tục phát triển và cạnh tranh được với đời thì lúc nào cũng phải dành thời gian học để hoàn thiện kỹ năng của bản thân. Nếu không, một ngày nào đó bạn sẽ lạc hậu. Một ngày nào đó người khác sẽ vượt qua bạn. Còn bạn, và đam mê của mình, sẽ chỉ biết ngồi đó thất chí mà thôi. 8. Overcome obstacles – Vượt qua thử thách: thử thách được sinh ra là để test bạn mà thôi, xem bạn có đủ can đảm, đủ niềm tin, đủ quyết tâm để thực hiện đam mê của mình. Mới thấy khó đã bỏ chạy là chicken nhe. Nhát như vậy thì đừng bao giờ nói chuyện đam mê. “Tôi không thất bại. Tôi chỉ tìm ra 1001 cách khác để thực hiện ý tưởng của mình.” Nhớ câu này không? Đó mới gọi là đam mê nhé. Không thì bỏ chạy từ đầu đi. Đừng thuyết giảng về đam mê của mình rồi chicken out – bỏ chạy giữa chừng nhe. Ngày cuối năm, tôi mong các bạn sẽ dành thời gian suy nghĩ về đam mê và hành trình của cá nhân mình. Tôi nghĩ rằng chỉ khi mỗi cá nhân theo đuổi đúng con đường mà mình hằng mơ ước, bạn mới có thể vui vẻ và hạnh phúc. Có bạn hỏi tôi, chị ơi mình làm cái dự án này rồi nữa chừng lỡ có gì đó xảy ra ngoài ý muốn và mình thất bại thì sao. Tôi cười, chưa làm em đã sợ thất bại thì em đã thất bại ngay lúc này rồi, hỏi câu đó làm gì. Còn chuyện ta đã dấn thân mà vì tác động gì đó bên ngoài khiến ta không thành công, ta cũng đã học được một bài học lớn để quay về nghiên cứu, rút kinh nghiệm, tìm cách tốt hơn, và tiếp tục làm cho đến khi thành công vậy.

Cuối năm, tôi chia sẻ với team của mình, mong các bạn focus – tập trung trong năm mới. Bạn có bao giờ thấy mình làm cật lực, kiệt sức, bị overload – quá tải vì cùng một lúc phải giải quyết quá nhiều việc, thực hiện quá nhiều chương trình, nhưng một năm qua, nhìn lại, chẳng thấy có thành tựu gì cho đáng? Ôi cái cảm giác đó thật là tệ. Cảm giác mình bị đánh lừa, vì đã dốc hết sức lực, nghĩ là mình tạo ra những ảnh hưởng – impact cực lớn, nhưng khi ai đó hỏi bạn đã làm được. gì trong một năm qua, bạn nghĩ mãi, nghĩ mãi mà chẳng có gì để kể. Biết tại sao không? Vì tất cả những gì bạn đã làm, không đóng góp cho một mục đích hay mục tiêu chung nào. Chúng là những việc không kết nối với nhau, không được phân công trách nhiệm cụ thể. Cứ lơ ngơ, lơ ngơ như thế, chúng lang thang tản về mọi phía, tiêu tốn và quăng quật năng lượng của bạn đi tứ bề. Vì bạn chưa bao giờ yêu cầu chúng phải tập trung để đóng góp cho một mục tiêu chung. Trong công việc cũng như trong cuộc sống, tôi luôn vẽ rất rõ mục tiêu của mình, trong dài hạn và ngắn hạn. Để đạt được mục tiêu dài hạn, ví dụ cho 3 hay 5 năm, tôi chia nhỏ thành những milestones – cột mốc quan trọng cần đạt được hàng năm, hàng tháng, hàng tuần, hàng ngày. Rồi cứ thế focus mà làm, dồn hết sức