Đọc cuốn này trên máy bay, mà da gà da vịt sởn hết cả lên, về khả năng vô giới hạn của AI - trí tuệ nhân tạo trong việc trao sức mạnh cho vũ khí tự động trong những cuộc chiến 4.0 không hề khoa học viễn tưởng. Trên thực tế, quân đội khắp thế giới đã và đang đua nhau đưa robot chiến binh ra hải chiến & bộ chiến, hơn 90 quốc gia đã triển khai drone - thiết bị bay không người lái cho không chiến, và hơn 30 quốc gia đã sắm sẵn vũ khí tự động (mở ngoặc được gọi là còn có sự theo dõi của con người), nhưng mà nó tự động chiến luôn trong trường hợp cần tác chiến nhanh mà con người chậm quá hông phản ứng kịp. Hả? Là ý gì? Tác giả đã từng là chiến binh, sau này trở thành chuyên viên phân tích chính sách thuộc bộ quốc phòng của Lầu 5 góc, người phụ trách biên soạn chính sách trao quyền tự động hoá cho vũ khí của chính phủ Hoa Kỳ. Nói tới đây thì hiểu rồi, ông nắm trong tay nguồn thông tin mật nhất và cập nhật nhất về cách con người trao quyền cho máy để giết mình. Thật là hay quá đi thôi. Như đạo diễn John Connor của phim The Terminator - Kẻ hủy diệt đã than ở cuối phim, "The future's not set. There's no fate but what we make for ourselves - Tương lai bất định. Không hề có thứ gọi là số phận. Số phận là thứ loài người tự gây ra cho chính bản thân mình." Rồi thế nào là đúng sai, hợp pháp hay phạm luật? Luật là luật của ai, của người hay của máy? Đúng, nhưng phạm luật thì sao? Người sẽ xử thế nào, khi máy không thèm đếm xỉa tới cái gọi là ethics - đạo đức? Hay vũ trụ hỗn độn của máy và người hôm nay không cần đạo đức? Hay ta play God - chơi trò làm thượng đế vui quá nên lỡ tay hủy diệt chính mình? Cuối cùng, điều duy nhất còn có thể làm, vì không ai ngăn nổi thế tràn lan như nấm mọc sau cơn mưa của các kiểu use case - ứng dụng thực tế của công nghệ một cách vừa xây dựng vừa hủy diệt nhân loại hôm nay và mai sau, là gieo những hạt giống lành về tính người, tình người, về sự thấu cảm, về tình thương yêu và những giới hạn mong manh nhất trong tích tắc quyết định giữa con tim và phím enter. Một chuyến bay đầy trăn trở cho nhân loại, và cho những thế hệ armed to create or to destroy - được trang bị tận răng để tái sinh hay hủy diệt. Đâu đó, trong một ngày sóng gió mang tên Terminator, sẽ có một đứa trẻ bất chợt thốt lên, "Oops, I just killed the human race - Ui cha, lỡ bấm lộn phím hủy diệt loài người rồi. Giờ sao ta?"

