Đọc, mà ứa nước mắt. Mừng, vì em tìm lại được chính mình. ------------ Con chào Cô, Phải nói thế nào cho hết được, chỉ có thể nói cảm ơn cô rất nhiều. Con là thí sinh của Lead The Change vừa rồi. Lần đầu gặp cô, nghe cô nói, cô chia sẻ là lúc con cảm nhận được những lời đó đang chạm tới tim con. Trái tim con vốn chai cứng, khô khan, lạnh lẻo, thường thì con chẳng có cảm xúc gì với đời thường. Có thể lâu quá sự chai lỳ và thiếu động lực làm nó mất đi cảm xúc. Con đã suy nghĩ nhiều sau buổi hôm đó, con biết cảm nhận hơn và tìm lại được con người của con _ một thời có những giấc mơ lớn. Tìm lại được niềm ấp ủ lớn lao vươn ra thế giới từ nhỏ, xém chút nữa thì con quên mất nó cô ah. Gặp cô Vân là cái duyên của con, trên con đường này con tin rằng đây là dấu ấn mới, con sẽ học anh văn thật giỏi, học chuyên ngành thật giỏi để bớt đi một đứa xàm xí, để mang trí tuệ của mình tạo ra nhiều giá trị cho cộng đồng hơn nữa. Cảm ơn cô rất nhiều, lời dạy của cô con sẽ nhớ mãi. Bài học đầu tiên là đừng để sai ngay từ đầu nếu muốn đi xa. Nếu một ngày con mệt mỏi xin đừng bỏ con, chỉ cần một cái tựa thôi là đủ và con sẽ không mệt nữa. Chúc cô sức khỏe và có thêm nhiều điều hạnh phúc trong cuộc sống. Thân mến! From my heart! (Trích nguyên văn) ----------- Cưng ơi, xin em hãy cứ vững vàng mà bước nhé. Và biết rằng, những người đi trên cùng một con đường, họ sẽ chẳng bỏ nhau....

Hồi còn Việt Nam, tôi nghĩ mình thật oách. Ra thế giới xong, tôi trầm cảm vì thấy mình thật ra chẳng có biết gì. Tôi lao vào học, học tất cả những kiến thức nền về văn hoá, xã hội, lịch sử, chính trị, địa lý, nghệ thuật, âm nhạc, vv của mọi miền thế giới. Đến đâu, tôi học và đọc đến đó. Đến đâu, tôi tìm thầy địa phương dạy cho mình đến đó. Cái này, gọi là phát triển bản thân. Học, đâu chỉ có nghĩa là học ở trong trường. Học, là khi hôm nay ta thấy mình lớn hơn hôm qua, tháng này lớn hơn tháng qua, năm này lớn hơn năm qua. Nên gặp các bạn trẻ tôi hay hỏi, năm nay có gì khác năm rồi không em. Ừa, mà năm nay bạn có gì khác hơn năm ngoái? Trong tập đoàn, tôi xông pha ghê lắm. Có dự án gì mới, có công việc gì mới, có mảng kinh doanh nào mới, là tôi xông vào xin được tiên phong. Biết sao không? Ta đâu có học được gì khi ta cứ 9g sáng tới 5g chiều một con đường đi qua đi lại. Không thử, sao biết mình không làm được? Không vượt ra khỏi vùng an toàn, sao biết mình cần phải học thêm? Mớ kiến thức nhà trường dạy cho, nó già như cây cổ thụ trên cung trăng. Giở nó ra, bụi bay thôi cũng đủ nghẹt thở chết hết thế giới này. Rồi không lẽ, ta sống với cái thứ tàn tạ cũ kỹ đó cả đời? Rồi không lẽ, ta lấy nó ra nhai đi nhai lại cho con cháu đời sau? Tội sấp nhỏ nhe! Kính thì nó đứng nó nghe, chứ trong lòng nó ngủ gục từ khi bạn mới giở bài. Đối diện với chuyện đó đi! Bạn chỉ giỏi tính đến ngày hôm qua thôi nhé. Rồi chẳng may, ta lại rơi đúng vào thế kỷ này, thế kỷ mà mua xe hơi cũng mua bằng máy bán hàng tự động, của drone – thiết bị bay không người lái thụ phấn thay ong, của trái tim người in bằng máy in 3D, của thiết bị thông minh tự kết nối và bàn bạc với nhau, rồi dặn người phải theo đó mà làm. Từ khi nào, ta không còn định hướng, mà cứ đi cắm mặt vào điện thoại và lần theo những dấu chỉ của Google? Một lần nữa, ta thảng thốt nhận ra, tất cả những gì mình đang biết, đã trở thành khủng long quá khứ. Giờ sao? Đâu còn cách nào khác, ta hì hục làm lại từ đầu, học lại từ đầu, mổ óc mình ra để loại bỏ những u nhọt cũ kỹ, để cái đầu cho trống mà nhét thêm kiến thức lạ vào. Mệt chứ đâu phải không! Nhưng luật chơi là vậy. Ngưng một ngày, bạn hoá thạch một ngày. Ngưng vài ngày, người qua đường xuýt xoa, cái tượng đá này, cũ và đẹp như thời kỳ Phục hưng thế kỷ 14 nhỉ? Bởi, già như tôi, mà giờ này vẫn cắp sách đều đều đi học. Trích chương 2 - Học cả đời - Nền tảng quan trọng để hội nhập tương lai - Tôi, tương lai, & thế giới.

