Mình là dân từng làm global và tập đoàn lớn nên rất hiểu chữ JD - job description - mô tả công việc. Ai xin việc, đi làm cũng yêu cầu công ty phải có JD. Đó là chuyện đương nhiên. Riêng mình tuyển nhân sự là không có JD. Why? Thời thế thay đổi chóng mặt, vừa máy vừa tech vừa vi rút. Thiệt tình mỗi ngày mở mắt ra lại là một ngày hoàn toàn mới, một ngày phải tư duy lại về mô hình, chiến lược, kế hoạch, cách tiếp cận, và cả những chiếc deal từ be bé đến to to. Ngày nào cũng thế. Không muốn cũng phải biến mình thành nước, đổ vào chiếc bình cái lọ nào cũng fit. Là nước, nghiêng qua thời nào thế nào cũng tìm ra vạn ngả bến bờ. Là nước, không có form có dáng. Là nước, chỉ để linh hoạt nhất có thể, không bám víu vào một cái sườn cái khung có sẵn nào, và nhờ thế mà hội nhập được vào thứ gọi là tương lai bất định. Là nước, là không có JD. Thời này đi làm, mà đóng khung bản thân trong 1 chiếc JD, nghĩa là bạn chưa thức thời, chưa hiểu thế, và thiếu trí tưởng tượng trầm trọng. Làm gì có một công việc cố định trong một thế giới bất định. Làm gì có cách giải quyết vấn đề truyền thống trong một thị trường phi truyền thống. Làm gì có tư duy quá khứ ăn chắc trong một hiện tại unsure. Đã thế, thì cái JD đừng nói chục năm, chỉ năm trước tháng trước tuần trước thôi, đã quá lỗi thời. Mỗi ngày trong thế giới này, đang là một ngày phải cập nhật và tư duy lại. Hôm qua, phỏng vấn một bạn cấp trưởng phòng, tôi nói “Ừa thì kinh nghiệm trải nghiệm nhưng chị chẳng mấy quan tâm. Điều chị quan tâm là, em có tinh thần chiến binh, bước vào mọi sự hỗn loạn một cách bình an, và sắp xếp lại thế cờ theo sự chuyển động hàng ngày hàng giờ của thị trường.” Tôi cần nước! Và không nhiều người dám thả lỏng cho bản thân là nước. Có lẽ vì ta đã quen bị dạy phải nhốt mình trong một chiếc lồng son? JD - mình có thể build trong 30 giây, mỗi ngày, sau khi đã ra quyết định mới trong ngày. Nhưng người mình cần, là người có thể tự build JD của họ trong vòng 30 giây, mỗi ngày, sau khi đưa ra giải pháp mới cùng team.

Có bạn inbox kể cho tôi nghe về cuộc sống của mình. Bạn cố gắng làm nhiều job khác nhau, tham gia vào những môi trường khác nhau, cố gắng phấn đấu để trở thành một ai đó nhưng cuối cùng bao giờ cũng sợ hãi mà bỏ chạy. Ta sinh ra trong cuộc đời này với hai phẩm chất đặc biệt: không biết sợ và rất tự nhiên. Ta không có lý do gì phải sợ vì chưa có một trải nghiệm nào. Bạn rất tự nhiên vì bạn chẳng phải lo làm cho ai hài lòng hay khó chịu, đụng chạm gì cả. Ta sinh ra vậy đó. Những tháng ngày thơ ấu, có thể vì những gì gia đình hay người xung quanh la ta, cấm ta, phạt ta, ta bắt đầu mất đi 2 phẩm chất ban đầu và nhiễm hai thói quen cực xấu: sợ sai và sợ bị từ chối. Là môi trường, là cách giáo dục và tương tác, là xã hội biến ta thành như thế. Nhưng bạn khoan vội trách ai mà hãy quay về chữa lành cho chính bản thân mình. Nguồn gốc của sợ sai đơn giản là vì làm gì cũng bị la. HỒi nhỏ, ta đâu có hiểu là là vì người khác lo âu đến sự an toàn của ta. Não chỉ hiểu rằng mỗi khi tôi đụng vào cái gì, hay làm gì thì người khác giận dữ. Có thể sự giận dữ này là vì tôi kém, vì tôi không đủ khả năng. Khi trải nghiệm này được lập đi lập lại, ta đâm ra sợ đủ thứ. Làm gì cũng sợ, nói gì cũng sợ, môi trường nào cũng sợ. Dần dần bạn tự dặn dò mình “Mình không có khả năng”. Rồi gặp môi trường nào mới, làm công việc gì mới, gặp ai mới, vv bạn cũng đều tự hù mình, tự sợ hãi, và tự bỏ chạy. Nếu bạn đang trong tình trạng khó khăn vậy, hãy tập cho mình trở về thời ấu thơ không biết sợ bằng cách nói với mình mỗi ngày “I can – Tôi làm được”. Ngôn ngữ có sức mạnh vô hình tác động đến não và giúp bạn loại bỏ dần sự sợ hãi đã thu nhặt được trên đường trở thành người lớn. Thói xấu thứ hai, sợ bị chỉ trích, sợ bị loại ra khỏi đám đông, sợ người ta không chấp nhận. Thói quen này ta cũng nhặt được khi lớn lên do những trải nghiệm bị từ chối, bị phạt, bị giận không nói đến. Dần dần, ta trở thành một trong những. Ai nói gì cũng OK để dễ sống. Người ta sao mình vậy cho dễ thích nghi. Và ta sợ không dám đưa ra quyết định gì cho đến khi ta thấy ai ai cũng đồng ý. Chỉ cần 1 người cau mày, chỉ trích, hay lắc đầu, bạn sợ hãi và bỏ chạy. Người bị nhiễm hai thói xấu này không làm gì ra gì được. Họ làm gì rồi cũng sẽ bỏ chạy và thất bại. Căn cơ là nằm ở chính bạn thôi. Vì bạn quá sợ hãi. Do đó, việc duy nhất bạn cần làm là quay về tìm hiểu chính mình, thương mình, trân trọng bản thân mình. Bạn càng hiểu giá trị sống của chính mình bao nhiêu, bạn sẽ càng bớt sợ hãi bấy nhiêu. Bạn càng biết giá trị của việc mình đang làm bao nhiêu, bạn càng tự tin khi gặp thử thách, khi phải trải qua khó khăn, khi phải đối diện với thất bại. Quay về và tìm lại giá trị của bản thân mình đi nhé. Đừng đi tìm kiếm gì ở ngoài kia. Thế giới bên ngoài chỉ làm cho ta hoang mang hơn khi thế giới bên trong chưa đủ tĩnh.

