Nhiều bạn nhắn tin kể bản thân rất down, rất buồn, rất hoang mang trầm cảm vì đồng nghiệp nói vầy, người xung quanh nói nọ, sếp mắng thế này, ba má nói nặng như kia…. Tôi hiểu cảm giác đó, bị người ta nói, chỉ trích, phàn nàn, thậm chí chửi rủa. Và hàng ngày, mỗi chúng ta đều phải đối diện với tất cả những lời lẽ tiêu cực, nặng nề, chua cay đó. Nó có thể đến từ những người rất thân như vợ chồng, ba má, con cái, anh chị em, bạn bè, đồng nghiệp, cho đến những người lạ tưởng như quen trên mạng xã hội. Mạng xã hội đặc biệt là một nơi mà người ta nói năng cực kỳ vô trách nhiệm, tiện tay đổ rác vào nhà người khác khi tình cờ đi ngang qua. Thế là vô hình chung, hàng ngày tâm trí ta phải lăn ra vật vã chiến đấu với những thứ thuốc độc này. Nó khiến ta tổn thương, mệt mỏi, chán chường, tuyệt vọng. Ngày xưa tôi cũng thế. Nhưng rồi sao thấy mệt quá và vô lý quá. Ủa sao đời mình mà cứ phải phụ thuộc vào vài lời nói vu vơ, có khi vô tri vì đang giận dữ, nói mà không biết mình đang nói, buộc miệng nói một cách vô trách nhiệm? Đà này, nếu cứ mỗi lần nghe mỗi lần tổn thương thì sure luôn là sẽ tổn thương cả đời, sẽ phải vật vã cả đời, vì ngày nào cũng có người tặng cho vài ba quả tạ ngôn từ. Mình suy nghĩ và đi tìm lời giải. Mình đọc rất nhiều sách, lời dạy và kinh của nhiều tôn giáo khác nhau, và một ngày nắng hạ vội lên cao, mình ngộ ra như này: thứ người ta nói là biểu hiện triệu chứng bệnh tâm lý của người ta. Chỉ cần nghe người ta nói, nhìn hành vi người ta biểu hiện sẽ hiểu được người này đang bệnh nặng hay nhẹ, bệnh kiểu gì, và quá khứ của họ vật vã ra sao. Từ khi hiểu ra chân lý này, mình hay cười hơn, vì thấy rất thú vị khi nghe hay nhìn người khác nói. Mình thấy tội nghiệp con người, tội nghiệp những hành trang tiêu cực mà họ mang vác trên vai và trong tâm. Nhìn người ta nói, mình thấy sự giận dữ chất đầy trong quá khứ, thấy sự thiếu tự tin do bị bắt nạt trong quá khứ, thấy sự độc ác vì muốn trả thù quá khứ, thấy sự ngây thơ vì bị nhốt trong cái bong bóng của quá khứ, thấy sự tự ti vì xuất phát điểm thấp kém trong quá khứ, vv. Con người giỏi lắm, không có thì càng show ra nhiều, yếu thì càng chứng tỏ mạnh, sợ thì càng tỏ ra nguy hiểm, muốn thì càng chứng tỏ bất cần, vv. Hành vi và lời nói, nó chỉ là một phương thức để diễn dịch nhận thức, tiềm thức và tàng thức của họ. Phần lớn là theo chế độ auto pilot - chế độ không người lái. Vì con người trong rất nhiều trường hợp không hề quản trị được bản thân. Ta bị lái bằng cảm xúc, và cảm xúc lấy dữ liệu lớn big data, dữ liệu lịch sử từ quá khứ của ta đang lưu trong kho nhận thức, tiềm thức và tàng thức. Ta vận hành y chang như máy tính. Não vận hành y chang như AI - trí tuệ nhân tạo. Ủa mà trí tuệ nhân tạo là được truyền cảm hứng từ não người mà. Thế là, khi gặp ai đó, sự việc gì đó, nghe lời nói nào đó, máy tính nó phân tích, nó dò trong kho dữ liệu quá khứ thấy có 1 cái pattern - một chùm dữ liệu tương quan, nhiều khi là từ thời ta lên 5 lên 3. Nó bèn lấy ra phân tích dữ liệu, và vì con AI của người nó liên kết được luôn với cảm xúc cho nên nó không chỉ trả ra kết quả, mà nó auto đẩy cảm xúc liên quan mà ta cất giấu về pattern đó ra cho ta thể hiện. Ví dụ, hồi 5 tuổi bạn bị phạt quỳ gối úp mặt vô tường vì ra đường chơi. Bạn uất ức, tức tối, giận dữ, cảm thấy bất công. Cảm xúc đó chưa bao giờ hiện ra vì sợ bị la mắng. Nhưng ta nuôi nó, nuôi nó…. Sau này trong đời, mỗi lần bị bất công, ta lại chất lên, chồng lên chuyện cũ, lại nuôi sự giận dữ lớn lên lớn lên…. Rồi một buổi đi làm ta bị đồng nghiệp hay sếp đổ thừa, mắng nhiếc gì đó vì một việc ta không làm, ta cảm thấy quá bất công. Thế là, con AI của ta nó dò trong kho dữ liệu ra cái chùm dữ liệu từ hồi 5 tuổi và những cảm xúc liên quan. Ta bỗng nổi cơn giận dữ, la hét om sòm, buông lời thoá mạ, vv. Ai cũng ngỡ ngàng vì phản ứng của ta hơi quá đáng. Chuyện lẽ ra không tới mức nổ tung không còn đường lui như thế. Nhưng ít ai hiểu rằng, ta đang phản ứng với tất cả những cảm xúc bị dồn nén về chùm dữ liệu bất công dồn nén và được nuôi lớn từ hồi 5 tuổi. Và cảm xúc dữ dội mà ta úp lên đầu người khác, là cảm xúc được nuôi trong kho dữ liệu bao năm nay. Nó lớn dần, lớn dần như một con monster - quái vật chỉ chực chờ ai đó chọc vào là thoát ra. Mà bạn có bao giờ quan sát mình khi nổi cơn chưa? Giống con quái vật thiệt mà :-) Hiểu được điều này, bạn sẽ hiểu là khi người ta nói, người ta phun ra, người ta lên cơn, vv, đó chỉ là chế độ van xả nước thải đã được lập trình. Thứ người ta thải ra, là chất độc bị ứ từ bao nhiêu năm tháng. Còn chuyện nhỏ xíu giữa ta với họ, chỉ là xui quá nó chạm vô cái nút bật, thế là chế độ AI tự động hoá của ta khởi động. Thế là nó bung thùa ra như vậy mà thôi. Không có liên quan gì đến mình. Cũng không có liên quan gì đến phẩm chất, đạo đức gì của mình. Mà đã không liên quan, sao ta lại phải tổn thương, buồn giận, chán nản, trầm cảm??? Thiệt là vô lý hết sức. Thôi, bắt đầu từ giờ, don’t take it personally - đừng cho phép bản thân bị ảnh hưởng bởi những gì người khác nói hay làm. Bước lùi lại, nhìn vào cái pattern quá khứ của họ, hiểu rằng họ đang bị con AI nó khống chế nên ra nông nỗi thế. Tội nghiệp họ! Và không liên quan gì đến ta.

