PV: Xin chào chị Phi Vân, tôi đã rất mong chờ đến dịp được gặp chị để trao đổi về những thông điệp sống tích cực và lành mạnh theo góc nhìn của một doanh nhân. Chị không đơn thuần là một tác giả nổi tiếng, chị còn là thần tượng của giới trẻ, giới doanh nhân trong và ngoài nước. Bí quyết nào giúp chị trở nên đặc biệt năng động, khỏe khoắn và nhiệt huyết nhiều như vậy? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Rất nhiều người hay hỏi tôi, năng lượng và sức đâu mà chị có thể làm quá nhiều việc, liên tục, và lúc nào cũng hăng say như thế. Con người chúng ta, thật ra tiềm năng và năng lượng là vô giới hạn khi bạn đạt đến cảnh giới gọi là Flow – Trạng thái dòng chảy. Ở đó con người hoàn toàn tập trung, làm bằng sự hăng hái, niềm vui, niềm đam mê, quên cả mọi mệt mỏi, quên cả không gian và thời gian. Ở trạng thái này, đương nhiên khi ta đã có kỹ năng cao và cũng gặp những thử thách lớn. Đây là lý thuyết tâm lý học của Mihály Csíkszentmihályi mà các bạn nên tìm đọc để hiểu mình đang ở đâu, tại sao và làm cách nào để có thể vượt qua các ngưỡng giới hạn mà bang mình qua những trạng thái tích cực hơn trong cuộc sống. Còn việc tại sao tôi lại làm việc tôi đang làm thì, đơn giản lắm, tôi làm gì trong đời cũng theo 1 công thức cực kỳ đơn giản là "3 chữ H" tức là Head – cái đầu hay mục đích định hướng của mình là gì. Ví dụ, là muốn giúp giới trẻ Việt Nam hội nhập được vào tương lai và thế giới. Khi đã có Head – định hướng rồi, thì phần tiếp theo là Heart – trái tim, hay tôi cần phải sống với nó bằng những cảm xúc, giá trị như thế nào, và tôi sẽ làm gì để truyền tải cảm xúc đó cho những người cộng sự cùng làm với mình, cho những người mình sẽ chạm vào trên hành trình thực hiện mục đích ấy. Ví dụ, cảm xúc chính cần có để giúp các bạn trẻ hiểu về hội nhập, thay đổi được tư duy là phải sốc để dừng lại mà suy nghĩ, phải hốt hoảng để biết mình còn thiếu quá nhiều, phải vui để có năng lượng tích cực mà đi, phải thông cảm, tâm sự tỉ tê để thấy quan tâm, cảm thông, gần gũi. Sau đó, mới đến phần thứ 3 là Hands – bàn tay – hay còn gọi là hành động, tôi sẽ làm gì để đạt được mục đích đã đề ra, theo định hướng cảm xúc cho bản thân & người liên quan. Ví dụ, hành động của tôi là viết blog mỗi ngày, viết sách, đi chia sẻ tại các diễn đàn cho người trẻ, tham gia làm giám khảo cho các chương trình thi kỹ năng và khởi nghiệp của người trẻ, v.v. Khi tư duy theo cách này, tôi hiểu rất rõ mình muốn đạt được mục tiêu gì, bằng cách nào, và cụ thể là hành động ra sao. Những hoạt động của tôi vì vậy cũng liên kết nhau xung quanh một mục đích định hướng chung chứ không rời rạc theo sở thích. Tôi chọn công việc cộng đồng để làm, vì tôi yêu quê hương của mình, tôi yêu thương con người nói chung và người Việt Nam nói riêng. Sau khi đã có cơ hội bôn ba và viết nên chuyện đời của mình trên khắp năm châu, tôi nghĩ cần tạo cơ hội cho người trẻ Việt Nam được chạm vào những trải nghiệm sống như thế để họ lớn lên, yêu đất nước và con người hơn, sống có mục đích và ý nghĩa hơn, và quan trọng là hạnh phúc được làm người và được tạo ra những giá trị lớn hơn trong cuộc đời làm người. Trước hết, đó là câu trả lời cho việc tại sao tôi làm việc không biết mệt. PV: Nhiều người nói rằng họ "bận không còn thời gian để thở" nên không có thời gian để làm tốt những việc mình muốn. Nhưng ai cũng chỉ có 24h, cách khác nhau ở mỗi người chính là việc sử dụng thời gian rao sao. Chị có thể chia sẻ bí quyết thời quản lý thời gian của mình để có thể làm việc hiệu quả như vậy? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Trước hết, tôi luôn có chế độ ưu tiên theo từng thời điểm cuộc đời. Không ai có thể làm quá nhiều thứ cùng một lúc, thiếu tập trung mà thành công được. Do đó, bạn cần suy nghĩ thật kỹ mục đích cần đạt được trong giai đoạn này trong đời của bạn là gì, là học cho xong, là lập gia đình, là rèn luyện trong công việc để trở thành chuyên gia, là thử sức sự nghiệp hay kinh doanh của mình trên thế giới, là chăm sóc mẹ già đang bệnh, là tập trung nuôi dạy con cái, v.v. Tất cả chúng ta đều cần có ưu tiên việc cần làm tại mỗi thời điểm trong đời, vì cuộc đời là hữu hạn, vì nhiều việc có thể làm bất kỳ lúc nào nhưng người thân quanh ta thì có thể mất đi. Khi đã hiểu và lựa chọn rất rõ mục đích chính của thời đoạn đó rồi, bạn sẽ toàn tâm toàn ý làm thật tốt để đạt được mục đích đó. Đừng sao lãng. Đừng phàn nàn. Đừng chân trong chân ngoài. Đừng so sánh với người này kẻ kia. Khi bạn không tập trung, việc gì làm cũng không tốt, mục đích gì cũng không đạt được, và thời gian bỏ ra để loay hoay là sự lãng phí đáng trách nhất trong đời. Khi đã có ưu tiên chính, tôi sẽ luôn dành thời gian nhiều hơn cho việc đó, và dành thời gian ít hơn cho những việc khác đóng vai phụ trong thời đoạn đó của cuộc đời. Đây là lúc tôi phân chia loại công việc mình cần làm thành những block (khối –khung) thời gian. Ví dụ, tôi có block thời gian dành cho phát triển bản thân, block thời gian dành cho gia đình, block thời gian dành cho công việc kinh doanh, và block thời gian dành cho công việc xã hội, cộng đồng. Tại thời điểm này của cuộc đời chẳng hạn, block thời gian dành cho xã hội, cộng đồng và gia đình của tôi cao hơn. Khi đã phân chia được block thời gian, tôi sẽ tiếp tục phân chia thời gian cho dự án, công việc cụ thể tôi phải làm trong từng block thời gian, và vẽ mind map – sơ đồ tư duy tất cả những việc cần làm trong block đó. Ví dụ, ưu tiên gia đình của tôi là hướng dẫn cho con gái 16 tuổi của mình hội nhập vào tương lai. Trong đó, tôi sẽ lập thành những việc cùng làm với con như thảo luận về văn và thơ bạn viết để giúp tăng cường khả năng viết, thảo luận về tình yêu, tình dục để cảm thông, chia sẻ, định hướng cho cuộc sống của bạn hạnh phúc hơn. Cùng đọc, chia sẻ, thảo luận về công nghệ và sáng tạo để con cập nhật về tương lai, thảo luận về các vấn đề con quan sát và thắc mắc khi đi làm intern – tập sự trong công việc để con học được cách đối diện và hội nhập vào môi trường làm việc của tương lai, nhằm giúp con định hướng nghề nghiệp và tìm thấy giá trị và vị thế của mình trong thế giới công việc mới, v.v. Tóm lại, tôi đã làm 3 điều để quản trị quỹ thời gian: Xác định mục đích chính tại từng thời điểm cuộc sống, chia block thời gian, và xây sơ đồ tư duy để tạo thành checklist (danh sách) những việc cần làm. Tôi luôn ghi ra list (danh sách) các công việc đó, theo dõi tiến độ, đặt thời hạn hoàn thành và kiểm tra chính mình hàng ngày để nhắc nhở bản thân về việc cần làm và việc cần kết thúc. Quản trị quỹ thời gian thật ra là một phần của quản trị bản thân. Mà quản trị bản thân là việc bạn cần hiểu và thực hiện cho chính mình. Công cụ, cuối cùng chỉ là hỗ trợ. Khi bản thân bạn còn không hiểu và biết tại sao phải làm những việc mình đang làm thì dù có công cụ gì đi chăng nữa cũng là vô ích. PV: Chị đã đến hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, chị có cảm nhận thế nào về lối sống xanh của những người dân ở đó? Họ có ý thức bảo vệ môi trường sống ra sao? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Hiện nay, trái đất đang đối diện với những nguy cơ cực lớn về huỷ diệt chính do loài người chúng ta tạo ra. Khí thải carbon, rác nhựa, sự cạn kiệt tài nguyên thế giới, sự tiêu dùng vô trách nhiệm của con người, v.v. đang làm cho hành tinh chết dần từng ngày. Bạn có bao giờ đặt câu hỏi, trách nhiệm của bạn, một con người sống trên hành tinh này là gì không? Hay ta chỉ sống qua ngày, chờ trái đất chết thì ta chết theo? Hay ta ngồi lơ láo chờ một ai đó như Elon Musk đến cứu ta, chở ta sang hành tinh khác? Tôi nhận thấy nhận thức và hành động của các bạn nước ngoài rất quyết liệt về vấn đề này, dẫn đến một lối sống lành mạnh, sống xanh, sống có trách nhiệm hàng ngày với hành tinh. Họ đi xe đạp nhiều hơn. Họ ăn chay, trở về với thiên nhiên nhiều hơn. Họ giảm tiêu dùng theo công thức 5 chữ "R" gồm refuse – từ chối, reduce – giảm sử dụng, reuse – sử dụng lại đồ cũ, repurpose – tái sử dụng cho mục đích khác, recyle – tái chế. Bạn có bao giờ suy nghĩ xem thứ mình mua có gây áp lực và làm hại hành tinh không? Bạn có bao giờ nghĩ mình sẽ ăn chay 2 ngày trong tuần chỉ để giảm tải khí thải nhà kính cho hành tinh không? Bạn có bao giờ tìm cách sửa, sử dụng lại đồ đạc mình đang có thay vì quăng đi một cách vô trách nhiệm không? Bạn có bao giờ nghĩ cả cho xã hội và hành tinh trong khi nghĩ về mình không? Hay ta đang quá ích kỷ và chỉ nghĩ về việc thoả mãn nhu cầu cá nhân dù ai có ra sao, và dù ta đang tự giết mình? Tôi đặc biệt thích các quốc gia Bắc Âu như Hà Lan, Đan Mạch, Thuỵ Điển, Thuỵ Sĩ, Phần Lan, v.v. vì lối sống trách nhiệm và lành mạnh này của người dân nước họ. Tôi nghĩ, các thế hệ trẻ Việt Nam cần học theo họ và cần quyết tâm hơn trong việc thể hiện và hành động để cứu lấy chính mình và cứu lấy hành tinh. PV: Đọc những trang sách của chị, tôi đắm chìm trong đó và nghĩ rằng, phải có một sức mạnh nội lực rất lớn chị mới có thể đi nhiều và viết nhiều như vậy. Theo kinh nghiệm cá nhân chị, làm thế nào để có thể sống tốt hơn? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Vì là người lúc nào cũng di chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác, tôi học được vài điều vụn vặt rất cá nhân như sau. Thứ nhất là trở về thiên nhiên bất cứ khi nào có thể. Khi đi công tác, nếu có thời gian rảnh, tôi luôn trả mình về những khu vực có nhiều cây xanh, bao bọc bởi thiên nhiên nhất vì thiên nhiên có năng lực siêu nhiên làm chữa lành mọi áp lực cho con người. Thứ hai là tôi có sở thích đắm mình trong nghệ thuật, và khi có thời gian rảnh sẽ luôn cho mình không gian thưởng thức nghệ thuật tại bảo tàng mỹ thuật, tại các triển lãm tranh, hay đi nghe hoà nhạc, v.v. Điều đó giúp tôi cần bằng về sức khoẻ tinh thần. Thật ra, con người bệnh phần lớn là do sức khoẻ tinh thần. Khi tâm lý và tinh thần thoải mái, cơ thể sẽ hoạt động tốt và bạn ít bị bệnh mà thôi. Thứ ba là tôi chọn ăn chay nhiều hơn, sử dụng thực phẩm chế biến ít hơn, dù chưa thể ăn chay trường vì lý do di chuyển, ăn cùng gia đình, và tiếp khách. Thứ tư là tôi luôn ngủ ngon và ngủ đủ, không bao giờ ép bản thân phải làm việc quá sức. Có làm quá sức cũng chẳng ra kết quả vì bạn sẽ mệt mỏi, thiếu khả năng sáng tạo, thiếu sự minh mẫn để đưa ra quyết định tốt. Thứ năm là tôi sống có mục đích, làm việc hướng về mục đích nên lúc nào cũng vui vẻ, hạnh phúc. Tôi không được hơn thua thắng với đời nên lúc nào cũng thong dong. Nhờ vậy, sự nghiệp của tôi lại vô cùng thuận lợi, cuộc sống cân bằng, và giàu tình yêu thương. PV: Cuộc sống không thiếu những khó khăn, mệt mỏi, áp lực. Bí quyết vượt qua khó khăn, áp lực để có được những thành công hôm nay là gì? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Tận nhân lực, tri thiên mệnh, đó là cách tôi vận hành. Tôi luôn cố gắng hết sức có thể, quyết liệt hết sức có thể, làm hết sức có thể, vì mục đích tốt đẹp nào đó, và đôi khi để phần còn lại của vũ trụ cho vũ trụ tự quyết. Có những thứ trong đời, tận nhân lực ta sẽ thành công, khi mọi ngôi sao đã xếp thẳng hàng. Nhưng đôi khi, vì trật một đường ray nào đó, ví dụ khi hoàn cảnh chưa đúng chẳng hạn, thì ta vẫn có thể thất bại như thường. Đối với tôi, thành công hay thất bại đều mang tính tạm thời, đều là bài học, và đều là đòn bẩy để ta tiếp tục phát triển bản thân và dấn thân trên hành trình tiếp nối. Tôi không bao giờ cho phép mình uỷ mỵ, đau đớn, trầm cảm trong quá khứ. Nếu đọc cuốn Tôi đi tìm tôi vừa xuất bản, bạn sẽ thấy tôi học thế nào từ bạn bè đồng nghiệp, từ cuộc đời và từ vũ trụ để hiểu ra nguyên lý mọi lỗi lầm đều bắt đầu và kết thúc với mình. Cách ta chọn góc nhìn, chọn hành động, chọn giải pháp, chọn dấn thân, tất cả đều phụ thuộc vào ta. Tận nhân lực, tri thiên mệnh. PV: Chúng ta thường hay chúc nhau vui vẻ, nhưng không phải lúc nào cũng tìm ra được niềm vui cho chính mình. Chị thường làm gì để mình trở nên vui hơn, sống một cuộc đời có ý nghĩa hơn? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Được hiện thực hoá mục đích sống của mình, được dấn thân trên hành trình của mình, được trải nghiệm cuộc sống do mình tự do quyết định, tự do hành động, và chia sẻ niềm vui với những ai có duyên gặp gỡ trong đời, đối với tôi đã là niềm vui. Tôi không đi tìm niềm vui và hạnh phúc từ bên ngoài, từ việc mua sắm, từ vài món đồ mới, từ vài câu nói tung hô hay tình yêu thương ích kỷ của một ai đó khác. Hạnh phúc đến từ bên trong, và chỉ có thể là hạnh phúc thật sự khi ta tìm thấy hạnh phúc trong chính những quyết định, lựa chọn, hành động của bản thân mình. Hạnh phúc chưa bao giờ là ở ngoài kia. PV: Nhiều người thường thần tượng một ai đó, "phát cuồng" lên và bị dẫn dắt bởi thần tượng, nhưng có lần chị nói, hãy thần tượng chính mình! Tại sao vậy và chúng ta nên làm gì để có thể tự thần tượng chính mình? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Mỗi người chúng ta đều tiềm ẩn tiềm năng vô hạn như nhau. Có người hiểu ra, cố gắng rèn luyện, học hỏi, phát triển để tự mình đẩy mình về phía trước để làm được những điều bản thân ngỡ như là không thể. Và họ quyết liệt, và họ bất chấp khó khan thử thách, và họ tin vào, dấn thân, đứng lên sau mọi vấp ngã để tiến về chân trời vô giới hạn của mình. Bạn nghĩ đi, thật ra chúng ta có thể trở thành anh hùng không nếu ta vượt qua tất cả để chạm vào sự bao la vô giới hạn? Vậy, không thần tượng mình thì thần tượng ai? Không ngả mũ kính trọng mình thì kính trọng ai? Không ngỡ ngàng với bản thân vì đôi khi đi qua, nhìn lại và đôi khi chẳng hiểu làm thế nào mình đã làm được những điều tưởng chừng không thể? Đó, bạn là thần tượng của chính mình rồi, bạn ạ. Đó là con đường tôi đã đi qua, và là con đường tôi nghĩ bạn nên dấn thân vào. Đương nhiên, xung quanh ta đang có những con người như thế. Họ vượt qua chính mình để làm được những điều hay ho mang lại lợi ích cho đời. Hãy để họ truyền cảm hứng cho ta dấn thân, nhưng đừng chỉ ngồi đó thần tượng và không làm gì. Thật là chán ngắt khi phải sống một cuộc đời thần tượng người khác còn bản thân chưa một lần làm gì khác để đẩy mình về phía hiện thực hoá tiềm năng. Cuối cùng, bạn đang sống cuộc đời của chính mình hay cuộc đời của một ai đó khác? PV: Chị đã từng có nhiều trải nghiệm, chứng kiến công nghệ mới và thường hay nói về những việc mà trí tuệ nhân tạo đã thay thế con người. Liệu chúng ta có đang bị máy móc "đe dọa" không? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Trí tuệ nhân tạo được sinh ra để con người hoảng hốt, để con người phải tự định nghĩa lại làm người là làm gì và làm ra sao. Trí tuệ nhân tạo sẽ giỏi hơn con người rất nhiều, vì máy học có thể học một lượng vô biên kiến thức, học từ tương tác, và lớn lên dần theo thời gian. Con người, ngược lại, có giới hạn về bộ nhớ, khả năng thu thập, phân tích dữ liệu để đưa ra quyết định chính xác. Hơn lúc nào hết, con người cần hoảng sợ, vì đây là điểm chuyển tiếp của việc còn được làm người hay làm nô lệ cho máy tính, cho trí tuệ nhân tạo, cho robot. Ở vị thế như vậy, con người có dám lười biếng không? Bạn có thể chọn sự lười biếng không làm gì cả, sống phục thuộc vào máy, và trở thành nô lệ của máy. Hoặc bạn có thể phải hết sức siêng năng để học và rèn luyện cách sử dụng máy, cách cộng tác với máy, cách khai thác máy, cách quản trị máy, và học cách làm người hơn máy. Lựa chọn là của bạn, làm nô lệ hay tiếp tục làm người. PV: Khi không định vị được bản thân, không biết được đích đến trong tương lai khiến chúng ta mệt mỏi, đau khổ và thiếu ý chí sống. Trong trường hợp này, theo chị thì nên làm gì? Doanh nhân Nguyễn Phi Vân: Nên dành thời gian tìm lại bản thân. Khi ta còn chưa hiểu mình là ai, mình sinh ra và bước đi trong cuộc đời này để làm gì, thì có đưa cho bạn bao nhiêu kiến thức và công cụ bạn cũng sẽ chẳng bao giờ sử dụng được. Mọi thứ phải bắt đầu từ mục đích. Chúng ta đã nói với nhau công thức 3 chữ "H" bao gồm Head – mục đích định hướng, Heart – giá trị, và Hands – hành động. Nếu chỉ làm mà không biết tại sao mình làm thì bạn sẽ chẳng bao giờ làm tốt hay làm tới. Nếu chỉ uỷ mỵ nói về cảm xúc và giá trị mà ngồi im đó chẳng làm gì thì mọi việc cũng chẳng tới đâu. Nếu chỉ có mục đích rồi chỉ ngồi đó làm anh hùng bàn phím thôi, không có giá trị thực, không sống thực, và không dấn thân thì tất cả chỉ là "chém gió". Vì vậy, người trẻ rất cần xác định được bản thân mình, tìm thấy tôi, tìm thấy giá trị, rồi mới bắt tay vào hành động. Khi đó, bạn chẳng cần loay hoay đi tìm câu trả lời, loay hoay hỏi tôi phải học gì làm gì nữa, vì bạn đương nhiên biết, như tôi đã luôn biết và dấn thân làm việc, hoạt động không mệt mỏi đó thôi. https://soha.vn/doanh-nhan-nguyen-phi-van-cuoc-song-co-muc-dich-va-y-nghia-deu-bat-dau-tu-nhung-viec-nho-20191003141409972.htm?fbclid=IwAR1ndTGyK3FuDa2kaknI06FpmwCjGDHckDwsaUCSxUhPWD8SxQLfcClSXUE

TGHN trò chuyện với chị, về cách người ta có thể chiêm nghiệm mọi thứ bằng ý thức trên những hành trình tự khám phá bản thân. Mới đây, ngày 6/10/2019, lần đầu tiên tại Đường sách, hàng ngàn bạn trẻ đã đến dự buổi trò chuyện với chị nhân dịp chị giới thiệu cuốn sách Tôi đi tìm tôi, tạo ra “hiện tượng” của sách năm 2019, tính đến thời điểm này. Đọc Tôi đi tìm tôi, dường như ai cũng thấy mình trong đó. Viết sách, rốt cuộc là cách chị chia sẻ và thấu cảm cho mọi số phận? Tôi không phải là nhà văn, nên chỉ viết sách khi nhìn thấy một vấn đề xã hội nào đó, trăn trở về nó, và mong muốn chia sẻ quan điểm của bản thân, góc nhìn từ hành trình cá nhân và hành trình quan sát thế giới của chính mình. Do đó, tôi viết sách không phải để trở thành tác giả, mà mục đích chỉ giúp ai có hoàn cảnh nào đó tìm thấy sự đồng cảm, tìm thấy niềm tin, động lực để bước tiếp; tìm thấy bản đồ để tái định hướng cho hành trình tiếp theo của bản thân mình. Với tôi, viết sách là cách để tôi trình bày giải pháp cho một vấn đề cộng đồng hay xã hội, qua đó mong muốn bạn đọc tham khảo và sử dụng nó để xây dựng giải pháp cho chính bản thân mình. Những câu chuyện chị kể, nó giống như một thứ mà tôi đã từng nghe Saint-Exupéry viết trong tác phẩm Hoàng tử bé danh tiếng của ông: “Người ta chỉ có thể nhìn thấy bằng trái tim”? Bằng mắt thường, con người chỉ thấy những điều mình muốn thấy. Thế giới bày ra trước mắt vạn sắc màu, nhưng chúng ta chỉ chọn thứ phục vụ cho nhu cầu hiện tại của ta thôi. Mọi thứ khác, dù ở đó, ta hoàn toàn bỏ qua, chọn không nhìn hoặc bị điểm mù làm cho không thấy. Bao giờ cũng vậy, một vấn đề muốn thực hiện thành công đều cần phải hợp nhất của ba yếu tố. Thứ nhất là Head – là mục đích định hướng cho việc mình muốn làm. Tại sao tôi lại muốn thực hiện điều này, vì mục đích gì trong cuộc sống hay sự nghiệp của tôi. Khi đã có mục đích rất rõ ràng, chúng ta cần kiểm tra Heart – trái tim, xem cảm xúc của ta, của những người đồng hành có đang cùng một nhịp đập về phía mục đích hay không. Nếu không, ta cần dừng lại để điều chỉnh nhịp đập này để tất cả đều cùng một nhịp. Khi đã xong bước thứ hai rồi, ta mới nói về Hands – những điều cần làm. Làm gì, chưa bao giờ là vấn đề. Làm vì mục đích gì và mọi người có cùng một trái tim, nhịp đập hay không, mới là vấn đề cần quan tâm. Khi đã có định hướng, khi đã cùng nhịp tim, làm gì cũng thắng. Đó là lý do vì sao mỗi người chúng ta nên nhìn bằng trái tim chứ không bao giờ bằng mắt. Chỉ có những nhịp đập trùng nhau của những con người cùng giá trị, cùng mục đích cuộc đời mới có thể cộng hưởng thành sức mạnh cho tổ chức, cộng đồng. Nhưng tìm người cùng mục đích, giá trị, phải bắt đầu từ việc ta hiểu chính bản thân mình, hiểu mục đích sống và giá trị cốt lõi của bản thân ta là gì trước đã. Nếu không biết tôi là ai, thì ta tìm gì và tìm ở nơi đâu? Chị viết văn khúc chiết, câu chữ giản dị, trong sáng, nhưng cũng rất… thơ mộng. Điều gì đã hun đúc nên một tâm hồn văn chương trong con người kinh doanh đầy lý trí như vậy? Tôi luôn tin rằng, thế kỷ 21 và tương lai bất định là nơi mà con người cần phải luôn “người” nhất. Vì vậy, tôi rất chú trọng việc nuôi dưỡng cảm xúc cho cá nhân mình. Nếu không biết thấu cảm con người, không biết nhìn thấy cái đẹp của sự không hoàn hảo trong cuộc sống, nếu không biết mỉm cười, bật khóc, tan chảy với cảm xúc, thì ta chỉ là robot mà thôi. Tôi không muốn trở thành một doanh nhân robot. Tôi chỉ muốn được sống an vui, hạnh phúc, được đóng góp và để lại vài ảnh hưởng tích cực cho cuộc sống này trong cuộc dạo chơi trần thế của mình. Có lẽ, chính hành trình tìm lại chính mình, hành trình về lại làm người đã giúp tôi trình diễn