Bản bước đến chào tôi, gương mặt đóng băng không thể hiện chút cảm xúc nào. Khi nghe tôi nói “Happiness is the end game – hạnh phúc mới là đích đến cuối cùng. Làm gì làm, khi bản thân không cảm thấy hạnh phúc, thì làm cho cố cũng chả có ý nghĩa gì. Mà đời người thì hữu hạn. Sống hôm nay chẳng biết ngày mai có còn ngắm trời đất nữa hay không. Anything can happen – chuyện gì cũng có thể xảy ra. Cho nên, dù là công việc hay đời sống cá nhân, nếu bạn đang không hạnh phúc thì sai bét rồi. Và đừng có đổ thừa. Hạnh phúc hay không, là lựa chọn của chính ta thôi. Không ai khác. Không ai khác. Có lẽ, những lời chia sẻ thô như giấy nhám, đã vô tình chà xát trái tim em? Em OK, nhưng em không hạnh phúc. OK là sao em? Là công việc em tốt, em thu nhập, địa vị, chức tước OK. Là gia đình cơ bản chồng con cha mẹ OK. Là những gì người khác mong đợi em đều làm được. Nhưng em chẳng hiểu thế nào là hạnh phúc. Nghe như, em đang làm tất cả vì một ai đó khác? Nghe như, em đang cố gắng fulfill – hoàn thành mong muốn của xã hội, của gia đình, của mọi người về một người mẫu mực theo tiêu chí 3A, 4S, 5C gì đó chăng? Ủa mà đời mình, hạnh phúc của riêng mình, sao cứ phải buộc dây gói nó như gói bánh tét thế kia? Sao đời mình, mà bản thân không chút quyền quyết định? Sao đời mình, mà cứ phải cúi đầu chạy theo lập trình không không một một của người ta? Bạn sững người nhìn tôi, thoáng mây đen tối sầm chút cảm xúc vừa vỡ vụn. Đã từ lâu, lâu lắm rồi, bạn vận hành theo chế độ auto-pilot – chế độ không người lái, chỉ để thoả mãn những tiêu chí về thành công, hạnh phúc, có trách nhiệm đã được set up trong hệ thống. Lập trình sao làm vậy. KPI người ta đặt ra sao làm vậy. Trái tim, không được rong chơi trên những miền cảm xúc, không còn hiểu gì về nhịp đập của buồn vui. Bất động! Cả đời mình, có lẽ bạn chỉ là con thuyền lặng câm, vận chuyển những mong muốn, đòi hỏi, đánh giá của những người xung quanh. Con thuyền, cứ trôi, cứ trôi, không có bến đỗ gọi tên là hạnh phúc. Nó sinh ra, chỉ để dập dềnh theo con nước cho người, rồi mục rữa khi lòng sông đã cạn. Bao nhiêu năm, bạn chỉ còn 2 lựa chọn. The easy way out – Lựa chọn dễ dàng, biết mục rữa, nên chấp nhận thân con thuyền mục rữa. Kiếp này, xem như hoang phí một cuộc chơi. Bằng không, có lẽ thuyền phải quay về tìm lại bến cười, ngắm lục bình trôi, và chỉ nhận chở những tình yêu đầy nắng gió. Lựa chọn đó, sẽ cần lòng dũng cảm, vì dòng chảy lờ đờ, bỗng nhiên sẽ dậy sóng ba đào. Em OK, nhưng em không hạnh phúc. Vẫn còn lựa chọn khác trong đời. Em hạnh phúc, và em rất OK.