Bạn nhắn tin cho tôi, kể về cuộc đời và vấn đề của mình, chỉ để được viết ra như kể chuyện cho một ai đó, không mong hồi đáp. Xã hội loài người cô độc quá phải không mọi người? Bao nhiêu tương tác bạn bè trên mạng xã hội nhưng tìm được một người để chia sẻ nỗi niềm cũng không ra. Em kể nhiều lắm, về những gì mình không làm được, chưa làm được, về những nỗi sợ hãi khiến cho em tâm bệnh. Rồi em hỏi, “Em vô dụng quá phải không chị?” Khi ta hỏi câu đó, nghĩa là ta đang tự nghĩ mình vô dụng. Khi ta tự dán nhãn bản thân vào loại “vô dụng”, thì ta sẽ mãi mãi bị kẹt vào trong đó. Thứ mình nghĩ nó có sức mạnh ghê gớm lắm. Nó cứ như được gắn automation - tự động hoá vậy đó. Cứ tới giờ tới khi là nó pop-up, tự động nhảy ra nhắc nhở mình là ta vô dụng lắm, đừng làm cái này, đừng nghĩ cái kia, đừng tham gia vào cái nọ, thậm chí còn không cho phép ta dám nghĩ. Hồi đầu, ta không hề vô dụng, chỉ là chưa làm được làm xong một việc gì đó mà thôi, mà bị nó ám riết, ta đâm ra sợ hãi không dám làm gì, thế là từ không vô dụng mà tự mình ám mình thành vô dụng thiệt. Cho nên, nếu ai đang nghĩ mình vô dụng thì trước hết là phải tìm cách quăng cái suy nghĩ đó ra khỏi đầu, đập cho nó vỡ mặt mỗi khi nó lấp ló, vì nó là đứa hết sức tào lao. Còn về việc tránh hay chữa cho mình không bị rơi vào tâm bệnh rất hại này, các bạn có thể lôi mấy đạo bùa này ra đọc và dán lên mặt thằng “vô dụng” mỗi khi nó xuất hiện. Không ai trên đời này là vô dụng. Mỗi người được sinh ra với một sứ mệnh rất khác nhau Mỗi chúng ta sinh ra là một bản thể độc đáo của vũ trụ, rất khác biệt, rất “tôi”, không giống ai, và có một sứ mệnh rất khác nhau. Có người sinh ra để nuôi con. Có người sinh ra để làm nội trợ. Có người sinh ra để làm cô giáo thầy giáo. Có người sinh ra để làm doanh nhân, vv. Không có chuyện gì là kém quan trọng hơn chuyện gì trên đời này. Thử nghĩ đi, đang dịch vầy ở nhà không biết nấu ăn thì chỉ có chết. Vậy nội trợ có quan trọng hay không? Mỗi công việc tầm quan trọng khác nhau, không mang ra so sánh được. Cho nên, dù bạn đang làm việc gì, ra tiền hay không ra tiền, chỉ cần đang tạo ra gía trị cho người khác, cho gia đình, cho xã hội là OK. Điều tệ hại nhất mình có thể làm là mang ra so sánh mình với người khác. Sao người ta làm ra nhiều tiền quá còn mình thì không. Sao người ta nổi tiếng quá còn mình thì không. Sao người ta quan hệ rộng quá còn mình thì không…. Đâu có ai so đâu. Là bạn tự so tự buồn tự trầm cảm mà thôi. Stop chuyện đó lại là xong. Đang làm gì cứ cắm mặt xuống mà làm, tìm niềm vui trong công việc đó, nghĩ cách làm cho nó tốt hơn, hay hơn, hào hứng hơn là được. Làm được không được là chuyện nhỏ Trên đời này, không ai làm được hết mà cũng không ai làm không được hết. Có rất nhiều thứ tôi làm được, ví dụ như viết blog, nhưng có một vạn thứ tôi không làm được, ví dụ như làm đậu hũ. Mỗi khi bạn học trò gởi đậu hũ tự làm qua cho, tôi đểu trầm trồ, wow hay dữ, ngon dữ, quá sức ngưỡng mộ :-) Giờ bạn nghĩ lại đi, mình đã làm được bao nhiêu chuyện rồi? Còn mấy chuyện không làm được chưa làm được, nếu thích thì thử tiếp. Đời là một hành trình thử nghiệm mà. Không thử nghiệm thất bại sao biết làm sao cho nó thành? Hôm nay không được ngày mai được. Năm này không được năm sau được. Làm gì dữ vậy? Cứ bình tĩnh mà sống chớ. Đừng bỏ cuộc là OK. Đời này người ta chỉ thất bại khi bỏ cuộc mà thôi. Có khi lăn tới cạnh bờ sông rồi, chỉ còn một lần cố gắng nữa thôi là chạm nước mà không biết, bỏ cuộc, nên chết khát. Tôi thì, chuyện gì thích làm hoài cho được thì thôi. Chuyện gì không phải thứ mình đam mê, ví dụ như làm đậu hũ, thì không có bao giờ đụng vô làm gì. Đâu phải thánh đâu mà cái gì cũng phải biết. Có người làm đậu hũ thì phải có người viết blog chớ. Ai làm chuyện của người đó thôi mà. Đừng nặng nhẹ chuyện mặt mày Người châu Á mình có một thứ hết sức tệ, đó là face value - rất coi trọng chuyện có mặt mất mặt. Hỏi sợ người ta tưởng mình ngu, sợ mất mặt. Làm sai sợ người ta cười mình dở, sợ mất mặt. Làm không được sợ người ta chê mình thất bại, sợ mất mặt. Cái quái gì cũng sợ mất mặt thì sao làm được cái quái gì? Mà nỗi sợ mất mặt đó ở đâu ra? Là do người ta truyền từ đời này sang đời kia, truyền vào ta từ hồi mới sinh ra, rồi gia cố nỗi sợ hãi đó qua năm tháng, thế là ta tự nhiên học sợ. Ủa, nỗi sợ hãi của ai đâu, tự nhiên truyền qua người tui làm tui sợ là sao? Ủa, nỗi sợ hãi đó đâu phải sinh ra từ tôi đâu, sao tự nhiên bắt tôi phải sợ? Ủa, mà sao phải sợ? Hôm nay làm chưa thành thì mai làm tiếp làm gì dữ vậy? Ai rảnh mà đi ghi chép tỉ mỉ, follow up coi bạn có thất bại không. Quên đi! Đừng tưởng bạn quan trọng đến nỗi ai người ta cũng tập trung chú ý theo dõi bạn. Trí nhớ của con người ngắn hạn lắm, và hàng ngày mạng xã hội đầy chuyện để ùa vào. Không ai nhớ tới bạn đâu. Tự ám mình rồi tự sợ hãi thôi. Mặt mày là chuyện của mình, do mình tự hù mình, do mình tự phán xét mình, trừng phạt mình. Chớ người đời không ai rảnh. Rồi, không có ai vô dụng hết. Đi làm đi nha.

Ai cũng muốn được là mình, muốn được tự do thoải mái thể hiện con người thật của mình, muốn được làm những điều mình yêu thích, đam mê, hào hứng. Và ai cũng muốn sống theo cách của mình, giao tiếp và tương tác theo cách của mình, và tự do thoải mái với cách đó, dù cho nó chẳng giống ai. Ai cũng muốn, nhưng rất ít người dám. Tại sao? Hồi mới ra đời, gia đình và xã hội đã đúc sẵn một cái khuôn nhỏ xinh tặng cho ta. Trong suốt thời niên thiếu, ta bị nhốt trong đó để uốn nắn, chỉ được nghe và làm theo, không được phát biểu, không được có ý kiến, thậm chí còn bị đòn nếu dám làm điều gì ngoài cái khung hay ngược lại. Lâu ngày dài tháng, ta bị thuần hoá, như một con cừu, chỉ canh theo nguyên tắc và qui định mà làm. Ta muốn thoát ra, nhưng không đủ sức mạnh và khả năng. Thế là, có đứa sẽ cam chịu, trở thành viên gạch được nung i sì như những viên gạch khác. Có đứa láu cá hơn, thì bọc bên ngoài lớp vỏ ngoan ngoãn, nhưng bên trong sân hận, ủ mưu để thoát ra và để trả thù. Nhiều người vì vậy lớn lên với một nỗi giận dữ, sợ hãi, hay đen tối thấm sâu trong tâm khảm. Có đứa nổi loạn, không muốn bị ép vào cái khuôn thì bỏ nhà ra đi, tìm cách thoát ly để được là mình. Trẻ, không có ngoan hay không ngoan, chỉ có vừa hay không vừa với cái khuôn bị ép vào. Mỗi đứa sẽ phản ứng khác nhau, nhưng phản ứng cách nào cũng chỉ có hại chứ không giúp gì cho sự phát triển lâu dài. Cứ thế ta lớn lên, học thuộc cách làm người khác, trở thành chuyên gia thiết kế bao bì để che dấu con người thật không được chấp nhận. Học phải giỏi như con ông A, làm chức phải cao như con bà B, kiếm phải nhiều tiền như thằng này, nhà phải to như đứa kia, gia đình phải chuẩn vậy vậy, vv và vv. Hình ảnh hoàn hảo mà người khác vẽ ra rồi ép ta vào nó ám ảnh ta, nó đeo bám ta, nó kết tội khi ta làm không được, nó vỗ vai khen ngợi khi ta có gắng từ chối bản thân mình. Riết rồi, ta sợ hãi chuyện show ra con người thật của mình, vì nó không giống hình ảnh hoàn hảo mà ta đang bị quảng cáo, vì nó chẳng liên quan gì đến, mà nhiều khi còn ngược lại với cái đứa mà đời đang biết. Càng sợ, ta càng đắp thêm bao bì. Cho đến khi bao bì nó quá dày, có muốn lột ra cũng vô phương. Thế là ta chấp nhận buông xuôi, thôi bỏ đời này chớ quay đầu xa quá hổng thấy bờ. Ta không được là mình, không được sống cuộc đời mình mong muốn, nên ta không chấp nhận con người thật của mình, và vì vậy cũng không chấp nhận con người thật của ai. Những cái khuôn di động trong xã hội, chúng chỉ nhận ra nhau khi nhìn thấy cái khuôn. Khi ai đó xuất hiện mà không có cái khuôn, họ liền phản ứng. Ta không thể là ta, nên họ không được là họ. Cả đám lăn ra khổ, vì không ai được là mình. Nhưng biết sao, đó là qui định chung của xã hội. Làm ngược lại, đi ngược lại, nói ngược lại, trở thành chính mình, sống cuộc đời mình muốn, nguy cơ bị xã hội ruồng bỏ rất cao. Ta sợ. Ủa mà sao phải vậy? Ủa mà sao ta sống cả đời không một chút tự do? Sao cứ phải nghe lời ai đó nói, làm điều ai khác muốn, sống cách ai khác qui định? Rồi chết. Ủa vậy hạnh phúc mà ta nhắc đến có phải là giả tạo? Là thứ khái niệm hoàn hảo mà ai đó hay xã hội thiết kế ra và lập trình vào máy tính của mỗi người? Chứ đó nào có phải là điều con người thật của ta mong muốn. Ủa vậy ta là người, hay là máy? Vì cả cuộc đời dường như chỉ theo đúng lập trình. Ủa tại sao phải là cái khuôn? Ta muốn méo méo chút được không? Ủa mà ai cấm bạn đâu? Chỉ là bạn tự bị thuần hoá rồi xếp thẳng hàng tự nguyện đó thôi. Không ai bắt. Là bạn tự sợ hãi, tự ép mình, tự trấn an mình, và tự xây cho mình cơ chế chạy trốn để xả uất ức khi cần. Bệnh tâm lý ở đâu ra? Nó chỉ là một cái outlet - van xả để con người đổ hết mọi sự giận dữ, đau đớn, hận thù vào trong đó. Nhưng câu hỏi quan trọng nhất là, ta có dám thoát ra không? Ta có đủ dũng cảm để đánh đổi sự hoàn hảo và vỏ bọc đã xây bấy lâu này để được là mình? Ta có bình thản đối diện được với đám đông của những cái khuôn? Hầu hết là không, vì nó quá rủi ro, quá nguy hiểm, quá đáng sợ, quá cô độc, quá đủ thứ…. Nhưng bí quyết để tự do, bình an, hạnh phúc nằm ở đó, khi ta chấp nhận con người thật của mình và chấp nhận con người thật của tất cả mọi người. Ở đó, ta cười khi họ diễn. Ta chẳng màn khi họ drama. Ta lắc đầu haha khi họ la lối chửi bới um sùm. Ta bình thản khi mọi thứ rối tung lên vì một vài kẻ rảnh quá nên đốt emo lên làm trò cho thiên hạ. Ở đó, mọi thứ đều không OK nhưng vẫn rất OK. Đời là đời. Ta là ta. Ta không bị ảnh hưởng, và cũng chẳng có drama gì phải giải. Thử xem, chỉ là mình thôi mà. Sẽ rất thú vị nhìn đời thay đổi thái độ, khi ta công bố con người thật của mình.