Nếu ai đã xem phim The Thomas Crown Affair – Tay trộm hoàn hảo, hẳn đã nghe bài The windmills of your mind – Cối xay gió của tâm trí, đạt giải Nhạc phim hay nhất trong giải Academy năm 1968. Tâm trí ta là một con ngựa bất kham. Nó chẳng bao giờ dừng, chẳng bao giờ bắt đầu và cứ quay mòng mòng bất tận. Tâm trí có thể thêu dệt, có sức sáng tạo bất tận, và thường xuyên đẩy ta từ lo lắng đến hồi hộp, từ sợ hãi đến ảo tưởng. Đối với mỗi con người, điều khó nhất trong đời có lẽ là kiểm soát được chính tâm trí của mình. Và cũng vì vậy, trong môn thiền định, người ta dạy về cách tập trung, loại bỏ sự nhảy nhót, thêu dệt, lang thang của tâm trí để quay về với thực tại, với chính mình. Lão tử có câu này rất hay “Hãy lưu ý suy nghĩ của bạn. Chúng có thể biến thành lời nói. Hãy lưu ý lời nói của bạn. Chúng có thể biến thành hành động. Hãy lưu ý hành động của bạn. Chúng có thể biến thành thói quen. Hãy lưu ý thói quen của bạn. Chúng có thể biến thành tính cách. Hãy lưu ý tính cách của bạn vì nó có thể trở thành vận mệnh.” Ở giai đoạn reset này, có lẽ chúng ta cũng nên ngẫm nghĩ một chút về suy nghĩ, về lời nói, hành động, thói quen, và tính cách của bản thân. Nên chăng có những điều mà chúng ta cần loại bỏ để bắt đầu một hành trình thành công mới? 1. Resisting what is – Chối bỏ hiện tại: những gì xảy ra ngày hôm nay với chúng ta là hệ quả của những hành động hay sự thiếu hành động của chính ta trong quá khứ. Hãy chấp nhận hiện tại, dù tốt hay xấu, chỉ vì thực tại là thực tại. Bạn chẳng thay đổi được nó. Nhưng cố chối bỏ, chống lại nó chỉ làm cho tâm trí bạn thêm bực bội, cay đắng và từ đó thêu dệt ra hàng vạn những thứ tiêu cực không đáng có trong đời. Chỉ cần chúng ta tích cực hành động để thay đổi tương lai, hiện thực sẽ theo đó mà thay đổi. 2. Passing the buck – Đổ thừa: đổ thừa là thứ dễ làm nhất, là con đường ngắn nhất để đi đến thất bại. Khi đổ thừa, bạn đang thừa nhận với thế giới rằng mình không chịu trách nhiệm cho chính cuộc đời mình. Nếu thiếu trách nhiệm với bản thân, làm sao ta thành công cho được? 3. Playing victim – Đóng vai kẻ bị hại: tâm trí ta rất sáng tạo. Nó có thể giúp ta tạo ra 1001 lý do để biện hộ cho chính bản thân mình. Không start-up được vì thiếu vốn, không làm ăn được vì tình hình kinh tế, không học được vì quá bận, vv và vv…. Bạn đã bao giờ đọc một câu chuyện vượt lên hoàn cảnh của những con người thành công dù khởi đầu hết sức khó khăn và khiêm tốn chưa? Đừng dễ dãi với bản thân bằng cách đóng vai kẻ bị hại. Cuộc sống luôn luôn có giải pháp. Vấn đề là bạn có đi tìm giải pháp hay không. 