NẾU NGƯỜI TRẺ MUỐN TÌM ĐƯỢC VIỆC, ĐỌC BÀI NÀY…

Nhà tôi có 3-4 đứa cháu đang trong độ tuổi mới ra trường đang tìm việc. Và từ cháu tới phụ huynh đều ngán ngẩm vì tìm việc cho mấy đứa trẻ mới ra trường quá khó. Báo cáo mới của World Economic Forum & PwC (6/2026) khảo sát hơn 9.000 lao động trẻ ở 48 quốc gia giải thích chính xác lý do tại sao.

• Cứ 3 lao động trẻ thì hơn 1 (37%) đang làm việc có mức tiếp xúc trung bình–cao với AI. Đông Á 75%, Bắc Mỹ 69%, Châu Âu 63%. Đông Nam Á khoảng 38%, thấp hơn vì mình đang ở đoạn đầu của khả năng ứng dụng. 

• Tuyển dụng nhân sự entry-level đang chậm lại rõ nhất ở đúng những ngành phơi nhiễm AI cao như tài chính, công nghệ, dịch vụ chuyên môn, giáo dục. 

• 68% bạn trẻ cho biết AI giúp năng suất tăng, nhưng 45% cho biết mình làm việc nhiều hơn. Nhanh mà không có phán đoán thì chỉ là làm nhiều thứ một cách nông cạn hơn.

Theo báo cáo, liên tục cập nhật kỹ năng và biết đặt câu hỏi tốt hơn về cách công việc được làm giờ quan trọng ngang với kinh nghiệm có sẵn. Nghĩa là gì? Nghĩa là bạn — người ít kinh nghiệm — vẫn có cửa. Nếu bạn chịu chơi đúng cách.

5 điều người trẻ nên làm ngay: 

1. Đừng đợi "được cho đi học", hãy Learning by doing - Học bằng cách làm. Kỹ năng bây giờ không chỉ đến từ chuyện học. Nó đến từ việc bạn “nghịch AI”. Tuần này, mỗi task, hỏi một câu: "Phần nào giao cho AI, phần nào mình phải tự nghĩ?" Rồi thử.

2. Dùng AI vào việc THẬT, không phải học lý thuyết về AI. Đừng đi học "AI là gì". Hãy lấy đúng công việc bạn đang làm — viết email, dựng báo cáo, phân tích số, soạn content, research đối thủ và làm nó cùng AI ngay hôm nay.

3. Nghịch tới AI agents, đừng dừng ở chatbot. Chatbot là để hỏi. Agent là để giao việc. Nghiên cứu một chủ đề, phân loại data, dựng bản nháp đầu tiên. Ai biết giao việc cho AI sớm sẽ đi trước rất xa.

4. Rèn judgement — khả năng phán đoán, biết AI SAI ở đâu. AI cũng gõ được prompt. Thứ hiếm là biết khi nào output của AI sai, thiếu, hoặc nông rồi sửa. Đây là lằn ranh giữa "người dùng AI" và "người điều khiển AI". (Và là thứ giữ bạn khỏi biến thành "work slop".)

5. Học cách ĐẶT CÂU HỎI tốt hơn. Người ít kinh nghiệm mà biết hỏi câu đúng sẽ vượt người nhiều kinh nghiệm mà chỉ làm theo quán tính. Curiosity - sự tò mò không phải tính cách. Nó là kỹ năng cạnh tranh.

Tôi viết Go Global cho thế hệ các bạn với một niềm tin: AI không xóa điểm xuất phát ban đầu của người trẻ. Nó rút ngắn đường từ điểm khời đầu tới nơi bạn muốn đến. Với điều kiện: bạn hành động ngay, thay vì đợi. Kinh nghiệm là thứ tích lũy theo thời gian. Nhưng curiosity - sự tò mò, adaptability - khả năng thích nghi và judgement - khả năng phán đoán thì bạn hoàn toàn có thể rèn được ngay hôm nay, và đó mới là thứ AI không làm giùm cho ai được.