Hồi đi làm tập đoàn, tôi được mệnh danh là cái máy sản xuất ý tưởng – idea generator. Công việc, mà cứ vậy làm hoài, có một cái qui trình bám vô hoài, không nghĩ ra được chút cải tiến, sáng tạo nào, thì chán đến mục rữa ra. Thường, người đi làm không sáng tạo nổi là do hai trường hợp sau đây. Một là ta làm nhưng không làm, nghĩa là chả để chút tâm nào vô đó, chẳng hứng thú gì với việc mình làm, làm việc chỉ để lãnh lương chứ không có chút khái niệm gì về đóng góp cho mục đích lớn hơn của công việc, ngành nghề cho cuộc sống, cho cộng đồng hay xã hội. Cuối cùng, bạn chỉ xem mình như cái thân tầm gởi, treo lủng lẳng cho hết giờ. Ngày nào cũng thế. Ngày nào cũng thế, cho đến khi bạn sick – phát bệnh vì công việc mình đang làm. Bạn trầm cảm và hỏi mình, sao cuộc đời bất công, sao ta phải làm chuyện mình không thích. Ủa, chọn công việc nào, chọn làm việc bao lâu, chọn con đường mình bước tới trong đời là chuyện riêng của bạn mà. Bạn thò tay ngắt đúng cái mình không thích, đúng thứ chỉ để lãnh lương, đúng nơi để đẩy cho người ta trách nhiệm phải chăm lo cái thân tầm gởi. Sao tự nhiên lại đi trách người đời, trách cái thân cây đang cho bạn gởi? Tính tôi, thấy ai đang sống thân tầm gởi, thì hay nói thẳng. Đời chả có bao nhiêu ngày nắng đẹp. Phải cố gắng tìm cho được những việc mình vừa thích làm, vừa nuôi sống được bản thân. Đừng đổ thừa cơm áo không đùa với khách thơ. Where there is a will, there is a way – Nơi nào có ý chí, nơi đó có con đường. Tại vì bị thì là, chỉ là lựa chọn quá dễ dàng để chối đẩy trách nhiệm cho người khác. There is always a way – Luôn có một con đường, nếu ta nghiêm túc dành thời gian suy nghĩ. Không cải tiến, sáng tạo được, loại thứ hai là sợ rejection – cảm giác bị phủ nhận, từ chối, không công nhận vì đủ thứ lý do. Có người sợ nói ra người ta bảo mình dốt. Có người sợ nói ra mất lòng người khác. Có người sợ trách nhiệm, đưa ra ý kiến lại thêm việc. Có người sợ nói ra mà triển khai không xong thì thất bại. Vân vân và vân vân. Nếu mở cuộc thi ý tưởng tìm cách để đổ thừa, chắc Việt Nam tham gia hăng hái nhất. Chung qui, là bạn sợ hậu quả của rejection. Mà nếu đã sợ, não nó bị block rồi, đố mà sáng tạo. Sợ, phần lớn bị ảnh hưởng bởi môi trường và giáo dục. Khi môi trường giáo dục chỉ cho con người ta một cách để giải quyết vấn đề, đúng thì mới có điểm cao, khi môi trường xã hội định nghĩa thành công là rất nhiều tiền, khi tất cả mọi người xung quanh dè bỉu, coi thường người vừa ngã xuống, ai dĩ nhiên cũng đâm ra sợ hãi. Môi trường thế, nó đè bẹp sức và khả năng sáng tạo. Cho nên, nếu muốn thoát ra để sáng tạo, ta sẽ phải tập trung giải mã cho chính bộ não của mình, recondition – tái định nghĩa cho não khả năng mở cửa đón chào thất bại, và qua đó cho phép bản thân thoải mái tạo ra ý tưởng. Đây là ba điều bạn có thể áp dụng hôm nay nhé. Không được, ta lại nghĩ ra cách khác. Đã nói là sáng tạo mà. Thua keo này ta bày keo khác. Làm gì có ranh giới không thể vượt qua. 1. Acknowledge & prepare for rejection – Nhận thức & chuẩn bị cho thất bại: nếu đã đọc về tư duy thiết kế - design thinking, bạn sẽ thấy là người ta khuyên cứ làm thử rồi triển khai thử nghiệm mọi ý tưởng. Không được thì cải tiến. Không xong thì làm lại. Cho nên, có khi startup với 1 ý tưởng nhưng khi thương mại hoá lại là một mô hình hoàn toàn khác. Mình adapt – thay đổi theo nhu cầu thôi. Ai không thay đổi, thử đi thử lại, và đủ dũng cảm để bỏ luôn ý tưởng không khả thi của mình, thì người đó tự rước khổ vào thân. Làm gì có ý tưởng bất khả chiến bại, hoàn hảo, và thông minh nhất. Trừ phi, bạn nghĩ ra một ý tưởng chỉ để phục vụ riêng mình? 2. Find opportunities in rejection – Tìm cơ hội trong thất bại: cách tôi vận hành, sai thì nhận là sai, dở thì tìm cách sửa chữa hay cải tiến, không có ngồi đó defend – tìm cách che đậy rồi cố tỏ ra là mình rất thành công. Đơn giản là vì, tôi cảm thấy more excited – hứng khởi hơn với những cơ hội mới để làm những điều hay ho, sáng tạo hơn, khi vấp ngã. Té sấp mặt cũng có cái lợi của nó nha. Nó làm ta ngừng đạp xe theo lối mòn qua lại mỗi ngày. Nó khiến ta dừng lại, hoảng hồn, và suy nghĩ khác. Khi ta biết nhìn thấy điều tích cực trong mọi thử thách gian nan, ấy là khi ta chưa làm gì đã thành công. Thái độ, nó quyết định đến 50% chuyện ta có khả năng biến ý tưởng thành hiện thực. Chưa làm đã sợ thì thôi khỏi mất thời gian. Chưa ra trận đã nhận thua rồi đó. 3. Focus on growth mindset – Tập trung phát triển tư duy mở: trong cuốn Tôi, tương lai, và thế giới, tôi dành hẳn một chương để viết về tư duy đóng, tư duy mở, và hướng dẫn mọi người cách rèn luyện tư duy mở. Tư duy đóng, nghĩa là thứ gì cũng không được, nhìn đâu cũng thấy khó khăn, trở ngại, rồi đâm ra sợ hãi. Tư duy mở, là khi anything is possible – chuyện gì cũng là có thể, chỉ là tìm sao cho ra cách giải quyết phù hợp nhất mà thôi, với không gian đó, thời gian đó, nguồn lực đó. Rejection là thứ bạn tự mang ra chỉ để hù mình. Bạn không sợ, nó không tồn tại. Bạn sợ, nó to như con voi nằm lăn lộn ở giữa phòng. Thay đổi chính mình, rồi tìm cộng đồng những người tích cực quanh mình, bạn sẽ có thể nuôi nấng cho bản thân trở thành idea generator – máy sản xuất và triển khai ý tưởng. Cuộc đời, dù là sự nghiệp hay đời sống, sẽ luôn hay ho hơn, tích cực hơn, đáng sống hơn là tấm thân tầm gởi giữa chiều tà.