4. Comparing – So sánh: người phương Tây có câu “The grass is always greener on the other side – Bên kia cỏ lúc nào cũng xanh hơn”. Con người hay có tính so sánh thiệt hơn. So thành công, thất bại của mình với người, hơn thua chuyện được mất của thiên hạ. Bạn thử nghĩ đi. Cuộc đời của mỗi người là một thước phim. Phim hay phải có chuyện hay. Mà chuyện hay đâu có chuyện nào là giống chuyện nào. Bạn chính là tác giả của câu chuyện đó. Hãy thôi nhìn chuyện của người khác và tập trung viết câu chuyện của chính mình. 5. Worrying what others think – Lo lắng chuyện người khác nghĩ gì: tặng bạn câu này “Those who say it can’t be done are usually interrupted by others doing it – Kẻ nói không làm được thường bị người làm được cắt ngang”. Nếu cứ sợ lời ong tiếng ve và cứ ngồi lắng nghe người khác nói gì, thời gian của bạn đang bị phí phạm. Biết mình cần làm gì thì làm thôi. Trên đời này lúc nào cũng sẽ tồn tại những lời dị nghị. 6. Absolutism – Tôi chủ nghĩa: tiếng Anh có câu đùa “My way or the highway – làm theo cách của tôi hay là biến đi”. Người không biết lắng nghe, chỉ muốn người khác làm theo ý mình chẳng bao giờ thành công được. Lắng nghe, tiếp nhận ý kiến để cải tiến, để làm tốt hơn là chìa khoá dẫn bạn đến thành công. 7. Procrastination – Sự trì hoãn: nếu việc gì cũng để đến ngày mai, sẽ chẳng có việc gì thành được. “Ngày hôm qua chỉ là một giấc mơ. Ngày mai chỉ là một ảo cảnh. Hôm nay, nếu sống tốt sẽ làm cho mỗi ngày hôm qua là một giấc mơ đẹp và mỗi ngày mai trở thành một ánh hy vọng tràn trề.” Ngày mai sẽ có những thử thách của ngày mai. Nếu không bắt đầu từ hôm nay, bạn vừa từ chối con đường thành công mà cuộc sống đang bày ra trước mắt.

Nếu phải chọn một chủ đề mà các bạn gởi về tâm sự nhiều nhất thì có lẽ là chủ đề này - stuck - bị mắc kẹt trong một hoàn cảnh nào đó không thoát ra được, dù bản thân rất muốn. Có đủ thứ câu chuyện bị stuck, làm công việc mình không yêu thích, theo học trường hay ngành mình không yêu thích, sống cuộc đời, với con người không được chọn lựa, phải giả vờ là người ai đó muốn chứ không phải là mình, vv. Nếu hỏi tại sao không thích mà cứ vậy làm hoài, stuck hoài, sao không thoát ra đi. Hầu hết các câu trả lời sẽ là, vì cơm áo gạo tiền, vì an toàn của gia đình, vì không muốn gây áp lực hay khó khăn cho người xung quanh, vì lâu quá rồi không còn dũng cảm làm lại từ đầu, vì sợ, vv. Mỗi người một hoàn cảnh. Mỗi người một lý do. Chẳng ai giống ai. Nhưng chung qui là stuck. Các bạn hỏi, có cách nào không chị. Thiệt tình là, bạn có thể hỏi rất nhiều người, nhận rất nhiều lời khuyên, nhưng sẽ vẫn cứ stuck như thường. Biết sao hông? Vì khi và chỉ khi bạn thật sự muốn thoát ra, bạn sẽ đương nhiên tìm ra giải pháp. Việc sắp xếp tính toán sao cho êm thấm, cho an toàn, cho ít ảnh hưởng nhất tới mọi người xung quanh đời mình, chỉ có bạn là người hiểu nhất. Mọi lời khuyên khách quan, không đủ góc nhìn cận cảnh và chi tiết lắt léo ở bên trong, sẽ chỉ là thứ để tham khảo. Chỉ có một mình ta biết. Và ta chắc chắn đã có luôn giải pháp. Chỉ là, ta có đủ dũng cảm để đối diện với vấn đề, với sự thật hay không. Không ai trên đời có thể un-stuck ai. Không ai có thể giải hộ ai bài toán stuck. Người ta chỉ có thể ở đó hỗ trợ tinh thần, cho mượn bờ vai, hay nhiều lắm là tham vấn. Quyết định có thoát ra hay không là ở bạn, do bạn, và từ bạn. Không ai trên đời có thề unstuck được ai.

