Rất nhiều bạn đọc hay nghe thì hiểu rằng bản thân cần phải thay đổi, cần phải làm mới, cần phải học mới, cần phải hành động khác đi, nhưng nghĩ hoài muốn hoài vẫn không hề thay đổi. Rồi lại nghe, rồi lại đọc, rồi lại đi học các khoá học bơm tinh thần kiểu “Yes I can!”, xong về nhà tinh thần lại xẹp lép như quả bóng xì hơi, đâu lại vào đấy, cuộc đời vẫn trôi qua một cách bất lực trong nỗi khát khao mong muốn. Bệnh này, bệnh trì hoãn có thể nói là căn bệnh tôi thấy phổ biến nhất. Nhiều khi cứ đi tìm cảm hứng hoài không phải là cách. Người khác chỉ có thể truyền cảm hứng cho mình một hai lần thôi. Còn chuyện hành động để thay đổi là chuyện của mình, đâu ai khác làm thay được. Cảm hứng mà truyền hoài rồi bạn cũng lờn thuốc, nghe hoài cũng phát chán, đọc hoài cũng ngán ngẩm chớ. Cho nên, thứ nhất là phải biết bản thân bị bệnh trì hoãn, thứ hai là nên chữa bệnh chứ đừng đi tìm cảm hứng nữa. Chỉ có hành động mới mang lại thay đổi. Chỉ có bản thân chữa cho bản thân khỏi bệnh trì hoãn thì đời bạn mới mong có cơ may khác được. Căn nguyên của bệnh trì hoãn có thể rất khác nhau. Hôm nay tôi chỉ ra vài ba nguyên nhân mà tôi hay nhìn thấy nhất để các bạn tham khảo mà chữa bệnh nhé. Không có nhu cầu thay đổi Người này hiểu hết, hiểu tất tần tật, và hiểu là tương lai rất khác kia nó sẽ tác động lên nhiều người, nhưng mà là lên mấy đứa khác chớ không phải là mình. Ý là mình thuộc hàng nhà có điều kiện, muốn gì cũng mua được, đường đi luôn có người lót sẵn, xưa nay thành tích giỏi giang, trước giờ làm đâu thắng đó, vv. Kiểu người quá khứ quá to, nền nhà quá bự, sinh ra trong chiếc bong bóng như bubble boy sẽ dễ rơi vào trạng thái coi thường thay đổi, xem nhẹ hậu quả, chưa nếm mùi hiện thực, cho đến khi mọi thứ quá muộn, thực tế quá phũ phàng, và bản thân chợt nhận ra mình đã hoá thành quá khứ tự khi nào. Căn này muốn chữa thì hoặc là phải bị thực tế đập cho vỡ mặt, hoặc là lỡ vấp vào cao nhân nào đó người ta quăng sự thật vào đầu không thương tiếc. Gặp người mắc căn này, nếu thương thì đừng bọc kẹo bọc đường, sự thật sao phản ánh trung thực vậy thì mới mong cứu được họ. Ba thương hiệu icon lịch sử trăm năm người ta còn bị tương lai phủ định và phát cho bài vỡ nợ, nói chi là mấy đứa lăn tăn, mới lu lú khỏi ao mà đã coi trời bằng vung. Tu theo theo môn phái kệ Căn này còn khó dữ nữa, vì không phải họ không hiểu hay không biết, mà là biết nhưng mà kệ. Ý là, trời sinh voi sinh cỏ, kiếp lục bình thì mặc nước trôi, chẳng cần cố gắng làm chi cho mệt. Với cái tâm thế kệ này thì sóng thần có ập vô nhà họ vẫn ngáp cho hết cơn, rồi ngụp lặn tính sau. Thường thì người tu theo môn này hoặc là thất chí, chán nản trách ông trời sao mình sinh ra hông được bằng người, hoặc là làm hoài thất bại hoài mà không hiểu ra bài học nên đổ bừa cho số phận, hoặc là được nuôi dưỡng trong môi trường MAKENO quá lâu rồi nên không có tinh thần vươn lên. Nói chung, môn này dành cho những người vắng tâm thế, thiếu tinh thần, kém năng lượng, vô ý chí nên tương lai có ra sao thì cũng kệ. Kiểu này thì hoặc là phải đụng sư phụ cao tay đánh thức cho, hoặc là gặp hoàn cảnh ngộ ra, hoặc là phải bị vô tình hay cố ý ép tới cùng đường mới chịu đứng lên thay đổi. Động lực không đủ lớn để thay đổi Nhóm này thuộc hàng đu trend, nghĩa là thấy người ta nói phải thay đổi, thấy người xung quanh rục rịch thay đổi thì lòng cũng xúc động muốn thay đổi. Có điều, họ thật ra không hiểu rõ, hiểu đúng và đủ lý do tại sao cần thay đổi, thay đổi ảnh hưởng sống còn tới bản thân mình như thế nào, không thay đổi thì hậu quả ra sao. Vì không hiểu rõ, nên không thấy lo, không biết sợ, không vội vàng xách dép chạy, không rốt ráo hành động. Nghe ai đó truyền cảm hứng thì lúc đó hừng hực ố dè mình phải thay đổi. Về tới nhà rơi xuống cái giường là lại quẹt quẹt 4-5 tiếng chuyện thiên hạ rồi quên luôn như chưa từng có cảm hứng đổi thay. Rồi xong, đâu lại vào đấy, đời lại trôi èo èo, ngày lại qua trước khi ta chợt nhận ra. Thế là hết, và cái vòng lặp này nó cứ tái đi diễn lại mà vẫn chưa có thứ gì xảy ra ngoài những khoảnh khắc giật mình, trách bản thân sao quá thiếu động lực và vô kỷ luật. Nhóm này muốn chữa thì phải chơi chiêu ép cho vô thế, hoặc là dụ dỗ cho commit - cam kết làm chuyện gì đó ngoài khả năng, kiểu thảy xuống hồ cho tự bơi, hoặc là phải kích chuyện mặt mày, không thay đổi sợ thua thiệt mất mặt với đối tượng họ muốn chứng tỏ. Hay hơn, là khiến họ tiếp cận được với nguyên nhân gốc của chữ why - tại sao họ cần thay đổi. Chỉ khi châm cho động lực đủ lớn, và là động lực của chính họ chứ không hề vay mượn, họ mới có đường thay đổi. Nghĩ rằng thay đổi là trách nhiệm của người khác Này thuộc loại con nhà giàu có điều kiện, đi làm trong những môi trường sang chảnh có bộ phận gọi là khuyến học và phát triển, lãnh lương chỉ để lo chuyện học hành và phát triển bản thân cho mình. Cho nên, ba chuyện thay đổi của tui là trách nhiệm của mấy người. Mấy người tổ chức thì tui tham gia nếu thấy chèo kéo vui vui hay quảng cáo thu hút. Không thì, mấy người fail khi tui không thay đổi. Tui bận lắm, nhiều việc lắm, KPI lút đầu, hiểu hông? Thành ra, chuyện học hành thay đổi & phát triển bản thân mình mà thái độ tham gia như ban ơn cho người ta. Trời đất! Người kiểu này họ vận hành trong 1 hệ thống đang có, đã cũ mà không hay biết, và thiếu kết nối với thế giới bên ngoài nên chẳng hề hay biết ngoài kia thời gian nó trôi nhanh hơn trong này gấp vạn lần. Dạng này phải cho họ tiếp xúc nhiều hơn với môi trường và loài tương lai để họ giật bắn mình, hốt hoảng khi nhận ra bản thân đang ở đâu, rồi vắt giò lên cổ mà chạy về phía trước. Quen lười biếng, tử vi số hưởng Chỉ có mấy người lười biếng mà vẫn được đút muỗng bạc tận miệng người ta mới chảy thây ra thôi. Thử quăng ra đường cho tự sinh tự diệt thì biết liền. Khi cơm áo gạo tiền nó quấn vào cổ không thở nổi thì hết đường làm biếng. Bởi mới có những gia đình cha mẹ quần quật mà con chẳng động móng tay. Ấp riết mà nở ra thành con lười chứ không phải con người, động chút là giãy nãy, làm tí là than phiền, hơi áp lực là dỗi cả ba đời nhà họ. Số hưởng mà, quen cái thói sinh ra để hưởng nên tèn tèn trôi hổng quan tâm đến bất kỳ cái đớ gì, huống chi là thay đổi hay tương lai. Số tui hưởng mà tui làm chi? Số tui không cần nhấc móng tay mà thay đổi cho khổ cái thân à? Chuyện! Thuốc cho căn này thì phải thuốc đắng à, cho vỡ mật ra, cho rơi tự do tám ngàn mét, bỏ cho bơ vơ bữa chưa no lo bữa đói, rớt tới đáy rồi mới học được bài tự mình cứu lấy chính mình. Ai thương sẽ cho cơ hội lên bờ xuống ruộng này để đổi thay. Không thì phải chờ vũ trụ ra tay một chiều mưa nào đó. Bận quá chưa có thời gian thay đổi Ui nhóm này thì nhiều lý do lắm cơ. Họ hiểu hết, biết hết, rõ hết, nhưng mà hổng có thời gian. Bận quá đi, chuyện trong nhà ngoài ngõ, check list ú ụ của công ty. Chuyện quá khứ, rớt deadline xử chưa xong, chạy ra tới hiện tại thôi còn quắn cả lên, thời gian đâu mà tương lai với chả thay đổi. Thực tế chút đi! Bữa nay lo còn chưa xong, hơi đâu mà lo ba thứ dở hơi chưa đến. Chờ rảnh rảnh đi rồi tính, nha! Căn này thì muốn chữa phải chơi trò thực tế, vì họ chỉ ngộ ra khi thực tế nó phũ phàng. Nay làm sếp mai mất việc vì lạc hậu nè, OK hôn? Nay làm chủ doanh nghiệp doanh thu tỷ tỷ gì đó mai phá sản nè, OK hôn? Nay kiếm tiền ồ ồ mai kênh này nó lụi một cái là trắng tay nè, OK hôn? Cứ phải quăng bom hậu quả ầm ầm vô nhà vậy thì may ra vì sợ quá mà dừng lại, học quản trị lại thời gian, quản trị lại bản thân, sắp xếp lại cuộc đời, lót nền lại cho tương lai. Từ từ cháo nó cũng nhừ Tuýp này thì gì cũng OK hết, hiểu luôn, triển luôn, tự thân vận động luôn, nhưng đó giờ quen tật đủng đỉnh, thủng thỉnh, từ từ rồi cháo nó cũng nhừ mà. Làm dữ vậy! Là cái tật, nên thúc thì chạy nhanh chút, không thì hay lơ ngơ ngắm cành hoa dại quen đường quên đi tiếp. Tuýp này dễ bị lạc đường, trật tuyến, lãng đãng, dễ bị dụ dỗ hay mất phương hướng. Cứ phải có người theo dõi, kéo lại, lùa về, thúc giục chớ không thì lan man làm hoài mà hổng có xong. Tính tình nghệ sỹ nên cần người có khả năng dẫn dắt, nhắc nhở ở ngay bên cạnh. Sơ sơ nhiêu đó căn nguyên và cách chữa, để bạn chữa cho mình và chữa cho người. Mong là năm nay sẽ trị dứt căn bệnh trì hoãn bấy lâu để 2022 là năm khởi đầu rực rỡ của tương lai