được cảm xúc của mình qua từng con chữ, câu văn. Là người phụ nữ Nam bộ đích thực, có lẽ miền Nam đã cho chị tấm lòng bao dung như sông nước mênh mông, nhưng bây giờ mọi thứ thay đổi: biến đổi khí hậu, môi trường ô nhiễm, người nông dân kiếm tiền bằng mọi giá, giáo dục vẫn… Chị có lo sợ cho sự mai một của quê hương hay chị vẫn còn hy vọng vào những giá trị mà chính con người nơi đây sẽ khôi phục lại? Trong một buổi chia sẻ với sinh viên gần đây, một bạn trẻ hỏi tôi thế này, “Học để hội nhập chi cô ơi, vì biến đổi khí hậu thì mình cũng chết”. Tôi nghĩ, đó là một góc nhìn, và là một góc nhìn khá tiêu cực của giới trẻ Việt Nam. Tôi hỏi em, nếu biến đổi khí hậu rồi mình cũng chết thì có lẽ những câu hỏi tiếp theo chúng ta cần hỏi mình là, tôi có cam chịu chết không hay tôi sẽ chiến đấu để giành lại sự sống cho hành tinh và cho con người? Nếu có thể chiến đấu, có bao nhiêu cách để tôi tham gia chiến đấu? Tôi có thể làm gì trong khả năng hiện tại của mình để thay đổi vấn nạn biến đổi khí hậu này? Tôi sẽ tham gia và tạo ra ảnh hưởng, sử dụng sức mạnh của một cá nhân như thế nào, dẫn dắt một cộng đồng như thế nào để bảo vệ những điều mà tôi tin tưởng? Cuối cùng, tôi nghĩ vấn đề của người Việt Nam là sự thiếu khả năng suy nghĩ, phản biện, sự cam chịu, cúi đầu không dám đặt câu hỏi, sự buông xuôi, làm nô lệ cho hoàn cảnh. Câu hỏi này của em sinh viên làm cho tôi đau đớn, vì nó thể hiện rất rõ tâm thế của một bộ phận xã hội Việt Nam hiện thời. Nhưng tôi cũng biết một số ít các bạn trẻ khác đang hàng ngày chiến đấu ở ngoài kia để bảo vệ môi trường, bảo vệ hành tinh và bảo vệ chính con người, chính mình trong sự huỷ diệt hàng loạt của con người lên chính môi trường mà chúng ta bám vào để sống. Quay lại, vẫn là vấn đề mục đích sống và giá trị của mỗi cá nhân. Khi tôi không hiểu vì sao mình tồn tại, khi tôi không tìm được chính mình và lý do vì sao tôi đến thế gian này, tôi chỉ là một cái xác chết bị đung đưa bởi hoàn cảnh sống. Làm thế nào để người trẻ có thể cân bằng giữa việc khao khát làm giàu với việc theo đuổi những giá trị cảm xúc con người? Mọi người cứ hay nghĩ rằng làm giàu là xấu, hay sống có giá trị là không thể làm giàu. Tôi không đồng ý với quan điểm này. Tôi có người bạn ở Singapore quản trị quỹ gia đình và đầu tư rất nhiều vào các startup khắp thế giới. Tuy nhiên, họ chỉ lựa chọn và đầu tư vào những startup nào giải quyết được cái họ gọi là “real problem – vấn đề hiện thực”, hay nói cách khác là vấn đề mà thế giới này, hành tinh này đang gặp phải. Theo họ, startup phải bắt đầu từ mục đích và giá trị đóng góp cao cả mà bạn mong muốn mang lại cho con người, cho hành tinh, cho thế giới, giải quyết các vấn nạn thế giới như biến đổi khí hậu, môi trường, giảm nghèo, giải pháp xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn cho dân số dưới đáy kim tự tháp, hay giải quyết các vấn nạn về sức khoẻ và tâm lý cho con người trong thời đại số, v.v. Nếu chỉ startup để muốn làm giàu, bạn chỉ là một con robot chạy theo tiền. Nếu kinh doanh để giải quyết một vấn nạn xã hội, môi trường, bạn đang thật sự giúp đỡ con người và đồng thời xây dựng sự nghiệp cho mình. Do đó, kinh doanh với mục đích cao cả hơn, kinh doanh có giá trị sẽ giúp cho các bạn trẻ vừa giữ cho mình rất người và cũng rất thành công. Chị có thể cho biết cuốn sách tiếp theo sẽ là đề tài gì không? Đó là một vấn đề xã hội rất khác: kiến thức về công nghệ mới, cần thiết cho các bạn trẻ cấp 2, cấp 3 và cho cả phụ huynh để có thể hiểu và hướng nghiệp cho con. Đây là điều lẽ ra đã phải được triển khai đưa vào hệ thống giáo dục chính thống từ nhiều năm, nhưng tôi nhận thấy chưa hề xảy ra.Khi tương tác với các bạn trẻ, với các em học sinh, sinh viên, tôi nhận thấy các em hoàn toàn mù mờ về các tên gọi, các ứng dụng của công nghệ trong ngành nghề, công việc và cuộc sống. Một bạn sinh viên đã từng hỏi tôi: “Có bao nhiêu người như cô được tiếp cận với những điều rất mới. Những người Việt Nam bị bỏ lại thì sao?” Câu hỏi này của em đã khiến tôi mất ngủ. Và tôi thấy mình có trách nhiệm viết tiếp, bằng cách tiếp cận thật bình dân, dễ hiểu, hài hước về công nghệ, để phổ cập cho giới trẻ và cả những người dân Việt Nam đang sống một cuộc sống rất bình thường, không liên quan đến thế giới công nghệ và sáng tạo. https://thegioihoinhap.vn/uncategorized/nguyen-phi-van-nhin-bang-trai-tim-thay-vi-bang-mat/?fbclid=IwAR0wc0LUhi2390UWRdACxxF4XUetIUz-8wJnsgydNzGzs9OK2NXyKEuI260

Tôi chia sẻ với các em về một thế giới rất khác ngoài kia, ngoài bốn bức tường cao cao của trường đại học. Ở đó, có trí tuệ nhân tạo vẽ tranh, sáng tác nhạc, đạo diễn phim quảng cáo, và thủ thỉ chuyện trò như tri kỷ với người. Tôi hỏi các em, trong thế giới như kia thì chúng ta phải học những gì, để tránh phải trở thành nô lệ của trí tuệ siêu việt có con tim hình không không một một. Các em tròn xoe mắt nhìn tôi, như thể tôi chỉ là nhân vật fiction - tiểu thuyết trên con tàu viễn tưởng, vừa trở về từ tương lai tập 3. Các em, đều là những sinh viên ưu tú. Cảm xúc lộn xộn, thương, chán chường, bức xúc, ngấn ngơ. Ngày mai, 2025 thôi chớ chẳng ở đâu xa, máy sẽ làm nhiều hơn người. Người chỉ gánh 48% giờ lao động trên toàn thế giới. Ngày mai, các em sẽ bước vào một tương lai rất khác. Ở đó, có máy, có người, có 75 triệu job cũ biến mất, và sẽ có 133 triệu job mới sinh ra. Có những job đọc tên còn không hiểu, lấy gì mà nộp đơn xin việc? Các em chọn làm gì, môi giới dữ liệu cá nhân, xây dựng trải nghiệm thực tế ảo tăng cường, hay chuyên viên kết nối đội ngũ giữa người với máy? Cô ơi nghe siêu việt quá, khó quá, chắc em sẽ cho qua. Em chỉ hứa với cô là, sẽ chủ động hơn trong cuộc sống. Cô ơi, một bạn khác hỏi, thế những người bị bỏ lại thì sao? Ý em đang nói đến những ai, tôi hỏi. Là những người dân thường cô kià. Họ buôn bán ngoài đường, làm công nhân, nội trợ, thợ hồ. Họ đâu có may mắn, có cơ hội tiếp xúc, học hỏi về những điều không thể của tương lai. Chắc không tới 1% người dân Việt Nam được tiếp cận kiến thức mới như cô. Ta tính sao với những người bị tương lai bỏ lại? Tôi đứng hình một lúc, ừa đây là câu chuyện vĩ mô. Chính phủ thấy người dân có nên bước vào tương lai, hay cứ từ từ mất job rồi tính sau? Nhận thức và quyết định của họ sẽ trở thành chính sách. 1 triệu người trẻ lên mây, tôi nói, là chương trình của chính phủ Nigeria để phổ cập kiến thức IT cho người dân. Còn những người Việt Nam sẽ và đang bị bỏ lại phía sau, ta sẽ làm gì, chưa rõ. Thôi thì mỗi cá nhân cũng nên làm một điều gì đó, trong bối cảnh vĩ mô chưa biết sẽ ra sao. Cô đến đây hôm nay chia sẻ với các em rồi. Giờ tới em đi. Trách nhiệm này trả lại cho cô, hay em sẽ tiếp sức để những điều cần biết chạm vào nhiều mảnh đời hơn nữa? Câu hỏi mở. Câu trả lời để mở. Ai nghĩ suy, trăn trở? Ai lướt qua vạn mảnh đời không một thoáng ưu tư?

