NHỮNG CÂU HỎI CLARITY - GIÚP BẠN BIẾT RÕ MÌNH MUỐN GÌ & ĐƯA RA LỰA CHỌN

Rất nhiều bạn nhắn tin hỏi, em nên quyết định hay lựa chọn thế nào? Đi hay ở? Tìm việc ở Việt Nam hay nước ngoài? Đi du học hay tiếp tục học ở Việt Nam? Xin việc hay startup? Ở lại làm việc tiếp ở công ty này hay ra đi? Vân vân và vân mây mây. Cấu trúc các câu hỏi rất giống nhau, em nên lựa chọn ra sao giữa các lựa chọn và em nên quyết định thế nào giữa ngã ba đường. 

Khi bạn liên tục đặt câu hỏi mình nên quyết định ra sao hay lựa chọn thế nào, vấn đề cốt lõi là bạn chưa rõ về định hướng của bản thân. Do đó, thay vì tự tư duy về lựa chọn, bạn phải liên tục đi hỏi người khác ý kiến về việc bản thân phải làm sao. Trên thực tế, người khác không ai rành hoàn cảnh của bạn bằng bạn, và dù người ta sử dụng kinh nghiệm và trải nghiệm bản thân để đưa ra cho bạn một dấu chỉ, đó cũng chỉ là dấu chỉ dựa trên sự hiểu biết hạn hẹp của người ta về bạn, về hoàn cảnh và tình huống của bạn. Một ý kiến dựa trên sự hạn chế về dữ liệu chưa bao giờ là một ý kiến phù hợp nhất. Cho nên, cách tốt nhất để bạn đưa ra lựa chọn và quyết định là xây dựng clarity - sự minh triết trong định hướng của bản thân hay nói cho dễ hiểu là biết rõ mình muốn gì. Trong bài chia sẻ này, tôi sẽ dựa trên trải nghiệm cá nhân để chỉ cho bạn cách tự mình tìm ra sự minh triết đó, biến nó thành ngôi sao Bắc Đẩu chỉ đường cho chính bạn trong mọi trường hợp cần phải lựa chọn hay ra quyết định sau này. Dựa vào bản thân trước đã. Còn ý kiến của người xung quanh là để tham khảo, không phải để follow 100%. 

Để có clarity, bạn tự đặt và tự trả lời cho mình những câu hỏi sau:

Điều quan trọng nhất, cần thiết nhất, sống còn nhất đối với tôi ngay bây giờ là gì?

Bạn chỉ trả lời cho bản thân mình nên phải cực kỳ thành thật, đừng lơ lửng và hão huyền. Chân chạm đất thì đầu mới chạm vào thực tại. Nếu trong thời điểm này thứ bạn cần nhất là tiền để sống, để tồn tại, để lo cho gia đình thì hãy thành thực với bản thân. Chỉ như vậy bạn mới biết mình cần phải làm gì. Trả lời đúng câu hỏi này thôi. Còn những thứ xa vời hơn như mong muốn, giấc mơ, khát khao gì đó thì mình để sau ha. Có thể ở đây bạn nghĩ ra nhiều thứ. Tạm thời, bạn hãy chọn 1, chọn đúng thứ quan trọng nhất mà thiếu nó bạn không tồn tại và không vận hành được mà thôi. Với một số người là tiền. Với một số người nó có thể là kiến thức, bằng cấp, kỹ năng, công việc, vv. 

Có bao nhiêu cách để có được, đạt được điều quan trọng, cần thiết nhất, sống còn nhất trong câu hỏi thứ nhất?

Đây là lúc bạn suy nghĩ và viết ra tất cả những cách có thể giúp bạn có được, kiếm được, đạt được điều bạn vừa định danh ở trên. Ví dụ, nếu thiếu nhất là tiền thì trong hoàn cành hiện tại, có bao nhiêu cách có thể giúp bạn kiếm tiền? Ngoài làm thuê, bạn còn có thể làm gì nữa để kiếm tiền, kinh doanh online, làm KOC, làm thêm 1 job nữa, làm free-lance thêm, đi dạy thêm, làm tư vấn thêm, bán hàng đa cấp…. Dựa trên khả năng và điều kiện hiện tại của bản thân, bạn sẽ luôn có nhiều cách để kiếm tiền. Dù đó là gì, bạn thích hay không thích, hãy cứ viết ra hết. Ở đây, mình đang làm bài tập theo phương pháp brain dump - nghĩa là nghĩ sao nghĩ gì cứ viết ra hết một cách không overthinking hay phán xét. Có gì viết đó. Đơn giản là như thế.