Mình & bạn teen bước vào quán cà phê order. Xong đứng chờ quài hông thấy ly cold brew. Mình bèn hỏi, ủa em ơi ly cold brew của chị đâu. Bạn nam tuổi chừng đôi mươi, mặt mày không có miếng mùa xuân, trả lời xám xịt, “có order đâu mà có chị”. Thế là phải order lại. Bạn teen nhận xét, “Anh này đang đúng mood luôn á Ma”. Mình hỏi, “Ủa là mood gì?” Bạn cười, “ Mood tôi là ai, đây là đâu?” Mình ngạc nhiên hỏi, ý là sao. Bạn teen kiu, giờ nhiều người bị vậy lắm Ma, không biết mỉnh là ai, muốn gì, tại sao lại ở đây, làm việc này. Nói chung là totally lost - hoàn toàn hoang mang lạc lối. “Ủa vậy con biết mình là ai hông?” “ Không 100%. Nhưng con luôn suy nghĩ và chủ động dành thời gian tìm hiểu bản thân. Con không muốn sống tới ba chục tuổi vẫn loay hoay tôi là ai đây là đâu. Nửa đời người vẫn chưa hiểu vì sao mình sống.” Với một người mẹ phi truyền thống như tôi, vậy là đủ. Một con người khi còn chưa biết mình là ai, tại sao mình sinh ra và bước đi trong cuộc đời này, thì nhồi nhét toán lý hoá sinh hay hàng tỷ môn ngoại khoá cũng chả có ích lợi gì. Khi tâm không vững nhưng thành tích và mong đợi quá nhiều, đó chỉ là áp lực khiến cho các em kiệt sức và gục ngã. Khi hiểu mình, được chọn theo đuổi những đam mê, mơ ước của bản thân để tìm ra hành trình rất original - nguyên bản, đó là khi các em tự rèn luyện để trở nên xuất sắc. Có người nói, nhỏ quá biết gì mà đam với mê. Không ép sao thành công? Không dọn sẵn có mà thất bại. Ủa, thất bại cũng là bài học, và có khi lại là bài học hay gấp trăm lần giúp các em vững vàng trên hành trình hội nhập tương lai. Còn hơn organized success - thành công nhờ người khác sắp xếp cho. Thứ thành công đó chỉ tạo ra loại thùng rỗng kêu to, hoặc tệ hơn là những linh hồn vật vờ không biết bám víu vào đâu, khi cuộc đời dường như chỉ múa may theo kịch bản sân khấu của một ai đó khác. Với tôi, phát triển một con người, bắt đầu từ mục đích sống. Sau đó mới chạm vào phần cứng là kiến thức cập nhật, phần mềm là thái độ và phẩm cách, network là cách xây dựng và tương tác với người khác, cộng đồng, thế giới. Cho nên, khi chỉ chăm chăm vào phần cứng, ta rồi sẽ đẩy các em vào thế tôi là ai đây là đâu. Đau, là khi mood này vẫn loanh quanh bám vào từng ngõ đêm khi tóc xanh đã ngả nửa mùa.... Tôi là ai, đây là đâu?

Chị Vân ơi Trong em vẫn luôn cháy bỏng muốn làm 1 cái gì đó để bức phá. Mình sinh ra đâu phải chỉ đi làm kiếm cơm, lấy chồng sinh con, sống làn nhàn rồi chết đâu chị nhỉ? Dù bây giờ nói thực, em chả biết em nên đi đâu về đâu để đạt những gì bên trong mình muốn cả. Hiện tại, em nhận ra mình đang rối rắm, suy nghĩ nửa vời, lại thiếu tính kỷ luật, nhiều lúc chỉ làm khi hứng thú đến. Em nghĩ mình nên thay đổi mình trước, lead mình tốt trước rồi mới làm được những điều to lớn hơn. Chị có thể chia sẻ giúp em, cách để rèn tính kỷ luật dần dần, xây dựng những thói quen tốt và bỏ dần lối sống nửa vời, làn nhàn không chị ơi?Nếu như em gặp em của bây giờ, em sẽ không thích con người em hiện tại đâu huhu. Lời trần tình trên đây, là một trong vô số tâm sự mà các bạn gởi về cho tôi, từ mọi miền đất nước. And guess what? Biết sao không? thư có nội dung y chang từ bạn trẻ 16 tới người đang khủng hoảng tuổi 30, 40. Chuyện gì đang xảy ra tại Việt Nam? Phải chăng, sự sụp đổ nền tảng giáo dục và đạo đức của xã hội đã sinh ra nhiều thế hệ mất phương hướng, cô độc, hoang mang, loay hoay giữa vòng xoáy của những tin tức trending lá cải, vô bổ, và nhảm nhí? Và trong mớ hỗn mang đó, là hàng loạt những kẻ cơ hội, dạy làm giàu qua đêm, dạy công cụ này cách thức kia, dạy MBA 3 ngày 1 tuần, dạy tán loạn những thứ chỉ làm cho người ta hốt hoảng, rối bời, đăng ký học vì sợ, FOMO - fear of missing out - sợ mất phần, chớ không hề vì mục đích hoàn thiện bản thân mình hơn nữa. Trong sự hỗn mang đó, các bạn hỏi tôi, em phải làm sao, xài công cụ gì, rèn luyện thế nào, định hướng ra sao. Nói thật, tôi không có cây đũa thần, cũng không có bộ toolkit đủ đồ nghề để rút ra ào ào trao cho bạn. Tôi là người đơn giản, tư duy đơn giản, và làm việc một cách cực kỳ đơn giản. Vấn đề gì, tôi cũng quay về với căn nguyên của nó, và giải quyết từ gốc. Phản ứng bề mặt, giải pháp mỳ ăn liền, kỷ luật tạm bợ để ép uổng bản thân là những thứ chẳng bao giờ work. Khi bạn không hiểu vì sao mình phải làm, khi bạn nháo nhào tìm kiếm động lực từ bên ngoài, trước