Em nhắn cho tôi thế này, và tôi nghĩ, còn rất nhiều người ngoài kia, cũng đang ở trong cái thế ngồi nghỉ ngơi trên tảng đá để nuôi rêu, ngắm thời gian quý báu trôi qua rồi mất hút trong đời người ngắn ngủi…. ------------------- Dạ con chào cô Vân. Con thấy trong một status cô có nói "dừng lại đã là lùi bước". Con thấy trong suốt 4 năm qua mình đã trì hoãn rất nhiều việc mình muốn làm và con người mình muốn trở thành. Con đã dành thời gian vô ích để làm những việc và trở thành một người mà con hoàn toàn không mong muốn. Thời gian trôi qua thì không lấy lại được, nhưng dạo gần đây con đã nhớ lại những điều mà mình mong muốn và con người mình muốn trở thành. Vậy liệu có còn cơ hội nào để bắt kịp không ạ? Con cảm giác mình trở thành con người khác và thất vọng khi tiếc quãng thời gian đáng ra mình làm được nhiều thứ. Con xin lỗi vì sự đường đột này ạ. Cảm ơn cô đã lắng nghe con. Chỉ là, con không biết bắt đầu từ đâu để chạy những bước trên con đường mình muốn và chạy cả cho những bước đã lỡ những năm vừa rồi. ------------ Câu hỏi này, và hiện trạng xã hội này, khi ta không biết phải làm gì và bắt đầu từ đâu, chính là lý do tôi viết sách, chỉ để brainstorm – cùng bạn đưa ra những ý tưởng vẽ bản đồ cho chính cuộc đời mình. Bản đồ ấy ra sao, đi về phương trời nào, là quyết định và trách nhiệm của chính bạn cho cuộc đời của bạn. Có trễ quá không? Nothing is ever too late – Không có chuyện gì trên đời này mà quá trễ. Không nhận ra, là sự kém may mắn. Nhận ra, mà không bắt đầu thay đổi, là một tội ác đối với bản thân. Mình còn chưa biết thương bản thân, bỏ nó lăn lóc thế kia, thì đương nhiên miễn bàn đến gia đình, cộng đồng và xã hội. Cuối cùng, ta sinh ra để huỷ diệt chính mình, hay chỉ để bấm nút fast forward cho màn phim cuộc đời mau hết? Nếu là thế, thì bạn nên bấm luôn nút stop. Xem làm gì nếu hành trình của nhân vật chẳng có chi hứng thú để xem? Nothing is ever too late – nếu bạn pause – dừng lại và bắt đầu viết nên cậu chuyện của đời mình. Có trễ quá không? Thật ra đã là quá trễ, nếu bạn không bắt đầu tại giây phút hiện tại này. Ngay bây giờ, ngay tại đây, bạn quyết định đi. Không còn thời gian và không gian nào khác. Đừng làm gì hết, cứ ngồi đó hoá thân vào rêu đá, hay trở về tiếp tục cuộc hành trình. Có nỗi đau, có nước mắt, có nụ cười, có đủ vị đắng cay mặn chát, thì đã sao? Hành trình ấy rất người. Hay ta không muốn làm người? Quyết định là của bạn. Nếu bạn đã đứng lên, món quà đầu năm mà tôi có thể trao, “Tôi, tương lai, & thế giới”.