Trong cuộc đời làm việc quốc tế của mình, có lẽ thứ làm cho tôi thành công nhất, giải quyết được nhiều việc nhất, và bất đắc dĩ trở thành chuyên gia gánh mấy ca mâu thuẫn nặng giữa công ty và đối tác, là nhờ luôn tập trung xây dựng quan hệ với con người. Ủa, bạn hỏi, ai mà chẳng xây dựng quan hệ với con người. Thật ra là không. Chúng ta đã quá quen với việc xây dựng quan hệ dựa trên lợi ích, nghĩa là tôi quen ông này bà kia để được gì. Hầu hết những mối quan hệ ngoài xã hội là như thế. Tôi cần gì ở ai đó nên tôi sẽ đi kết nối với họ để nhờ vả. Sự nhờ vả nhiều khi lớn, có khi nhỏ xíu, như hỏi một câu hỏi, nhờ giới thiệu giùm, nhờ tư vấn giùm, nhờ mở ra một cánh cửa giùm, nhờ mua, nhờ bán, nhờ đầu tư, vv. Sự nhờ thì nó muôn hình vạn trạng. Chung qui, bạn cần nhờ người ta một việc gì đó nên bạn kết nối với họ. Không sao cả, nhưng đó bản chất không phải là xây dựng quan hệ. Đó chỉ là những giao dịch một chiều hoặc đổi chác hời hợt trên bề mặt. Giao dịch xong, khi được khi không, người được người không, người cho người nhận, người vui người nản, rồi nó trôi qua. Không ai đi nhớ một giao dịch, đặc biệt là một giao dịch mà ở đó người khác đến để lấy đi một thứ gì đó ở mình. Bạn cũng vậy thôi. Nếu là bạn, bạn sẽ cảm nhận ra sao khi ai đó đến chỉ để nhờ vả, chỉ vì lợi ích của họ, chẳng liên quan hay không quan tâm bạn nghĩ gì, cảm thấy thế nào, có khó khăn gì khi giúp họ không…. Đó là chưa nói, người tước vị càng cao, càng quyền lực, càng nổi tiếng, càng có nhiều thứ tài sản vật chất và phi vật chất, họ càng bị bao quanh bởi nhiều người đến vì những gì họ có, không phải vì chính con người bên trong của họ. Và với trải nghiệm bị bao quanh cường độ cao và qua nhiều năm tháng, họ nhìn rất rõ ai đến vì thứ gì. Tôi thì có cách tiếp cận rất khác. Tôi không quan trọng, không quan tâm người đứng trước mặt mình có cái bao bì ra sao, giàu có cỡ nào, làm đến chức gì, sang trọng ra sao, nổi tiếng kiểu nào, vv. Giá trị của một con người đối với tôi, là giá trị bên trong của họ. Họ có phải là chính họ không hay đang giả mạo trong hình ảnh của một kẻ khác. Trái tim họ có trong trẻo không hay là cái bồ chứa đầy thuốc độc. Họ có sống đàng hoàng tử tế với bản thân và mọi người xung quanh không. Nhiều khi chữ đàng hoàng nghe vậy chứ nó nhỏ nhặt lắm, là không đặt điều, nói xấu, phao tin hay làm hại gì ai. Họ có mở lòng giúp đỡ mọi người trong khả năng của mình không. Khả năng, có khi chỉ đơn giản là quan tâm và biết cười chứ không có gì ghê gớm lắm. Họ đến cho, hay đến lấy? Người chỉ biết đến lấy, họ không có giá trị. Thật ra, nãy giờ kể lể vậy, cũng chỉ là những giá trị cơ bản của kẻ làm người mà lẽ ra ai cũng có. Đáng buồn là, con người chỉ thích bề ngoài hoành tráng, thích những thứ mình không có, chưa có, thích những giấc mơ lộng lẫy xa hoa. Cái sẵn có, người ta bỏ qua, quên đi, coi thường. Thứ không có, người ta đội lên đầu, thỉnh lên bàn thờ, và sống cả đời với khát khao đạt được. Trở lại chuyện xây dựng quan hệ, vì kết nối với người khác như thế nên đi đâu tôi cũng có bạn ở mọi tầng lớp. Trong một công ty đối tác, tôi làm bạn từ sếp tới lính. Trong một thị trường, tôi làm bạn của tất cả những ai mình gặp gỡ trong chuỗi giá trị hay chuỗi cung ứng của ngành. Ai tôi cũng trân trọng như nhau, cũng mở lòng như nhau, cũng đối xử như nhau, bằng tấm chân tình và thái độ lúc nào cũng muốn giúp đỡ người khác trước. Đương nhiên, cuộc đời có người này kẻ khác, nhưng mình sống sao thì từ trường xung quanh mình sẽ thu hút những người tương tự như mình. Mình giả tạo thì người chân thật ai người ta ở đó làm gì. Mình đến lấy thì được một lần hai lần thôi, hoài ai mà chịu được. Cũng nhờ làm bạn và luôn giúp đỡ người khác, nên có chuyện gì ở thị trường nào tôi cũng biết, dù là quản trị tới 120 thị trường. Không những thông tin tự nó chạy về chỗ mình ngay mà còn hiểu được đa dạng góc nhìn, hiểu được sự thật đằng sau một vấn đề, nhiều khi được chỉ cho cách giải quyết luôn. May mắn ghê chưa chứ có gi giang gì đâu. Và khi giải quyết, luôn trên tinh thần tốt đẹp nhất cho tất cả mọi người, không chỉ vì lợi ích 1 bên. Vậy thôi. Nhờ vậy mà ai cũng thích và dạy mình. Nhờ vậy mà học được quá trời thứ và ngày càng mở mang kiến thức, quan hệ. Nhờ vậy mà không làm nữa ở bất kỳ công ty nào vẫn giữ được quan hệ. Khi ta nhìn thấy trước mặt mình là một con người, và ta luôn quan tâm, chân thật, mở lòng giúp đỡ dù họ là ai, vậy gọi là xây dựng quan hệ. Tất cả những thứ hời hợt trên bề mặt, dù được gói trong bao bì xinh đẹp cỡ nào, rồi cũng có lúc show ra. Chi cho mệt?

Sáng nay, một bạn hỏi mình trong cuộc họp, “Chị ơi, sao chị có thể làm nhiều thứ như thế cùng một lúc mà lúc nào nhìn cũng đầy năng lượng?” Câu hỏi này chắc là lần thứ ba vạn tám ngàn gì đó bị hỏi, chắc vì ai cũng muốn học bí quyết làm nhiều như ít, làm như chơi, hay làm không biết mệt của mình. Thường thì, mình sẽ trả lời vì mình làm tất cả xoay quanh một mục đích sống, vì vậy không thứ gì còn là công việc nữa. Tất cả, việc lớn việc việc nhỏ, việc kinh doanh hay xã hội, đều trở thành cách để mình thể hiện và thực hiện mục đích sống của bản thân. Nhưng sáng nay, mình chia sẻ thêm một góc nhìn khác, là góc giữ cho tâm trí trong trẻo để mà tập trung làm việc có ích. Có khi bạn không nhận ra, nhưng hàng ngày chúng ta tiếp nhận rất nhiều rác rưởi vào tâm trí. Rác rưởi là những thứ chẳng giúp gì được cho ai, chỉ được cái tạo ra sự rối loạn, hỗn độn, phiền phức, lo lắng, hoang mang. Rác rưởi đến từ nhiều nguồn, có khi từ những tin đồn, fake news, thông tin tiêu cực, tào lao, lá cải từ bất kỳ nguồn thông tin nào, nhất là từ mạng xã hội. Rác rưởi có thể đến từ chuyện tầm phào, bà tám, ngồi lê đôi mách của những người xung quanh rót vào tai ta. Rác rưởi có thể đến từ chính ta, khi ta đưa ra những giả định vô căn cứ, rồi giật gân giật tít như đúng rồi cho người khác hết hồn chơi. Dù đến từ nguồn nào, con người là động vật xã hội, thích kể chuyện, thích tương tác, nên tự mỗi người đều có cơ chế sản xuất fake news mỗi ngày. 7 tỷ người cùng sản xuất mỗi ngày. Nên cả hành tinh này là một mớ hỗn độn của virtual garbage - rác rưởi online. Ta sản xuất và ta consume - tiêu thụ một cách ngấu nghiến, như thể ta không còn cảm thấy sự tồn tại của bản thân khi không được uống nước ép rác mỗi ngày. Vậy, mà kêu muốn quản trị quỹ thời gian, muốn tập trung làm việc hiệu quả, muốn tạo ra nhiều gía trị cho đời? Ở đâu ra tâm trí và thời gian mà làm, khi 80% công suất và năng lượng của não được sử dụng để xử lý rác? Trên thế giới có ngành Waste Management - Xử lý rác thải. Ngành này ít người nhắc đến nhưng cực kỳ nhiều tiền và quan trọng. Vì 7 tỷ con người trên hành tinh này thải rác ra trái đất hàng ngày. Theo World Bank là mỗi người thải 0.74 ký rác / ngày. Nhân cho 7 tỷ người thì biết rác nó nhiều đến cỡ nào. Rác đó nếu không xử lý, nó sẽ dồn đống trên đầy hành tinh, khiến con người ngập ngụa trong mớ rác thải do chính mình tạo ra. Nhưng đó là rác thải vật lý. Giờ tưởng tượng rác thải số, digital garbage, thì làm gì có giới hạn. Ai muốn thải bao nhiêu thải. Tuỳ vào sự rảnh và tỷ lệ độc tố trong tâm mà con người sản xuất rác rưởi ít hay nhiều. Digital foot-print - dấu chân số của mỗi người nếu mang ra đo sẽ thấy có bao nhiêu phần trăm là rác thải độc hại. Mà bạn tự đo đi. Và bạn thử nghĩ xem, có bao nhiêu ký rác rưởi online đang đổ vào nhà bạn mỗi ngày? Khiến bạn cảm thấy xì-trét, ưu tư, lo lắng, giận dữ, ganh ghét, hận thù, bất công, bất lực, vv? Rồi lại phải đi kiếm mua giải pháp xả stress. Rồi lại vật vã nhiều ngày để tìm cách thải những cảm xúc tiêu cực ra khỏi hệ thống của mình. Rảnh quá đúng không? Quay lại vấn đề, khi tâm trí ta tiếp nhận bao nhiêu đó rác thải, và có khi 80% thông tin bạn tiếp nhận mỗi ngày là rác thải, thì não bạn chỉ tập trung vào một vấn đề, xử lý rác thải. Bạn dồn hết năng lượng xây nhà máy xử lý rác thải. Chính bạn là nhà đầu tư, kiêm CEO để vận hành nhà máy mỗi ngày. Mà phải làm cật lực không ca kíp, vì rác nó cứ đổ vào nhà đầy nhóc mỗi ngày, không xử lý sẽ bị ùn tắc cả hệ thống. Thế là ta dành hết thời gian của mình để suy nghĩ, tư duy, lo lắng, tìm cách để giải quyết rác thải. Vậy, rồi thời gian đâu làm chuyện gì khác? Vậy thì đi hỏi cách quản trị quỹ thời gian, cách giữ cho mình tích cực, cách tạo r nhiều giá trị để làm gì? Gốc rễ của vấn đề, là cái nhà máy xử lý rác thải. Đừng tiếp nhận rác nữa. Đóng cửa nhà máy đi là xong. Ngay lập tức bạn sẽ có thêm 80% thời gian và năng lượng để làm nhiều điều có ích hơn, tích cực hơn, vui vẻ hơn. “Vậy thôi à?”, bạn hỏi. Bí quyết gì kỳ vậy? Ừ, đơn giản vậy thôi đó. Tôi tự xây cho mình 3 lớp filter - bộ lọc để tránh không cho rác đổ vào nhà, để khỏi phải xử lý rác, dành thời gian quá trời thứ mà bạn hỏi tại sao tôi làm được. 3 lớp filter đó là: Thông tin có mang đến lợi ích tích cực cho tôi không? Nếu không thì không tiếp nhận. Thông tin có mang đến lợi ích tích cực cho gia đình, người thân của tôi không? Nếu không thì không tiếp nhận. Thông tin có tạo ra giá trị tích cực gì cho xã hội, cộng đồng, thế giới không? Nếu không thì không tiếp nhận. Rồi ai nói gì nói, ai làm gì làm, ai cố gì cố, thông tin không lọt qua bộ lọc thì tôi không tiếp nhận. Tôi hay nói thẳng với những người đưa tin là tôi không quan tâm. Vậy cho nó nhanh. Nhờ vậy, tâm trí tôi khoẻ. Lâu lâu cũng bị accident - tai nạn, bị lọt lưới thì cần chút thời gian thải sự tiêu cực ra khỏi hệ thống là xong. Còn lại, tôi dành thời gian làm những việc mà bạn thấy tôi làm, một cách hồn nhiên, vui vẻ, hạnh phúc và bình an. Vậy nha!