sau gì những thứ bạn đang ép uổng mình cũng rơi lả tả như lá cuối mùa, dù nấn níu vẫn không thể nào ở lại. Vậy, căn nguyên của vấn đề nằm ở đâu? Chúng ta ở đây, mấy người biết mình là ai? Bao nhiêu người hiểu mình sinh ra để làm gì? Giá trị không thỏa hiệp của ta là gì? Khi ta không hiểu rõ những nền tảng cơ bản và powerful - quyền lực đó của cá nhân, tất cả mọi thứ ta làm, tất cả những gì ta theo đuổi, tất tần tật những loè loẹt bịp bợm bề ngoài, cuối cùng chỉ là lâu đài xây trên cát mà thôi. Nó sẽ sụp đổ, sẽ vỡ vụn, sẽ tan biến như giấc mơ hoang đàng trên sóng cát. Lâu đài càng cao, sự sụp đổ càng chấn động. Lâu đài càng lớn, nỗi tang hoang càng quay quắt lòng người. If you don't know who you are, nếu không biết mình là ai, thì "ai" đó đang làm gì? Tại sao làm? Làm để được gì trong cuộc đời vốn một thoáng mơ hoang? Nếu bạn không biết mình là ai, sao người khác hiểu bạn là ai? Không biết mình là ai, sao đòi hỏi ai đó phải hiểu mình? Mình còn không hiểu mình nữa là. Đòi hỏi thật quá đáng. Nếu không biết mình là ai, sao có thể tồn tại, sống chung cùng ai đó khác? Hai tâm hồn bơ vơ, lạc lõng tìm bản thân mình chưa thấy, sao có thể tìm nhau? Tất cả mọi khổ đau, tổn thất mà người ta gây ra cho bản thân, cho người khác trong đời, tất cả đều quy về một mối, vì bạn làm điều đó trong vô minh, làm vì bị cảm xúc đùn đẩy, làm để thỏa mãn cái bản ngã mù loà đứng trên đầu con sóng, ngỡ nóc nhà thế giới có thể xây vững vàng trên lòng nước vô tư. Làm, mà không hiểu vì sao. Không hiểu, vì không có nền tảng quy chiếu nào của bản thân để xác định như thế nào là đúng. . Khi viết "Tôi đi tìm tôi" là tôi trả bản thân, trả bạn về với căn nguyên của mọi vấn đề. Tôi biết chứ, sẽ có người thất vọng. Bạn thất vọng vì đó không phải là 3 cách 5 bước mỳ ăn liền khiến bạn thành công trong chớp mắt. Tìm tôi, lại là hành trình vật vã, kiếm tìm, phản tư, xung đột với chính bản thân mình. Khó! Nếu dễ, chắc thế giới đã hòa bình, chắc lòng người đã sáng trong như trăng rằm giữa đêm mây vắng. Nhưng nếu không bắt đầu từ sự trở về với căn nguyên đó, ta sẽ mãi vật vờ với nước tìm trăng. Quay về đi, tôi cách tôi dù đường xa vạn dặm. Đến nơi, khi tôi tìm thấy tôi giữa bốn bề gió lộng, ta sẽ chẳng bao giờ phải kỷ luật chính ta vì bất cứ mục tiêu nào. Động cơ tự thân, là mục đích vô số vạn tỷ watt, thênh thang hơn cuộc sống ngắn ngủi này. Và ta sống, chứ nào lăn lông lốc giữa kiếp người vô định.

Tất cả chúng ta sinh ra trên đời đều có cấu tạo giống loài rất giống nhau. Tất cả đều muốn ở yên trong vòng an toàn, dù đó là công việc, quan hệ, cuộc sống, hay giấc mơ. Học môn an toàn, tìm việc an toàn, lãnh lương an toàn, lấy người an toàn, fast forward một cuộc đời an toàn, đến mơ cũng phải mơ giấc mơ an toàn nữa. Tất cả chúng ta đều sợ sự bất định, sợ những gì không biết, chưa biết, sợ phải công nhận là mình không biết, sợ người đời dị nghị nếu mình không biết, sợ mất mặt vì không biết, muốn được ngườu khác tôn sùng, ca tụng, nể trọng vì mình biết. Túm lại, tất cả mọi lý do lý trấu trên đời này đều chống lại những gì thiếu chữ an toàn. Thật ra chẳng có gì sai khi chọn cuộc đời an toàn, diễn hết vai an toàn, rồi chết. Không có gì sai cả. Có điều, nếu đã chọn an toàn, thì đừng bao giờ phàn nàn sao cuộc đời của mình buồn chán, nhạt nhẽo, thiếu vắng niềm vui, thiếu mặn thiếu ngọt, thiếu sự đã đời mà người khác đang tận hưởng. It’s just a choice – đó chỉ là lựa chọn của ta trong cuộc sống. Nếu đã chọn, thì ở yên đó trong vòng an toàn, đừng ngó nghiêng ngó ngửa, đừng so sánh, đừng lời ra tiếng vào, đừng đánh giá người khác mình, đừng đi tìm lời khuyên để an toàn thoát ra khỏi sự an toàn, đừng dằn vặt bản thân vì tham muốn cảm giác không an toàn trong vòng an toàn mà bạn đang sống chết bảo vệ. What’s the point? Có ý nghĩa gì đâu? Đây chỉ là sự lựa chọn của mỗi cá nhân. Người bước ra khỏi vòng an toàn, họ cũng phải trả giá để được tận hưởng hành trình gập ghềnh của sự không an toàn. Nhưng họ chấp nhận nó, và dũng cảm đối diện với sự lựa chọn của chính mình. Tất cả, chỉ là lựa chọn của từng cá nhân, và sự tự chịu trách nhiệm của cá nhân cho lựa chọn của chính mình. Không ai khác. Tôi chọn không an toàn, vì đó là lựa chọn của tôi, vì tôi biết thế giới này bất định, vì tôi biết tương lai là bất định, và tôi hiểu rất rõ bản thân mình luôn luôn và mãi mãi chỉ là the beginner – lính