Nhiều bạn trẻ thấy tôi ra sách, inbox hỏi cách làm thế nào để có thể xuất bản sách được như tôi. Tôi ít khi trả lời câu hỏi này, mà luôn luôn hỏi lại "Tại sao bạn muốn viết sách?" Giờ tâm sự với các bạn tại sao tôi viết sách đây nhé, để trả lời chung cho tất cả những câu hỏi tương tự như trên. Tôi không phải là nhà văn, nên viết sách cũng hơi khoa học chút. Tôi sẽ tư duy cách viết theo công thức Why, How, What. Tại sao tôi cần tương tác? Mục đích cuối cùng và thông điệp cuối cùng tôi cần chuyển tải là giúp được cho ai và giúp được điều gì. Với mục đích và thông điệp đó, kênh chuyển tải tốt nhất có thể là gì? Có khi, nó không phải là sách, mà có thể là các buổi chia sẻ, là facebook, là viết báo hay đi dạy chẳng hạn. Khi thấy sách có thể là phương tiện tiếp cận tốt nhất thì tôi sẽ tư duy tiếp là viết gì, cấu trúc nội dung ra sao, và chuyển tải qua ngôn ngữ, hình thức nào. Vì có thể có rất nhiều cách chuyển tải, dạng truyện ngắn, dạng thơ ca, dạng tiểu thuyết, truyện tranh, dạng cẩm nang, dạng sách kinh tế…. Dạng thể tốt nhất là gì xong, thì hỏi mình có nội lực và khả năng để viết dạng thức đó hay không. Ví dụ nhé, nếu dạng thức thể hiện tốt nhật là thơ ca, thì tôi biết rõ mình chưa có khả năng đáp ứng. Vậy thì lựa chọn tốt thứ 2, thứ 3 là gì cho phù hợp với nội lực của mình. Sau khi đã tư duy xong, và thường là mất rất nhiều thời gian tư duy rõ ràng, tôi mới ngồi xuống viết. Khi đã đặt bút viết, thì dành trọn tâm sức và thời gian cho sách, để mạch văn và ý văn được nối tiếp, để cảm xúc được tự do bay bổng, và để não được dạo chơi trong miền sáng tạo vô giới hạn của con người. Vậy nhé! Tại sao bạn muốn viết sách?

Khi thế giới bị nhốt ngoài cửa cái… Khi thông tin còn phải bò giữa biên giới vật lý của những quốc gia… Người Việt đã học cách lèo lái, luồn lách, đi tắt đón đầu, biến láu cá thành sức mạnh. Và chúng ta đã thành công. Tất cả bạn bè nước ngoài có tham gia làm việc và làm ăn tại Việt Nam đều gật đầu, “Người Việt rất là street smart – láu cá.” Chúng ta, ai cũng có một hành trình xuyên quá khứ, chạm hiện tại thành công. Ai cũng thành công. Không ai thành công hơn ai. Chúng ta, ai cũng đã thành công theo cái cách của mình. Thành công, có khi nghĩa là ta còn tồn tại. Thành công, có khi nghĩa là chưa bị ai xoá sổ. Thành công, nghĩa là còn cố gắng bơi giữa bao gian khó bộn bề. Và đôi khi, thành công chỉ đơn giản là, còn giữ lại chút cảm xúc giữa dòng đời vô cảm. Chúng ta thành công. Và chúng ta đã luyện đến tầng cao nhất của sự street smart để thành công. Vì quá khứ dạy ta thế. Vì môi trường ép cái cùi chỏ tay vào cổ bắt ta phải thế. Và đó, là hành trình quá khứ, sẽ chạm vào hiện tại. What got you here won't get you there – Nhưng những gì đã đưa bạn đến thành công hôm nay, sẽ không thể nào đưa bạn vào tương lai. Tư duy, thái độ, kỹ năng, phẩm chất của thế kỷ 21 và của thế giới toàn cầu đòi hỏi con người phải vận hành dựa trên những qui ước không lời của thế giới. Ở đó, tầm nhìn xa, tư duy rộng mở, khả năng hợp tác, sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề dựa trên những giá trị đạo đức chung của vũ trụ mới là những nền tảng vững bền. Street smart đã có thời và cũng đã hết thời. Đừng quá tự hào về nó, và cũng đừng lấy nó làm vũ khí của tương lai. Trừ phi ta cảm thấy bình thường, khi thế giới nhìn ta lắc đầu ngao ngán. Dừng lại, chính là điểm khởi đầu. Restart - Bắt đầu lại với những hệ qui chiếu mới của tương lai và thế giới. Thức thời, chẳng phải là trang tuấn kiệt hay sao? What got you here won't get you there - Những điều đã đưa bạn đến thành công hôm nay, chắc chắn sẽ không thể nào đưa bạn vào tương lai được nữa.