Mình là người thích giao tiếp, luôn chủ động giao tiếp, trân quý những quan hệ chân thật, tin tưởng, bền vững. Có lẽ nhờ vậy mà sau bao năm bôn ba khắp thế giới vẫn còn nguyên network bạn bè thân thiết, từ người dưng thành người thân. Nói gì nói, chuyện quan hệ vẫn quay lại từ nền tảng trust - tin tưởng. Khi người ta đã không tin tưởng bạn thì cho dù bạn có cố cách mấy vẫn chả có chuyện gì xảy ra. Tệ hơn, nếu bạn đã quay xe chơi một hay vài vố thần sầu nữa thì thôi luôn, ai mà dám đến gần. Mình vận hành dựa trên nguyên tắc này trước nay, luôn lấy niềm tin là giá trị cốt lõi no matter what - dù hoàn cảnh có ra sao. Nhiều khi, hứa hẹn lỡ mồm làm khó bản thân nhưng vẫn phải bò ra làm, vì lời hứa còn không giữ được thì còn cái quái gì giữ được? Ừa, mà người đời người ta nghĩ vậy á. Đừng tưởng mình nói lung tung rồi người ta quên. Đừng tưởng mình làm sau lưng rồi người ta không biết. Đừng chơi trên cơ vì cho rằng mình xì mạt hơn người khác. No, no! Mình làm cái thứ gì sớm muộn nó cũng lòi mặt ra. Và một khi đã thế thì khó mà thu lưới lại. Công cán bỏ ra xây dựng quan hệ với người khác 30 giây tan biến. Rồi người bị bạn đối xử không fair đó người ta có bao nhiêu người trong network của họ bạn biết không? Đặc biệt là những người quan trọng, thành công hay có tầm ảnh hưởng xã hội. Xây dựng quan hệ với người như thế đã khó, mất đi quan hệ đó còn nghiệt ngã hơn, và cầm chắc sẽ không bao giờ xây dựng được quan hệ với những người trong network thân thiết của họ lại càng là thiệt hại to lớn trong đời. Không ai làm gì một mình được hết. Sống coi được thì còn có người hỗ trợ, giúp đỡ. Sống tào lao, ích kỷ, chỉ biết tới lợi ích bản thân thì lừa được vài cú thôi chớ mấy, còn lại sẽ có ba kẻ lưu manh hơn nó xuất chiêu với bạn. Đời này, lưu manh cỡ nào cũng có kẻ cao tay hơn. Rồi không lẽ cả đời mình bập bùng, bấp bênh vì chẳng ai trên đời họ tin mình? Cho nên, làm gì làm, muốn thành công và thành công bền vững trong bất kỳ chuyện gì mình đang làm, dù làm thuê hay làm chủ, câu chuyện cũng bắt đầu từ việc xây dựng quan hệ dựa trên điều cơ bản nhất - niềm tin. Có điều, mình mục kích rất nhiều sự tiếp cận đáng tiếc làm cho mình mất niềm tin, khi hiểu ra họ đến vì một thứ gì đó khác chẳng liên quan gì tới quan hệ trong veo giữa người với người. Hôm nay, cho phép người già đã sống và làm việc ở hơn 120 quốc gia và xây dựng vô cực quan hệ bền vững này nói một lời công đạo dành cho các bạn chưa hiểu ra thế nào là quan hệ. Đừng bắt đầu từ lợi ích cá nhân Khi ai đó đến tiếp cận mình, tôi luôn mở lòng và chào đón, vì tính tôi không phân biệt người sang kẻ hèn, người giàu kẻ khó, người nổi tiếng hay không. Ngược lại, khi tiếp cận một người lạ, tôi cũng giữ tâm thế là một người bình thường, không ngạo mạn, không trên cơ, không chứng tỏ, vì tôi biết rằng ngoài kia ai cũng có thể là thầy của mình, và ai cũng có một điều hay ho gì đó để mình học hỏi. Người bình thường, khiêm tốn nhưng không luồn cúi, khúm núm, tự ti, vì tôi hiểu rằng ai trên đời này cũng có tiềm năng như nhau và những gì bản thân mình đang làm, dựa trên mục đích và giá trị của bản thân là khác biệt. Mỗi người chúng ta đều là một bản thể độc đáo của vũ trụ. Mỗi người chúng ta đều được sinh ra để thực hiện những sứ mệnh khác nhau. Ta không có việc gì phải so mình với ai, vì những gì ta làm theo tiếng gọi và tiềm năng của chính mình đã là điều đáng tự hào. Nghĩ thế, nên không tự ti. nghĩ thế, nên không kiêu ngạo. Trong tâm thế bình đẳng đó, tôi giao tiếp với mọi người từ sự trong veo, nghĩa là đến không phải để kiếm lợi cho bản thân mà để xây dựng một quan hệ. Quan hệ bền vững không bao giờ khởi đầu bằng lợi ích cá nhân. Khi bạn tiếp cận ai đó với mục đích trục lợi thì trừ người quá ngây ngô, tất cả những người khác đều có thể nhận ra sau ba nốt nhạc. Người thích đổi chác thì giữ bạn ở vòng đổi chác. Người bất cần thì đế thèm để ý. Người thích quan hệ tử tế, bền vững thì tránh xa. Cho nên, làm gì làm, đừng có sấn sấn tới, mới gặp chưa quen mà đã múa ì xèo như thân lắm. Đừng biến chuyện không thành có, phóng đại quan hệ mà bạn không có thành to bự. Ba cái trò trẻ con đó chả giúp gì cho ai mà còn khiến cho người lớn, người có bản lĩnh người ta bực mình thêm. Nhiều khi người ta hồi đầu còn muốn giúp đỡ, thấy làm quá thì dẹp luôn. Cứ từ từ bình tĩnh, bước tới với trái tim trong veo. Quan hệ cũng như rượu vang lâu năm, càng ủ càng êm. Ba cái thứ lọt chọt trẻ trâu thì nó chua èo, sốc ớn. Đừng im lặng, chớ lao xao！ Gì cũng vậy, không bắt đầu làm sao có. Cho nên, muốn có quan hệ thì phải chủ động bắt đầu. Chứ đứng xa nhìn nhìn im re thì ai biết mà tương tác. Đừng im lặng. Cứ phải chủ động trước đã. Cũng đừng nghĩ là người ta có trách nhiệm phải bắt đầu quan hệ với bạn. Sorry, đời này không ai rảnh hết, và cũng chẳng ai có sứ mệnh phải đi tìm và làm quen với bạn. Cho nên, trừ khi bạn không muốn, còn nếu đã muốn thì phải lên tiếng, và tiếp cận theo cái cách thoải mái, là chính mình nhất mà thôi chứ chả cần phải suy nghĩ chi cho ra một chiến lược tiếp cận đâu. Cái gì nó mộc mạc, chân thành, tự nhiên thì nó luôn luôn tạo ra sức hút mãnh liệt. Ngược lại, cũng đừng vin vào chuyện cá nhân là người năng lượng như xe máy ủi mà xông tới ào ào. Nội chuyện mình sấn tới không là người ta đã ớn rồi. Sấn càng dữ người ta càng cố ý hay vô tình phòng thủ. Thói thường chưa quen thì phản ứng tự nhiên của con người là vậy, thấy hơi quá là tiếp nhận như rủi ro, mà đã là rủi ro thì chuyện đầu tiên phải làm là tránh xa. Vậy, đâm ra chưa xây dựng quan hệ mà nó đã rạn nứt rồi. Cũng đừng lạm dụng mạng xã hội mà phóng đại quan hệ của mình với người có tầm ảnh hưởng hay nổi tiếng. Trò đó chỉ lừa được mấy đứa trẻ trâu. Người có bản lĩnh nhìn vào, người ta hiểu bạn đang thao túng quan hệ và vì thế chẳng bao giờ tin tưởng bạn. Be yourself, no matter what! Người càng thành công, càng từng trải, người ta càng nhìn mọi thứ một cách xuyên suốt và đơn giản. Nếu con người đã không đáng tin thì họ bỏ qua tất cả mọi thứ trang sức khác, không đếm xỉa đến cơ hội vì họ chẳng cần thêm cơ hội. Ở một level nào đó, người ta ngán ngẩm ba cái trò lưu manh lộn xộn vì đời này người ta trải qua hết các kiểu rồi. Cuối cùng, người ta không muốn liên quan gì đến những thứ lao xao, chỉ muốn vui vẻ, hạnh phúc, bình an, và làm những điều có ý nghĩa cùng những người cùng giá trị. Họ không cần phải vắt óc bàn tính mưu mô, không muốn phải mệt mỏi để kiếm chác, tiết kiệm thời gian cho người đáng được dành thời gian quý báu của họ, và không quan tâm đến những thứ lợi ích hoành tráng mà bạn đang nhắc đến. Please! Đừng suy bụng ta ra bụng người. Điều bạn đang khao khát có khi chẳng là gì trong mắt người đối diện. Cho nên, muốn gì muốn, làm gì làm, cứ phải đơn giản, mộc mạc, chân thành nhất có thể. Đừng cố tỏ ra, tỏ vẻ, chứng tỏ ba thứ mình không làm được bằng mấy đường quyền nhà quê. Please! Đừng cố là ai khác. Hãy cứ là chính mình, với phiên bản hiện tại dù còn chưa hoàn thiện. It’s OK. Cây cải có sâu là cây cải không bị phun thuốc trừ sâu. Vậy thôi à! Và người ta sẽ appreciate - trân quý bạn vì sự chân thành đó. Vậy nha. Không cố cũng không được, nhưng cố thôi đừng cố quá! Hiểu được chuyện này thì bạn sẽ luôn xây dựng được những quan hệ đáng quý nhất trong đời. Đời dài lắm. Đừng nhảy chồm chồm lợi dụng quan hệ với ai. Chiếc boomerang nó lao đi rồi nó lại quay về. Thứ mình gây ra hôm nay sẽ là thứ giết chết mình khi cái vận nó quay trở lại. Từ từ mà sẽ rất nhanh.