Trong cái thế vỡ trận do vi rút gây ra này, dường như tự nhiên đang ép con người phải trở về, học lại bài học về giá trị cơ bản nhất: sự tự do, bình an và hạnh phúc với những điều hết sức vụn vặt trong đời. Bạn nghĩ đi, mình lao đi bấy lâu nay, làm lụng cuống cuồng, đạp đứa này đâm kẻ kia, ủ mưu này kế nọ để quánh nhau, để giành giật, để chiến thắng, giàu sang, tăm tiếng, vv. Rồi sao nữa? Tất cả những thứ đó vi rút nó không quan tâm. Giờ, đứa nào ra sao kệ. May thì nó tránh. Xui thì nó quất. Khoẻ thì nó chừa. Yếu thì nó quật. Con người, với sự cao ngạo ngàn đời là mình đang bá chủ thế giới, rằng mình ghê gớm khôn lường, trí não phát triển nhất giữa muôn loài, tự nhiên đơ ra, sợ hãi, bất lực. Rồi ai có thể mang tiền tài, vật chất, tiếng tăm ra dụ dỗ nó, hối lộ nó, làm deal với nó? Có một ngày, mình lăn ra đơ hết cả đám. Và lần đầu tiên trong đời, mọi ngôi thứ về sự ưu tiên, về sự quý giá, về sự thiết yếu nó nhảy chồm chồm đổi ngôi xoắn hạng. Tất cả những gì ta ngày đêm khao khát và không từ bất cứ thứ gì để chạm vào, bỗng trở nên vô nghĩa. Giờ, ta chỉ muốn được an toàn, bình yên, được tự do tận hưởng những thứ hạnh phúc vụn vặt mà ta đã từng take for granted - xem như thứ mặc định đời phải biếu cho ta. À thì ra, con người học được, vỡ ra, tỉnh ngộ trong nghiệt ngã, đớn đau, khi bị tước đi tất cả những thứ tưởng như hết sức thường tình. Mọi người nhắn tin chúc nhau bình an. Mọi người gọi nhau dặn giữ cho an toàn, giữ sức khoẻ, và tinh thần để vượt qua đại dịch. Giờ, chỉ vậy thôi đã là trân quý. Giờ, bàn nhau cách chìa một cánh tay, cho đi bịch gạo, bó hành. À vậy đó! Cuộc sống thực chất đâu có gì quá lớn lao, ghê gớm. Chỉ là những điều bình thường vĩ đại mà ta đã vội quên trong cơn sốt lao về khái niệm thành công mà xã hội đã đóng khung và nhồi nhét vào ta. Giờ, thành công là an toàn, là an nhiên khi bị nhốt ở trong nhà, là giữ cho tinh thần tích cực mặc kệ mọi bão giông. Giờ, thành công là đối diện được với bản thân, với gia đình, với những điều ta từng né tránh. Giờ, thành công là bước ra được khỏi tâm dịch, ngồi lề đường uống ly cà phê nóng. Tất cả, chỉ là hạnh phúc bình thường vụn vặt mà loài người lướt qua mỗi ngày không một chút biết ơn. Sự nghiệt ngã đã reset- tái lập lại trật tự ưu tiên, tước đi những mặc định đã lập trình, dạy con người phải trở về căn nguyên, trở về với chính mình, học biết ơn lại từ đầu, học yêu thương lại từ đầu, học cách kết nối và sống chung với nhau lại từ đầu. Mất đi, mới hiểu sự quý giá. Không còn, mới biết ảnh hưởng lớn lao của những vụn vặt đời thường. Rồi loài người có hiểu ra và có thay đổi hay chưa? Mọi thứ rồi sẽ qua đi. Nhưng quan trọng là điều gì còn ở lại. Sẽ có người học được bài học quý, và reset hoàn toàn mọi ưu tiên, tìm lại niềm vui và hạnh phúc giản đơn. Hầu hết sẽ quên đi, vì chúng ta là loài dễ quên, và cứ thế lại lao vào những vòng quay mới. Cho đến khi sự nghiệt ngã nào đó khác lại rơi đùng xuống đời, và ta lại trách mình sao ta cứ hay quên…. Hay là, nhân lúc này ta dành cho bản thân ít thời gian phản tư, hít thở sâu, nghĩ về điều quý giá thật sự trong đời? Viết ra, nghĩ về nó mỗi ngày, lập kế hoạch để bảo vệ nó, rèn luyện bản thân để nó trở thành thói quen, thành một phần trong cuộc sống của ta. Có khi, ta sẽ tìm thấy thành công, tìm thấy tự do, bình an, hạnh phúc trong chính những bão giông. Có khi, đây là cơ hội có một không hai để ta thong dong, an nhiên, bình an suốt cả cuộc đời tiếp nối. Có khi, khởi đầu là khi ta dừng lại. Có khi, không tìm sẽ có cơ hội thấy. Có khi, tất cả đều đang ở đó. Có khi, ta vội vã những ngày xưa nên chưa nhận ra mình đã có đấy thôi. Có khi, chậm lại mới thật là nhanh. Có khi, đời thực là hiện tại, quá khứ giấc mơ hoang, và tương lai nảy mầm từ những hạt giống ta gieo hôm nay trong tâm bão. Nếu bình an là điều quý giá nhất mà ta nhận ra hôm nay, có khi đó chính là điều quý giá nhất mà ta nên nâng niu gìn giữ suốt cuộc đời. Có khi, hiểu ra là khởi đầu của một hành trình. Giờ, lựa chọn tiếp tục là ở bạn. Ai đã mong, sẽ mong bình an trong cuộc sống? Ai rồi chỉ mong hạnh phúc, bình an suốt cả cuộc đời?