Làm sao để giúp ai đó trở nên quyết liệt? Trong đời mình, tôi đã thử nhiều cách rồi, làm gương, mắng xối xả & siêu sốc, tỉ tê coaching, hối lộ, viết sách, viết blog, đổ hết sức ra đi chia sẻ, vv. Thiếu điều quỳ lạy nữa là đủ bài. Đứa hơi được truyền cảm hứng thì hỏi, có bộ công cụ gì hôn. Kẻ nhởn nhơ nghe cho có, cười cười cho qua thì còm, ủa quyết liệt chi cho mệt. Gì cũng có hết rồi, cố gắng làm chi nữa. À thì ra sự phú hữu cũng có mặt tệ phát ớn. Nó làm cho con người cạn kiệt động lực để vươn lên. Còn người xoay vần trong sự khốn khó của xã hội thì, bỏ cuộc ngay trước khi có dự định dấn thân, vì cố cho lắm trước sau gì cũng bị dìm hàng, bởi sự bất công đã phổ cập trong xã hội. Làm sao để giúp ai đó trở nên quyết liệt? Chắc không giúp được. Người quyết liệt sinh ra bản tính đà quyết liệt, không cần bộ công cụ 9 bước 8 cách gì. Người tổn thương kiếm tìm cách trả thù đời, đòi lại công bằng kiểu gian hồ, họ được nuôi dưỡng bởi hận thù, và OMG quyết liệt với năm mươi mốt sắc màu đen tối. Nhưng cũng có một kiểu quyết liệt tinh khôi hơn thế, khi ai đó ngộ ra, tìm thấy mục đích sống của cuộc đời mình. Khi mục đích sống lớn hơn thân tầm gởi giữa đời, khi họ biết mình lạc giữa cõi trần để làm nhiều hơn là ái ô hỷ nộ. Họ quyết liệt học hỏi để bản thân mình tốt hơn. Bản thân có tốt hơn mới mong giúp được người khác. Họ quyết liệt chiến đấu, làm việc cật lực, sáng tạo không ngừng, chẳng vì thứ gì khác hơn là tiến lên một bước mỗi ngày, về phía mục đích cuộc đời mà mình đã chọn. Mục đích của bạn là gì? Cho nên, chắc không cần phải ép uổng ai, đưa tool cho ai, hò hét hay truyền cảm hứng cho ai. Chắc chỉ cần một cú hích nhẹ, một lời nói thoảng qua, một câu chuyện thật, một cuốn sách đổi đời, một tấm chân tình bao la và sự khoan dung vô điều kiện. When the student is ready, the teacher shall appear - Khi trò đã sẵn sàng, thầy sẽ xuất hiện. Còn trò chưa ready, thì đừng có gào thét gọi thầy. Rồi sẽ có ngày, trò té sấp mặt, hoang mang không biết mình là ai, tồn tại vì cái quái quỷ gì, sao phải mệt mỏi gánh vác, cào cấu trong đời để tan biến một chiều thu sớm hạ. Khi cái ego nó nổ banh như bong bóng xà phòng sau mọi lung linh bay bổng, người ta chắc sẽ tự nguyện tìm về mảnh lặng im bên gác nhỏ ven đường, mặc cho mắt nhắm nghiền, hồn ngơ ngác muôn phương, và tim vỡ theo điệu buồn nhân thế. Làm sao để giúp ai đó trở nên quyết liệt? Hành trình tôi đi tìm tôi của mỗi người là hành trình rất cá nhân, rất khác. Không ai có thể giúp ai. Không ai có thể dạy ai. Chỉ có tôi sẽ tìm thấy con người quyết liệt của chính mình, khi tôi tìm & tôi thấy

Khi hiểu chưa tới một đề tài nào đó , người ta thường nói về nó một cách chung chung, bay bổng, mơ hồ, nghe ấn tượng nhưng không ai hiểu ý muốn nói gì. Khi không hiểu đủ và đúng việc mình cần làm, người ta có khuynh hướng phức tạp hóa nó lên, dùng từ nghe vĩ mô nhưng không ai hiểu cụ thể phải làm sao. Khi bơi trong mớ hỗn độn, mơ hồ của những từ ngữ abstract - trừu tượng, hiểu còn không hiểu sao mà làm? Lạ là, tôi thấy người trẻ Việt Nam đang theo mốt này kinh lắm. Nói toàn những thứ abstract, so deep, vĩ mô, nghe rất kêu, toàn kiểu chiến này lược nọ, nhưng mà hông có biết làm. Khổ ghê! Vì cái cớ sự này, nên nhiều người làm việc kém hiệu quả. Việc lúc nào cũng như overload. Làm lúc nào cũng phải overtime. Nhưng mà không có thứ nào hoàn thành, lúc nào cũng trễ deadline, và kết quả hoàn toàn không chất lượng. Ủa chi cho mệt vậy? Có cần phải làm cho đời này nó phức tạp hơn không? Tôi hay nhắc team, làm ơn đừng có nói những thứ chung chung, cao xa. Muốn gì thì translate - phiên dịch thành action - hành động cụ thể, triển khai được ngay & luôn, đỡ mất công trở trăn, suy nghĩ. Giờ chỉ cho thang thuốc này nè, 5 chữ why. Khi đứng trước bất kỳ vấn đề gì, đầu tiên là phải hiểu cho thấu đáo trước khi lên tiếng. Không hiểu, hiểu chưa chín, thì làm ơn mở miệng hỏi giùm, hỏi cho đến khi nào hiểu tới mới thôi. Việt Nam mình, vì bị úm trong nền giáo dục 1 chiều, tiếp thu thụ động, không dám đặt câu hỏi, nên có tật vừa nghe vừa đoán. Không hiểu không dám hỏi. Đoán non đoán già, rồi làm sai bét theo cái cơn đoán cá nhân. Chi cho khổ vậy? Quá mất thời gian. Quá hoang phí nguồn lực. Quá vô hiệu quả. Giờ, ai nói gì mình cũng why 5 lần cho đến khi hiểu đúng mục đích mới thôi. Chưa hiểu không làm. Khi ta why, ta cuối cùng hiểu ra một đề nghị rất mơ hồ, chung chung, có thể trở nên trong trẻo như pha lê, là đề nghị cụ thể, cho một đối tượng cụ thể, vì một mục đích cụ thể. Hiểu vậy, rồi làm. Vậy nha, thôi ngừng vẽ tranh trừu tượng giùm đi. Nói gì không dịch ra được thành action - hành động thì bỏ qua. Đừng nói nữa. Talk is cheap. Action speaks louder. Nói là thứ rẻ tiền. Hành động mới chứng minh. Cut the crap - dẹp giùm những thứ ảo diệu tào lao cho đời này giản đơn, dễ sống.

Bạn trẻ ấy hỏi tôi như thế ở Cologne, "If there is one thing you want changed in this world, what would it be? Nếu có một điều chị muốn thay đổi trên thế giới này, điều đó sẽ là gì?" Mình trả lời không suy nghĩ, mong muốn có nhiều người biết thấu cảm, và đối xử như human beings - những con người thực sự với nhau hơn. Chẳng biết tự bao giờ, loài người đà quay lưng lại với nhau. The world is so unkind - thế giới rẫy đầy những tâm hồn tối tăm, trống rỗng. Vì hơn thua chút quyền lợi cỏn con, người ta sẵn sàng chà đạp lên nhau. Vì ham hố tẻo teo quyền lực, hào quang, người ta cười khẩy khi nhét thuốc độc vào cánh hoa hồng trao vội. Vì nhỏ nhen, hiềm tỵ, người ta phấn khích tri trét sự thoá mạ lên từng câu chữ. Vì ích kỷ, mong cầu, người ta sung sướng biện bày thủ đoạn lên thân xác của nhau. Hả hê quá hả? Hả hê quá phải không? Khi sự độc ác là những niềm vui khẽ khàng ngấm sâu từng mạch máu. Có những người như thế. Có nhiều người như thế. Họ bàng quang trước những nỗi đau. Họ trở mặt với những hành xử cơ bản nhất của kẻ làm người. Họ dửng dưng đạp lên đời, mặc kệ tàn tích huỷ hoại mà bản thân vừa bỏ lại. Tại sao thế? Tại sao lại thế? Are we human? Ta có còn là người nữa hay không? Con người, phải chăng ta đi qua hành tinh này vẫn chỉ là một giống con? Animal or robot? Loài người đi học đã bao năm vẫn chưa học được bài hạnh phúc. Sinh ra trên cõi đời cuối cùng chỉ để tự đánh nhau. Thật nực cười, ta tự đánh ta. Rồi quay ra đánh nhau để giành giật sự rỗng không khi chân trần rời thế giới. Hơn thua, được mất, kẻ sợ hãi bám vào, người buông ra vì không còn thể nào chịu đựng. Chuyến tàu về cõi hư vô cuối cùng nào có hối lộ được đâu. Ai lên ga cũng tay trắng, chân trần, cũng mục rữa xác thân. So kè chi chút cảm thông, nụ cười, cái ôm, và vài lời quan tâm, chăm sóc? Và đừng ngồi đó phàn nàn nếu không ai mở lòng với bạn. Hỏi mình đi, bạn đã từng mở lòng với ai đó hay chưa? Nếu có một điều bạn sẽ làm để thế giới này hóa hạnh phúc, yêu thương, điều đó sẽ là gì và có thể bắt đầu từ đâu nhỉ? Có một điều tôi muốn làm, đang làm, và sẽ không bao giờ ngơi nghỉ, đó là tự thay đổi bản thân mình để học cách thương yêu.