lực, brain power – đầu óc, năng lượng vào đó mà làm. With focus comes clarity. With clarity comes passion, performance, and achievement. (Tập trung giúp ta hiểu đúng và hiểu rõ việc cần làm. Có hiểu rõ tại sao mình làm việc mình đang làm mới giữ được đam mê, làm việc có hiệu quả, và tạo ra thành tựu). Ví dụ nhé. Một trong những mục tiêu của tôi là trong vòng 3 năm dẫn dắt được ít nhất 5 thương hiệu Việt ra thế giới. 2017 – năm đầu tiên: chủ đề của tôi là kết nối. Và vì vậy, tôi đã vắt kiệt sức của mình chỉ để kết nối, chia sẻ với cộng đồng startup và doanh nghiệp Việt Nam. 2018 – năm thứ 2: chủ đề của tôi là hành động. Đây là năm tôi chọn và chỉ tập trung sát cánh xây dựng thương hiệu và mô hình cho 5 doanh nghiệp mà tôi đã tìm kiếm và chọn lựa, chuẩn bị nền tảng cho họ để bước ra thế giới. 2019 – năm thứ 3: chủ đề của tôi là cất cánh. Đây là năm đưa họ ra đường băng, giúp họ cất cánh bay xa. Còn tôi sẽ luôn ở đó, quan sát, xuất hiện khi cần, và vỗ tay khi họ đạt được mục tiêu. Và tôi đang làm như thế. Và tôi sẽ tập trung như thế. Không focus thì sẽ chẳng đạt được mục tiêu mà mình mong muốn. Focus should be your daily mantra – Tập trung là câu thần chú mà bạn nên đọc hàng ngày. Are you focused? Bạn có tập trung chưa? Are you going to stay focused in 2018 – Bạn sẽ tập trung trong năm 2018 này chứ?

Em nhắn ‘Em hỏi chị đừng cười em. Có thuốc nào chữa bệnh làm biếng không chị?’ Thế giới đã phát minh ra si rô gì để uống chưa không biết, còn tôi chỉ biết cách này, có điều nó cũng đòi hỏi bạn phải động đậy 1 phút chứ không ngồi im bất động như potato couch - củ khoai tây trên ghế sofa được. Người Nhật gọi phương pháp này là Kaizen - tạo ra những thay đổi nhỏ nhưng liên tục để ngày một tốt hơn. Mục tiêu lớn, hành trình dài có thể làm ta sợ hãi mà delay - trì hoãn hoài không chịu dấn thân. Nếu ta bắt đầu từ những bước rất nhỏ, có vẻ như chả mất tí công sức nào thì chắc sẽ dễ dàng hơn, qua được đoạn delay để bắt tay vào thực hiện. Bạn hãy chọn một việc nhỏ trong mớ hành trình mà mình muốn và thích làm, rồi ngày đầu chỉ làm trong 1 phút, 1 phút thôi cũng được nhe. Ngày thứ 2 tăng lên 2, 3 phút, ngày tiếp theo tăng lên 5 phút, 10 phút, 15 phút, 30 phút.... Cứ mỗi ngày tăng một chút cho đến khi bạn thành thói quen. Thế thôi! Còn nếu muốn si rô lười thì ra nhà thuốc hỏi nhe. Tôi chịu! Bệnh lười có khi là do bản thân sống không có mục tiêu, do không có phương hướng, do cuộc sống quá dễ dàng hay do bản thân quá được nuông chiều. Cho nên, người lười biếng sẽ chả bao giờ làm nên trò trống gì trong cuộc đời này. Nếu đó là cảm hứng của bạn thì thôi cứ vậy mà trôi, trôi đến răng long đầu bạc mà vẫn cứ là dây lục bình vắng hoa đi nhé.