Bạn nhắn cho tôi, như nhắn vào khoảng không, chẳng mong chi lời hồi đáp. Đã tự bao giờ, vạn người like không một kẻ quan tâm? ----------- Em chào cô. Em đã suy nghĩ và đắn đo rất lâu, có lẽ là 1 tháng nay về việc nhắn tin cho cô Vân. Em biết thời gian rất đáng quý, đặc biệt là với cô. Em nhắn tin cho cô, không phải để xin lời khuyên, cũng không mong là cô sẽ trả lời lại tin nhắn. Chỉ mong cô có thể đọc tin nhắn này của em, bằng tình yêu thương một người mà em chưa từng được gặp. Là một người sinh ra trong một nền văn hoá mà tất cả mọi thứ đều phải theo chuẩn mực, em đã rất khó khăn để chiến thắng với xã hội về bản thân con người em. Giống như cách mà cô Vân đã làm để chiến thắng hoàn cảnh cô bị quăng vào, xây cho bản thân một hành trình đáng sống. Trước nay cũng chưa có một ai có thể truyền cảm hứng cho em mạnh mẽ như cô. Bằng một phép màu nào đó giúp em biết tới cô, nghe những lời cô chia sẻ, những điều cô trải nghiệm. Quan trọng hơn cả, là tình yêu thương đối với vạn vật của cô. Thật tuyệt Cô à. Khi tới giờ nhắn tin cho cô em cũng phải viết nháp trước vì sợ nói quá dài. Em chỉ mong muốn duy nhất, có một phép màu nào đó có thể giúp em nhìn thấy cô ở ngoài, ôm cô một chiếc, bằng tất cả sự tôn trọng và gưỡng mộ 1 người mà em rất kính trọng. Chúc cô một năm mới bình an. ------------- Tôi đăng nguyên văn lá thư, vì hết sức cảm động, rất thương và tôn trọng bạn. Chúng ta có chăng, tình yêu thương cho những con người không quen biết? Chúng ta có chăng, một vòng tay chẳng vương chút phán quyết trong đời? Sao là đúng? Sao là sai? Sao là chuẩn và sao là dị bản? Ai cho phép chúng ta so sánh? Ai cho chúng ta quyền hàn tên những thứ lệch thước đo? Ta vin vào khung hộp nào? Do ai qui định, đặt tên? Hay ta chỉ là những con cừu nối đuôi, canh mông kẻ trước làm ngôi sao dẫn dắt? Ai cũng mong muốn được yêu thương. Bao nhiêu người mở lòng ra trước? Pain has no name - Nỗi đau không tên. Nỗi đau nào đâu của riêng ai? Vậy, sao chẳng hé chút nắng lên tim? Vậy, sao không mặc cho giọt vỡ oà, xiết tay, ôm chặt? Yêu thương, tự bao giờ đã mờ mịt như nghìn đêm cổ tích? Love is transparent - Nhưng yêu thương ngàn năm vẫn thế, vẫn trong veo cho những ai còn đó một niềm tin.

Từ hồi đi làm tập đoàn ở nước ngoài, mọi chuyện tôi đều giải quyết bằng tư duy phản biện. Ai nói gì, trình bày gì cũng lắng nghe chăm chú. Nghe chủ yếu là để nắm & hiểu thông tin, dữ liệu được trình bày, để tận tường quan điểm và đề nghị của người nói, trước khi kiểm chứng thông tin & chia sẻ suy nghĩ cá nhân. Trong công việc, tôi giữ cho mình tính khách quan. Khách quan, nghĩa là tách lớp rất rõ thông tin và cảm xúc. Con người mà, nhất là các bạn trẻ, làm gì, nói gì hay bỏ một thúng emotion - cảm xúc vào cho nó thêm phần dramatic - cao trào. Có khi, chuyện nhỏ như hạt bụi, chỉ một ai đó nói phớt qua, bỗng chốc thành đồ sộ như quả núi. Đi họp, thì phải chứng tỏ, nên phải bày ra chuyện, làm ầm lên, chỉ người nọ, xọ người kia, just to kill time - giết thời gian để người ta quên hỏi việc mình chưa làm, không biết. Đó là chưa kể vài ba người ác ý, thích xáo xào lên làm trò giải trí cho tính ích kỷ, nhỏ nhen của cá nhân mình. Sếp nào emotional - vin vào cảm xúc mà hành sự thì, rất dễ rơi vào cái bẫy sập có ý đồ xấu ấy. Hồi xưa, tôi có đứa em, làm tới giám đốc marketing một tập đoàn quốc tế tại Việt Nam. Tuần nào gặp, cũng thấy bạn mặt mày xám xanh, căng thẳng. Hỏi tại sao, bạn nói email war - cuộc chiến email nó cứ hành em. Chuyện không bao nhiêu mà quánh qua quánh lại, lời lẽ châm dầu, cc khắp chốn, sếp nhỏ sếp lớn, bố trận bày binh. Thế là cả công ty lao vào, chia phe ra mà quánh. Cuộc chiến tranh hạt bụi công sở nào chả có. Và nó tào lao, phí thời gian, tâm sức của biết bao người. Tôi nói bản, chấm dứt đi. Take it offline - giải quyết offline. Kêu kẻ bày chuyện ra cà phê, nhìn vào mắt nhau mà nói. Khi ta để mặc cho cảm xúc nhất thời dẫn dắt, khi ta có option xúc phạm mà chẳng phải đối diện trực tiếp với ai, con người hay build up - dựng chuyện cho nó khủng hoảng đến tột cùng, cho con voi nan nó thành talk of town - chuyện thời sự của bàng dân thiên hạ. Chuyện không thành có, nhỏ hoá ra to, rồi xông vào choảng nhau, rồi lăn ra tổn thương, đớn đau, trầm cảm. Đời này hông có chuyện gì hay ho khác để làm sao? Rảnh quá! Office politics, chuyện chính trường nơi công sở, là thứ tôi tuyệt đối không dung nạp trong văn hoá doanh nghiệp của mình. Làm việc, kinh doanh đã mệt rồi, hơi đâu đi giải quyết ba thứ tào lao thiên địa đó. Và vì thế, kẻ nào mon men politics, là gọi ra quánh cho một trận vỡ tim, kiên quyết không dung nạp. Qui định trong team, cũng thẳng thắn đến tận xương. Lần cuối cùng dặn dò một team về chủ đề này, viết hết sức đơn giản, chẳng vòng vèo cho dễ hiểu: 'No politics - Ai bắt đầu chuyện chính trị trong team này thì tự đi chết đi vì chuyện đó quá tào lao.' Nói nghe, thế kỷ 21 là thế kỷ sản xuất hoang mang, vừa bão toàn cầu hóa vừa bão 4.0. Lo đi học chống bão để tồn tại & hội nhập đã mệt rồi. Rảnh quá ha mà lo đạo diễn, đóng phim 'Cuộc chiến tranh hạt bụi'? Kẻ bắt đầu, cứ ignore - bỏ mặc họ, đừng tham gia, dành thời gian có ích hơn mà lo chuyện phát triển bản thân mình. Người thức thời, là người biết mỉm cười, phủi tay, chân bước tới và trái tim rộng mở. Vũ trụ còn chất chứa bao điều larger than life - mênh mang hơn cuộc sống. Sao chúi mũi chi vào những cuộc chiến tầm phào, vô dụng, chỉ để thỏa mãn lòng vị kỷ của một mớ cá nhân?

