BẠN LÀ AI TRONG THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG MỚI?

Sau khi đã tự mình sử dụng nhiều công cụ AI, tự vibe code và đã đưa các web app của mình vào hoạt động thì, tôi tự cảm thấy khái niệm tổ chức và doanh nghiệp không còn giống gì ngày xưa nữa.

Có rất nhiều việc trước giờ phải đi tìm người làm vì nó mang tính chuyên môn cao, ví dụ như thiết kế, sản xuất video, làm app, phân tích dữ liệu, nghiên cứu thị trường, làm dashboard báo cáo, thiết kế và sản xuất chương trình huấn luyện, vv. Cũng có rất nhiều việc trước nay phải nhờ người hỗ trợ vì nó mang tính tỉ mỉ, chi tiết, thẩm mỹ kiểu làm bài presentation, viết báo cáo chuyên nghiệp, làm infographic, sắp xếp và trình bày dữ liệu, trợ lý sắp xếp thời khoá biểu, vv vì nó mất thời gian và vì vậy cần được đánh đổi bằng thời gian lao động của những người có giá trị thời gian thấp hơn. Nhưng đó, là chuyện trước đây….

Giờ, ai còn cần sức người để làm mấy chuyện đó nói trắng ra là người chưa cập nhật, vì AI đã thực tế thay người làm chuyện này giỏi hơn gấp vạn lần. Sau khi đã thực tế sử dụng rất nhiều công cụ AI và sử dụng thành thạo vibe code, tạo ra sản phẩm thực tế, đưa vào sử dụng cho bản thân, doanh nghiệp và tổ chức phi lợi nhuận, tôi hiểu rất rõ rằng bản thân, doanh nghiệp và tổ chức không còn cần nhiều người nữa. Có nhiều việc, ví dụ xây dựng 1 web app, nếu trước nay mất vài tháng để hoàn thành và hao tốn nguồn lực của nhiều phòng ban thì, giờ chỉ cần 1 người biết sử dụng thành thạo Claude Code chẳng hạn là đủ. Và ở vị thế của mình, người luôn cập nhật với thời thế, tôi tự mình làm được nên cũng chẳng cần ai. Điều này khiến tôi hiểu rất rõ rằng, cấu trúc nhân sự trong một tổ chức và doanh nghiệp vì vậy đã hoàn toàn thay đổi.

Thứ nhất, bất kỳ ai đang tham gia thị trường lao động mà không kịp hoặc chưa có ý thức cập nhật để có thể sử dụng thành thạo các công cụ AI thì, họ đã và đang bị loại bỏ khỏi cuộc chơi. Nếu hôm nay nghe Claude Code mà còn chưa biết nó là gì và chưa một lần chạm tay vào học cách sử dụng nó thì, bạn có nguy cơ bị thay thế. Nhân sự của thời thế mới đòi hỏi phải là người rành rẽ, cập nhật, biết cách triển khai AI vào nâng cao hiệu quả công việc của chính bản thân mình. Nếu không, bạn không còn liên quan với tương lai. Cùng với sự không liên quan đó, bạn không thể hội nhập vào thị trường lao động mới. Đây sẽ là cú sốc mệt mỏi nhất đối với các sếp có chức cao, lương dày, lên chức nhờ thời gian làm việc và kinh nghiệm chinh chiến hoặc nhờ politics. Thời này kiến thức không ai qua AI, kinh nghiệm cũ không còn liên quan. Cách làm mới, cấu trúc mới, công cụ mới sẽ khiến cho những gì bạn đã biết chỉ còn là một phần tài sản nhỏ trong bộ công cụ của tương lai mới. Ở đó, vị thế cũ không còn quan trọng. Tái định vị bản thân cùng AI mới quan trọng. 

Thứ 2, đối với các bạn trẻ chuẩn bị bước vào thị trường lao động, ván cờ giờ đã khác. Những gì các bạn học được trong trường đã không còn liên quan. Thời thế thay đổi, các tác vụ dạng entry level - cho người mới thực tập, chủ yếu cần sức hơn cần não, trước giờ đổ hết cho lính mới, giờ đã có AI thay thế. Đã vậy, AI không cần huấn luyện cũng chẳng cần phải cầm tay chỉ việc. Chỉ một câu lệnh là xong, đỡ mất thời gian, đỡ nhức đầu. Vì vậy, toàn bộ điều kiện và qui trình tuyển dụng hoàn toàn thay đổi. Nói thẳng ra, không có công ty, tổ chức nào cần người không có kinh nghiệm nữa. Vậy, nghĩa là không có cách nào chen chân được vào thị trường lao động? Rất không may, nó sẽ là như thế đó nếu bạn lơ ngơ đi tìm việc kiểu thực tập, học hỏi, làm quen với môi trường mới. Con đường duy nhất còn lại để bạn định vị bản thân, thắng người có kinh nghiệm, thắng AI là lấy sức trẻ học nhanh, cập nhật AI siêu giỏi để làm vũ khí đàm phán khi đi tìm việc. Vì cuối cùng, công ty, tổ chức nào cũng cần người rành AI, có thể một mình gánh việc của nhiều người, của cả một team theo cấu trúc nhân sự cũ. Cấu trúc nhân sự mới là, đưa job cho em đi, một mình em gánh hết mà chỉ ăn có một đầu lương. Đó là định vị dễ nhất để bạn giành job về mình. 

Còn đối với các sếp dạng founder, lãnh đạo công ty, tổ chức, nếu bản thân các bạn không hiểu, không sử dụng, không biết ứng dụng công nghệ và AI thì, bạn đã quá lỗi thời và vì vậy cách quản trị tổ chức và nhân sự của bạn cũng đã trở nên lỗi thời. Điều đó có nghĩa là chỉ một thời gian ngắn nữa thôi, công ty và tổ chức của bạn sẽ biến thành khủng long, không hội nhập được nữa và đương nhiên sẽ bị tụt lại phía sau trong hành trình những công ty, thương hiệu cập nhật hơn họ tiến về phía trước. Đó, là khủng hoảng mang tính sinh tồn, không đơn giản chỉ là so kè việc đứng trước đứng sau. Đời này, việc xoá sổ một đối thủ cạnh tranh nó dễ dàng hơn rất nhiều. Chỉ cần bạn cập nhật hơn, hợp thời hơn là OK. Những người tụt hậu sẽ tự họ giết chết bản thân, không cần ai làm gì khác cả. 

Cho nên, trật tự mới rõ ràng là, không giữ người. Ngược lại, nhà sử dụng lao động sẽ thả tay cho người không cập nhật ra đi để thay thế một đội ngũ bằng một cá nhân biết quản trị một đám tác nhân AI. Liệu bạn có phải là người đó hay không? Bạn là ai trong thị trường lao động mới?