mới. Không ai bao giờ có thể biết hết, học được hết, thông thái hết, thành công hết. Nên tôi chọn mỗi ngày là một ngày mới để học một thứ gì đó mới, làm một việc gì đó mới, có một trải nghiệm bất kỳ rất mới, dù trải nghiệm đó mặn hay ngọt, đắng hay cay. Tất cả, chẳng qua chỉ là một bài học mới cho cuộc sống này thêm phong phú. Và cũng vì vậy, I don't know therefore I do – Tôi không biết nên tôi mới làm. Chớ nếu chỉ làm những thứ mình đã biết rồi, làm sao trải nghiệm và học được những điều rất mới? Những thứ rất mới tôi chọn làm, có hay có dở, có thành công thất bại, có cái được ủng hộ có thứ bị chê bai, có cái đẩy ta bước tới nhưng cũng có nhiều thứ khiến ta lùi lại. It’s OK. Đâu có sao. I did it. Dù gì thì tôi cũng đã can đảm mà hành động, dũng cảm làm những điều mình muốn làm, chẳng sợ mày mặt, chẳng lo người đời đàm tiếu, xì xào. It’s my life, cuộc đời là của tôi mà. Chỉ có những người không dám đối diện và dũng cảm sống cuộc đời của chính mình mới rảnh đến nỗi đi đàm tiếu cuộc đời người khác. Bằng không, họ có quá trời việc để làm, để trải nghiệm, để học hỏi. Thời gian đâu nữa mà để ý. Kệ họ đi. Tội nghiệp họ mà! Nhưng đó là tôi, và tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về sự lựa chọn của chính mình, no matter what – dù có chuyện gì xảy ra đi chăng nữa. What about you? Còn bạn thì sao? Lựa chọn của bạn là gì? Và bạn có đang đứng trong vòng an toàn ngó ra, bực bội, trầm cảm, trách móc, dằn vặt bản thân và cả những người xung quanh mình nữa? Vậy đâu có fair. Lựa chọn là của bạn mà. Live with it!

Dĩ nhiên, xung quanh ta có quá nhiều vấn đề. Dĩ nhiên, 80% vấn đề không thuộc phạm vi giải quyết của ta. Dĩ nhiên, con người sinh ra vốn đã thích nói nhiều, kể giông dài về các thể loại vấn đề, đặc biệt là 80% các vấn đề bản thân không ảnh hưởng hay giải quyết được. Nếu ai cũng đâm đầu vào nói, chỉ trích, phàn nàn, rồi ai đi giải quyết vấn đề? Một tổ chức có bao nhiêu đó con người, xúm vào phát biểu vấn đề, chẳng chút giải pháp nào, thì bạn nghĩ tổ chức đó sống được bao lâu? Ủa, rồi bạn join vào tổ chức đó làm gì? Problem generator - làm kẻ tạo ra vấn đề à? Hay làm người tạo ra giải pháp? Ủa, mà mấy người đưa bạn vào tổ chức, người ta rảnh và dốt quá hay sao, mà tự rước thêm kẻ gây rối vào nhà, shooting their own foot - tự cầm súng nã đạn vào chân mình như thế? Giờ bạn xác định đi, bạn đi làm để tạo ra giá trị, hay đóng phim Terminator - kẻ hủy diệt, quyết tâm complain cho tổ chức này nó rã thành bụi mới thôi? Có người than, em cũng muốn đóng góp lắm, mà sếp em thiếu tâm, thiếu tầm, chèn ép nhân viên, không lắng nghe, không thấu cảm. Vậy nghỉ liền đi. Gì thiếu dũng cảm dữ vậy? Ngồi đó ca cẩm, nói xấu, phàn nàn mà vẫn cứ lãnh lương. Ai chơi kỳ vậy? Hay bạn cũng thiếu tâm, thiếu tầm sợ tìm không ra job mới? Hay nghề complain full-time đang hơi khó tìm việc vì quá sức cạnh tranh? Tôi hay nhắc team mình, trong đội này không gian chung là no complaint zone - khu vực miễn phàn nàn. Ai thấy có vấn đề, có thể công khai nêu ra, với một điều kiện duy nhất là bạn phải hiểu về nó, nghiên cứu đủ về nó, và đã có ý tưởng về giải pháp. Vấn đề không phải là giải pháp hoàn hảo hay mong manh. Vấn đề là bạn dành thời gian tư duy về giải pháp. Có lẽ, khi tư duy đủ sâu về giải pháp, bạn mới nhận ra là không có vấn đề. Kiểu phơn phớt, chưa hiểu đã la làng, chuyện nhỏ xé ra to, vì chính cái sự thiếu hiểu biết của mình, sẽ làm mất thời gian bản thân, đội ngũ và tổ chức. Cho nên, lần sau bạn mở miệng complain, trước hết hãy hỏi mình 1. Vấn đề này bạn giải quyết được không? Nếu không, thì đừng la lối phàn nàn. 2. Nếu vấn đề bạn có thể giải quyết hoặc đóng góp vào giải quyết thì OK, các giải pháp bạn đề nghị là gì? Đừng chỉ thao thao bất tuyệt và drama về vấn đề. Chỉ cần khách quan phát biểu vấn đề và đưa ra giải pháp. Tôi không có thời gian, và chúng ta chẳng ai thừa thời gian cả. What's your solution - giải pháp của bạn là gì? Có thì ai cũng sẽ lắng nghe. Không, thì về nhà tự complain, tự nghe, tự trầm cảm đi nha. Đừng đóng phim bộ drama, chiếu hoài hông ai coi vẫn chiếu. Giờ nghĩ lại đi, 20% vấn đề bạn có thể ảnh hưởng hay giải quyết hôm nay là gì? What are the solutions? Giải pháp có thể là gì? Are you a solution provider? Bạn có phải là người cung cấp giải pháp? Or are you the problem - Hay chính bạn là vấn đề đang cần giải pháp?