Em viết cho tôi một tin nhắn thật dài, chia sẻ nhiều lắm, và kết luận là, em biết cô bận lắm không đọc được tin nhắn này, nhưng em cứ viết, giống như là nói ra được nỗi lòng mình với ai đó. Chung qui, em đang nghi ngờ bản thân mình, rằng mình không đủ giỏi, rằng mình chưa đủ sẵn sàng, rằng mình dân tỉnh, học trường tỉnh lẻ liệu có đủ năng lực để chọn ngành mà em muốn học, tại trường đại học mà em muốn học. Và câu hỏi chính của em là, làm sao để biết bản thân mình có giỏi hay không. Trời ơi, chưa học nữa mà đã nghi ngờ bản thân không đủ giỏi. Giờ, lấy trải nghiệm của một người Việt học trường làng nhưng đã làm việc xông pha tại hơn 120 quốc gia ra trả lời nè. Ngày xưa, trước khi ra khỏi Việt Nam, mình cũng đã từng sợ mình không đủ giỏi để cạnh tranh lại với các bạn cùng lớp, rồi đồng nghiệp tại những quốc gia phát triển hơn. Rồi sau nhiều năm đi học, đặc biệt là đi làm thực tế ở nhiều quốc gia, mình chợt nhận ra, à thì ra chẳng liên quan gì đến việc mình sinh ra ở đâu, học trường nào. Ai trên đời cũng giỏi như nhau, có khả năng như nhau, có cơ hội bằng nhau. Lỡ sinh ra ở nơi lạc hậu hơn thì mình cố gắng hơn người ta một chút để bắt kịp thôi. Chớ cuộc đua về tương lai không phân biệt giới tính, dân tộc hay xuất phát điểm. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa người giỏi và người không, người làm được kẻ không tới đâu, người thành công kẻ loay hoay cả đời là nằm ở ba từ khoá như sau: 1. Tự tin Self-doubt - không tin vào bản thân là thói quen của con người. Ta sinh ra trong một thế giới quá trời điều mới lạ và quá trời thứ phải học, nên ta nervous - có hơi run, hơi sợ mình chưa hiểu được, hiểu đủ. Thêm vào đó, xã hội dán nhãn dân tỉnh dở hơn dân thành phố, trường tỉnh tệ hơn trường thành phố, dân tỉnh nhà quê, lạc hậu, vv. Và những cái khung về niềm tin này được truyền bá rộng rãi, được xã hội chấp nhận như sự thật, và được nhồi nhét vào đầu của mỗi người. Thế là bạn tin vào đó. Thêm nữa, người xung quanh, ba mẹ, anh chị em, bạn bè, vv, ai đó lỡ nói một câu kiểu “Nghỉ ở nhà làm ruộng đi. Học gì nổi mà học.” Niềm tin mình tệ, mình dở thế là càng được gia cố mạnh mẽ thêm. Đã thiếu tự tin, lại ngày càng thiếu tự tin bởi những gì người xung quanh phát biểu. Khi những gì mình tiếp nhận trở thành niềm tin của bản thân, bạn đương nhiên tự cảm thấy mình dở hơn, không xứng đáng, không đủ năng lực, vv. Đó chỉ là mới nhắc đến một khía cạnh. Còn hàng ngàn thứ khác mà xã hội đặt để sẵn và bạn tiếp nhận như sự thật. Dẫn đến hệ quả là bạn mất tự do, mất tự chủ, không dám tự đưa ra bất kỳ lựa chọn hay quyết định nào cho bản thân mà chỉ nghe theo những gì người khác nói, nghe theo bộ qui tắc dày cộm mà xã hội đã đè lên người ta ngày ta mới chào đời. Nếu bạn đọc bài này, bạn sẽ hiểu là còn có một niềm tin khác bạn có thể chọn tin vào, đó là con người ai cũng có tiềm năng như ai. Khác chăng là người hiểu được và tự tin xông ra khám phá thế giới, năm bắt cơ hội, người sợ hãi trốn trong cái vòng an toàn do người khác vẽ ra, và cả đời không hiểu bản thân mình là ai, có khả năng gì, và hành trình trải nghiệm mọi cung bậc cuộc đời nó hào hứng ra sao. 2. Dấn thân Sự khác biệt thứ hai giúp bạn thành công trong đời là lựa chọn dấn thân. Không ai ngồi một chỗ mơ màng, suy tư, vẽ vời trong đầu mà tự nhiên thành công cả. Không có con đường nào không gập ghềnh. Làm gì cũng có khó khăn, có thử thách, có lúc lên voi xuống chó. Nhưng chính trong hành trình dấn thân đó, người ta học được nhiều bài học, học tiến lên và lui lại, học cho đi và nhận lãnh, học gỡ bỏ mặt nạ và trở về với chính mình, vv. Không có bước đầu tiên sẽ không có bước thứ 2, thứ 3. Không dấn thân sẽ không có con đường. Đời này, là, gì có thứ gì mà nó bày biện sẵn ra hết cho ta. Đời này, làm, gì có kế hoạch nào là hoàn hảo, đúng y như dự định ban đầu. Đời này, đi 3 bước còn chưa chắc nó sẽ ra sao, huống chi là nghĩ hết một đoạn đường. Cứ phải bước vào, đi, tìm đường, đối diện với những thử thách phát sinh trên đường, thử và thử lại cho đến khi nào được. Đừng ngồi đó đạo diễn phim bộ, rồi tưởng tượng lung tung. Sự thật chỉ hiển hiện với người chọn dấn thân. Câu chuyện họ trải qua, cuộc đời họ sống, việc họ thật sự cày lên bờ xuống ruộng mỗi ngày mới là bộ phim hay nhất - based on a true story - dựa trên chuyện đời có thật. 3. Kiên định Ai nói đời này chỉ có thành công không có thất bại? Ai dám nói vậy là sạo hết. Hành trình của một con người, luôn là sự đan xen của chuyện làm được và chuyện không làm được, tại mọi thời điểm. Không phải trẻ là thất bại hết, gìa là thành công hết. Cũng không phải là ngược lại. Ở thời điểm nào, con người cũng làm nhiều thứ khác nhau. Có chuyện được mà cũng có chuyện vì nhiều lý do không được. Vậy, là lẽ thường tình. Được thì mình vui, mình ăn mừng. Không được thì mình gãi đầu gãi tai tìm hiểu coi tại sao không nó không thành. Rồi mình không có bỏ cuộc đâu. Mình rà lại coi nó hỏng ở đoạn nào. Rồi mình tìm ba vạn tám ngàn cách khác để thử lại. Đời này, làm hoài học hoài. Không làm chẳng học được thứ gì mới. Nhưng đừng có uốn éo uỷ mỵ như cảm xúc của phim Hàn Quốc. Không được là chuyện thường. Mà được cũng là chuyện thường. Quan trọng là tiếp tục tiến về phía trước. Ai ngồi đó kẹt vào thành công thất bại rồi cũng bị bỏ lại phía sau. Chỉ có người kiên định, hồn nhiên không quan trọng bại thành, cứ tiếp tục dấn thân, cứ tiếp tục hành trình mới là người về đến đích. Vậy ha. Giờ bạn biết bản thân có giỏi hay không rồi đó. Tự mình đưa ra lựa chọn và quyết định đi. Cứ tự tin, cứ dấn thân, cứ kiên định và have fun - vui vẻ tận hưởng hành trình mình đã chọn.

Sau một đời làm lính và làm sếp, mình mới hiểu ra sếp tốt là sếp thế nào. Và những gì mình ngỡ là tốt ngày xưa thật ra là chẳng tốt chút nào. Tốt, là khi sếp giúp mình, gieo cho mình một cái hạt phát triển được bản thân, thay đổi và phát triển tư duy, tri thức, kỹ năng, thái độ, tâm hồn, giúp mình có khả năng tự nhìn lại mình, rồi chủ động học hỏi và phát triển cả đời dù không còn làm việc với nhau sau đó. Còn hiểu lầm về sếp tốt thì nhiều lắm. Kể ra vài cái nghe chơi để mình bớt phàn nàn hay biết ơn sếp hơn nha. - Sai lầm 1 - Sếp tốt là sếp thương & bảo bọc nhân viên: thương và bảo bọc là nhốt vô một cái bong bóng, tránh cho bạn khỏi phải đối diện hay bị ảnh hưởng bởi những sự thật đau đớn, kiểu bạn không đủ năng lực, hay bạn đã lỗi thời, không có khả năng hội nhập vào tương lai phía trước. Nhưng vì tình cảm, vì thương nên cứ cố gánh, cố hỗ trợ và bảo bọc khi còn có thể. Vấn đề là, không ai có thể hay có trách nhiệm bảo bọc ai cả đời. Khi sếp hết bảo bọc được nữa vì bất cứ lý do gì, bạn mất khả năng tự chủ, mất khả năng tự vận hành cuộc đời và sự nghiệp của mình. Vậy, gọi là hại, không phải yêu thương đúng nghĩa. - Sai lầm 2 - Sếp tốt là sếp dễ tính: ai đi làm cũng thích sếp dễ tính, không bao giờ la, không bao giờ nghiêm khắc, việc không xong, vấn đề giải quyết không thoả đáng cũng xuề xoà cho qua. “Thôi, tội nghiệp nó”, kiểu vậy. Gặp sếp kiểu này thì bạn được uống si rô lờn. Bạn sẽ quen thói qua loa cho qua, làm cho có, làm cho xong, không quan trọng uy tín cá nhân để cố gắng hết sức trong công việc. Đâu sao! Làm sai chút, ẩu chút, dở chút sếp cũng cho