Coi đoạn debate của hai bạn này vừa hay vừa tức cười. Hai bạn này gặp nhau tại Shanghai cách đây 2 ngày để debate về công nghệ, đặc biệt là về AI. Anh Elon Musk nghĩ là AI đương nhiên thông minh hơn con người, ví dụ muốn xỉu là giống như con vượn thì không hiểu con người, cũng giống như con người không hiểu nổi AI.Trong trường hợp mà AI thông minh con người nhiều như thế thì con người phải làm gì? Ảnh nói, I am not sure - Không chắc phải làm gì nữa. If you can't beat them, join them - Nếu làm không lại thì đi theo thôi, ảnh nghĩ vậy. ví dụ như Neuralink là công ty của ảnh có thể tạo ra tương tác giữa máy tính và não người,vì dù sao con người hiện tại cũng đã thành cyborg - nửa người nửa máy rồi. Con người giờ đâu có rời cái điện thoại ra được đâu. Quên điện thoại cái là cảm thấy như mình mất cái tay cái chân. Nhưng mà hiện tại thì con người quá chậm, gõ trên điện thoại bằng 2 ngón cái thì input đầu vào chậm quá. Tiếng nói của con người thì đối với máy cũng giống như thứ tiếng ồn rè rè như tiếng của cá heo đối với con người. Jack Ma thì chỉ chạm vào đời, nghĩ rằng sự xuất hiện của AI chỉ để nhắc nhở con người phải hiểu mình hơn. Tương lai hầu như không thể nào đoán được. Thay vì lo lắng về AI, con người nên có nhiều niềm tin hơn vào chính mình. Nếu hôm nay con người không có giải pháp thì ngày mai sẽ có. Thế hệ này không có giải pháp thì thế hệ sau sẽ có. Elon Musk cho rằng lịch sử loài người từ khi có chữ viết tính ra khoảng 7 ngàn năm, còn vũ trụ thì đã 13.8 tỷ năm. Tính ra lịch sử nhân loại chẳng là bao. Tốc độ phát triển công nghệ thì quá nhanh quá nguy hiểm, quá khả năng hiểu biết của loài người. Có thể nghĩ nhân loại giống như boot letter ( tạm dịch code khởi động máy tính) của trí thông mình siêu việt số Jack Ma hỏi, sao Elon lại quan tâm đến Sao Hoả dữ vậy, chứ Jack chỉ quan tâm đến trái đất. Elon Musk nghĩ rằng đây là cách để tiếp tục duy trì consciousness - ý thức trong tương lai. Loài người không nên tự cho rằng ý thức sẽ đương nhiên tiếp diễn, vì ta chưa gặp người ngoài hành tinh, chưa biết họ ở đâu. Cho nên, để ý thức có thể duy trì và để hiểu được bản chất của vũ trụ, chỉ có thể biến loài người thành loài tồn tại ở nhiều hành tinh khác nhau. Trước đây, loài người chưa có khả năng sinh sống trên hành tinh khác. Giờ, mình có một không gian để thử nghiệm. Cánh cửa cơ hội này mở ra bao lâu, có thể rất dài, có khi rất ngắn. Khôn ngoan nhất là nghĩ rằng nó ngắn, và nên hành động ngay để duy trì ý thức.

Nếu ai đó ngoài kia nghĩ rằng mình có thể thành công hay làm được những điều kỳ diệu bằng năng lực của 1 người thì chắc đang bị bệnh hào quang tiếng tăm nó hành. Chẳng ai trên đời này làm nên chuyện mà thiếu team. Cho nên, tôi cũng nói thẳng với team của mình rằng, chị không thể thiếu các em nhưng các em cũng chẳng thể nào thiếu nhau và thiếu chị. Nếu không thì chẳng đứa nào trong đám mình làm được cái thứ gì. Chúng ta chỉ là những mảnh ghép hoàn hảo của một bức tranh lớn hơn. Ai thích bức tranh đó thì xông vào làm mảnh ghép. Ai thấy mình thích trường phái tranh khác thì đi tìm tranh khác mà ghép. Không sao cả. Chỉ có điều, phải luôn nhớ là bản thân luôn là mảnh ghép của 1 bức tranh nào đó. Trong tổ chức, không có cái gọi là bức tranh đơn độc. Tại sao làm việc với người khác lại giúp bạn thể hiện được