Trong những cách bạn vừa mới viết ra, top 3 cách phù hợp với hoàn cành, môi trường, nguồn lực, khả năng hiện tại của bạn là gì?

Mỗi người sẽ đều có thế mạnh thế yếu khác nhau, hoàn cảnh, nguồn lực khác nhau. Do đó, lựa chọn của mỗi cá nhân sẽ hoàn toàn khác nhau, không ai giống ai đâu. Lựa chọn của tôi và bạn sẽ khác nhau. Lựa chọn của bạn và mentor của mình có thể rất khác nhau. Do đó, bạn phải suy nghĩ kỹ về hiện trạng của bản thân và dựa vào đó để đưa ra lựa chọn. Nhớ là, đừng bao giờ lựa chọn 1 cách tiếp cận nào phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài, ví dụ em chọn đi du học với điều kiện có người cho em tiền. Đó là một lựa chọn mang tính viễn vông vì nó không khả thi trong hoàn cảnh của bạn mà hoàn toàn phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài mà bạn hoàn toàn không có khả năng kiểm soát. Nhớ nhé! Hãy lựa chọn dựa trên tính khả thi mà bạn là người hoàn toàn có thể triển khai dựa trên nguồn lực và khả năng hiện có của mình.

Trong top 3 bạn vừa xác định ở trên, 1 cách chính sẽ giúp bạn giải quyết 80% vấn đề bạn cần giải quyết là gì? Và 2 cách còn lại có thể là cách phụ, là ưu tiên 2 & 3 mà bạn có thể triển khai thêm để hỗ trợ bạn hiện thực hoá thứ bạn cần ngay bây giờ hay không?

Sỡ dĩ tôi đặt câu hỏi như vậy là vì không Ià phải chọn 1 trong những cả. Bạn hoàn toàn có thể làm nhiều thứ cùng một lúc, nhưng phải thật rõ ràng đâu là chính đâu là phụ. Khi tất cả là chính thì không có gì là chính. Khi tất cả không xếp thứ tự ưu tiên rõ ràng thì không ai biết phải tập trung vào đâu và phân bổ thời gian và nguồn lực thế nào. Cho nên, luôn cho mình cơ hội xếp hành chính phụ và khả năng làm song song nhiều thứ, trừ phi bạn xác định mình chỉ muốn tập trung vào 1. 

Bốn câu hỏi trên đây là 4 câu hỏi cho thực tại. Câu hỏi tiếp theo là câu hỏi đưa bạn vào tư duy dài hạn. Thứ bạn đang cần và tập trung vào làm có phải là thứ bạn mong muốn theo đuổi trên chặng đường tiếp theo không? Nếu là phải thì bạn sẽ tập trung tiếp tục phát triển bản thân thế nào để trở nên giỏi hơn, giỏi nhất trong việc mình đang làm?

Nếu câu trả lời là không thì đâu mới là thứ bạn mong muốn hướng đến trong tương lai và để đạt được điều đó trong tương lai bạn cần chuẩn bị những gì? Bao giờ cũng vậy, tất cả chúng ta đều phải giải quyết các vấn đề hiện tại và có clarity - sự minh triết trong định hướng tương lai. Câu hỏi này nhằm giúp bạn hiểu rõ việc mình đang làm và việc mình muốn làm là giống hay khác nhau. Nếu giống thì biết rõ mình cần làm gì tiếp theo để làm cho nó tốt hơn. Nếu không phải thì cũng rõ ràng về lộ trình cần chuẩn bị để đi đến tương lai mặc dù hiện tại vẫn còn bề bộn. 

Không ai có thể hiện tại đăng đăng đê đê mà đi lo quấn quít với tương lai. Cũng không ai có khả năng chạm vào tương lai trong hiện tại mà lại đi loanh quanh với những emo không cần thiết. Cho nên, khi bạn có clarity về những gì bạn cần và muốn làm, bạn sẽ dễ dàng đưa ra quyết định và lựa chọn dựa trên dữ liệu chính xác và cập nhất nhất của bản thân. Và chính sự minh triết đó là ngọn hải đăng dẫn đường để bạn biết mình phải làm gì ngay bây giờ, mình phải chuẩn bị gì cho tương lai và định hướng tiếp theo sau những bộn bề hiện tại là gì. Chính sự clarity này sẽ dẫn dắt bạn để bạn tư duy đúng về lựa chọn và cam kết với lựa chọn của chính bản thân, không ai khác.