qua mà. Chuyện này cực hại. Khi đã quen với thói quen này, bạn làm gì cũng không ra gì, không đến nơi, không có chất lượng nói chi vượt hơn mong đợi. Người như vậy không có giá trị, không được tôn trọng, và khó mà thành công. Vậy, là hại chứ tốt gì. - Sai lầm 3 - Sếp tốt trả lương cao hơn năng lực: ai đi làm cũng muốn được lãnh lương cao. Nhưng khi sếp không đánh giá đúng năng lực, do thương, do bạn làm gián điệp ngầm mà trả lương cho bạn cao ngất ngưỡng thì sếp đang hại bạn. Bao giờ cũng thế, người lãnh lương cao hơn năng lực rơi vào ảo tưởng là mình giỏi, mình ghê gớm, mình siêu nhơn, rồi dẫn đến tự cao, làm biếng, coi người khác không ra gì, và là chất liệu cực tốt cho thảm kịch. Vì họ tưởng họ giỏi, họ sẽ không nghe ai, độc tài, tự đưa ra giải pháp bắt người khác phải theo. Nhưng vì không đủ năng lực, nên giải pháp của họ có thể đưa công ty vào thảm kịch. Khi thảm kịch xảy ra, bong bóng ảo tưởng vỡ tan, và họ rơi tự do, vì không chấp nhận được sự thật là mình dở hơn mình tưởng. Vậy, là quá sức hại chứ tốt gì. - Sai lầm 4 - Sếp tốt chỉ khen, không chê: Khen khi làm tốt là tốt. Nhưng nếu làm không tốt mà cũng khen cho nó vui vẻ thì sai. Mình không thích chữ chê, nói đúng hơn là chia sẻ sự thật. Nếu sự thật không tốt, không OK, không đạt thì phải nói thật, tìm hiểu lý do và khuyến khích nhân sự làm lại, hiệu chỉnh, làm tốt hơn, làm, cho đến khi đạt mới thôi. Gặp sếp “khó”, chỉ ra cho bạn sự thật, thì đó là cái phước lớn nhất trong đời, vì nó giúp bạn hiểu rõ mình đang ở đâu, và bản thân cần cố gắng học thêm thế nào để trở nên chuyên nghiệp, xuất sắc trong công việc. Thành công chỉ đến với người làm gì cũng hướng đến sự xuất sắc. Còn thích nghe khen, dù lời khen không đúng, do cố ý hay vô tình, nó sẽ lập trình trong não bạn là bạn OK quá rồi, khiến bạn tự phụ không lo học hỏi và phát triển. Rồi có ngày bạn sẽ thấy mình lạc lõng mãi phía sau. Vậy, là hại chứ tốt chi? - Sai lầm 5 - Sếp tốt bọc đường, không xát muối: Sự thật nó là sự thật, dù nó có khó nhai khó ngửi kiểu gì. Nếu ta đem sự xù xì ra bọc vào lớp màng nhung, nếu ta đem trái đắng bọc đường, thì sự thật đã bị biến dạng. Khi ta tiếp nhận sự thật bị biến dạng, ta hiểu không đúng hay hiểu sai về sự thật. Vậy, thì ta không biết phải làm gì tiếp theo, hoặc có khi ta chọn lựa hay đưa ra quyết định tiếp theo không đúng. Cho nên, bọc đường ai chẳng thích. Thuốc đắng ai chẳng né. Có điều, ông bà ta đã chẳng nói thuốc đắng dã tật đó sao? Học cách tiếp nhận sự thật nguyên thuỷ, dù hình dạng xù xì xấu xí đến đâu, là bước quan trọng để biết cần phát triển bản thân tiếp theo một cách đúng đắn thế nào. Cho nên, đừng hảo ngọt mà hại mình. Xát muối mới là thương yêu thật sự. - Sai lầm 6 - Sếp tốt bao che, đỡ đần, không qui trách nhiệm: Kiểu đại ca, làm sai cũng bao che nó có chất gian hồ sừng sững ai cũng thích. Nhưng làm sai mà chỉ bao che rồi cho chìm xuồng thì cực hại. Bạn cảm kích vì được bao che, không bị qui trách nhiệm. Rồi cứ vậy, cứ vậy, ngày qua ngày, bạn sẽ miễn nhiễm với trách nhiệm, vì lỡ sai đã có đại ca lo. Bạn kẹt ở đó, không nghĩ khác đi, làm khác đi, hay học hỏi để có thể làm tốt hơn. Có 1 level chơi hoài, lên không nổi level mới. Cho nên, làm sai, làm dở thì nên học cách tự chịu trách nhiệm, tự tìm cách giải quyết, tự tìm cách học hỏi nâng cao kỹ năng bản thân để làm xịn hơn, giỏi hơn. Không cần sếp phải nói ra đâu. Ngồi đó mong chờ sếp bao che, đỡ đần, không qui trách nhiệm rõ ràng thì tự bản thân đang cắt đường tiến của bản thân. Sau này chẳng làm gì ra hồn được cả. Vì người thành công là người dám dấn thân, dám làm, và dám chịu trách nhiệm cho mọi hành động của mình. - Sai lầm 7 - Sếp tốt làm giùm nhân viên: có khi nào bạn biết mình làm tệ chút, quăng qua thể nào sếp cũng ra tay giải phẫu thẩm mỹ cho nó. Thế là xong. Ta ỷ y có sếp làm giùm, nên chất lượng công việc mình ra sao kệ. Thói quen dựa dẫm vào người khác để che dấu sự thiếu năng lực của bản thân nó như thuốc kích thích. Xài lâu đâm nghiện. Mà đã nghiện thì cứ vậy mà làm, làm càng ngày càng tệ hơn, càng dối hơn, càng hơn hớt trên bề mặt hơn chứ làm chi nhiều sếp cũng sửa hết thôi mà. Sướng ghê!, ta nghĩ. Nhưng sự sung sướng nhất thời đó nó là cơn bệnh, và ta sẽ chẳng bao giờ tự mình làm được thứ gì ra hồn. Ta sẽ quăng những kết quả phát gớm ra cho đời, và người ta nghĩ, vậy cũng làm được hả, tệ gì hết chỗ để còm. Hại lắm nha. - Sai lầm 8 - Sếp tốt cất nhắc vì quan hệ: chuyện không có hay không đủ năng lực nhưng được cất nhắc dựa trên quan hệ là chuyện xảy ra như cơm bữa. Có khi vì thương thật, có khi vì bè đảng. Thiếu năng lực là thiếu năng lực. Chấm hết. Không có sự biện minh nào. Giao việc gì cho một người thiếu năng lực nhận lãnh trách nhiệm liên quan đều là hại mình hại người. Mà hại nhất, là khiến cho kẻ thiếu năng lực ảo tưởng là mình nhiều năng lực. Khi đã thiếu năng lực mà được cất nhắc giữ các vị trí cao hơn, đứng trên quản lý người ta, dễ bị rơi vào trạng thái chơi politics - chính trị, đì người giỏi, trọng kẻ nịnh. Nói chung là nguyên một tấn bi hài kịch sẽ bắt đầu từ đó, và nó nuôi tính xấu để che đậy sự thiếu năng lực ngày càng phồng to lên. Rồi sếp hại sếp, mình hại mình. Vậy là tốt hay không tốt? - Sai lầm 9 - Sếp tốt đào tạo bạn thành họ: ủa thì sếp giỏi thì mình ngưỡng mộ, nhưng mà mỗi cá nhân là một bản thể rất khác nhau, không ai có tố chất giống ai, không ai có trải nghiệm và môi trường giống ai. Cho nên, mỗi người sinh ra để hoàn thành một sứ mệnh khác nhau, bằng những cách rất riêng tư, bằng hành trình của chính mình. Cho nên, không ai nên đào tạo ai để thành bản sao của chính mình. Vậy, là bẻ cong một con người, là đổ người ta vào một cái khuôn rồi uốn nắn người ta thành kẻ khác. Khi ta là ai đó khác, sống cuộc đời của ai đó, hoàn thành sứ mệnh của ai đó, theo cái cách của ai đó, thì ta chỉ làm như cái máy, theo cách được lập trình. Vậy, là ta không được lựa chọn, không được vui vẻ và hạnh phúc thực hiện nhiệm vụ cuộc đời mình. Vậy, là ta tự tước đi sự tự do và ý nghĩa cuộc đời mình. Làm vậy, là mang tội với bản thân lớn lắm. - Sai lầm 10 - Sếp tốt không cho nghỉ việc: mình để cái sai lầm này ở cuối cùng là có ý của nó. Ai cũng nghĩ, sa thải hay cho nghỉ việc là xấu. Mình nghĩ khác. Mỗi người đến với ta ở một đoạn nào đó trong đời, để dạy hay để học từ ta một điều gì đó. Học xong, nếu muốn phát tiền tiếp thì phải tiếp tục hành trình. Còn khi ta cảm thấy người thầy không phải là mình, thì phải cho họ ra đi tìm ông thầy khác càng sớm càng tốt để đỡ mất thời gian của họ. Sếp thật sự nghĩ cho nhân viên là nghĩ đến hành trình phát triển của họ, nhìn con đường lâu dài của họ, có ý định tốt để giúp họ phát triển tốt nhất. Nếu để phát triển tốt hơn và tốt nhất mà cần phải ra đi, thì đành phải cho đi. Tốt không có nghĩa là giữ lại bên cạnh. Tốt, là để cho họ được trải nghiệm và lớn lên, nếu cần vấp ngã phải vấp ngã, nếu cần bị đời đánh cho lên bờ xuống ruộng thì cứ để cho đánh, nếu cần trải nghiệm tệ hơn để hiểu tốt hơn thì cứ phải cho đi. Cho nghỉ, có khi là rất thương. Cho nghỉ, có khi là đang giúp. Cho nên, đừng tưởng cứ giữ lại là tốt mà cứ cho nghỉ là xấu. Đời dài lắm. Đi hết một đoạn có khi mới biết ý định đằng sau hành trình đó là gì.