Từ này không mới, vì ai đang điều hành doanh nghiệp ứng dụng tech, đã và đang chuyển đổi số hay doanh nghiệp cốt lõi là tech đều hiểu rất rõ vai trò của dữ liệu đối với việc quản trị và đưa ra quyết định. Tuy nhiên, văn hoá dữ liệu vẫn còn là từ khoá gây lúng túng đối với người đi làm chưa bắt kịp xu hướng mới và các chủ doanh nghiệp chưa có cơ hội chạm vào vấn đề chuyển đổi số và dữ liệu. Văn hoá dữ liệu nghe nó xa xôi, tương lai, và có vẻ không biến thành cơm ăn được. Do đó, nếu còn làm việc và kinh doanh được, nếu còn tồn tại được trong vị trí và vai trò mình đang nắm giữ, người ta sẽ không quan tâm đúng và đủ đến dữ liệu. Hoặc giả có quan tâm nhưng không biết phải bắt đầu từ đâu. Muốn có văn hoá dữ liệu, trước hết phải có dữ liệu Trước hết, đừng hiểu theo nghĩa sơ đẳng dữ liệu nghĩa là bạn có email và số điện thoại của khách hàng trên một file excel. Thu thập được tới đó, hoặc có nick của họ qua FB chỉ là điều đầu tiên và cơ bản nhất. Cách hiểu dễ nhất và hệ thống nhất là dữ liệu được thu thập tự động hoặc bán tự động hoặc kết hợp nhiều cách về một đối tượng, ghi nhận toàn bộ hoạt động, tương tác và hành vi theo thời gian thực, một cách được sắp xếp có hệ thống, giúp tạo ra hiểu biết có ích về đối tượng đó. Ví dụ lấy 1 người khác hàng làm đối tượng, thì dữ liệu về khách hàng đó sẽ là toàn bộ hồ sơ cá nhân của họ, như họ tên, số điện thoại, email, địa chỉ, tài khoản FB, google, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, vv. Ngoài dữ liệu cá nhân, tuỳ vào sản phẩm, dịch vụ, cách tương tác mà dữ liệu ghi nhận tiếp theo với khách hàng có thể là lịch sử log in hệ thống, lịch sử mua bán đổi trả, lịch sử thanh toán và hình thức thanh toán, lịch sử tương tác như gọi điện thoại, email, nhắn tin, vv. Toàn bộ các dữ liệu về một người khác hàng đó phải được ghi nhận và sắp xếp thống nhất trong một nhà kho chung, theo thời gian thực, trong từng ô dữ liệu đã thiết kế trước, và có thể tiếp cận bất cứ khi nào cần. Nếu lấy ví dụ về 1 nhân sự thì tương tự, toàn bộ dữ liệu của nhân sự đó cũng cần được ghi nhận từ thông tin cá nhân đến đơn xin việc, bằng cấp, kết quả phỏng vấn, vv. Sau đó là lịch sử làm việc của nhân sự tại công ty, ví dụ như lịch sử thử việc & trở thành nhân sự chính thức đã ký HĐ lao động, lịch sử tham gia huấn luyện, lịch sử thi sau khi được tham gia huấn luyện, các chứng chỉ liên quan được cấp, lịch sử lương và phụ cấp, lịch sử giao nhận và hoàn thành công việc được giao, lịch sử khen thưởng kỷ luật, vv. Như vậy, chỉ mới nhắc đến 1 đối tượng thôi, chúng ta đã đang nói về vô số điểm dữ liệu xuất hiện trên hành trình hoạt động và tương tác của họ với doanh nghiệp hàng ngày, hàng giờ trong suốt thời gian tài khoản còn kích hoạt. Cũng vì vậy, đừng dừng lại với 1 nhóm bạn chung trên FB hay Zalo. Cũng đừng dừng lại ở một cái excel sheet rồi nói là mình có dữ liệu. Khi dữ liệu rời rạc, không được đổ về một nhà và sắp xếp trật tự thì có cũng như không, chả mần ăn được gì. Nỗi khổ của tổ chức không có văn hoá dữ liệu Khi lãnh đạo chả hiểu gì về tech, về chuyển đổ số, về mô hình kinh doanh số, về sự dịch chuyển của hàng hoá vật lý sang hàng hoá số, tổ chức đó xem như hết thời. Một tổ chức chỉ có thể phát triển đến kích cỡ và kiến thức của người lãnh đạo mà thôi. Lãnh đạo học và biết tới đâu, tổ chức phát triển tới đó. Lãnh đạo không hiểu tại sao cần dữ liệu thì thu thập dữ liệu còn không biết, nói chi đến xây dựng văn hoá dữ liệu. Bên cạnh đó, giả sử tổ chức có người hiểu và triển khai chuyển đổi số, có công cụ và dữ liệu, nhưng lãnh đạo không rành, chỉ xem đó như một cái task cần làm chứ không phải là nền tảng phát triển của tổ chức thì tổ chức đó sẽ xà quần mãi, gì cũng có nhưng chả phát triển được. Ngược lại, nếu lãnh đạo hiểu biết, triển khai chuyển đổi số sớm, hiểu tầm quan trọng của dữ liệu nhưng không truyền được cảm hứng và hiểu biết này cho đội ngũ thì có cũng bằng không, vì tech hay dữ liệu cuối cùng cũng chỉ là công cụ. Không có người sử dụng công cụ thì có cũng vô ích. Không có người hiểu về tầm quan trọng và ứng dụng của dữ liệu nhằm tối ưu hoá vận hành, xây dựng kênh doanh thu mới, kênh tiếp cận mới, giữ chân khách hàng và nhân viên, tăng cường trải nghiệm khách hàng, vv, thì nguyên cái nền tảng tech đắt tiền cách mấy đó cũng là vô nghĩa. Lãnh đạo cần biết cách xây dựng văn hoá số, văn hoá dữ liệu, biến nó thành chuyện thường ngày trong vận hành của doanh nghiệp, tổ chức đến từng nhân sự một. Không thì giống như mua chiếc Rolls-Royce mà không biết lái xe, chỉ lâu lâu chụp hình tự sướng. Sự thua thiệt của người đi làm không hiểu về dữ liệu Thực tế đau lòng là, tại một số doanh nghiệp trong hồ sơ đầu tư của mình, quyết định thay nhân sự đã phải được đưa ra dựa trên khả năng hiểu, nắm bắt và sử dụng dữ liệu. Với một doanh nghiệp lấy tech và chuyển đổi số làm trọng tâm cho sự phát triển thì sớm muộn gì chuyện này cũng xảy ra. Bạn không thể không nói củng ngôn ngữ, vận hành củng nguyên tắc, sáng tạo cùng nền tảng với người khác, phòng ban khác trong tổ chức được. Nếu người ta đã biết cách tư duy, xây dựng, sử dụng dữ liệu trên nền tảng số mà bạn vẫn cứ excel muôn năm thì sẽ đến lúc bạn trở thành con khủng long. Nếu người ta đã thay đổi cách tiếp cận agile - linh hoạt nhờ vào dữ liệu real time - thời gian thực mà bạn vẫn cứ 3 tháng ngồi xóc hồ sơ một lần và căn cứ vào phán đoán của bộ não hay cảm tính của mình thì chính đồng nghiệp sẽ loại bạn chứ không cần tới công ty. Khi văn hoá dữ liệu đã tràn vào mạch máu của từng nhân sự và phòng ban, bạn trở nên irrelevant - không liên quan trong cơ thể đó nếu bản thân không học hỏi và hội nhập. Sự thật đau lòng là, rất rất nhiều người đi làm đang chúi mũi vào công việc hiện tại và quên kết nối với tương lai, nên không kịp phản ứng với văn hoá dữ liệu, sợ hãi nó, hoặc thờ ơ nghĩ rằng nó còn xa lắm. Sorry! Nó ở ngay dưới chân bạn đó, và nó sẽ quyết định bạn nên ở lại hay ra đi khi tổ chức và đội ngũ hoà mình tự nhiên vào thứ văn hoá này. Bạn có thể đi tìm môi trường analog để khỏi phải bị loại khỏi cuộc chơi số. Có điều, tổ chức analog sẽ chết dần theo năm tháng, và kết thúc chẳng mấy xa. Rồi còn chỗ cho mình chạy không? Bạn hãy tự hỏi mình câu đó. Chưa bao giờ mà thị trường lao động và thế giới số lại tạo áp lực lớn đến như vậy lên từng lãnh đạo, doanh nhân, nhân sự bằng sự tăng tốc choáng váng của chuyển đổi số. Và đó cũng là lý do vì sao mới người chúng ta phải tự hỏi bản thân mình có còn liên quan trong văn hoá số của tổ chức hay không, dù là tổ chức hiện tại hay tương lai, vì tương lai chắc chắn không thuộc về những ai không hiểu đúng và đủ về thế giới số và văn hoá dữ liệu.

