CẢ THẾ GIỚI LO AI XÓA VIỆC NGƯỜI MỚI RA TRƯỜNG. TẠI VIỆT NAM, 57% DOANH NGHIỆP TĂNG TUYỂN NGƯỜI MỚI VÀO NGHỀ NĂM 2026.

Suốt hơn một năm qua, có một nỗi sợ được nhắc đi nhắc lại khắp nơi: AI đang xóa sổ những công việc entry-level: mới vào nghề. Rằng người mới ra trường sẽ không còn cửa bước vào thị trường lao động, vì những việc cơ bản mà ngày xưa một bạn trẻ được giao để học nghề như soạn thảo, tổng hợp, xử lý số liệu giờ máy có thể xử lý trong vài giây. Nỗi sợ đó có cơ sở, và nó có thật ở nhiều nơi.

Nhưng theo khảo sát của ManpowerGroup công bố năm 2026, có tới 57% doanh nghiệp Việt Nam cho biết họ tăng tuyển dụng nhân sự mới vào nghề so với năm 2025. Dẫn đầu là ngành công nghệ thông tin, với 77% doanh nghiệp trong ngành đẩy mạnh tuyển người mới. Những vị trí được săn đón nhất cho người mới ra trường là kỹ thuật (48%), phát triển mô hình và ứng dụng AI (37%), công nghệ thông tin và dữ liệu (37%).

Có điều, tăng tuyển rơi vào nhóm kỹ thuật. AI, công nghệ, dữ liệu. Đó không phải là những cái tên ngẫu nhiên. Nhu cầu đang dồn về đúng những nơi mà kỹ năng còn khan hiếm và giá trị tạo ra còn lớn. Cùng khảo sát đó cho thấy có tới 83% doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao hơn cho người có kỹ năng AI. Thị trường không "cần thêm người". Nó đang "cần thêm người có hiểu biết công nghệ".

Và đây mới là nghịch lý thật sự. Rào cản lớn nhất mà các doanh nghiệp than phiền không phải là thừa người, mà là thiếu người phù hợp. Khoảng một nửa doanh nghiệp cho biết họ không tìm đủ ứng viên có kỹ năng đáp ứng. 43% nói rằng có sự lệch pha giữa kỳ vọng của ứng viên và yêu cầu của công việc.

Một bên là người trẻ lo không có việc, một bên là doanh nghiệp lo không tìm được người. Hai nỗi lo đứng nhìn nhau qua một khoảng trống. Và khoảng trống đó không phải thiếu việc làm — mà là thiếu độ khớp giữa kỹ năng người trẻ có và kỹ năng thị trường cần.

NHƯNG KHÔNG PHẢI "CỨ RA TRƯỜNG LÀ CÓ VIỆC" 

Bức tranh tuyển dụng chung của Việt Nam quý III/2026 thực ra đang hạ nhiệt. Chỉ số triển vọng tuyển dụng ròng — con số đo chênh lệch giữa số doanh nghiệp muốn tăng và muốn giảm nhân sự — đạt 28%, giảm 19 điểm phần trăm so với quý trước. Thị trường vẫn dương, vẫn tuyển, nhưng thận trọng hơn hẳn. Nhu cầu tập trung ở một số ngành, một số vị trí, chứ không trải đều.

Vậy nên tín hiệu tốt kia không có nghĩa là mọi ngành đều đang khát người mới, hay mọi tấm bằng đều có giá trị như nhau. Cửa vẫn mở, nhưng mở về phía những người chuẩn bị đúng kỹ năng. Với người học đúng ngành đang lên và có kỹ năng thật, thị trường Việt Nam lúc này rộng rãi hơn nhiều nơi khác trên thế giới. Với người chỉ có bằng mà không có kỹ năng thị trường cần, cánh cửa đó vẫn đang đóng. 

Nếu bạn là người trẻ đang tìm việc, hoặc là người đi làm đang tính chuyện học lại một kỹ năng mới, dữ liệu này cho bạn một tấm bản đồ khá rõ. Hãy đi về phía nhu cầu đang chỉ tới. Kỹ thuật, dữ liệu, AI, công nghệ — đó là nơi doanh nghiệp Việt đang mở rộng cửa và trả giá cao nhất. Bạn không cần trở thành lập trình viên để hưởng lợi từ xu hướng này; nhưng bạn cần một kỹ năng số thật, đủ để tạo ra thứ mà thị trường sẵn sàng mua. 

Hãy biến kỹ năng AI thành lợi thế, chứ không phải nỗi sợ. Khi 83% doanh nghiệp nói họ sẵn sàng trả cao hơn cho người biết dùng AI, thì việc thành thạo công cụ này không còn là chuyện "học cho biết". Nó là một khoản đầu tư có tỷ suất sinh lời rõ ràng ngay trên bảng lương.

Nếu bạn là người quản lý hay chủ doanh nghiệp, con số 57% kia cũng là một lời nhắc nhở: đầu tư đào tạo người mới vào nghề không còn là công tác xã hội, mà đang trở thành chiến lược cạnh tranh. Khi ai cũng thiếu người phù hợp, ai đào tạo được người sẽ luôn chiếm lợi thế. 

Tôi viết bài này không phải để nói rằng nỗi lo về AI và việc làm là sai. Nó không sai. Nhưng tôi tin vào việc nhìn thẳng vào số liệu thay vì bị dẫn dắt bởi một tự sự sợ hãi mơ hồ. Và số liệu ở Việt Nam lúc này đang nói một điều đáng để người trẻ ngẩng lên: cửa chưa đóng, dù ở nhiều nơi khác trên thế giới nó thật sự đang hẹp lại.