Đổ thừa hoàn cảnh là thứ dễ làm nhất trên đời. Nhà em nghèo. Ba má em ly dị. Em không được học trường xịn. Em không được đi nước ngoài. Đến con mèo nó cũng bỏ em mà đi…. Đổ thừa á? Có mà đứng đó đổ cả đời cũng chả đứa nào quan tâm. Người ta chỉ quan tâm, những câu chuyện nên hình từ hai bàn tay trắng. Hôm qua tại buổi ra mắt sách, bạn Thắng hỏi, nếu được chọn lại sự khởi đầu, chị sẽ chọn thế nào. Tôi trả lời, tôi không chọn. My beginning is already the perfect beginning – Sự khởi đầu của tôi đã là sự khởi đầu hoàn hảo. Và sự khởi đầu của tất cả các bạn đều là sự khởi đầu hoàn hảo. Ta không được chọn sinh ra trong gia đình nào. Ta không được chọn sinh ra trong thời thế và xã hội nào. Ta cũng hoàn toàn không được chọn sinh ra tại quốc gia nào. Bạn có thể nói, kiếp trước chắc tội tình dữ lắm nên kiếp này mới sinh tại Việt Nam. Ờ, cho là bạn nghĩ vậy đi, thì bạn cũng đâu có còn lựa chọn nào khác là sinh ra đã là người Việt. Không lẽ, ta cầm vũ khí chiến đấu hoài với những điều ta chẳng thể nào thay đổi? Không lẽ, ta bỏ chạy để trốn tránh nơi ta đã khởi đầu? Ta không được chọn, nên cách hay nhất là học cách chấp nhận. Ờ thì nhà tui nghèo. So what? Trên thế giới có tổng cộng 2.7 tỷ dân nghèo, cả gia đình chi tiêu chỉ 60 ngàn đồng mỗi ngày. Than làm sao với 2.699.999.999 người còn lại? Thôi ha! Phiền quá đi ấy chứ. Ta không được chọn sinh ra trong gia đình hạnh phúc. Hạnh phúc, là định nghĩa rất riêng tư của mỗi cá nhân. Ba má không yêu nhau nữa, âu cũng chuyện thường. Hai con người xa lạ đến với nhau, hết duyên hết nợ hông còn yêu nhau, đâu có gì là lạ? Hãy cho họ khoảng không để thở. Việc gì cứ nhốt nhau vào một cái nhà giam để dằn vặt đến hết đời? Trời ơi, sống không là đã mệt rồi. Còn ở đó ôm cục khổ đau mà lăn trong đời này. Đóng phim drama hả? Ta không được chọn, sao không vui vẻ mà chấp nhận? Nhưng chấp nhận, không có nghĩa là buông xuôi. Ta có hành trình của mình. Hành trình ấy, dĩ nhiên là super exciting – đong đầy những điều hay ho, hào hứng. When you believe – khi bạn tin vậy, đời sẽ là như vậy. Mindset – tư duy, attitude – thái độ, chính là nền tảng chẳng ai cho nhưng có thể chiếm dụng làm tài sản của riêng ta. Để bước đi, châm đạp đất, và đầu vẫn đội trời. Tim ca hát, và vòng tay rộng mở. Vạch xuất phát của tôi, tệ hơn rất nhiều của bạn. Và vạch xuất phát của tôi, là khởi đầu hoàn hảo nhất trong đời. Xung quanh tôi, những người bạn người em mà tôi ngưỡng mộ vô cùng, xuất phát điểm của họ còn thê thảm hơn tôi rất nhiều lần nữa. Đừng đổ thừa. Hoàn cảnh chính là thử thách, để đo hành trình rộng hẹp một đời người. Giờ bạn lựa chọn đi, và đừng ngồi đó đổ thừa. No one, no one – chẳng có ai trên đời này phải có trách nhiệm với cuộc đời này trừ bản thân của bạn. The perfect beginning – Khởi đầu hoàn hảo chính là khởi đầu ta đang có. Hành trình tiếp theo là lựa chọn của bản thân. Cứ đi, cứ cười, have fun – sống thiệt vui, ngã thì đứng dậy, lạc thì quay về. Quan trọng hoá vấn đề làm gì cho nó mệt? 70 năm cuộc đời, rồi cũng lăn ra làm dưỡng chất cho cây xanh, hoa nở. Vui, không vui gì, thì hoa vẫn cứ nở thôi. The perfect beginning is the beginning – Khởi đầu hoàn hảo chính là sự khởi đầu. Have you begun? Ừa, mà bạn đã khởi đầu chưa?