những chất liệu tốt nhất của bản thân? Chúng ta có khuynh hướng chúc tụng thành tích của những cá nhân phát minh sáng tạo, người đưa ra các ý tưởng đột phá. Nhưng câu chuyện thêu dệt của kẻ phát minh đơn độc thật ra chỉ là câu chuyện đầy thêu dệt. Thực tế là, dù là thành tích lớn hay nhỏ, không ai có thể một mình đạt được cả. làm việc với tập thể sẽ giúp ta phát triển về nhiều phương diện. Khi làm dự án, nên mời nhiều người cùng tham gia đóng góp ý kiến cho ta, hoặc mở rộng đối tượng khán giả của một bài thuyết trình mà ta sắp thực hiện. Hãy mang con người tốt nhất của mình đến với tập thể bằng cách thể hiện tầm quan trọng trong trách nhiệm của bản thân đối với người khác và đối với tập thể. Nhận thức bản thân là chìa khoá. Nên nhận thức rõ trách nhiệm của bản thân và của người khác trong trách nhiệm chung của tập thể. Dành thời gian với người luôn giúp bạn trở thành phiên bản tốt hơn của bản thân. Khi làm việc cùng người hào phóng, quan tâm, và luôn đóng góp tích cực sẽ ảnh hưởng tốt đến bạn và lựa chọn của bạn trong đời. Nên leader nào cũng phải dành nhiều thời gian quan tâm đến đội ngũ, đến việc tìm mảnh ghép thích hợp cho đội ngũ, và đến khả năng dẫn dắt đội ngũ của bản thân. Có khi, ta cho họ không gian để tự trải nghiệm. Có khi, ta lùi lại cho họ tiến lên. Có khi, ta xông tới để họ bước theo. Có khi, ta chuẩn bị cho họ để họ tự mình dẫn dắt đội ngũ của chính mình. Nếu thiếu đi sự tiến thoái linh hoạt, sáng tạo cho đội ngũ và cho những hạt giống lãnh đạo tương lai, khó có thể xây dựng thành công một tập thể vững bền.

Nghiên cứu về hành vi tổ chức cho biết, một người bình thường khi đi làm, chỉ làm việc hiệu quả 2 tiếng 53 phút. Thời gian còn lại trong 8 tiếng tại công sở được sử dụng vào việc gì? 1. Đọc tin tức: 1 tiếng 5 phút 2. Mạng xã hội: 44 phút 3. Bàn những việc không liên quan đến công việc: 40 phút 4. Tìm việc mới: 26 phút 5. Hút thuốc: 23 phút 6. Gọi điện cho người thân, bạn bè: 18 phút 7. Pha nước uống: 17 phút 8. Nhắn tin: 14 phút 9. Ăn vặt: 8 phút 10. Làm đồ ăn trong văn phòng: 7 phút Nghiên cứu dựa trên hành vi của một người trung bình đi làm, và đặt câu hỏi, nếu chỉ có thể hiệu quả trong bao nhiêu đó tiếng, thì bạn quản trị nhân viên ra sao? Và có cần phải là ngày làm việc 8 tiếng không, vì thời gian còn lại ngồi đó nhưng không làm gì liên quan đến công việc? Nếu quản trị chặt chẽ về mặt thời gian, đúng giờ đến đúng giờ về, thì chắc thua rồi, vì thân người ta ở đó nhưng tâm không ở đó. Quản trị bằng hiệu quả công việc? Nghĩa là làm gì làm không cần biết miễn sao công việc hoàn thành? Tôi theo trường phái này và chẳng bao giờ bận tâm team ở đâu làm gì. Chỉ cần biết KPI giao làm hoàn thành. Còn có nói gì về việc hội họp, làm việc bao nhiêu mà việc không xong thì cũng là không hiệu quả. Cũng vì vậy mà rất nhiều tổ chức trên thế giới đang chuyển dần sang sử dụng freelance cho dự án, hoặc không bắt buộc nhân viên đến chỗ làm. Thời đại số rồi, có thể ngồi ở đâu cũng làm việc được bằng công cụ số. Dĩ nhiên, mỗi tổ chức có một hoàn cảnh khác nhau và bạn cần phải suy nghĩ dựa trên điều kiện của tổ chức mình, nhưng để thu hút nhân tài thì linh hoạt về thời gian làm việc cũng là một yếu tố quan trọng. Bạn có đang làm việc hiệu quả 8 tiếng / ngày? Tổ chức của bạn thật ra đang hiệu quả mấy tiếng / ngày?