Em gọi, "Chị Phi Vân!" Mình ngỡ ngàng vì không nhận ra em. Em cười, dạ em follow chị trên Facebook. Rồi em kể về công việc, kể về những tình huống éo le của người làm nhân sự. "Lãnh đạo không chính trực thì làm sao có nhân viên chính trực? Lãnh đạo không có tâm thì phàn nàn chi việc đội ngũ vô tâm." Khó nhỉ? Chạm tay vào thực tại Việt Nam thật ra quá khó. Một xã hội xây trên nền tảng bấp bênh thì làm sao đòi hỏi giá trị vững vàng? Nên con người giá trị chao dao. Nên niềm tin lên xuống cùng con nước. Em nói mình rất là cố gắng, cố gắng đến muốn gục ngã, chỉ để bám víu vào chút giá trị của bản thân. "Nhìn là biết em thuộc tuýp strong woman - phụ nữ mạnh mẽ rồi", tôi nói. Em sợ bị gọi như thế lắm chị à. Em đã strong, phải strong, và out of options - không còn lựa chọn. Ở chỗ làm, em phải tỏ ra mạnh mẽ để giải quyết vấn đề cho bao người đồng nghiệp. Ở nhà, em phải là người mẹ mạnh mẽ cho con cái, gia đình. Em không dám khóc. Em không thể không tỏ ra mạnh mẽ. Em phải mạnh mẽ. Dần dà, em không còn khóc được nữa. Nước mắt đã khô theo tháng năm tranh đua mạnh mẽ với đời. Nhưng em ơi, ai nói khóc là không mạnh mẽ? Strong people are not afraid to be vulnerable - Người thật sự mạnh mẽ là người không sợ yếu đuối. Ai nói làm người là phải giấu vội giấu vàng bao cảm xúc? Ta sinh ra, đời cho ta phép màu được hả hê cười và khóc đến quặn đau. Freedom to express - tự do thể hiện cảm xúc, tự do là chính mình có lẽ là miền tự do cao nhất. Mang mặt nạ bước theo đời để rồi một chiều thu ta biến mất? What's the point? Chi vậy? Cuối cùng ta sống để làm gì? Cho nên, ai nhắn đọc sách hay đọc tút khóc là tôi mừng lắm, vì chính việc bạn cho phép mình được yếu đuối, được khóc khi muốn khóc là một sức mạnh vô biên, là the human side of a human being - chất người của một kẻ làm người. Keep it in - giữ trong lòng, nuốt nước mắt vào trong thì sau 1 thời gian bạn mất khả năng khóc, mất khả năng xúc cảm và sẽ dần dần trơ ra như robot. Một kiếp đời ngắn ngủi, có đáng phải nhốt mình trong xà lim mạnh mẽ hay không? Hay ta nên có tự do? Hay ta cần được là chính mình? Hay ta bắt đầu sống thay vì ngày đêm diễn kịch?

"Tôi sinh ra và lớn lên ở Tirana, Albania. Ngày tôi nhậm chức thị trưởng, thành phố xơ xác thế này đây. Trường mẫu giáo nhìn như nhà tù xuống cấp. 70% các trường mẫu giáo bị bỏ hoang dù trẻ em không có trường đi học. Xe cộ thì loạn xạ, ô nhiễm. Sau khi chính quyền cũ sụp đổ, người ta nháo nhào đi mua sắm xe hơi để được chạm tay vào thứ xa hoa đã từng bị tước đoạt. Địa vị xã hội bỗng chốc nở rộ bằng bề ngoài hào nhoáng của những chiếc xe hàng hiệu bóng loáng. Mà trời ơi, đường đâu mà chạy." Ông thị trưởng kể chuyện tại diễn đàn Thị trưởng toàn cầu ở Cologne. Ngồi nghe, vừa thấy đồng cảm, xót xa, vừa cười muốn lăn ra đất. "Ngày đầu tiên nhậm chức, nhìn bao bất cập, không biết phải bắt đầu từ đâu. Bước vô văn phòng, mở cửa sổ ra, dặn mình, phải quyết liệt nếu muốn người dân được an vui, hạnh phúc." Ông kể, nhậm chức xong ai trong văn phòng thị trưởng cũng expect - tưởng là ông sẽ làm điều gì rúng động. Ông cười, chỉ hình cái tháp đồng hồ trên slide trình chiếu, hỏi biết chuyện đầu tiên tui làm là gì hông? Khán giả ngơ ngác, lắc đầu. "Chuyện đầu tiên tui làm, Ị just wanna fix the damn clock - Tui chỉ muốn sửa cái đồng hồ chết tiệt trên cái tháp này. Từ nhỏ tới lớn, ngày nào nó cũng đúng giờ có 2 lần trong ngày, 5:30 sáng, và 5:30 chiều. Vậy đó! Mà bao năm không một ai nghĩ mình có trách nhiệm cần phải sửa. Cái tháp đồng hồ, cách văn phòng thị trưởng vài bước chân. Cái gì vậy? Không ai care hết là sao? Chuyện nhỏ xíu còn không care. Nói gì chuyện to chuyện bự?" Câu chuyện của ngài thị trưởng Tirana, chuyện như đùa, nhưng lại là vết thương của bao nhiêu xã hội. Ở đó, người ta không care, không quan tâm, không mảy may bận lòng đến cảm xúc hay đời sống của một ai đó khác. Sự ích kỷ, vô cảm quận vào từng manh áo. Mặt tượng cứ trơ trơ. I just wanna to fix the damn clock. Xã hội cần những người như thế. Đã đến lúc cần bắt đầu bằng những điều giản đơn, bé nhỏ. Nhưng cứ phải bắt đầu. Sự bắt đầu, dù việc nhỏ nhường nào, cũng là lời tuyên ngôn hào hùng về mức độ chịu đựng chạm ngưỡng giới hạn. Tất cả, bắt đầu từ việc ta quan tâm đến một ai đó khác, một ai đó ngoài cái bản ngã cao ngạo và vị kỷ của chính ta. I just wanna to fix the damn clock!

Khi một căn bệnh phát ra, ta chỉ nhìn thấy triệu chứng và sự huỷ hoại, tàn phá của nó. Biểu hiện, là giai đoạn cuối của bệnh. Ở đó, người ta chết, những cái chết thảm hại đã được nuôi dưỡng bằng mầm bệnh bị tiêm nhiễm một cách tinh vi, mang hình hài ngô ngây, không ai biết, không ai tưởng. Suốt cả hành trình nuôi bệnh, có thể rất dài, tính bằng năm, chục năm, vài chục năm. Và chúng ta, những kẻ thường dân vô minh, chỉ nhìn thấy khi bệnh kia đã phát. Lãnh đạo một tổ chức, một cộng đồng, một quốc gia thật ra rất giống nhau. Một quyết định đưa ra, tác hại hay kết quả không thể sờ mó được ngay. Có khi vài năm, chục năm, vài chục năm nó mới trồi lên trên bề mặt. Ngày xưa làm tập đoàn, vì ở đó đủ lâu, tôi thấy rõ hậu quả của một quyết định. Ông CEO mới lên, phủ nhận cái cũ, ra định hướng mới, rồi ra đi. Kẻ tiếp nối, hên thì hưởng sái thành quả cũ, bỗng dưng được ca tụng lên mây dù chưa làm gì. Xui, ăn nguyên phát hậu quả đời trước, thì lui cui quét rác hết nhiệm kỳ, rồi bị mắng là vô dụng. Một quyết định đẻ ra, nó có dòng đời của nó, cũng như product life cycle thôi, dòng đời sản phẩm bắt đầu, đi lên, trưởng thành, rồi chết đi hay chuyển hoá. Ở đỉnh điểm của dòng đời, hoặc ta thấy champagne và hoa hồng, hoặc ta biết thế nào là địa ngục. Ở đó, bệnh phát ra, và ta, chỉ nhìn thấy biểu hiện và tác hại. Nhưng đó không phải là một sự kiện. Nó chỉ dơn thuần là sự công chiếu của cả một chu trình. 2016, Quảy gánh băng đồng ra thế giới, và tôi gặp nhiều bạn trẻ miền Tây. Khi nói với các em về thế giới ngoài kia, gần gũi lắm, nhiều chọn lựa lắm, các em khóc. Các em khóc, vì bỗng vỡ ra rằng, thế giới có thể chạm vào, cơ hội có thể chạm vào, và tất cả không có gì là viễn vông, xa xôi, quá tầm như các em những tưởng. Nhưng ai làm các em thiếu thông tin, thiếu hiểu biết, thiếu lựa chọn thế? If only - Nếu như các em biết, nếu như phụ huynh các em biết, nếu như xã hội biết, nếu như chúng ta lắng nghe & chia sẻ nhiều hơn, từ những người đi trước, những người đã nhìn thấy và trải nghiệm. Bệnh, thì sẽ phát. Có lẽ đừng chỉ cố lăm lăm chữa, mà nên phòng nữa. Còn bao nhiêu người vẫn chưa ngộ ra về những lựa chọn họ có quyền được biết? Hãy nói cho họ biết! Mỗi người chúng ta, những người đang biết, hãy nói cho họ biết, theo cách của mình. Anh, tôi đã đến rất nhiều lần. Và nhiều người Việt ta, cũng đã đến rất nhiều lần....