Tại chương trình Startup Show 2017 là chuỗi các chương trình nằm trong nhiệm vụ “Hỗ trợ hoạt động và liên kết các tổ chức thúc đẩy kinh doanh khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo” thuộc Đề án Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2017 (Đề án 844) do Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên Khởi nghiệp – BSSC tổ chức, bà Nguyễn Phi Vân – Thành viên sáng lập và phát triển công ty Wold Franchise Associates khu vực Đông Nam Á, thành viên sáng lập và điều hành công ty Retail & Franchise Asia đã có những chia sẻ với Phóng viên. Bà đánh giá thế nào về thực trạng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hiện nay? Bà Nguyễn Phi Vân: Trong những năm qua, chúng ta thấy có rất nhiều bước tiến rõ rệt đặc biệt là việc các bạn trẻ và các Startup ở Việt Nam tham gia vào Đổi mới sáng tạo (ĐMST) và sử dụng công nghệ để xây dựng mô hình và giải pháp cho sản phẩm của mình. Những mô hình kinh doanh truyền thống đang mất dần đi trong các cuộc thi sáng tạo hiện nay, có những công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo, công nghệ 3D, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã được các Startup triển khai mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự phát triển này mới chỉ ở bước khởi đầu và chưa nhìn thấy ứng dụng mang tính cao hơn, sâu hơn. Chúng ta muốn có sự đột phá trong mô hình kinh doanh để hòa nhập với biển lớn cần ứng dụng nhiều công nghệ sâu và rộng hơn vào trong các giải pháp công nghệ của mình. Hi vọng trong những năm tới, chúng ta sẽ nhìn thấy sự hội nhập này của các Startup Việt Nam. Theo bà các startup Việt Nam cần điều gì nhất từ phía Nhà nước hỗ trợ cho hoạt động khởi nghiệp? Bà Nguyễn Phi Vân: Điều đầu tiên, Nhà nước cần tạo môi trường để các Startup tiếp cận với những công nghệ mới nhất, những chương trình giáo dục mang tính ĐMST tốt nhất trên thế giới để các bạn trẻ thay đổi tư duy của mình, để khi chúng ta bắt đầu Startup trong thế kỷ 21 này chúng ta cần mang tính hội nhập. Nếu giai đoạn đầu là giai đoạn khởi động các Startup thì giai đoạn sau các Startup cần hội nhập vào trong môi trường của thế giới. Điều đó sẽ giúp các bạn có tầm nhìn đối với thị trường thế giới. Bên cạnh đó, các Startup cần học hỏi những công nghệ mới nhất, những mô hình kinh doanh mới nhất, xây được quan hệ cho mình mang tính quốc tế chứ không chỉ dừng lại ở Việt Nam, sẽ mang lại sự đa dạng, kinh nghiệm và sự trải nghiệm nhiều hơn cho Startup Việt. Để cho các Startup Việt có thể thành công trên thị trường thế giới thì điều quan trọng là tư duy, tầm nhìn của các bạn về thị trường thế giới và sự hội nhập của các bạn vào trong kinh nghiệm, kiến thức của thế giới. Có ý kiến cho rằng, trong khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Nhà nước cần có sự đầu tư tập trung? Ý kiến của bà về vấn đề này? Bà Nguyễn Phi Vân: Trong giai đoạn đầu là giai đoạn mới khởi động cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam, Nhà nước cần hỗ trợ nhiều Startup ở Việt Nam tham gia vào Hệ sinh thái khởi nghiệp này, vượt qua nỗi sợ hãi để cùng đưa ra ý tưởng mới. Tuy nhiên, đến giai đoạn thứ sau Nhà nước cần tìm ra những “hạt giống” thực sự để cung cấp cho các bạn kiến thức, nền tảng, kỹ năng, tạo mối quan hệ với các nước để các bạn tham gia vào hoạt động khởi nghiệp thực sự được nâng tầm. Nếu chúng ta muốn