TIỀN HAY Ý NGHĨA?

72% người đi làm tại Việt Nam cho biết ý nghĩa và mức độ đóng góp cho xã hội là yếu tố có tính quyết định đến việc họ ở lại hay rời khỏi một công ty.  Mức độ gắn kết giữa nhân viên và doanh nghiệp Việt Nam từng được ghi nhận ở mức thấp, chỉ khoảng 47%. Người trẻ không rời đi chỉ vì tiền, và cũng không ở lại chỉ vì tiền. Vì sao có sự dịch chuyển này? Có vài cách lý giải mang tính khách quan:

1. Khi nhu cầu cơ bản được đáp ứng, con người tìm kiếm ý nghĩa. Đây là quy luật tâm lý cũ (tháp nhu cầu Maslow). Một thế hệ lớn lên trong điều kiện tốt hơn thế hệ trước sẽ tự nhiên đặt ra những câu hỏi ở tầng cao hơn: về giá trị, về sự phát triển, về ý nghĩa.

2. Ranh giới công việc & cuộc sống đã thay đổi. Sau đại dịch, khi công việc xâm lấn vào đời sống cá nhân, người trẻ phản ứng bằng cách đòi hỏi công việc phải "xứng đáng" với phần đời mình bỏ ra.

3. Thông tin minh bạch hơn. Mạng xã hội khiến việc so sánh môi trường làm việc trở nên dễ dàng. Một nơi làm việc tử tế hay độc hại đều khó giấu.

Nhưng làm sao để tìm được một công việc có “ý nghĩa”? Nếu đang đứng giữa ngã ba "ở hay đi", "chọn lương hay chọn ý nghĩa", đây là vài điều bạn nên cân nhắc:

• Định nghĩa "ý nghĩa" của mình trước khi đi tìm. Ý nghĩa với mỗi người mỗi khác: có người là được sáng tạo, có người là giúp được ai đó, có người là được học và lớn lên mỗi ngày. Nếu chưa biết mình muốn gì, bạn sẽ nhảy việc mãi mà vẫn thấy trống rỗng. Hãy viết ra 3 điều khiến bạn thấy công việc "đáng làm”. Đó là la bàn của bạn.

• Đừng nhầm "hết cảm hứng" với "sai chỗ". Không công việc nào cho bạn hứng khởi 100% mỗi ngày. Đôi khi cảm giác chán chỉ là một giai đoạn, không phải tín hiệu để nghỉ. Hãy phân biệt: đây là một tuần mệt mỏi, hay là một sự lệch pha kéo dài về giá trị?

• Ý nghĩa không chỉ để "tìm”. Nó có thể được "tạo ra". Bạn không nhất thiết phải đổi việc mới có ý nghĩa. Đôi khi chỉ cần đổi cách mình làm: nhận một dự án mới, cố vấn cho một bạn mới, cải thiện một quy trình. Ý nghĩa thường nảy sinh từ chính thái độ và cách ta làm việc.

• Đầu tư vào sự phát triển của bản thân. Đó là tài sản không ai lấy dì được. Nếu công việc hiện tại cho bạn cơ hội học kỹ năng mới, mở rộng năng lực, thì "ý nghĩa" đôi khi nằm ngay ở đó dù lương chưa cao. Năng lực bạn tích lũy hôm nay là thứ theo bạn suốt đời.

• Nhưng đừng lãng mạn hóa đến mức bỏ qua thực tế tài chính. Ý nghĩa quan trọng, nhưng nó không trả tiền thuê nhà. Trong bối cảnh chi phí sống tăng cao, một mức thu nhập công bằng vẫn là nền tảng. Lời khuyên thực tế: đừng rời một công việc ổn định chỉ vì "chán", hay khi chưa có kế hoạch rõ ràng. Hãy để ý nghĩa và tài chính cùng nằm trên bàn cân. Đừng bỏ hẳn bên nào.

• Khi quyết định ở hay đi, hãy hỏi đúng câu. Không phải "chỗ này có hoàn hảo không" (không nơi nào hoàn hảo), mà là: "Ở đây, mình có đang lớn lên không? Mình có được tôn trọng không? Giá trị của nơi này có hợp với mình không?" Nếu ba câu trả lôi đều là “không”, đó mới là lúc nên cân nhắc bước đi.

Sự dịch chuyển về phía giá trị thật ra là một tín hiệu đáng mừng. Một thế hệ không chỉ hỏi "việc này trả bao nhiêu" mà còn hỏi "việc này khiến mình trở thành ai, và đóng góp được điều gì" — đó là dấu hiệu của sự trưởng thành.

Nhưng trưởng thành thật sự là biết giữ cả hai chân trên mặt đất: vừa dám đi tìm ý nghĩa, vừa tỉnh táo với thực tế. Tiền trả cho công sức của bạn. Nhưng ý nghĩa mới là thứ khiến bạn thức dậy mỗi sáng và thấy đời mình đáng sống.