Nếu câu trả lời là vui, là can’t wait to get back to work - không muốn chờ thêm một giây nào nữa vì chỉ muốn quay lại chỗ làm thì có lẽ bạn đã tìm đúng công việc mà mình yêu thích, đam mê, và có khi xếp hàng thẳng tắp với giá trị và mục đích sống của mình. Xin chúc mừng! Nhưng có lẽ 80% người đang đi làm không vui chút nào. Không vui là phải, vì bạn phân chia ranh giới rất rõ ràng giữa làm việc và have fun - vui vẻ. Làm là chuyện bắt buộc vì cơm áo gạo tiền, vì phải nuôi sống bản thân, gia đình, vì trách nhiệm, vì phải kiếm tiền để mua vui. Công việc trở thành sinh kế, và bạn đóng khung nó trong ô “kiếm càng nhiều càng tốt, làm càng ít càng tốt”. Đâu có ai ngu mà lao ra làm cho cố khi nó chẳng phải là thứ ta muốn, thứ ta yêu thích, đam mê. Nếu bạn đang ở trong trạng thái này và hài lòng với nó, it’s OK. Nhưng chắc sẽ có lúc bạn cảm thấy chán nản, ngộp thở, mệt mỏi và uể oải kéo mình ra khỏi giường vì phải đi làm. Nhiều lần nhu thế, công việc trở thảnh kẻ thủ, chỗ làm trở thành nhà tù, và đi làm kiếm tiền trở thành khổ sai. Bạn chịu đựng, chịu đựng, cho đến khi gục ngã…. Có người ngược lại, được làm công việc mình đam mê, yêu thích, nhưng lỡ sa vào chỗ làm không hề yêu thích. Sếp trù dập, đồng nghiệp hơn thua, môi trường tiêu cực, văn hoá giẫm đạp, vv. Bạn vì vui công việc mà cắn răng chịu đựng, thôi kệ cho qua để được làm thứ mình muốn, chớ thời này tìm được công việc yêu thích đâu phải dễ. Bạn nửa cố nửa buông như thế cho đến khi đầu óc căng như dây đàn, trái tim ám khói vì phải liên tục đối diện với chính trị và sống còn nơi công sở. Lâu ngày dài tháng, tình yêu cho công việc rồi xói mòn và sứt mẻ. Nơi bắt đầu của niềm vui biến thành từng tầng địa ngục, và bạn gục ngã…. Có người lơ mơ, tới thời đi làm thì làm thôi, chẳng biết phải vui hay buồn, con sóng vỗ tới đâu lục bình trôi tới đó. Cuộc đời là dòng trôi, kệ, sao cũng được, làm gì cũng được, miễn sao mình tồn tại như bao nhiêu người khác, theo sự sắp đặt của thế giới bên ngoài. Số phận mà, kệ! Cuộc đời bình thản trôi. Công việc bình thản qua. Kêu gì làm đó không cần phải nghĩ. Cho làm gì cũng được, trả lương sao cũng được, biết tới đâu làm tới đó không cần học hỏi, cố gắng, vươn lên gì cả. Cho làm thì tàn tàn làm, cho nghỉ thì lút cút đi tìm việc khác. Nếu bạn đang trong trạng thái đó và hài lòng với nó, it’s ok, với điều kiện bạn sống một mình, hoặc người xung quanh chấp nhận sự tồn tại ngơ ngác đó của bạn. Bằng không, chính họ sẽ gây áp lực lên tư duy trôi nổi đó của bạn, áp lực lớn dần lên theo ngày tháng cho đến khi bạn gục ngã…. Có khi, bạn biết rất rõ mình yêu thích gì, nhưng không dám đánh đổi chi phí cơ hội với công việc mình ngán tới cổ nhưng vẫn phải gồng mình chịu đựng vì sự an toàn, thoải mái của đồng lương. Tỷ lệ này khá cao, phổ biến trong dàn quản lý cấp trung và cấp cao, vì tiền. Bạn dùng tiền mua phút giây thoải mái bằng kỳ nghỉ sang trọng bên bờ biển hay nhà xe, vật chất xa hoa. Bạn liên tục ám thị mình “It’s OK. Thôi ráng chịu đựng để giữ tiêu chuẩn sống này cho bản thân, gia đỉnh, và cả mày mặt với xã hội. Họ quánh giá mình, nên mình phải cố show hàng thành công và hạnh phúc để giữ lấy vị thế cái gương. Bên ngoài bạn nở hoa, bên trong bạn héo úa mục ruỗng. Khi chịu hết nổi, bạn trốn vào góc tối một mình khóc tức tưởi, xong lại ngẩng cao đầu ngạo nghễ bước ra. Bản lĩnh “không thành” chống giặc như Gia Cát Lượng của bạn phải đến level tuyệt đỉnh. Bạn gục ngã, trong chiếc bao bì hoành tráng và cao ngạo…. Mà tại sao phải vậy? 1/3 cuộc đời giao cho công việc, sao phải chịu đựng nó như một ngục tù? Why not - tại sao không phải là sung sướng, vui vẻ, đã đời làm thứ mình yêu thích, đam mê? Nếu có thể bắt đầu bằng câu hỏi này, có khi đời bạn rồi sẽ khác. Không tự hỏi là một chuyện, có người hỏi nhưng rồi cũng tự tìm 1001 lý do để biện minh cho cái sự hy sinh của bản thân. Tại em phải lo kiếm sống, tại em còn trách nhiệm gia đình, tại hoàn cảnh, tại số em không may, tại tại tại tại…. Đời này, nếu tìm lý do thì một biển, với tay là hốt được cả vốc. Cho nên, loài người cũng phân ra thành hai loại: cam chịu và không cam chịu. Nhưng đã cam chịu thì chớ có phàn nàn, kêu gào xin ai đó ghé tai mà rủ lòng thương. Tâm thế nào thế cảnh đó. Cam chịu thì cúi đầu, ngậm miệng, và take life as it is - đối diện với cuộc sống như cách nó đang bày ra trước mắt. Vậy thôi. Còn không cam chịu thì phải lên kế hoạch thay đổi nó. Hành trình thay đổi của mỗi người sẽ gập ghềnh dài ngắn khác nhau. Nhưng có sự chuẩn bị và kế hoạch hàng động từng bước một thì hành trình vạn dặm bao xa rồi cũng đến. Đoạn thứ nhất là đoạn tích luỹ nguồn lực chống rủi ro khi thay đổi, đảm bảo cho bản thân và gia đình sự an toàn trong thời gian thử nghiệm thay đổi. Đoạn thứ 2 là đoạn bình thường hoá, vừa cố gắng làm việc mình yêu thích vừa cố giữ cho tiêu chuẩn sống không bị phá vỡ. Đoạn cuối cùng là thăng hoa, khi bạn vừa được làm việc mình yêu thích vừa không phải lo về thu nhập. Trên đời, nothing is impossible - không gì là không thể, luôn có cách này kiểu kia, nhưng nó chỉ hiện ra cho những ai mang tâm thế chủ động để được sống cuộc đời mình mong muốn.