có các Startup thành công thì chúng ta cần nâng tầm các Startup từ Việt Nam sang khu vực thế giới. Khi các Startup được nâng tầm thì sẽ nhìn thấy rõ các ý tưởng và những dự án mang tính tiềm năng, không chỉ dừng lại ở Việt Nam mà cần phải vươn ra thế giới. Ở giai đoạn này là giai đoạn chúng ta cần tập trung tìm kiếm những Startup mang tính tiềm năng cao. Startup đổi mới sáng tạo phải bắt nguồn từ “tư duy toàn cầu”? bà có thể chia sẻ rõ hơn về vấn đề này? Bà Nguyễn Phi Vân: “Tư duy toàn cầu” là khi Startup Việt chưa đi đâu hết đã nghĩ đến việc cần phải có mặt trên toàn thế giới, chúng ta là một công dân có thể hoạt động trên toàn thế giới, tham gia kinh doanh trên toàn thế giới, tham gia vào các đội ngũ Startup khắp nơi trên toàn thế giới. Với tư duy như vậy là các bạn, đặc biệt là các bạn đã thay đổi cho mình cách tiếp cận với thế giới. Khi các bạn thay đổi tư duy như vậy, thì bạn mới có thể nâng lên một tầm mới. Có thể có bạn chỉ đi làm thuê, nhưng đã làm thuê ở tầm thế giới thì các bạn đã làm Startup ở tầm thế giới rồi. Tôi không cho rằng việc các bạn đi nhiều nước là các bạn có tư duy thế giới, tôi cho rằng tư duy nằm ở chỗ kiến thức, kinh nghiệm và khả năng hội nhập với toàn cầu của một cá nhân. Bà có lời khuyên gì với các startup trẻ khi tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo? Bà Nguyễn Phi Vân: Trong thế kỷ này và những thế kỷ sau thì sự phát triển của công nghệ đang dần thu hẹp khoảng cách giữa quốc gia và quốc gia. Khi bắt đầu cạnh tranh kinh doanh là lúc các Startup bắt đầu cạnh tranh với những Startup trong khu vực và trên thế giới. Với sự chuyển động của thị trường như vậy nếu các Startup Việt không thay đổi tư duy này, không nghĩ đến thị trường là toàn cầu, thì có lẽ các bạn trẻ đã tự giới hạn sự thành công của mình trong tương lai. Các Startup Việt muốn thành công cần phải hội nhập vào tri thức và thị trường của thế giới, nếu chúng ta có một ý tưởng mới mà chúng ta chưa biết là với ý tưởng đó thì công nghệ mới nhất hiện nay trên thế giới là như thế nào, các Startup và doanh nghiệp trên thế giới hiện nay đang hoạt động với mức độ như thế nào, họ đã đi đến đâu, và đã vươn ra thị trường thế giới như thế nào. Nếu Startup không làm được những việc này tức là chúng ta đang quay ngược lại bánh xe lịch sử, làm lại những điều hết sức cơ bản mà thế giới đã đi qua và khả năng cạnh tranh của Startup Việt trên thị trường thế giới sẽ không được cao. Tôi hi vọng các bạn sẽ hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, tri thức toàn cầu. https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/startup-viet-muon-thanh-cong-thi-can-co-tu-duy-toan-cau-20171217064014498.htm?fbclid=iwar3ytq7c8lvzmkyxifcfacw1iafz8ckdbdhnq5r4teud81mowoo--yzcuoe

‘Nè chị mang dép này đi.’ Đôi dép nhựa ngà ngà. Nó bảo dép này mang đi đường ruộng thì ngon lắm. Ừa thì dù sao đôi giày Reebok cũng chịu không xiết thứ sình lầy kiểu này. Dép nhựa thì dép nhựa. Chơi luôn! ‘Không chỉ là dép nhựa. Là dép tổ ong mà chị.’ Và tôi đâu có ngờ mình có một trải nghiệm thật là ‘dép tổ ong’. Sáng hôm sau vội vã lên xe ra sân bay. Giày sình đất thôi mang dép tổ ong một bữa. Đôi này thì phải quần tracksuit, áo hoodie chớ mặc đồ nghiêm trọng ai coi. Có một ngày như thế. Nhìn vào gương thấy mình cũng khá ô sin. Quay sang đứa em đi cùng, ‘Mang dép tổ ong thấy cũng empowered - sức mạnh tăng lên gấp bội’. Nó cười, ‘Ừa chị cứ thử một lần xem.’ Đến sân bay, tôi bảo hai đứa vào quầy Sky Priority để check in vì nghĩ mình có thẻ vàng. Bạn check in hỏi chị có thẻ à. Tôi trả lời dạ có và đã báo khi book vé. Đó giờ check in chưa bao giờ bị hỏi. Cô vặn vẹo tới lui một hồi thì cũng check in. Hơi bối rối, không lẽ là đôi dép? Lên đến phòng chờ VIP, ‘Thẻ của Nguyễn Phi Vân là chị?’ Ở đây có 2 đứa thanh niên và mình thì chắc là thẻ của mình. Tôi gật đầu ‘Dạ phải’. ‘Chị chỉ được mời 1 người và có thể dùng điểm thanh toán cho một người.’ Tôi OK và ký form thanh toán điểm. ‘Giờ chị trả tiền cho 1 người đúng không?’ ‘Ủa là sao em? Chẳng phải chị vừa dùng điểm để thanh toán đó sao? Cô tiếp tân lên giọng, ‘Không. Đã nói rất rõ 1 người thanh toán điểm, 1 người trả tiền.’ Thái độ trịch thượng ra mặt. Chúng tôi trả tiền. Máu dồn lên mặt. ‘Thế gọi là dịch vụ, mà còn là dịch vụ VIP?’ ‘It’s OK’, tôi quay sang cô tiếp tân, ‘It’s not the end of the world - Có phải là thế giới sắp kết thúc đâu.’ Nhưng đối xử thế với dép tổ ong thì không phải chút nào. It’s just a change of packaging - Chỉ là thay đổi chút bao bì bên ngoài thôi mà ra nỗi. Vẫn là cái bệnh bề ngoài nó đeo bám dân tộc ta. Treo lên chút lụa là, kẻ cúi người thưa lớp lớp. Vịn chút bùn lầy, lê đôi dép tổ ong, kẻ kẻ giày xéo lòng tự trọng của một chút người. Thế đấy! You can change the packaging but you can never change a soul - Bạn có thể thay đổi chút bao bì nhưng chẳng thể nào thay đổi linh hồn cũ, nếu linh hồn ấy vốn chẳng biết yêu thương. Bạn có thể viết hàng trăm thứ slogan, quảng cáo rùm beng về tình yêu và sự chăm sóc tận tâm, nhưng tìm đâu chút ấm áp của vài nụ cười chân thật? Thế nên trước giờ tôi vẫn theo phương châm mốc meo nhưng xài tốt ‘Train for skills - Hire for attitude’ (Tuyển thái độ, huấn luyện kỹ năng). Ta chẳng bao giờ huấn luyện ai đó trở thành người biết chăm sóc, yêu thương, biết nhã nhặn hay sẵn lòng giúp đỡ. Huống chi là khả năng nhìn thấy một ai đó xuyên qua lớp dép tổ ong. Tất cả chỉ có thể đến thật tự nhiên, từ trái tim của một con người tử tế. How do you change a soul? Làm thế nào để thay đổi một linh hồn, khi linh hồn đã chết? If you want to change a soul, don’t just start by changing the packaging. Go deeper, and get real for God’s sake! - Còn nếu muốn thay đổi một linh hồn, đừng chỉ bắt đầu bằng cách thay đổi bề ngoài. Hãy chạm đến tầng cảm xúc sâu hơn. Làm ơn hãy là sự chân thành từ trái tim đến với trái tim. How do you change a soul?

Trong 10 kỹ năng thế kỷ 21 mà Diễn đàn kinh tế thế giới đã công bố, có một kỹ năng mà tôi viết đi viết lại hoài, vì thật sự là không thấy nhiều người Việt hay bạn trẻ biết cách rèn luyện. Emotional intelligence – trí tuệ cảm xúc. Đây là thứ đòi hỏi ta phải hiểu mình hiểu người, và biết cách để thể hiện cũng như xây dựng kết nối với người khác trong mọi hoàn cảnh. Các bạn nghĩ lại đi, những người bạn ngày xưa của mình trong trường học, nhiều người học rất giỏi, chuyên môn rất cao nhưng sao vẫn không vươn lên được trong cuộc sống? Vì 80% đóng góp vào thành công là nhờ kỹ năng xã hội mà. Hôm nay chia sẻ tiếp với các bạn 5 điều mà người có EQ rèn luyện để xem có cái nào các bạn cũng cần rèn luyện không nhé. 1. They recognize when they’re getting too comfortable – Biết khi nào ta rơi vào vùng an toàn: comfort zone – hay vùng an toàn là vũng lầy nguy hiểm