10g tối, mở email và nhìn thấy bức tâm thư rất rất dài của em. Ai sẽ đọc? Còn tôi thì đọc đi đọc lại mấy lần, để không sót một tình cảm nào, một nỗi niềm nào của em. Em đang nằm viện, đang rất đau nhưng lại ngồi dậy viết cho tôi lá thư dài như thế. Tôi muốn lắng nghe từng cảm xúc của em. Thương em, và mong em sớm bình phục em nhé. Mọi thứ, sẽ vẫn còn đợi chúng ta phía trước.... --------- Sau buổi gặp Chị tại đường sách em có nhiều thứ rất muốn nói với Chị, nhưng mọi bồn bề lại cuốn em đi vì em biết những gì muốn trao gửi tới Chị phải là lúc em lắng lại và muốn trải lòng thật. Hôm đó em ngồi hàng ghế bên dưới cứ trong hoài chờ Chị tới, không hiểu vì lý do gì em thấy chị tự nhiên em xúc động lắm, nước mắt muốn trào ra, em tự hỏi tại vì sao, và em tự có câu trả lời cho mình là em xúc động vì em thấy chị mập hơn chút và khoẻ mạnh và vẫn dáng hình đó rất đời lần này em không thấy có khăn choàng nhưng đúng là Chị Phi rồi. Kể từ ngày hôm đó trở về nhà, những gì Chị nói luôn văng vẳng trong đầu em mỗi ngày, suốt mấy đêm liền em không vào giường ngủ chỉ nằm sofa kế bên khung cửa sổ nhìn những ngôi nhà lồng qua lăng kính cửa sổ nhấp nhá đèn hoà mình cùng khúc eo sông Sài Gòn, cứ đọc và ngủ quên lúc nào không hay, những điều chị nói lặp đi lặp lại trong đầu em "Tôi bước vào tương lai của mình hay của người khác, đỉnh cao sự nghiệp là khi xác định được giá trị bản thân, Ikigai là thật sự phải chạm vào, chuẩn bị kĩ năng để phục vụ mục đích sống của mình, hành trình tìm lại chính mình, tìm lại mục đích chính mình và làm được cái mình thích". Em đọc từng chương của " Tôi đi tìm tôi". Hôm nay, là ngày thứ ba em nằm viện, sau một năm dài trì hoãn vì công việc vì mọi thứ bộn bề vì nhiều lý do không sắp xếp được, em quyết định dừng lại và gom quần áo tự đi nhập viện. Sau khi em xin nghỉ phép bốn ngày dài, ai gặp với nhắn tin cũng hỏi là đi chơi đâu, đi với anh nào ha, em chỉ im và tĩnh tâm tịnh dưỡng. Đây là lần đầu tiên em nằm viện dài ngày thế này em cảm nhận rất rõ nỗi đau thể xác như vậy, ca mổ của em chỉ xảy ra trong 30 phút nhưng em phải mất 9 tiếng đồng hồ cho việc chuẩn bị và hồi sức, vì khi đưa vào phòng cách ly truyền nước chuẩn bị bước vào ca mổ, em đã bị ngất xỉu vì sợ, cái cảm giác chỉ xảy ra chưa tới 30 giây mà em không thể nào quên được, mắt em thì cứ mở mà toàn thân co lại bủn rủn miệng mồm khô khốc và mọi thứ trước mắt em tối sầm lại mở mắt ra là thấy nằm trên băng ca nằm chờ ba tiếng sau tỉnh lại mới được cho vào phòng mổ. Em hỏi cô y tá tại sao em lại có triệu chứng như thế này, vì cả mấy ngày nay em nằm trên phòng cũng truyền nước liên tục mà em có bị gì đâu, cô y tá giải thích bởi vì do em sợ quá nên dẫn đến huyết áp tăng cao, tim đập nhanh nên ngất là chuyện bình thường. Nên em cũng yên tâm vì những triệu chứng của mình thì là bình thường hết. Sau khi rời phòng hồi sức, thuốc tê hết hiệu lực, nguyên đêm là em ngủ không được rồi, chắc ai từng trải qua việc mổ xẻ chắc sẽ hiểu cảm giác này của em thôi, cứ mỗi lần thay nước truyền đặt biệt là truyền thuốc giảm đau thì thôi rồi nó giảm cơn đau ngay vết mổ có hay không em cũng không rõ chỉ biết là cứ mỗi lần như vậy là nó làm em bồn nôn tới tấp trong khi gần 2 ngày một miếng nước em còn không được nhấp môi. Giờ em đã khoẻ hơn chút, tiếp tục đọc Tôi đi tìm tôi, em đọc tới chương kể về anh Suhaime, em xin lỗi nếu nhưng lại khơi lại sự mất mát này của Chị nha. Em tin rằng những gì em kể với Chị, Chị sẽ hiểu rất rõ cảm giác của em khi đọc xong chương này, em thật sự không thể bắt đầu tiếp tục đọc chương Mentor tiếp theo. Những gì ấp ủ bấy lâu nay, em lau nước mắt em vùng dậy và viết cho Chị những dòng này. Căn bệnh của em không phải là quá nặng giống anh trai kia chị cho phép em gọi như vậy nhé, nhưng em đồng cảm hiểu được cảm giác đau đớn và cô độc khi nằm trên giường bệnh trong phòng mổ chỉ có mỗi mình mình là hiểu rõ nhất nỗi đau đó, không một ai trên cõi đời này chịu thay mình được những lúc như thế này. Em được đội ngũ y bác sỹ chăm sóc rất tận tình, từ tất cả các khâu họ tận tuỵ, nhẹ nhàng và tâm lý vô cùng, nếu không phải cách cư xử đó em nghĩ chắc em sẽ đau nhiều hơn không phải chỉ vì vết mổ. Sau những ngày qua em nhận ra nhiều thứ nhiều con người, có những người em đã dành rất nhiều tình yêu thương và sự quan tâm cho họ, em không biết mình trong chờ gì từ những người đó, nhưng sao em thấy bẻ bàng lắm Chị, em không tiếc tình cảm đã dành cho họ trong thời gian đã qua, em chỉ thấy mình ngốc vì cứ tưởng với mình chắc cũng quan trọng như những gì họ nói. Nhưng em vẫn luôn nhớ câu nói này, yêu thương là hành động, nên không hành đồng là không thương yêu gì rồi. Đây là sự thật minh chứng rõ nhất em sẽ không tự huyễn hoặt bản thân mình nữa Chị ạ. Tuy nhiên thay vào đó em lại được nhận tình thương của rất nhiều anh chị em khác có thể là vũ trụ bao la mang đến Chị ha, sự yêu thương và thấu hiểu là không giới hạn. Em biết bây giờ dù Chị Phi đang ở đâu Sài Gòn, Kuala Lumpur hay trên một chuyển bay nào đó thì những tâm tư của những người trẻ như em muốn gửi đến Chị thì thông điệp cũng sẽ nguyên vẹn. Mỗi lần gặp Chị là mỗi lần em như được bác sỹ truyền cho kháng sinh, sau khi khoẻ lại em sẽ tiếp tục hành trình "Tôi đi tìm tôi", tìm bao lâu cũng được vì em biết có đi sẽ đến Chị ạ. Nếu như em nhớ không nhầm thì cũng tầm những ngày này cách đây hai năm trước tại đất nước xa xôi thân mến Philippin khi thực hiện một quyết định thay đổi một trong những bước ngoặc cuộc đời em cũng có gửi gấm tâm thư đến Chị nè. À 11 quyển sách trong đó có quyển em tự tặng cho chính bản thân em và những người em trân quý đã được gửi đi cùng những thông điệp của Chị. Em kể thêm Chị chuyện này khi vào viện có hai anh chị phòng kế bên qua chơi, Anh chồng đi chăm vợ mổ, khi thấy quyển Tôi đi tìm tôi thì hai anh em nhào vô hỏi tới tấp " Em cũng biết Chị Vân nữa hả, quyển này Anh chưa đọc nhưng có đọc Tôi tương lai và thế giới, cô vợ ngớ người ra ngạc nhiên vì hai người hoàn toàn xa lạ mới gặp nhau lần đầu mà nói về Chị