Có khi nào bạn hỏi, tại sao con người hàng triệu năm nay, hết đời này qua đời khác, tất cả đều đổ xô đi kiếm tìm hạnh phúc, mà tìm hoài không ra. Nên đời này qua đời khác, người ta vẫn cứ kéo nhau đi tìm. Hạnh phúc có lẽ là từ khoá, là khái niệm top trending của hành tinh mấy triệu năm chưa bao giờ mất hạng. Tất cả đểu đổ đi tìm, nhiều nơi khác nhau, bằng nhiều cách khác nhau. Chắc cũng có người tìm thấy, nhưng đa số là không thấy. Biết bao nhiêu người, bao nhiêu đời viết về nó, rao giảng về nó, tranh cãi luận bàn về nó, sản xuất ra vô hạn phương pháp và công cụ để tìm, để luyện công, để giữ (ủa có không mà giữ?). Người ta nói về thiên đàng, nơi tột đỉnh của hạnh phúc hiển hiện, nơi bạn vô âu vô lo tận hưởng tất cả những gì tốt đẹp nhất mà vũ trụ ban tặng, về vật chất, tinh thần, và cả tình yêu. Khái niệm đẹp lồng lộn thế ai mà hông ham. Vì ham, hay gọi là tham, nên ta mong mỏi, nhung nhớ, tương tư, chỉ muốn có được để chạm vào. Không có, không chạm được vào, ta buồn ta khổ. Ủa, sao hệ quả của việc đi tìm hạnh phúc và thiên đàng lại là đau khổ? Mà thiên đàng là gì? Mà hạnh phúc là gì? Nếu lấy cái máy ảnh chụp nó thì trông hình dạng nó ra sao? Nếu vẽ nó lên giấy thì nó màu gì? Nếu diễn tả nó trên nét mặt của một diễn viên thì nét mặt đó ra sao? Mình phải biết thứ mình đang tìm nó ra sao chứ phải không? Không biết ra sao thì sao mà tìm? Lỡ tìm thấy, mà không biết nó ra sao, rồi có nhận ra nó khi nhìn thấy hay không? Nói chung là, đề tài khó. 7 tỷ người chắc có khoảng 6 tỷ 9 người đưa ra khái niệm khác nhau về hạnh phúc, tuỳ vào nhu cầu cá nhân của họ lúc đó. Nhu cầu có thể là vật chất, phi vật chất, có thể là thứ sờ được, không sờ được, có thể là thứ cho bản thân, cho người khác, vv. Túm lại, là 6 tỷ 9 con người là 6 tỷ 9 khái niệm về hạnh phúc. Số còn lại, thì chắc canh vào niềm tin của người khác mà theo. Túm lại là, mỗi người một kiểu, mỗi người một đích đến khác nhau. Vậy, sao có công thức chung để mà tìm? Mà tìm cái gì mới được? Mà nếu mình đi tìm, nghĩa là nó ở ngoài kia. Tìm không ra cũng khổ. Lỡ tìm ra, xong mất cũng khổ. Tìm ra, ví dụ là người yêu đi, rồi người ta thay đổi cái mình mất hạnh phúc, mình khổ tiếp, có khi còn khổ hơn. Mà đời này, thứ gì nó cũng thay đổi hết. Không có gì là hằng số ngoài sự thay đổi. Rồi hông lẽ, mỗi lần hạnh phúc thay đổi cái mình khổ? Mà đã là thứ bên ngoài đương nhiên nó sẽ thay đổi. Ủa gì kỳ vậy? Đi tìm đã khổ. Tìm không ra cũng khổ. Tìm ra sợ mất cũng khổ. Mất cũng khổ. Không mất mà nó thay đổi cũng khổ. Vậy không lẽ đích đến của hạnh phúc đương nhiên là đau khổ? Trước sau cũng khổ tìm chi? Khổ original cho nó oai. Cái gì original cũng giá trị mà. Nếu nó ở ngoài kia và nó mong manh dễ mất dễ vỡ dễ khổ như vậy thì hay mình đừng tìm ở bên ngoài. Hay mình đổi hướng tìm ở bên trong? Ở bên trong là tìm trong con người mình đúng không ta? Mà con người mình chỗ nào không thay đổi? Chớ vừa uống vừa đắp collagen rồi chích tế bào gốc đồ nó sinh ra bao nhiêu tế bào mới không biết. Chỉ biết hàng ngày tế bào cũ nó chết hàng loạt như phim serial killer. Cơ thể vật lý của mình chỗ nào nó cũng thay đổi hàng ngày. Trẻ rồi sẽ già. Mạnh rồi sẽ yếu. Sinh lão bệnh tử. Đâu có thứ gì vĩnh hằng? Vậy cũng không dựa dẫm được đâu. Hay ở bên trong là thứ phi vật chất không mọc ra chết đi? Ví dụ như tìm ra bản thể, con người thật của mình, tìm ra chính mình chẳng hạn? Gọi nó là gì cũng được. Nhưng ví dụ như một trong những thứ đó nó cứ bình thản như nước ngàn đời vẫn chảy, trong veo mặc đời vẩn đục ngoài kia, an yên mặc người chửi lộn ngoài kia, kiên định mặc thế gian luôn thay đổi, thì sao? Nếu nó không chịu ảnh hưởng của bất kỳ thứ gì bên ngoài, dù là ai, dù là chuyện gì, dù là ở đâu hay trong điều kiện thế nào, dù nghe dù nhìn dù thấy những gì, dù thế sự trồi lên sụt xuống ra sao, dù bị quánh giá thế nào, dù kẻ đến người đi rồi lại đến…, thì sao? Nó cứ không bị ảnh hưởng, không được không mất không sinh không diệt không thay đổi gì hết, cứ bình thản như thế thì chắc là dễ hạnh phúc hơn? Cứ phụ thuộc là bị ảnh hưởng, mà bị ảnh hưởng thì đâu có tự chủ được nên sẽ khổ. Cho nên, hay là mình cứ tập trung vô thứ gì đó phi vật chất trong bản thân, tìm hiểu và làm bạn với nó, chấp nhận và hài lòng với nó, làm người yêu nó, rồi đậu ở đó, vui với sự không thay đổi của nó, hạnh phúc ngắm mặt trời lên mặt trời lặng cùng nó? Vậy, hình như sẽ dễ hơn? Mình suy nghĩ lan man vậy. Rồi mình cũng mon men đi vào bên trong để tìm. Mỗi người sẽ tìm thấy một điểm tựa khác nhau, vì chúng ta hoàn toàn khác nhau, vì chúng ta sinh ra vì những sứ mệnh khác nhau, vì chúng ta là những bản thể khác nhau của tạo hoá. Nên mạnh ai nấy tìm nha. Đừng dựa dẫm vào ai hay bất kỳ điều gì. Dựa dẫm đã là khổ rồi. Bản thân mình cứ phải tự dấn thân, tự khám phá, tự vui với hành trình ngược dòng đó của mình. Tớ thì, tìm ra rồi, nhưng vẫn đang cố gắng vật vã bảo vệ nó mỗi ngày, khỏi những lôi kéo, dụ dỗ, ảnh hưởng bên ngoài. Nói gì nói, mình bị quăng vào cái cõi hỗn độn này, đối diện với một thế giới rối loạn của tham si, sân hận, chốn loài người kéo nhau đi tìm hạnh phúc, và không quên đập nhau vỡ mặt, một cách không thương tiếc để mưu cầu hạnh phúc cá nhân. Kỳ ha! Hạnh phúc mạnh ai nấy tìm. Từ từ tìm làm gì dữ vậy trời? Nhưng mà hiện thực nó thế nên ta cứ chấp nhận nó, sống với nó, và tìm cách để không bị nó ảnh hưởng. Vậy thôi. Rồi mọi người tìm tiếp đi, còn tớ cứ tiếp tục là chính mình trong tự do, bình an và hạnh phúc. Tớ không tìm gì ở ngoài kia hết, cũng không phụ thuộc vào thứ gì ngoài kia hết. Lâu lâu chủ quan bị nhiễm thuốc độc bên ngoài thì tớ trốn khỏi giang hồ dưỡng thương. Hết, tớ lại ra. Cứ từ từ bình tĩnh vậy thôi. Ngoài kia sao cũng được.

Ghi cái tựa đánh lừa vậy thôi. Làm gì có lựa chọn nào là hoàn hảo. Đã lựa chọn, nghĩa là phải cân nhắc được này mất kia, hại này lợi kia, khó này dễ kia, vv. Có những lựa chọn đụng chạm tới người thân, gia đình, nhân viên, đồng nghiệp…. Đôi khi lựa chọn của mình có thể làm tổn thương họ, phật lòng họ, gây khó khăn cho họ. Đôi lúc, ta phải make tough decisions - đưa ra những quyết định cực gắt, ảnh hưởng đến một hay nhiều người mà ta quan tâm, yêu thương. Làm gì có lựa chọn hoàn hảo. Chỉ có lựa chọn phù hợp tại một thời điểm. Hôm nay lựa chọn khác. Ngày mai đã có thể phải khác, khi xuất hiện dữ liệu mới, thông tin mới. Cho nên, khi đưa ra một quyết định, một lựa chọn, mình chỉ dựa trên một số nguyên tắc cơ bản, rồi theo đó mà làm, không loay hoay, không để cho bản thân bị dằn vặt, co kéo, tiếc nuối, sợ hãi. Kiểu gì thì trước sau cũng phải đưa ra lựa chọn, quyết định. Kẹt chi vào đó mất thời gian, hao năng lượng. Nên mình hay canh theo nguyên tắc và đưa ra lựa chọn rất nhanh. Có khi đúng, có khi sai. Người mà, có phải thần thánh đâu. Sao cũng được, miễn là đưa ra lựa chọn, còn hơn kẹt cứng trong đám sương mù dằn vặt tứ chiều không thể thoát ra. Đúng sai nào cũng mang tính tương đối mà thôi. Lúc này đúng, lúc khác có thể sai. Khi này sai, khi khác nhiều khi lại đúng. Hôm nay, chia sẻ cách mình tư duy về lựa chọn, biết đâu có thể giúp được ai đó đang loay hoay không biết phải chọn hướng nào. 3 nguyên tắc đây nha: Question your intention - Hỏi mình ý định nguyên thủy của bản thân khi đưa ra quyết định có phải là ý định tốt Tốt, không có nghĩa là nó làm cho người khác và đám đông chấp nhận nhưng đi ngược lại giá trị của bản thân. Tốt, nghĩa là bản chất của lựa chọn này giúp người, dù đám đông không nhận thức có thể hiểu lầm, có thể lời vào tiếng ra, chỉ trích, hay thậm chí luận tội. Đừng vì sợ hãi cái sai, sự lầm mà lựa chọn những gì ngược lại với sự thật. Ý định tốt là ý định tốt, không có ý định tốt nhưng phải thay đổi thành không tốt do hoàn cảnh, đặc biệt do thoả mãn đám đông. Ask yourself what option shall resolve the issue completely - Hỏi mình, lựa chọn nào giải quyết vấn đề hoàn toàn và tận gốc Nếu không giải quyết tận gốc vấn đề, nếu chỉ dán miếng bông băng để che đậy vấn đề, nếu chỉ chạm vào 10% phần nổi của tảng băng, tập trung vào tác dụng nhất thời nhưng gây hại lâu dài, đó không phải là lựa chọn. Offer support for the affected - Chủ động tìm giải pháp hỗ trợ những ai bị ảnh hưởng bởi quyết định của mình. Không có lựa chọn hoàn hảo, nên chắc chắn sẽ có khi đụng người này, chạm người nọ. Nhưng vấn đề cứ phải được giải quyết, đâu thể vì một người hai người mà ảnh hưởng tất cả mọi người, ảnh hưởng đại cuộc. Cho nên, cho tròn nghĩa trọn tình, nên đưa ra giải pháp hỗ trợ. Có khi người ta cũng không cần hỗ trợ, nhưng sẽ cảm thấy an ủi hơn khi ít ra có được quan tâm. Không có lựa chọn hoàn hảo. Không có quyết định hoàn hảo. Nguyên tắc là để dẫn dắt cách tư duy khi cần đưa ra lựa chọn để giải quyết vấn đề. Và lựa chọn chỉ có thể là lựa chọn phù hợp nhất tại một thời điểm nào đó mà thôi.