Em viết cho tôi lá thư, dài bằng nỗi đau thế kỷ, viết trên giấy kẻ ô, bằng mực đen, để nói lời cảm ơn tôi đã đánh thức em. Hôm đó, tôi được mời chia sẻ về kỹ năng giải quyết vấn đề - problem solving. Có rất nhiều cách để định nghĩa và giải quyết một vấn đề, nhưng cách mới nhất, và tôi thích nhất, là design thinking – tư duy thiết kế. Đây là công cụ giải quyết vấn đề phức tạp mà nhiều tập đoàn, doanh nghiệp, startup, và tất cả chúng ta đều có thể sử dụng để tư duy giải quyết một vấn đề. Design thinking có 5 bước: - Empathize: thấu cảm - Define: xác định vấn đề - Ideate: xây dựng ý tưởng - Prototype: làm mẫu thử - Test: thử nghiệm Và vòng tròn đó cứ tiếp diễn như vậy cho đến khi nào ta tìm được phương án giải quyết vấn đề tối ưu nhất. Tổng thể là như vậy, nhưng hôm đó, tôi dành hơn một nửa thời gian để nói về bước số 1 – thấu cảm. Đơn giản vì người vô cảm sẽ chẳng bao giờ đủ cảm thông, thấu hiểu, để mà nhận ra có vấn đề gì. To create meaningful innovations, you need to know your users. Empathize & care about their lives – Để có thể tạo ra những phát minh sáng tạo ý nghĩa, bạn cần phải hiểu người sử dụng. Bạn cần phải thấu cảm và quan tâm đến cuộc sống của họ. Ở đây, tôi đang nói chuyện mà bao nhiêu người trẻ đang lao ra, lao theo: kinh doanh và startup. Nhưng bạn dừng lại đi. Do you care? Bạn đã bao giờ quan tâm đến ai đó khác không? When was the last time you care? Lần cuối cùng bạn quan tâm đến ai đó khác là khi nào? Tôi đã nghe quá nhiều, và tôi đã nhìn thấy quá nhiều, những tâm hồn cỗi cằn, khô cạn. Đến quan tâm đến gia đình mình, ba má mình, bạn bè đồng nghiệp bên cạnh mình mà ta chẳng thèm làm. Thì ta giải quyết vấn đề gì? Vấn đề của ai? Và thôi đi những phát biểu sáo rỗng tào lao về việc cứu một cộng đồng, một xã hội, một thế giới. You save no one if you don't care. Chả có cứu được ai đâu nếu bản thân mình chẳng quan tâm đến một ai. Tôi đã ôm rất nhiều người xa lạ, vì họ cần ôm một ai đó, chỉ để nghe câu “It’s OK – mọi thứ sẽ ổn thôi.” Cuối cùng, con người cũng chỉ cần một cái xiết tay, một bờ vai để gục vào, và một câu an ủi nhà quê như đất. It’s OK – mọi thứ sẽ ổn thôi…. We don't care any more – chúng ta chẳng còn quan tâm đến ai và quan tâm đến nhau ngày nay nữa. We don't care any more. Chúng ta chẳng còn quan tâm. Why? Tại sao thế? Tại sao thế? I don’t care because they don't care? Tôi cóc quan tâm vì họ chẳng quan tâm? Và cứ thế ta đi, lầm lũi trong cuộc đời này, không ai quan tâm và ta chẳng quan tâm. What if we do? Nếu ta quan tâm thì sao? Nếu ta mở lòng ra trước thì sao? Nếu ta không là họ thì sao? Hay ta chỉ là động vật bị thuần hoá, chỉ biết nghe theo những tâm hồn cằn cỗi? Are we heartless? Hay ta không có một trái tim? Heartless, are we robots? Thiếu trái tim, chẳng phải ta đã biến thành robot? Vậy quan tâm chi chuyện robot lên ngôi và ngự trị cả thế giới này? Cứ ở yên đấy. Cứ ở yên đấy mà trở thành nô lệ. Cứ ở yên đấy mà trở thành nô lệ của những con số một một không không. They don't care. And you don't care either. Con số, chúng chẳng care ai đâu. Và bạn cũng chả khác gì con số. Since when, we've become a number? Ta đã biến thành con số từ khi nào ấy nhỉ? Are we not human? Phải chăng ta đã hết làm người?