Với một người U70 đã trải qua rất nhiều thăng trầm của cuộc đời và sự nghiệp để trở thành một doanh nhân thành đạt, câu cảm thán này nghe quá là đắng. “Người tử tế bây giờ ít lắm em ơi.” Cùng ngày, mình kể cho anh nghe chuyện một bạn trẻ nhắn tin vào FB mình, “Cô ơi con sợ con người.” Cuối cùng con người là con gì mà đồng loại thì sợ và người càng từng trải càng ngán ngẩm? Mọi người xôn xao bàn về những sự kiện sự việc đã và đang xảy ra được dán nhãn bất nhân hay vô đạo đức. Mình thì cho rằng tất cả những hành vi trên bề mặt đó thật ra chỉ là sự trình diễn đương nhiên của nền tảng giá trị đạo đức đã mục ruỗng. Giống như cái nhà móng yếu vậy đó. Móng vỡ tới đâu thì nó sụp tới đó. Có bu vào bàn tán, lên án, hay chỉ trích cũng chẳng giải quyết được gì, vì đó cuối cùng cũng chỉ là một trong vô số những biểu hiện suy đồi của cái nền đã mục. Tại sao người tử tế bây giờ ít lắm em ơi? Đơn giản là vì họ được sinh ra và nuôi dưỡng trong môi trường không coi trọng giá trị đạo đức. Ở đó, người ta so nhau bằng tiền, bằng tài sản, bằng sự nổi tiếng, và lượt follow chủ yếu nhờ vào drama. Ở đó, người ta làm tất cả những gì có thể để hưởng lợi, không phân biệt đúng sai, không quan tâm nó tác động tiêu cực, nghiệt ngã thế nào đến người khác và xã hội. Ở đó, người ta chỉ biết đến bản thân, không biết trước biết sau, không biết ai khác ngoài mình, bao gồm cả gia đình và người thân, nói chi người ngoài hay người lạ. Bản thân mình cũng có trải nghiệm cá nhân tương tự. Nhiều khi, nhìn cách người khác hành xử hay đối xử mà không ngậm mồm được “ủa vậy là sao?” Ủa, chuyện cơ bản nhất về nghĩ cho người khác, đừng tạo ảnh hưởng tệ cho người khác thôi chứ chưa nói gì đến giúp đỡ mà cũng không hiểu và không làm được? Ba chuyện nhỏ nhặt nhất về làm người, như lịch sự tại nơi công cộng, như không hại người khác, không tham lam giành giật, cướp gì của ai, không nói một đằng làm một nẻo, không phun rác từ mồm mình sang nhà người khác thôi mà cũng không làm được thì thiệt tình là hết thuốc chữa. Mà chuyện kiểu này nó diễn ra nhan nhản hàng ngày, một vở kịch, vô số diễn viên và chập chùng ngữ cảnh. Riết rồi, thấy người đời hành xử vậy mới thấy đúng, ý là đúng theo dự đoán logic và dữ liệu lịch sử. Còn hành xử khác đi, như có chút đàng hoàng, tử tế thì thật đáng ngạc nhiên, vì nó lạ quá xá, nó đi ngược chuẩn phổ thông quá cỡ, và nó làm cho người ta hoảng hốt, nghi ngờ. Riết rồi, không biết phải bắt đầu tứ đâu, tin hay không tin, cho hay không cho cho, mở lòng hay không mở lòng, giúp hay không giúp. Giúp thì bị chê là ngu, vì 99% là nhận về quả đắng. Không giúp thì áy náy trong lòng, vì mình đang đồng hoá bản thân với loài vô cảm ở ngoài kia. Đôi khi, vì chán quá ngán quá mà người ta khép lòng, co lại, tránh xa loài người và chọn chẳng tin ai. Có khi, chút ánh sáng đâu đó còn sót lại trong mỗi linh hồn tự tắt, chỉ để thích nghi với hoàn cảnh và tránh né nỗi đau. Có khi, mệt mỏi quá nên chọn không care, ủa tại sao phải care khi nó chẳng làm cho bản thân thêm được miếng gì mà trả lại toàn là ba chuyện tào lao, phiền phức? Cứ thế, phần con càng ngày càng nở nang ra. Phần người càng lúc càng teo tóp lại. Con người cuối cùng là con gì? Sẽ đến lúc ta không định nghĩa được, không định danh nổi, không còn kết nối với khái niệm tiệt chủng - “người”. Cho nên, dạy kiến thức đủ thứ làm chi, dạy kiếm tiền thành công để làm gì, khi bài học làm người còn chưa thuộc. Bài cơ bản nhất, cái nền cần thiết nhất mà không có, thì chất chồng chi lên đó những câu chuyện, con người ngạo nghễ lung linh? Tất cả, cuối cùng chỉ làm cho xã hội này ngày càng biến thành sân khấu bi hài kịch của một vở diễn chẳng bao giờ kết thúc.

Mình gặp vấn đề nhất với các kiểu em làm rồi, triển khai rồi, thông báo rồi một cách hết sức đánh chiếc tick vào ô trống, nhưng thật ra chả hiểu gì về lý do tại sao mình làm, kết quả cần đạt được cuối cùng là gì, đánh dấu hoàn thành nhưng kết quả không có gì thay đổi so với trạng thái cũ. Ủa vậy bày ra làm để làm chi? Rảnh quá bày chuyện ra cho mất thời gian nhau chơi vậy thôi hay sao? Hay bày để tỏ ra mình rất bận? Để thấy mình có lao động xứng đáng với đồng lương vừa nhận? Hay bày ra để có chuyện mà báo cáo, kiểu em làm quá trời, thành tích một tờ sớ dài ngoằn ngoèo, duy chỉ có kết quả cuối cùng là em không sure mà thôi? Mỗi công việc được đặt ra đều có lý do và mục đích của nó, ví dụ để giảm số lượng nhân sự nghỉ việc, để tăng tần suất giao dịch của khách hàng, để tạo ra trải nghiệm khách hàng xuất sắc hơn, vv. Làm gì cũng được, triển khai theo cách nào cũng OK, nhưng cuối cùng việc bạn làm có tạo ra được kết quả đặt ra hay không mới là vấn đề. Khi nghe báo cáo công việc, mình sợ nhất là ngồi nghe kể lể. Dù có kể 3-4 tiếng đồng hồ và chứng minh này nọ loạn xạ thì cũng thay đổi được hiện trạng là những thứ bạn làm không tạo ra ảnh hưởng gì so với mục tiêu đã đề ra. Nếu tỷ lệ nhân viên nghỉ việc vẫn cao, nếu tần suất giao dịch của khách hàng với thương hiệu vẫn thấp, nếu trải nghiệm khách hàng không có gì thay đổi hay ho hơn thì ba ngàn thứ bạn đã làm là vô nghĩa, phun phí thời gian, phun phí nguồn lực của đội ngũ và tổ chức. Vì vậy. Whatever you do - cho dù bạn có làm gì, show me the result - cuối cùng nhất vẫn là cho tôi nhìn thấy kết quả. Đừng biện hộ cho kết quả không đạt được bằng một mớ bòng bong của khó khăn này cản trở nọ con người kia. Mọi sự đổ thừa đổ lỗi hay giải thích không có ý nghĩa gì hết. Chỉ khi bạn đạt được mục tiêu đề ra, tạo ảnh hưởng cân đong đo đếm được thì mới là làm xong. Làm rồi không có nghĩa là làm xong, vì làm chỉ là sự bắt đầu, còn xong nó là kết quả. Result-orientation - khả năng định hướng kết quả vì vậy là khả năng cực kỳ quan trọng đối với người đi làm và đặc biệt là người đang đảm nhiệm vị trí quản lý cấp trung. Làm gì không biết, nhưng bằng sự quyết liệt thực thi, khả năng giải quyết vấn đề và sự linh hoạt của mình, bạn PHẢI chạm vào kết quả, dù kết quả nghĩa là phải thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận, dù kết quả nghĩa là phải thay đổi nhân sự dự án hay đội ngũ vì họ không phù hợp, dù kết quả nghĩa là tôi phải làm 150% so với công suất cũ…. Quá trình thực hiện, triển khai như thế nào, gặp bao nhiêu trở ngại, đụng đầu vào tường bao nhiêu lần không quan trọng. Sự khác biệt của người quản lý giỏi và không giỏi nằm ở đây. Người giỏi tìm đủ mọi cách để vượt qua và về đích. Người không giỏi tìm lý do lý trấu để biện hộ cho sự không hoàn thành của mình, hoặc tệ hơn là không quan tâm thực tế kết quả ra sao, chỉ làm tới đoạn em làm rồi, tick một chiếc rõ to để báo cáo rồi khép hồ sơ lại. Những người vận hành kiểu này hoặc là không đủ khả năng, hoặc là vô trách nhiệm, hoặc là đang quá tải không có khả năng quản trị thời gian và tổ chức công việc, hay nói đúng hơn là không có khả năng quản trị bản thân. Công ty, tổ chức nào cũng có cản trở và khó khăn từ hệ thống, con người, qui trình, văn hoá, vv. Không có chỗ làm nào mà lý tưởng như thiên đàng, muốn gì cũng có, nói gì cũng được, làm gì cũng nhận ngay 100% hỗ trợ. Không hề có! Chỗ làm nào cũng là một xã hội thu nhỏ của nhiều vấn đề. Vấn đề có khi là từ con người, có khi từ qui trình, có khi từ lãnh đạo, văn hoá, tình hình kinh doanh hay phát triển. Cho nên, nếu muốn đổ thừa tại anh này chị kia team nọ thì có mà đổ thừa hết cả cuộc đời vẫn chưa làm việc gì cho ra trò. Còn nếu đã là người có khả năng định hướng kết quả rồi thì quăng vào hoàn cảnh hay môi trường nào cũng phá banh mọi giới hạn, vượt qua mọi sự cản trở để hoàn thành xuất sắc thứ mình mong muốn. Còn khi đã xài hết công lực rồi mà môi trường đó nó khó quá thì hoàn thành xong những gì cần hoàn thành một cách xuất sắc rồi đi tìm chân trời mới thôi. Vấn đề là, đừng ngồi đó than từa lưa, đổ thừa tùm lum rồi ngày ngày complain, tuần tuần đổ thừa, nhưng tháng tháng vẫn nhận lương dù không tạo ra chút ảnh hưởng nào. Ai chơi kỳ vậy? Con người rất dễ bị ảo tưởng và biến thành task slayer - dũng sỹ diệt task dù chẳng ra kết quả. Làm muôn đời chỉ là sự khởi đầu của một việc gỉ đó, còn xong là khi kết quả có thể show hàng ra cho người ta sờ vào được. Vậy nha! Đừng có tỏ ra nguy hiểm và phát biểu những bài sớ dài ngoạn mục về quá trình bạn tham gia vẽ dấu tick. Hãy nói về impact - ảnh hưởng hay thay đổi thực tế mà bạn đã tạo ra.