Có những điều giản dị Như nhành cúc Tana Có những ngày giản dị Như chuyện của chúng ta Ôm vạn ngày nhung nhớ Cười một thoáng chia xa Người đi người ở lại Đời vốn dĩ cơ mà Có những ngày vĩ đại Khi ta chợt nhận ra Điều bình thường vĩ đại Chỉ quanh đây thôi à Nguyễn Phi Vân 19.05.2021

Nhiều bạn trẻ tôi gặp, rất bám víu vào chuyện lỗi của ai. Tôi thì, ghét nhất trước giờ là phải ngồi nghe cãi qua đổ lại lỗi của ai. Who cares? Ai quan tâm làm gì chuyện đó trời. Quan trọng là làm sao để hoàn thành mục tiêu đã đặt ra. Có vạch trần lỗi của ai mà mục tiêu không đạt được, công việc không hoàn thành thì cũng vô nghĩa, hại não và phí sức. Vậy, mà sao cứ bu vào? Mỗi ngày, đã có quá nhiều thông tin, dữ liệu, chuyện bàn dân thiên hạ xập xình làm não nó quá tải rồi. Làm ơn thương nó, cho qua mấy chuyện không giúp gì được cho ai, tập trung vào hiện thực hoá mục tiêu. Làm xong đi. Làm được đi. Rồi muốn gì tính sau. Thời Covid này, sống còn mới là chuyện lớn mà. Tổ chức không còn, mất job thì tranh làm gì chuyện sai hay đúng? Mỗi người dẹp bớt 1 miếng ego, cùng nhau hướng về mục tiêu chung, về kết quả sau cùng, lợi mình ích người không sướng hay sao? Emo làm gì cho mất trắng? Là bà già trải đời, Đông Tây các kiểu, nên tôi luyện não bắt sóng emo rất nhạy. Bạn hỏi tôi sao làm nhiều vậy mà vẫn ngủ đủ 7 tiếng/ngày? Là vì tôi không cho phép người khác có quyền xả rác nhà mình. Mấy thứ tiêu cực, không giúp gì được ai nghe chi cho mất ngủ. Cho nên, khi nghe đổ lỗi là tôi chặn lại, tua qua, hỏi giải pháp là gì, hết. Thiệt tình, là không có tâm sức và thời gian nghe đổ lỗi. Lỗi ai cũng được. Who cares? Cái tôi cần là giải pháp và kết quả. Rồi sau đó, mới đánh giá & xem xét sai sót nằm ở khâu nào, tại sao, là do khả năng nhân sự hay do huấn luyện, qui trình, vv. Sai chỗ nào hiệu chỉnh chỗ đó một cách khách quan, vì kaizen - liên tục cải tiến, không cần nghe đổ lỗi. Cũng vì vậy, tôi không đánh giá con người qua sự thiếu vắng lỗi lầm, mà qua phản ứng của họ trong tình huống. Ai toàn lo đổ lỗi, gây gỗ mà quên bén mục tiêu, kết quả, tôi không đánh giá cao. Kẻ để cho cảm xúc dẫn dắt lạc mất đích đến sau cùng, họ chưa có bản lĩnh của người chinh phục. Người rất cool, giải quyết vấn đề linh hoạt để đạt được kết quả trước, xử lý nội bộ sau, họ là lãnh đạo, là hạt giống tương lai mà tôi luôn chú ý. Ai trên đời này cũng có lúc sai lầm, dù là người chuyên nghiệp nhất. Tôi cũng thế. Bạn cũng thế. Nhưng người luôn chuyển động về phía trước, là người giữ cho mình không bị kẹt lại trong so đo lỗi lầm của bất kỳ ai, kể cả bản thân mình.