nhất đấy. Cứ mỗi khi ta chả muốn cố gắng, chỉ muốn sao cho dễ nhất, khỏe nhất, khỏi phải suy nghĩ gì, ấy là khi ta trở nên cứng nhắc, không linh hoạt chút nào, chỉ làm những thứ mình đã biết. Viết lại câu này trong cuốn Daring Greatly – Thử thách lớn của Brene Brown “Our willingness to own and engage with our vulnerability determines the depth of our courage and the clarity of our purpose; the level to which we protect ourselves from being vulnerable is a measure of our fear and disconnection – Sự sẵn sàng chịu trách nhiệm và tương tác với chính yếu điểm, dễ bị tổn thương của bản thân quyết định mức độ can đảm và rõ ràng của một con người về mục đích cuộc đời của họ. Khi người ta cố bao bọc lấy điểm yếu, dấu đi điểm gây tổn thương của bản thân, ấy là thước đo nỗi sợ hãi và sự xa rời kết nối của một con người. 2. They acknowledge their negative emotions – Nhận biết cảm xúc tiêu cực của bản thân: họ nhận biết cảm xúc ở cả 2 chiến tuyến: excitement – hứng khởi và anxiety – lo lắng. Chả ai trên đời này mà không biết lo và không biết sợ. Làm người thì phải thế. Nhưng người rèn luyện EQ nhận biết và chấp nhận cảm xúc tiêu cực đó, rồi lèo lái bản thân để vượt qua. Bản thân mình còn không quản trị được về cảm xúc thì đòi hiểu ai, tương tác và xây dựng kết nối với ai? 3. They solicit and consider multiple perspectives – Họ lắng nghe và nhìn vấn đề ở nhiều phương diện: chuyện này thì quan trọng lắm. Ai, và dù giỏi kiểu gì, thì cũng có lúc bị chính những thành kiến của mình làm cho mờ mắt. Do đó, người có EQ luôn lắng nghe ý kiến người khác, nhìn vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, và có khi, đủ dũng cảm để làm theo ý kiến người khác dù ý kiến đó hoàn toàn trái ngược nhưng có lý. Cái này khó à nhe! Nhưng đầu có đủ lạnh để lắng nghe và dung nạp, tim có đủ ấm để mở lòng với ý kiến của người khác hay không? Điều đó cần cho sự thành công của bạn. 4. They read non-verbal cues – Họ đọc ngôn ngữ cơ thể: thật ra thì con người hay lắm, sao cũng nói được, sử dụng lời nói để cố gắng che đậy mọi động cơ, suy nghĩ, tình cảm thật của mình. Nghiên cứu cho thấy những gì con người diễn tả thì chỉ có 7% là từ lời nói còn 93% là từ ngôn ngữ hình thể. Cho nên, nếu chỉ nghe những gì họ nói, thì làm sao ta hiểu được 93% phần chìm của 1 tảng băng? Mà không hiểu thì làm sao tương tác? Cho nên, cứ phải chăm chú quan sát, đọc hiểu ngôn ngữ hình thể thì mới mong hiểu được ý của người khác. 5. They don’t react hastily to setbacks – Không phản ứng quá nhanh với những khó khăn trước mắt: chuyện gì rồi cũng có trục trặc, khó khăn, thử thách. Cuộc sống là như thế, và bạn phải làm quen với chuyện ấy đi, nhất là trong thế giới công nghệ mà mọi thứ trở nên quá nhanh quá nguy hiểm này. Gặp trục trặc là chuyện thường tình. Cứ bình tĩnh và tìm ra nguyên nhân gốc rễ để giải quyết. Có khi, trục trặc giúp ta nhìn lại, tìm hiểu rõ ràng hơn, tìm ra giải pháp tốt hơn. Đừng phản ứng quá nhanh và cố giải quyết quá gấp, làm thế chỉ tạo ra nhiều khó khăn hơn nữa cho team và cho bạn. Cứ bình tĩnh mà tìm giải pháp tối ưu nhé. Nói đi nói lại, ta cũng phải adapt – thích ứng với thế giới này, với cách vận hành của con người và xã hội xung quanh. Và bản thân ta phải trải nghiệm, phải phản tư để tìm ra cách vận hành bằng EQ của chính mình. Thế giới rồi sẽ trở nên thú vị hơn. Cuộc đời đơn giản hơn là bạn nghĩ.