Hồi xưa còn tung tăng được, mình với bạn teen chiều chủ nhật là hẹn hò cà phê đối ẩm. Giờ bị nhốt ở nhà thì tự pha cà phê rồi ra cửa sổ ngồi nói chuyện. Mình với bản coi nhau như bạn, tôn trọng quan điểm của nhau, và cả hai đều open với mọi thứ, không bao giờ phán xét quan điểm của nhau. Bạn teen nhà mình có thói quen question - đặt câu hỏi với bất kỳ sự hiện hữu nào. Bạn không có thói quen nói sao nghe vậy, bảo sao làm vậy. Bạn có tư duy độc lập, tự suy nghĩ, tự phân tích và đưa ra chính kiến của mình. Đôi khi, chính kiến của bạn không giống mình. Có khi, ngược lại với mình. Và mình OK với chuyện đó. Theo cách dạy truyền thống, vậy gọi là không ngoan. Ngoan, là phải nghe lời và làm theo i sì. Ngoan, là không được nghĩ khác, không được có ý kiến khác, không được làm khác. Ủa, dạy vậy sao mà sáng tạo ta? Cho đi học kỹ năng thế kỷ 21 - 4C, cho học nghệ thuật khai phóng, học tư duy thiết kế đồ, mong tụi nhỏ hội nhập tương lai, trở nên sáng tạo. Vậy, mà không cho nghĩ khác? Chơi kỳ! Đời này, ai dám nói mình luôn luôn đúng? Đặc biệt là trong cái thế vỡ trận như hiện nay, khi thế giới thay đổi không đỡ kịp. Mình là phụ huynh còn phải upskill, reskill - nâng cấp hay học lại kỹ năng. Kiến thức thì khỏi nói, thay đổi mỗi giây. Tháng này người ta du lịch vũ trụ luôn rồi. Rồi học cái gì? Dạy cái gì đây? Phụ huynh theo còn không kịp, sao ép tụi nhỏ? Thương, là hướng dẫn cho tụi nhỏ tư duy linh hoạt, khả năng tự học, tư duy phản biện để tụi nhỏ tự nghĩ, tự tìm ra vấn đề, tự giải quyết vấn đề. Ai đi ép cách nghĩ cũ sì của mình lên các em? Tui biết, là phụ huynh thì ai cũng lo lắng, sợ tụi nhỏ nghĩ sai, chọn sai, làm sai. Không sai sao hiểu rõ thế nào là đúng? Không cho thử, không trải qua sao tìm ra một vạn cách hay hơn? Yên tâm đi, cứ cho làm, cho thử, cho sai. Rồi các em sẽ tự học, tự lớn lên, tụ tin tìm ra hành trình nắng gió của riêng mình. Mà chưa chắc các em sẽ sai. Có khi đúng mới ghê. Nhiều khi, mình còn được mentor ngược lại. Khi ta tôn trọng và cho phép các em được là mình, được học, làm, chơi theo cách khám phá, thực hành, thử nghiệm, và trình bày chính kiến, ta đang chuẩn bị các em tốt nhất cho tương lai.

Trước giờ, mình vận hành theo tư duy này: Ready to be not ready - sẵn sàng làm chuyện không sẵn sàng. Ý nói, mình biết bản thân sẽ không bao giờ ready cho những việc to hơn, lớn hơn, khó hơn, phức tạp hơn, đòi hỏi nhiều kiến thức, kỹ năng và lòng dũng cảm hơn. You are never 100% ready for anything. Chúng ta sẽ chẳng bao giờ ready cho bất kỳ việc gì mới, cơ hội gì mới, công việc gì mới. Vì sự học là vô hạn, vì không dấn thân sao biết nó ra sao. Vì không ở trong hang cọp làm sao bắt được con cọp? Không có thứ gì mới mình cần làm trong đời mà mình 100% ready cả. Bản chất của cái mới là luôn tồn tại sự bất định, luôn tồn tại những góc khuất, và cả những thách thức chỉ khi vấp vào mới biết. Vì vậy, sự khác nhau cơ bản giữa người thành công và không thành công nằm ở chỗ này: người thành công nắm bắt cơ hội rồi tìm cách thực hiện, người không thành công nhìn thấy rủi ro vì chưa ready nên sợ hãi bỏ qua cơ hội. Trong đời, có lẽ tội lỗi lớn nhất bạn có thể gây ra cho bản thân là bỏ qua cơ hội. Vì cơ hội bạn vừa bỏ qua, nó có thể thay đổi cuộc đời bạn. Cơ hội đó, có lẽ sẽ không bao giờ lặp lại, vì những ngôi sao chỉ xếp thẳng hàng một lần nào đó trong đời. Cơ hội đó, có khi không phải là cơ hội thực thụ sẽ đưa bạn lên một tầm cao mới, nhưng nó là đường dẫn. Khi ta dấn thân, khi ta cố gắng, khi ta làm tất cả những gì có thể và hơn thế nữa để hoàn thành một việc gì đó, để nắm bắt một cơ hội nào đó, người trao cho bạn cơ hội hoặc những người liên quan sẽ ghi nhận, tin tưởng bạn, và trao cho bạn nhiều cơ hội khác. Có khi, việc bạn làm không thành vì nhiều lý do, nhưng bạn thể hiện được tâm thế, bản lĩnh và khả năng của mình. Thế là nhiều cánh cửa khác tiếp tục mở ra. Đó là cách vũ trụ vận hành, one thing leads to another - một việc sẽ dẫn đến nhiều việc khác. Có khi mình không biết và không thấy rõ đường dẫn, nhưng cuộc đời này vốn diệu kỳ. Cứ làm, cứ khiêm tốn học hỏi, và làm. Rồi một thiên hà cơ hội sẽ hiện ra. Vấn đề là, có lẽ 90% những người được trao cơ hội sợ hãi bỏ chạy. Nỗi sợ hãi bắt nguồn từ sự thiếu tự tin, rằng mình không đủ giỏi, rằng mình chưa sẵn sàng, rằng mình còn thiếu kỹ năng kiến thức, rằng chắc chắn mình sẽ fail, vv và mây mây. Đừng đổ lỗi cho cơ hội và tìm ra một ngàn lý do để biện minh tại sao cơ hội đó không thể chọn mình. Tất cả, chỉ là cách bạn trình diễn sự sợ hãi mà thôi. Mà đã sợ, đã bỏ chạy, đã give up - đầu hàng từ khi chưa bắt đầu, thì sẽ chẳng bao giờ học được thứ gì mới, làm được chuyện gì khác, nói chi đến thành công. Bỏ chạy khỏi cơ hội là tự mình chọn lựa con đường không thành công, vì chuyện này nó ám vào tư duy không thành công. I'm not good enough - Bạn tự ám mình rằng mình không đủ giỏi, và vì vậy cả đời này bạn sẽ chẳng bao giờ đủ giỏi. Nếu muốn thoát ra khỏi đám mây mù của sự sợ hãi này, bạn cần phải luyện tập tư duy mới - tư duy ready to be not ready - sẵn sàng làm chuyện chưa sẵn sàng. Trong đời, tôi chỉ nhờ vậy mà được như ngày hôm nay. Người ta bỏ chạy mình xông vào. Người ta sợ mình chơi tới. Người ta không ready còn mình lúc nào cũng ready. Vậy thôi! Chả giỏi giang gì hơn ai. Nhưng nắm bắt được rất nhiều cơ hội. Giờ, tôi chia sẻ với các bạn cách tôi tư duy về sự sẵn sàng. Nếu làm tốt chuyện này, đời bạn rồi sẽ thay đổi ngoạn mục. Learn to say yes - Học cách đồng ý Não mình nó tính ghê lắm. Cứ thấy mới, thấy có rủi ro, thấy bất định là nó sẽ auto ép bạn say no - từ chối ngay. Giờ bạn đừng để cho nó điều khiển nữa. Thấy cơ hội cứ nhắm mắt say yes trước rồi tính sau. Đồng ý, chấp nhận là đã mở cửa ra. Còn hành trình ra sao còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Không ai trên đời này biết hết chuyện gì sẽ đến. Cũng không có ai trên đời này dám khẳng định là mình sẵn sàng 100% cho bất cứ chuyện gì. Nhưng nói không là đã fail rồi. Còn say yes thì dù dự án có fail bạn cũng học được một đống thứ, trải nghiệm một vạn thứ, và quan trọng hơn hết là mở được những cánh cửa tiếp theo. Focus to make things happen - Tập trung 1000% để quyết tâm làm cho được Trên đời, không có vấn đề gì không giải quyết được. Khi đã quyết tâm tìm cách, con đường sẽ hiện ra. Không cách này thì cách khác. Không người này thì người khác. Seek and you shall find - Tìm đã, rồi mới tìm thấy. Chớ không tìm, ngồi một đống đó chờ mà đòi thấy? Ở đâu ra mỳ ăn liền như vậy? Cứ bỏ hết năng lượng, bỏ hết tâm trí, bỏ hết nguồn lực và sự quyết tâm vào, bạn rồi sẽ làm được. Khi ta cố gắng, vũ trụ sẽ dẫn dắt. Còn khi ta toàn lo học môn đóng cửa, guess what? Tất cả mọi cánh cửa trong đời sẽ tự động đóng lại, không cần bạn phải chạm tay. Learn like crazy! Học điên học khùng để upgrade nâng cấp bản thân cho cơ hội mới Hoặc là bạn nói tôi chưa sẵn sàng, hoặc là bạn nói tôi chưa sẵn sàng nhưng tôi sẵn sàng học cách sẵn sàng. Chỉ khác nhau có vậy thôi. Nhưng một người thì phát triển như vũ bão. Một kẻ thì khư khư ôm nỗi sợ hãi trốn trong góc nhà. Khi ta bị quăng vào những cơ hội lớn hơn, có vẻ quá sức, thiếu điều muốn nhận chìm mình, bạn sẽ học cách bơi. Và vì sự sống còn, bạn sẽ bơi như điên như cuồng để cứu lấy chính mình, cứu lấy dự án. Đường học của bạn nó sẽ là steep learning - biểu đồ nó không có lên từ từ mà vọt lên thành đỉnh cao hết hồn. Đó, chính là sự khởi đầu cho thành công. Người ta học tốt nhất trong thực tế, trong dự án, trong khi thực hiện. Vậy thôi đó! Không có bí quyt gì ghê gớm lắm đâu. Tâm thế sẵn sàng thì mọi thứ sẽ sẵn sàng. Có khi, môn duy nhất bạn cần phải học là môn này, học cách sẵn sàng làm chuyện bản thân chưa sẵn sàng, rồi bỏ hết tâm sức mình vào đó.