Đã từng không một xu dính túi? Đã từng làm công việc thấp kém, chân tay? Đã từng bị lừa tình lừa tiền, lạm dụng lợi dụng? Đã từng mất hết tưởng chừng như tuyệt vọng? Đã từng loay hoay không biết phải về đâu? Ừa, chuyện nhỏ nha Cuộc sống không đa sắc lắm màu sao gọi là đời? Không cúi xuống làm sao có ngày đứng thẳng? Ai cũng thế, hành trình cuộc sống có ngọt bùi cay đắng. Đường cùng là khi cánh cửa khác mở ra. Sóng từng cơn dập dờn, mỗi cuộc đời cao thấp khác nhau. Nhưng cuộc sống ai rồi cũng phải xuống lên cùng con nước. Chuyện nhỏ mà! Nhưng đừng vì thế mà khoá kín tâm hồn cùng nắng gió. Đừng vì thế mà đoạn tuyệt cuộc sống này với cầu vồng sau mỗi cơn mưa. Trải qua, không phải để ta sợ hãi thu mình vào bóng đêm nghi kỵ, sợ hãi, chán chường. Trải qua, là khi ta hiểu bản chất của khổ đau, tìm thấy điểm tựa để vững vàng bước về ánh sáng. Là chọn lựa của ta thôi. Ta rồi sẽ an toàn cô độc trong buồn chán? Hay ta sẽ vẫn là kẻ du hành mỉm cười ngang dọc với thời gian？Là chọn lựa của ta thôi. Ta rồi có cười hồn nhiên, bình yên giữa trùng trùng duyên khởi cõi hồng trần? Hay cau mắt nhíu mày, chấp vào từng cử chỉ, lời nói, và ánh mắt? Ai rồi cũng sẽ kết thúc hành trình. Ai rồi cũng tới ngày check out cõi tạm. Từ đây, đến đó, ta tự nhốt mình trong xà lim hay cho phép bản thân hát vu vơ hạnh phúc giữa đường mưa? Vui cũng mấy mươi năm. Buồn thì cũng chỉ bấy nhiêu năm. Chi cho khổ! Sao không vui vẻ mà chấp nhận? Ừ thì có lúc này khúc khác đã sao? Ừ thì xuống xuống lên lên, hoạ phúc đan xen hổng biết đường mà đỡ đã sao? Trách kiếp trước nghiệp sau thì cũng phải chìa tay ra mà đỡ. OK, chuyện tới thì cứ tới. Tu cái thân cho thản nhiên chào đón những bình minh. Ngày qua đi, hoàng hôn dẫu có vô tình. Đêm vẫn tối và ngày về vẫn sáng. Sao không vui vẻ mà chấp nhận? Không, thì cũng chả thay đổi được gì hay thay đổi được ai. Phiền não thế gian có vương vãi đêm dài. Đời vẫn thế, ngoài kia người vẫn thế....

Thời này thế này chẳng ai tin ai. Ai làm gì, ý gì không biết, an toàn nhất là dè chừng ý định hông tốt cúa người ta trước đã. Cách tiếp cận này không sai, vì hoàn cảnh nó làm ta phải thế. Thạch Sanh thì ít. Lý Thông thì đầy. Chuyện lừa nhau nhan nhản chợ đời. Niềm tin, đương nhiên trở thành hàng xa xí phẩm. Khó! Nhưng nếu vì chuyện này mà đánh đồng cả thế giới, xã hội thành một bầy xấu xa chắc thôi check out sớm khỏi cuộc ni cho rồi. Chớ sống sao khi xung quanh không một người đáng tin, chẳng còn gì tốt đẹp? Khó! Stuck ở Việt Nam vì Covid, làm việc với nhiều doanh nghiệp hơn, với nhiều team hơn, thật ra tôi cũng hiểu ra nhiều “ngữ cảnh” thực tế. Đôi khi, nothing is what it seems - không có gì đúng như là ta tưởng. Đôi khi, view nhìn từ bên ngoài khác rất rất xa view ở bên trong. Đôi khi, phải “hả?!?!” tám mươi vạn lần, vì chuyện common sense - lý lẽ đương nhiên cứ bỏ nhà đi vắng. Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, đôi khi tôi quá ngỡ ngàng khi gặp những cá nhân xuất sắc, những đội ngũ xuất sắc, và vài tổ chức rất wow. Cho nên, đời luôn có này có kia. Thời luôn có khi có lúc. Chả bao giờ tất cả đều tệ hết. Mà cũng chẳng bao giờ tất cả là champagne và những đoá hoa hồng. Vậy cho nên... Cửa, thì vẫn mở. Người, vẫn tương giao. Hữu duyên, thì đi xa. Vô duyên, đành gãy gánh. Không sao cả! Đời, không có gì là ghê gớm. Có có không không vạn sự kiếp kiếp khởi duyên. Đôi khi, có muốn cũng không xong. Đôi khi, có tránh cũng không khỏi. Cho nên, cửa thì vẫn mở, người vẫn tương giao. Có khi, sau cơn mưa vẫn xám xịt trời mây. Có khi, sau cơn mưa là cầu vồng muôn màu vạn sắc. Không sao cả! Nếu đã hiểu tánh không chốn nhân gian thì không sao cả. Cứ an nhiên bước ra, mở cửa, tương giao.