Trên đời này không ai là giỏi toàn diện, không có ai là hoàn hảo, không có ai là 100% sẵn sàng cho tất cả những gì cần làm và đang làm. Tất cả chúng ta tại mọi thời điểm trong đời, ngay cả tại những đỉnh cao thành công nhất, vẫn cứ là work-in-progress - đang trong quá trình tiến hoá. Và người giỏi, người xuất sắc, người lãnh đạo là những người hiểu rõ hơn ai hết mình luôn trong tình trạng work-in-progress, cho nên họ không bao giờ ngừng học, không bao giờ ngạo mạn, không bao giờ coi thường ai, vì họ biết bản thân mình vẫn còn đang trong quá trình hoàn thiện. Đừng tưởng người thành công, giỏi giang là 100% tự tin vào bản thân mọi lúc mọi nơi. Lầm chết. Họ cũng có những thứ không sure, nhiều thứ không biết, vạn chuyện không rành. Có điều, không biết thì học cho nó biết, không sure thì tham khảo ý kiến chuyên gia, không rành thì tạo không gian cộng tác với những người rất rành, rồi nhờ đó mà học thôi chứ có gì đâu. Họ đâu phải là thánh mà thứ gì cũng biết, quyết định nào cũng đúng, việc gì làm cũng thành công. Họ cũng khối lần thất bại đó thôi. Chẳng qua là người đời hay làm to chuyện thành công nên quên nhìn thấy thất bại, không ở bên cạnh nên không hề biết những quyết định sai, không phải người thân nên không nhìn thấy những lần gục ngã về cảm xúc. Họ cũng chỉ là người thường thôi, nhưng người thường này hiểu được nguyên lý thành công, nguyên lý không ngừng phát triển bản thân mang tên work-in-progress. Gặp khó khăn trắc trở thì họ live through it - vượt qua nó, grow through it - phát triển bản thân cho mình lớn lên và lớn hơn vấn đề nan giải đó, không cho phép cái thứ đang làm khó mình nó đè bẹp ý chí, tinh thần và khả năng của bản thân mình. Họ fight - chiến đấu qua tất cả những gập ghềnh, không phải vì họ giỏi, mà vì họ biết mình chưa đủ giỏi và luôn luôn phải học, phải cập nhật để lớn lên. Ngược lại, người không hiểu nguyên lý này có thể rơi vào 2 thế. Một là hoàn toàn sợ hãi, tự ti, không chút tự tin nào vào bản thân, vì nghĩ ai người ta cũng giỏi và xuất sắc hơn mình rồi, có quăng dép chạy cũng không chạy lại. Càng nghĩ như vậy, họ càng sợ hãi, khép kín, lùi lại, lẳng lặng núp vào chỗ tối để không ai nhìn thấy hay hỏi đến. Dần dà, người đời quên luôn họ, không nhớ về sự tồn tại của họ, không để ý đến cảm xúc hành vi của họ, lướt qua họ như không khí mà không chút bận tâm. Vì không hiểu tất cả mọi người đều là work-in-progress nên họ phân tầng người giỏi người dở, rồi tự viết tên mình vào trong ô “kém cạnh”, đóng khung mình trong cái đội “chẳng thể bằng ai”, rồi vì thế mà đâm ra nhụt chí, chán nản, buông bỏ hết không thèm cố gắng. Chỉ vì một chút hiểu lầm mà chôn cả đời như thế, có đáng không? Come on! Làm ơn bước ra khởi động lại đi! Có ai trên đời này là giỏi hết đâu. Tất cả chúng đều là work-in-progress - những bức tranh đang được vẽ, những tác phẩm đang hoàn thiện, những đứa trẻ đang học mỗi ngày để lớn lên. Không có ai là hoàn hảo. Chỉ có kẻ đào tẩu hoàn hảo. Chưa làm gì đã bỏ chạy mà thôi bạn. Sai lầm của thế thứ hai là mấy đứa ngạo mạn, kênh kiệu, không biết trời cao đất rộng, tưởng thế giới này là cái thang cụt ngủn leo tới đỉnh là xong, là hết, là đứng trên nóc nhà thế giới rồi. Sorry nha mấy đứa. Vũ trụ này vi diệu lắm. Leo tới đâu nó mở thêm đường tới đó. Leo cả đời cũng không tới đỉnh, vì làm gì có đỉnh, vì thời gian và không gian là vô tận, vì những thứ loài người tưởng mình biết thật ra cứ như là thầy bói mù xem voi mới sờ được cái chân. Ván cờ vũ trụ thấy một ô tưởng một bàn. Lầm chết! Cho nên, cứ giữ cho sự hiếu kỳ dẫn dắt mình mở tiếp con đường mới, dấn thân vào hành trình mới, khám phá những ô cờ mới. Đừng có xong một ô tưởng là giải mã hết vũ trụ, rồi ngồi đó rung đùi lên mặt. Ngày xưa còn sống kiểu đó vài ba năm. Giờ, với tốc độ phát minh của thế kỷ này, vài ba ngày là người ta quên bén. Ở đó mà kênh với kiệu. Leader là người hiểu ai cũng có thể tụt lại phía sau ngay lập tức và bất cứ lúc nào nếu không học hỏi, rèn luyện, và hoàn thiện từng ngày. Trong khi người khác ngồi than thân trách phận, buồn chán, hoang mang thì họ giành thời gian đó để học tập và lớn lên. Vậy, nên họ xuất chúng. Vậy, nên họ giỏi lên từng ngày, bỏ xa kẻ ngồi lướt face và dí mặt vào chuyện lá cải. Vậy thôi à! Chả có bí mật bí quyết quái gì ở đây. Đừng có hớt hải cả đời chạy đi tìm bí kíp nên quên cả học. Everyone is a work-in-progress. Tất cả chúng ta đều là tác phẩm đang hoàn thiện. Cứ tập trung hoàn thiện mỗi ngày ai rồi cũng thành người giỏi mà thôi. Are you a work-in-progress?

Thứ 7, 01/01/2022: Happy New Year, Sam! Mình gởi tin nhắn đi, vì muốn chúc bạn một năm mới an lành, sau bao lần ra vào bệnh viện trong năm cũ. Sam người Thái Lan, sống ở Mỹ nhiều năm rồi quay về Thái tham gia cộng đồng đầu tư startup ở đó đã nhiều năm nay. Bản tính dễ thương, nhẹ nhàng, down-to-earth - chân thành, luôn nhiệt tình giúp đỡ mọi người, thích chia sẻ và rất tích cực, lạc quan. Ngày xưa gặp nhau trong 1 cái event ở Bangkok mình đã thích bạn ngay nên 2 đứa hay chat qua chat lại, trao đổi, hỗ trợ nhau. Tin nhắn gởi đi không hồi đáp nhưng who cares? Ai mà quan tâm chuyện có hồi đáp hay không. Mình nhớ thì mình hỏi thăm thôi, còn lỡ bạn có bận chưa trả lời hay không trả lời cũng chẳng sao. Nhắn chỉ để bày tỏ tình cảm của cá nhân mình chứ đâu phải để bắt ai phải trả lời, không trả lời thì giận dỗi. 22/12/2021: Hey Sam. Is everything OK with you? Tin này nhắn trước X’mas, chỉ muốn biết bạn có OK không, vì bạn cứ liên tục nhập viện xuất viện cả tháng trời. Không thấy hồi âm. 06/12/2021: Hey Phi. Can I call you briefly? Bạn nhắn mình, hỏi có rảnh không để bạn điện qua, trao đổi vụ đầu tư cho startup về nông nghiệp. Hai đứa hẹn nhau sẽ co-invest - cùng đầu tư vào 1 startup ở Thái Lan và 1 startup ở Việt Nam. Cùng nằm trong hội đồng quàn trị của Hiệp hội đầu tư thiên thần Đông Nam Á, bạn đại diện Thái Lan, mình đại diện Việt Nam, nên rất hăng máu chuyện cross-border investment - đầu tư xuyên biên giới cùng nhau. Cuộc điện thoại khoảng nửa tiếng, trong đó hết 15 phút là hỏi chuyện sức khoẻ. Trước khi gác máy, mình còn dặn, “Take care nha Sam. Sức khoẻ là trên hết. Còn lại để đó tui lo cho. Chừng nào bạn recover - khoẻ lại rồi tính tiếp.” Mình không ngờ, đó là lần cuối cùng hai đứa trò chuyện với nhau. Bạn rất lạc quan, “Khoẻ rồi khoẻ rồi, bác sỹ nói tình hình vậy cũng ổn nên Phi đừng lo.” Thứ 2, 03/01/2022, 09:11 sáng: Gutted to hear the awful news that Sam passed away. A terrible loss. Tin nhắn trong WhatsApp group từ một hành viên của hội đồng đầu tư thiên thần Đông Nam Á. Sam vừa qua đời rồi, một mất mát quá to lớn. Mình đứng hình cả buổi sáng nay. Thời gian và không gian dừng lại trong nụ cười toả nắng của Sam lần cuối cùng hai đứa gọi nhau qua zoom. Thời gian dừng lại ở đó. Cuộc sống dừng lại ở đó. Mọi sự mong chờ dừng lại ở đó. Tất cả dừng lại ở đó. Tôi không biết phải làm gì tiếp dù sáng thứ 2 đầu năm có hàng tá thứ phải bắt đầu. Năm cũ mất tri kỷ vết thương còn chưa kịp lành. Năm mới mà! Sao lại ra đi ngay đầu năm mới chứ? Nhưng qui luật của tự nhiên ai cãi được, dù ta là ai và cuộc sống thế nào. Cuối tháng 11 Sam đã vào bệnh viện do bệnh viêm gan trở nặng ngay sau khi tiêm vaccine Pfizer. Ngày nhập viện anh nhắn tôi, “Vụ này thành case study của quốc gia luôn đó Phi. Có cả đội ngũ bác sỹ hùng hậu đang nghiên cứu lý do và tìm cách chữa trị cho tui. Tui thấy mình tự nhiên VIP quá.” Người gì mà lạc quan thấy ớn. Hoàn cảnh vậy mà cũng tếu lâm cho được. Nhưng đó là anh, và cũng có thể đó là lý do chúng tôi chơi thân với nhau. Thứ gì trong đời cũng có thể coi là chuyện nhỏ, vì ai rồi cũng sinh ra và cũng mất đi mà. Có gì ghê gớm lắm đâu. Lên bờ xuống ruộng, lên voi xuống chó thì cũng hết một đời. Có ai mang được thứ quái gì đâu sang thế giới bên kia. Thái độ vậy nên chúng tôi sao cũng cười, gì cũng cười, làm ăn được mất gì cũng ha ha, gặp nhau thì mừng rỡ, không gặp thì cười qua màn hình. Chả có gì khác là nghiêm trọng. Ăn thua là sống chia sẻ, yêu thương và vui vẻ mà thôi. Vậy là cuộc hẹn đầu tháng 12, với mong chờ tình hình Covid sẽ qua, 2 đứa sẽ lại được travel đã bị bấm nút off. Mình có hứa, lần sau qua Việt Nam sẽ nấu bữa cơm tối đãi anh, vì Sam vốn mê đồ ăn Việt Nam. Cái thứ ít khi lăn vô bếp như mình mà hứa thì phải là người mình quý lắm lắm lắm. “Cố lên. Fighting! Mau khoẻ qua đây tui nấu cơm cho ăn nè”. Lời động viên còn đó. Người thì không…. Vậy, năm nay đã là năm mới cuối cùng của anh. Mong cho năm mới bên kia cũng sẽ rộn ràng với pháo hoa và những chiếc ôm ấm áp. Mong cho thế giới bên kia hoàng hôn ấy, có một bữa cơm Việt Nam vẫn chờ anh. Không ai trên đời này biết năm nào sẽ là The last New Year - năm mới cuối cùng. Cho nên, nếu có thể, hãy sống trọn vẹn với từng năm mới….