Cô giáo trường Đinh Thiện Lý nhắn ‘Em đã chọn 1 đoạn bài viết trong cuốn sách của cô để ra đề thi cho các con lớp 12. Các con rất thích vấn đề mà cô đặt ra ạ. Em gửi hình chụp đề thi. Xin gửi đến cô lời tri ân cho cuốn sách "Quảy gánh băng đồng ra thế giới. Em chúc cô luôn bình an.’ Cả đêm cứ ngẩn ngơ, vì chưa bao giờ nghĩ có ngày vài lời tâm sự của kẻ bôn ba lại lưu lạc vào đề thi của các em. Cuộc sống có những phút giây diệu kỳ của nó, và chẳng ai trên đời này tính toán ra được sự diệu kỳ, vì đó đơn giản là luật chơi của vũ trụ. Bạn muốn tham gia? Hãy question - tự vấn giá trị của chính mình trước đã. Ta muốn làm điều tốt. Ta nghĩ giá trị của mình là đóng góp cho cộng đồng? Ta tự hào mình là một super species - loài tiến hoá cao hơn những ô trọc đời thường của những kẻ u mê? Rồi ta dấn thân. Rồi mọi sự tốt đẹp không như ta tưởng tượng trong phim Hoàng tử Ếch. Và ta bắt đầu thoả hiệp. Một chiều mù sương nào đó trong cái lạnh giá mong manh, ta đã đi rất xa những giá trị ấm áp thưở ban đầu. Nửa đường ngơ ngác? Khi giá trị bản thân chưa vững chãi, khi ta còn ngẩn ngơ mình có thật thương yêu, hãy quay về giúp đỡ bản thân mình trước đã. Còn ai đó ngoài kia, vũ trụ sẽ đỡ đần. Ta, chỉ dấn bước khi tâm mình đã định. Vội gì đâu vài phút nhanh cho cả một kiếp người. Tôi chẳng bao giờ nghĩ ra rằng ‘Tầm nhìn sa mạc’ lại trở thành đề thi. Vì tôi chẳng bao giờ tính toán chuyện thiệt hơn cùng vũ trụ. Chỉ cúi đầu làm thôi, câm lặng, định tâm, vì một thế hệ Việt Nam. Rồi hoa diệu kỳ sẽ nở....

Ta có hai cách tiếp cận với đời, hoặc là cho mọi người The benefit of the doubt, hoặc là Assume the worst. Assume the worst - Always assuming the worse case scenario, you will likely also turn little problems into big ones. Chẳng có gì trên đời này là tốt đẹp. Cho rằng chuyện gì cũng tệ và luôn chuẩn bị cho điều tệ nhất. Người chọn cách tiếp cận này có khả năng cực hay là làm cho to chuyện. Chuyện không đáng mà cứ làm ầm ĩ cả lên, để thấy mình quan trọng. Họ khổ sở lắm chứ chẳng chơi, vì cả đời sống trong sự nghi ngờ. Có khi, nghĩ người ta xấu nên người ta xấu chơi cho bỏ ghét. The benefit of the doubt - a concession that a person or fact must be regarded as correct or justified, if the contrary has not been proven. Ta tin rằng ai đó hay sự việc gì đó là đúng, là hợp lý cho đến khi có ai đó chứng minh điều ngược lại. Người sử dụng cách tiếp cận này tin vào sự tốt đẹp, lạc quan trong cuộc sống, và có thái độ cầm lên được, bỏ xuống được rất nhẹ nhàng. Ừ thì vũ trụ này luôn có hay có dở, có tốt có xấu, có này có kia. Đó chẳng qua là bản chất cuộc sống, sự tiến thoái của điệu tango, sự yểu điệu của âm dương. Chẳng ai trên đời này tốt hết với bạn, nhưng còn rất nhiều người sẵn sàng tốt với bạn. Will you give them the benefit of the doubt - Bạn có mở lòng ra để tin họ hay không? Nếu không, thôi đành mất cơ hội tin vào cuộc sống. Về lại Việt Nam, tôi thấy đa số luôn assume the worst. Làm gì càng tốt, tôi thấy người xung quanh càng ra vẻ nghi ngờ, chẳng biết bà này đang có ý đồ xấu gì. Anh tài xế tôi kể, sáng đi làm thấy cô gái nọ hư xe, anh đứng lại sửa giùm. Xong, cô gái hỏi anh lấy nhiêu tiền. Anh cười nói chỉ giúp thôi. Cô gái sợ hãi nhảy lên xe giông mất, mà chẳng kịp nói lời cảm ơn. Sống gì mà khổ thế! Tôi thì, tin vào luật tuần hoàn của năng lượng tốt. Khi ta gởi năng lượng tốt vào vũ trụ, ta rồi sẽ nhận được năng lượng tốt. Ừ có khi gặp vài quả trứng ung âu cũng là chuyện bình thường. Kệ họ đi, cứ để họ đau với cái sự ung. Giúp được thì giúp, không thì nhờ người giỏi hơn mình giúp. If you start with the benefit of the doubt - nếu bắt đầu bằng chút niềm tin, vũ trụ rồi sẽ gởi cho bạn những dấu chỉ để đi đến nơi niềm tin tồn tại.