Vân nào đó nhưng hai người thân nhau vậy. Chị thấy hem sức mạnh sự lan toả của Chị kinh khủng khiếp chưa vào bệnh viện mà cũng có chuyện để nói về Chị nữa nè. Em chỉ mong Chị được nhiều sức khoẻ để sưởi ấm rất nhiều trái tim đang buốt giá, cô độc trên con đường dài để được sưởi ấm hoà một nhịp và mạnh mẽ tiếp tục con đường Tôi đi tìm tôi. ----------- Em ơi, Trước hết là em đã khỏe và mai được về nhà chưa? Gì thì gì sức khoẻ vẫn là trên hết. Chị cám ơn em đã viết thư cho chị. Chị đọc, nghe rất nhiều nỗi đau, rất nhiều sự trăn trở, và dường như là một nỗi cô đơn mênh mang em ạ. Chị không biết vì sao, nhưng nghe như em đang rất cần bỏ xuống, bắt đầu lại một hành trình mới trong đời. Hành trình luôn có nỗi đau, có nỗi buồn và sự mất mát, nhưng bên cạnh đó lại là hạnh phúc mình tự tạo ra cho bản thân mình. Chị nhớ hôm đó em ngồi đến cuối, chờ cho mọi người đến lượt, rồi mới qua chào chị. Thấy em phong trần hơn, trải nghiệm hơn, nhưng vẫn có chút gì đó chưa sure về hành trình phía trước của mình. Nếu em cần sự lắng nghe và một lời khuyên từ chị thì kể cho chị nghe em nhé. Chị mong em hồi phục, bình an, và biết rằng trong đời vẫn còn rất nhiều tình yêu thương, em nhé. Thương em. Chị Phi Vân

Một trong những kỹ năng rất tệ của bạn trẻ Việt Nam khiến tôi nổi cơn hoài, là kỹ năng briefing - chia sẻ thông tin định hướng cho người khác thực hiện một công việc hay nhiệm vụ nào đó. Khi cần ai đó làm gì cho mình, điều quan trọng nhất phải làm tốt là briefing thật rõ, thật kỹ, thật đầy đủ và chi tiết tại sao làm, làm thế nào và làm gì, những điều cần lưu ý là gì và tại sao. Trong rất nhiều lần trải nghiệm, tôi thường nhận được các kiểu briefing sơ sài, thiếu thông tin, đùa việc một cách vô trách nhiệm cho có cho xong, không hề bỏ chút thấu cảm vào để hiểu người khác cần gì, không hề bỏ chút tâm vào để hiểu người khác nhận thông tin như vậy thì có thực hiện công việc được hay không. Kết quả ngàn lần như một là vứt đi, trong khi hao phí bao nhiêu nguồn lực, nhân lực. Rảnh quá hả? Bày việc ép nhau làm chỉ để vứt đi? Bạn nghĩ lại đi, khi ai đó briefing kiểu này, khiến bạn loay hoay, hoang mang không biết phải làm sao cho đúng thì bạn rơi vào cảm giác thế nào? Stress? Áp lực, hoảng hốt, mất tự tin? Out of nothing? Chẳng vì cái gì hết cả? Chi vậy? Thật vô tích sự khi bày biện ra sự vô hiệu quả không cần có. Tất cả, giải quyết đơn giản chỉ bằng cách put yourself in other people's shoes - đặt chân mình vào giày người khác, hỏi bản thân mình brief vậy một người không phải là mình, chưa hiểu gì về đề tài hay dự án này, họ có hiểu và có thể triển khai tốt hay không. Tất cả sự vô hiệu quả, chỉ cần chút thấu cảm, chút kỹ năng nói hay viết rõ ràng, tự nhiên biến mất. Cho nên, làm ơn đi, thứ nhất là luôn đặt mình vào vị trí người nhận. Thứ hai là dành thời gian suy nghĩ và briefing hiệu quả. Thêm 30 phút và rắc vào đó chút tâm, là bạn trở thành hero, cứu cả một mớ vô hiệu quả của cả tháng, cả tuần, cả đám emo - cảm xúc phóng đại tào lao vì cãi vã nhau của đội. Cuối cùng, bạn đi làm là để vui, để học, để thành công và phát triển, hay đi làm để xông pha vào những cuộc chiến vô tích sự cho hết một đời người? Vậy đi nha. Bắt đầu từ hôm nay!

Đó giờ, tự động biết cần phải làm checklist - bảng liệt kê công việc quen rồi, vì nếu không sao biết mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng, cả dự án, cả năm cần làm gì, cần đạt được mục tiêu gì, và cần hoàn thành theo tiến độ thế nào. Riết rồi, nghĩ đó là kỹ năng kiểu basic instinct - bản năng đương nhiên sinh ra phải biết. How else will you manage your work, your project, your life? Nếu không thì cách nào mà nhớ, mà làm một cách hợp lý, mà quản trị được công việc, dự án, hay cuộc sống của mình? Vậy, mà giờ phải đi dạy, từ nhân viên, tới trưởng phòng, tới founder & CEO ở Việt Nam về kỹ năng quản trị bản thân & công việc bằng checklist và sắp xếp thứ tự triển khai ưu tiên trước sau. Nghĩ, ủa vậy chứ trường cấp 3 & trường đại học dạy những điều lớn lao gì mà cái checklist làm không xong? Chỉ cách làm checklist, gởi mẫu xong rồi vẫn không OK, vì điền cái gì vào đó mới là vấn đề. Đôi khi, cảm giác như các bạn lâm vào tình trạng bị ép buộc, làm vì bị bắt làm, chứ không làm vì tâm thế điều đó sẽ giúp mình quản trị công việc và thời gian tốt hơn. Nhiều khi, nhận cái checklist ghi những thứ mơ hồ, phải quay ra hỏi, ủa viết vầy cụ thể là sẽ làm gì em. Đọc những dòng mơ hồ, lại bắt phải viết lại, sao cho thành hành động cụ thể, có deliverable - kết quả cân đong đo đếm được thì mới biết phải làm sao, làm gì. Nghĩ, ủa làm việc mà chung chung mơ hồ vậy thì sao biết phải làm gì? Không lẽ có những cách giải quyết chung chung mơ hồ cho những vấn đề mơ hồ chung chung mà mình chưa được học? Chưa hết, xong đoạn checklist rồi thì tới đoạn prioritization - sắp xếp chế độ ưu tiên cái nào làm trước cái nào làm sau. Lại quay về urgent - gấp hay là quan trọng. Người không biết quản trị bản thân và dự án thứ gì cũng gấp vì thứ gì cũng last minute - đợi nước tới chân mới nhảy. Làm việc liên quan nhiều người mà không biết sắp xếp chuyển việc đúng tiến độ qua từng khâu. Vậy, thì delay cả đám. Lu xu bu vì việc nó đè, cuối cùng toàn làm việc gấp lùa tới chân dù không quan trọng. Last minute thì luôn làm ẩu, làm trong tâm thế khủng hoảng, làm đại cho kịp cho xong, nên chất lượng công việc tệ, vận động nguồn lực giải quyết khủng hoảng nên làm rối hết đội hình, chậm trễ tiến độ của tất cả những thứ khác, tất cả những người khác. Chuyện này không lạ, như cơm bữa trong cách làm việc của người Việt Nam, từ nhân viên đến các kiểu Founder & CEO hoành tráng. Thiệt tình, nếu kỹ năng đơn giản như checklist & sắp xếp chế độ ưu tiên còn không làm được, nghĩa là không quản trị được thời gian và bản thân, thì chẳng mong làm được chuyện gì to bự khác. Tất cả những gì ta muốn đạt được trong đời, thật ra đơn giản bắt đầu từ những điều rất nhỏ nhặt trong quản trị bản thân. Đừng nói những thứ so deep. Đừng lời lẽ hoa mỹ, vĩ đại gì. Lo cái tấm thân mình trước.