Đây là vai diễn có muốn tránh cũng không tránh nổi của năm 2022 nha mọi người. Covid nó làm cho mọi thứ đóng băng, bắt người ta nhốt vào ngục tù thời gian để chiêm nghiệm về chính cuộc đời mình. Nó nhốt mình ở đó, không cho đi đâu, bắt mình phản tư và suy nghĩ lung tung về bản thân, về cuộc đời và thế giới. Nhưng trong khi chúng ta ngồi đơ trong miền băng giá đó thì nó lại làm một chuyện bất nhân hơn, đó là tăng tốc thời gian. Trước Covid mình biết tương lai nó khó chịu, nó lạ lẫm, nó lạnh lùng nghiệt ngã, nhưng dù gì thì nó cũng đi xe lửa đời diễm xưa, và mình còn chút dư địa để từ từ làm quen. Ai ngờ, Covid một cái, nó ép cái vèo toàn bộ dư địa xẹp lép, tương lai bỗng sừng sững ngộp thở ở trước mặt, và tất cả những tính từ về sự thong thả, bình tĩnh bị nó đè cho bẹp dí. Thời gian bỗng dưng bị tăng tốc đến 5-7 năm, nghĩa là nếu trước đây còn 7 năm thì 2021 còn 0 năm, và 2022 là -1 năm. Giờ nó đập vào mặt mình, nhíu mày giương mắt, hống hách hỏi, “Giờ sao? Tương lai hay là quá khứ? Tương lai thì bước qua phải, tiến một bước. Quá khứ thì de qua trái, tự buông mình rơi tự do vào chiếc đầm lầy đen đúa của thời gian để trở thành đồ vật của lãng quên. Vậy thôi! Không có ỡm ờ, ý kiến, phản biện quái gì ở đây. Diễn hay là không diễn?” Covid vẫn hoành hành, nhưng ít ra loài người cũng học được bài làm sao để quánh trận và giảm bớt tỷ lệ hy sinh. Như vậy, 2011 tạm gác lại với những cuộc chiến khủng khiếp nhất về sinh mạng. 2022 mở ra, lại là một cuộc chiến khác, khi Covid trả loài người trở về với mọi sự lo toan. Đóng băng thời gian của mình, nhưng lại tăng tốc thời gian của thế giới ngoài kia, làm cho chúng ta vừa thoát ra đã thấy mình thuộc về quá khứ. Cho nên, 2022 gọi là năm bản lề và là năm duy nhất chúng ta còn để hoàn thành vai diễn mới, vai diễn bắt buộc, the futurist - nhà tương lai học. Vai này diễn không xong, không được, không tới thì khó mà có thể giữ mình liên quan tới thứ tương lai lạ lẫm bên kia. Diễn hay là không diễn? Nhà tương lai học là trở thành kẻ du hành thời gian - time traveller, đi vào tương lai, học và hiểu về nó để có thể trở về hiện tại. Khi hiểu về tương lai, con người sẽ thay đổi cách học, cách làm, cách xây dựng và kiến tạo, sao cho nó liên quan đến tương lai, sao cho nó là một phần của tương lai, sao cho nó là sự khởi đầu, chuẩn bị hợp lý của tương lai. Nếu tất cả những gì chúng ta đang làm, đang học, đang theo đuổi cuối cùng chẳng thể mang vào tương lai lạ lẫm kia, ta đang phí thời gian và công sức cho những điều sẽ không còn tồn tại. Đó có phải là điều bạn muốn? Cho nên, nếu không trở thành nhà tương lai học thì hiện tại sẽ không biết phải xoay sở ra sao và chuẩn bị thế nào. Muốn biết hiện tại cần làm gì, phải làm gì, nên làm gì, không cách nào khác là du hành thời gian đi vào lớp học tương lai. Đi làm sao? The futurist là người sống ở thì tương lai, đọc về tương lai, học kỹ năng và kiến thức của tương lai, gặp gỡ những con người của tương lai, đặt để bản thân và công việc, cuộc sống hiện tại của mình vào bối cảnh tương lai và tự hỏi, “Am I relevant? Tôi có còn liên quan tới tương lai đó hay không?” Họ không ngừng đặt câu hỏi, không ngừng tìm hiểu, không ngừng nghiên cứu chủ đề tương lai, đặc biệt là các chủ đề liên quan trực tiếp đến bản thân, công việc, sự nghiệp của mình. Nhà tương lai học đam mê tương lai. Họ không cho qua bất kỳ cơ hội nào được chạm vào tương lai, học được cái mới, tham gia vào những dự án tương lai của tổ chức, của cộng đồng, xã hội. Họ chủ động làm quen và tương tác với tương lai, không bao giờ đổ thừa ai khác đã không mang tương lai đến đút vào miệng bằng chiếc thìa vàng cho họ. Are you a futurist? Bạn tự hỏi mình đi, bạn có phải là nhà tương lai học hay chưa? Nếu chưa, có lẽ hôm nay là ngày bạn phải bắt đầu, vì 2022 là năm duy nhất chúng ta còn cơ hội thời gian để hoàn thành vai diễn. Are you a futurist? Đừng hỏi em phải bắt đầu từ đâu và phải diễn thế nào. Khi muốn, ta sẽ tìm ra cách. Khoá học trên mạng thì miễn phí. Sách về tương lai thì đầy ra, vừa sách giấy, vừa sách nói, vừa e-book, đừng kiếm cớ đổ thừa. Diễn đàn, hội thảo, hội nghị về tương lai thì đầy dẫy khắp nơi. Người quan tâm sẽ thấy mình không đủ thời gian để tham gia hết. Người thiếu quan tâm không và hời hợt tìm mãi không ra. Công ty, tổ chức của mình mà có dự án mới, liên quan đến tương lai, đổi mới sáng tạo thì đừng sợ trách nhiệm mà tránh tránh ra. Người của tương lai chỉ biết xông lên, lao vào, dấn thân để học từ thực tế. Nói chung, tương lai nó chả thèm giúp ai, chẳng để ý cất nhắc ai trên đời này hết. Ai cần thì tìm nó. Ai không quan tâm mất ráng chịu không có cửa khóc than hay vòi vĩnh xưng xỉa gì ở đây. Muốn thì phải chủ động. Không thì ngậm đá và tránh đường cho người khác đi. Là lựa chọn và quyết định của bạn thôi. Are you a futurist?

Con người ai sinh ra cũng đã là một cá thể thú vị. Tuy nhiên, trong công việc hoặc cuộc sống, để có thể xây dựng quan hệ tốt với mọi người xung quanh, tạo ra tính “thú vị” khi tương tác với người khác là một phẩm chất mà bạn có thể nâng cao. Để trở nên thú vị hơn trong mắt người xung quanh, bạn nên học thêm kỹ năng mới, kiến thức mới, tạo ra trải nghiệm mới, và học cách chia sẻ những kiến thức, kỹ năng, trải nghiệm này với mọi người. Sau đây là những điều bạn có thể làm để trở nên thú vị hơn: 1. Develop new skills – Phát triển kỹ năng mới: khi có kỹ năng mới, bạn có thể dễ dàng giúp đỡ người xung quanh khi cần, và vì vậy bạn trở thành người mà ai cũng nhắc đến. 2. Be curious – Hãy luôn hiếu kỳ: luôn tìm kiếm những ý tưởng và trải nghiệm mới để thay đổi cách mình nhìn nhận về thế giới. Khi đầu óc ta mở ra để đón nhận cái mới, bạn mở rộng tầm nhìn, đào sâu kiến thức, và trở nên thú vị hơn khi chia sẻ một vấn đề. 3. Learn how to tell a good story – Học cách kể chuyện: dù bạn có nhiều kinh nghiệm và trải nghiệm đến đâu, nếu không biết cách kể chuyện thì không ai biết được. Do đó, bạn cần học cách kể chuyện có đầu có đuôi một cách thú vị, dẫn dắt người nghe. Nếu cuộc sống của bạn là một món quà thú vị dành cho thế giới, hãy gói nó bằng giấy gói quà thú vị nhất. 4. Listen & show compassion – Lắng nghe & thông cảm: một cách rất hay để trở nên thú vị là bạn luôn tỏ ra quan tâm đến câu chuyện của người khác. Carnegie từng nói: “Bạn có thể có nhiều bạn bè hơn trong 2 tháng bằng cách quan tâm đến câu chuyện của người khác, nhiều hơn sự nỗ lực 2 năm ròng để làm cho người khác quan tâm đến câu chuyện của mình.” 5. Ask good questions – Hỏi những câu hỏi hay và liên quan: đừng nói về mình. Hãy hỏi những câu dẫn dắt để người khác chia sẻ về trải nghiệm và cuộc sống của họ. Hãy lắng nghe và hỏi những câu hỏi liên quan để tìm hiểu sâu hơn. Và đừng bao giờ hỏi những câu giả tạo, hỏi cho có khi đang tương tác với người đối diện. Cũng đừng bao giờ tỏ ra là mình biết nhiều khiến người khác phải tắt đài. Khi hỏi những câu hỏi mở, người khác sẽ chia sẻ nhiều hơn và bạn sẽ học được nhiều điều thú vị hơn. 6. Say what you think – Hãy nói thật những gì mình nghĩ: người chỉ biết tán đồng, ậm à cho qua chuyện là người chẳng thú vị chút nào. Nếu bạn có ý kiến khác, cứ phát biểu. Phát biểu sao cho dễ nghe là được. 7. Follow your interests – Theo đuổi những môn mà mình đam mê: thay vì học lung tung nhiều thứ và biết một chút về tất cả mọi thứ nhưng lại biết rất cạn trên bề mặt, hãy đào sâu học hỏi những môn mà mình thật sự thích và quan tâm. Vấn đề không phải là chia sẻ để trở nên thú vị. Vấn đề là bạn đam mê một điều gì đó và khi chia sẻ về nó, bạn có nhiều kiến thức, nhiều điều hay ho để chia sẻ và thế là bạn trở nên thú vị. 8. Read a lot – Đọc thật nhiều sách: nhiều người có thời gian và tiền bạc để chu du khắp thế giới, dĩ nhiên họ có nhiều câu chuyện hay để kể. Nếu bạn không có điều kiện, cách ngắn nhất để học về thế giới là qua sách. Kiến thức về văn hoá, lịch sử, những câu chuyện kể qua sách sẽ mở ra một thế giới mới cho bạn và thế là bạn trở thành kho chuyện sống thú vị đối với mọi người. 9. Display a sense of humour – Giữ nét khôi hài: luôn nhìn mặt tích cực của cuộc sống và tạo ra những nhận xét, tương tác khôi hài sẽ giúp bạn dễ dàng đi vào trái tim người khác. Người thú vị là ngay cả trong tình huống khô khan vẫn có thể vui vẻ và hài một chút. 10. Spend time with interesting people – Dành thời gian tương tác với những người mà bạn cảm thấy thú vị: người xung quanh mình ảnh hưởng rất nhiều đến cá tính của mình. Nếu bạn chỉ toàn gặp người chán ngắt, tiêu cực, hay phàn nàn thì bạn sẽ chẳng bao giờ trở nên thú vị. Hãy tìm và học từ những người thú vị để bản thân mình ngày càng thú vị hơn.

Giao thừa rồi Mà 2021 vẫn vụng rơi từng mảnh Ai rồi chăm chỉ ngồi nhặt nhạnh Xếp ngổn ngang vào ký ức chẳng kịp phai Chưa nhận ra Thời khắc của ngày mai Bối rối giã từ Dọc ngang cảm xúc Làm sao biết khi nào là lúc Ôm chặt vào hay nhẹ buông ra Làm sao để tự vấn chính ta Tâm thế có sẵn sàng đón chào năm mới Làm sao nhận ra giữa đất trời vời vợi Đâu là nhịp đập chân thành Con chim sẻ vài lần đau Làm sao tìm được đất lành Bình an đậu xuống 2022 Đến thật sớm hay là quá muộn Để cơn nắng đầu ngày Hò hẹn vỡ tan Để rón rén giấu nỗi buồn Vào lòng gió thênh thang Mỉm cười Cho xanh màu xuân mới Thôi thì đã qua Ừ thì đã tới Níu kéo làm gì Vội vã để làm chi Hiện tại là lúc này Đời sẽ có mấy khi Ta lại được trở về và khởi đầu từ vô tận Chậm hay nhanh Lúc hanh thông Khi lận đận Đời vẫn len lỏi qua từng cửa ngõ thời gian Cho lá vẫn xanh Mây ngô nghê chờ gió ở ngút ngàn Và người vẫn Tìm thấy nhau trong hy vọng Nguyễn Phi Vân 01.01.2022

12g đêm, và thế là năm 2021 đã trôi qua, 2022 xồng xộc chảy vào nhà, không có count down, không có pháo hoa hay bất kỳ âm thanh náo nhiệt nào. Hai mẹ con ôm nhau, chúc mừng năm mới con, chúc mừng năm mới mẹ, cheer nhau bằng ly soju. Chỉ vậy thôi. Năm 2022 đã bắt đầu như thế. Có lẽ, sau một năm lên xuống như chơi tàu lượn siêu tốc, con người chỉ muốn được bình an, được hít thở chút lặng im và ôm nhau trong yêu thương vì vẫn còn nhau trên hành trình nhân gian mộng mị. Không ngờ một năm đã qua rất chậm nhưng quá nhanh như thế, rất chậm khi từng ngày đứng sau khung cửa sổ nhìn về phía tự do, quá nhanh khi mất hết cả năm vẫn chưa làm được điều gì. Cứ như là có ai đó ngoài hành tinh với tay lấy đi của mình một năm, èo cái là mất, không kịp phản ứng, đơn giản đến như vậy. Mất, ai cũng mất, nên chắc tất cả đều phải học cách chấp nhận, mỉm cười, và bước vào năm mới với tâm thế “OK, chơi tiếp thôi, có sao đâu”. Nếu viết thư cho 2022, bạn sẽ nhắn nhủ điều gì? Bạn sẽ muốn gì sau những trống trải vì thời gian bị đánh cắp không cách nào đỡ nổi? Dear 2022, lá thư gởi 2022 của bạn sẽ chất chứa bao nhiêu điều mong ước, bao nhiêu phản tư và bao nhiêu tình yêu thương cho bản thân và thế giới bên ngoài? Dear 2022 sẽ rón rén nhắc lại chuyện cũ hay chỉ đong đầy chuyện mới? Sẽ bỏ qua những nổi niềm cũ để tạo ra những trải nghiệm hào hứng mới, hay nuối tiếc một thời và do dự quay lưng? Dù là gì, bạn hãy ngồi xuống và viết thư cho năm mới đi thôi. Viết, đọc lại, sẽ thấy tâm cảnh của mình trong đó. Chỉ khi người ta ngồi xuống, viết ra, mọi cảm xúc và suy nghĩ mới được trình bày trong veo nhất, để ta nhìn thấy được chính mình. Cứ viết thôi, không có bài văn mẫu, không cần theo cái khung hình nào, không cần quan tâm hay dở đúng sai. Mình viết cho năm mới của mình thôi, chuyện riêng tư trong nhà, ai đâu mà phán xét. Cho nên, cứ bình thản nhấp chén trà và viết, “Dear 2022,”. Dear 2022, Mình mong cho mọi vết thương mất mát sẽ được chữa lành, mong mọi người quên đi những đau đớn và chọn nhớ những khoảnh khắc thương yêu nhất. Mong sự trở về từ được mất sẽ là ngọn hải đăng thắp sáng hành trình bước đến tương lai. Mong cho mọi gia đình sẽ lại được gặp nhau để mẹ con được nắm bàn tay. Mong cho bữa cơm tối đơn sơ sẽ chở đầy tiếng cười giọng nói. Mong cho những giận hờn vặt vãnh của năm cũ không còn lạc lối. Mong cho ta tìm thấy mình và bình an chấp nhận bản thân. Mong cho ngoài kia dù gian nan rải khắp đường trần, chân cứng đá mềm, người vẫn bước đi về phía chan hoà ánh sáng. Mong cho hiện tại lùi lại để nhìn rõ tương lai sáng lạng, và cúi đầu hiểu ra chính ta là người quyết định thế cảnh của đời mình. Mong cho loài người học cách biết ơn và đền đáp những ân tình, dù đời không đòi hỏi. Mong cho trần gian sáng dần lên từ đêm tối. Mong những bài học vừa qua sẽ khiến cho chúng ta quay về, khởi đầu lại, hiểu rõ và dấn thân trên con đường hạnh phúc của chính ta. Qui luật tự nhiên, mọi thứ cứ xoay vần, đời sẽ luôn có được và có mất, có ngày bừng nắng huy hoàng có đêm sầm sập kéo sang. Có những đoạn trong như pha lê nhưng cũng có khúc quanh đùn đẩy hoang mang. Có nở hoa và héo úa. Có những sợi đời dệt mãi vẫn thô nhưng cũng có những chuyến đò ngang mịn màng nhung lụa. Có yêu thương và cũng có hận sân. Dù là gì, xin ai kia vững vàng mỗi bước chân, đối diện với sự thật và kiên trì bước theo ánh sáng. Dù là gì, xin tâm mãi thênh thang và tình yêu thương đừng khô cạn. Xin là người trong hình hài thánh thiện mà ơn trên đã ban cho. Xin là tôi dù trần gian có nhẹ tênh hay đầy ắp những âu lo. Xin cúi xuống để thấy phía trên là vô tận. Dear 2022!