Cái thời chưa bị đời đánh cho vỡ mặt, và chế độ chủ quan hơi quá cao, tôi hay tự nghĩ ra thứ người ta đương nhiên phải cần, phải hiểu, phải làm được, và ít có khi nào hỏi người khác thật ra họ cần gì, muốn gì. Và vì mình hay ho quá, nên tự nghĩ ra xong tự ép người ta phải muốn thứ mình muốn, phải làm thứ mình yêu cầu, phải phát triển theo ý mình đưa ra. Và đời chưa bao giờ vận hành theo ý của ai trên đời này hết. Hên thì suôn sẻ vài lần. Đến khi cạn hên thì mọi thứ nó chả có cái nồi nào úp được cái vun nào. Hồi xưa, có anh đối tác ở Dehli, được thăng chức từ phòng tài chính lên giám đốc. Quản trị dự án thì quá đỉnh, hết sức chi tiết, giám sát chi phí thì khỏi con ruồi nào bay qua nổi. Khi sang thăm thị trường, thấy mọi người đang quá căng thẳng với chi tiết xây dựng của chi nhánh đang xây, tôi hỏi, khách hàng của mình ở đây là ai, họ muốn gì, thói quen tiêu dùng của họ ra sao, và tại sao chúng ta đang hình như quá tập trung vào thứ mình muốn chứ không phải là cái họ muốn? Bệnh này là bệnh chủ quan rất nhiềuu người mắc phải. Ego mà. Tui nghĩ vậy, thấy vậy, muốn vậy, suy ra mấy người cũng phải giống vậy. Tôi hỏi, nghe câu này chưa? All dressed up and nowhere to go – Diện cho dữ rồi không có chỗ nào để đi. Tôi trích câu này trong một bài hát, trong đó có đoạn vầy: She's all dressed up in her best hat and gloves She's all dressed up Watching and waiting, but nobody comes Some days sure are lonely days And time can move so slow When you're all dressed up With nowhere to go Người đẹp đội cái nón đẹp nhất và mang đôi găng tay đẹp nhất Người đẹp diện hết sức Nhìn & chờ, nhưng chẳng ai đến Có những ngày cô đơn thế Thời gian trôi qua thật chậm Khi người đẹp diện hết cỡ Nhưng không có nơi để đến. Cảm giác mà cái chi nhánh thật hoàn hảo khai trương nhưng không có khách hàng là như thế. Cho nên, tôi nói, làm ơn bớt căng thẳng những chuyện chi tiết hoàn hảo linh tinh đi và tập trung vào những người mà bạn sẽ phục vụ. Hãy suy nghĩ, sống, thở như họ và hãy làm những thứ sẽ mang lại cho họ niềm vui, trải nghiệm đẹp, ký ức tuyệt vời. Còn mọi thứ trên đời này đều phải cải tiến liên tục chứ có phải làm một phát là phải hoàn hảo hết đâu. Nếu không, lại all dressed up and nowhere to go. Tháng trước, gặp một bạn giám đốc nhân sự người Nam Phi làm cho tập đoàn lớn lắm trong chuyến châu Âu. Bạn nói đang đau đầu vì nhân sự nghỉ nhiều quá, toàn lo đi tuyển không mệt muốn chết. Tuyển xong huấn luyện xong vào làm lại nghỉ. Cô hỏi, Phi có nguồn nhân sự nào ở các nước châu Á giúp được cho tôi không. Mình hỏi, tại sao họ nghỉ? Bạn có làm exit interview – phỏng vấn trước khi nghỉ việc hay làm động tác nào để hiểu tại sao họ nghỉ không? Bạn có bao giờ hỏi nhân sự hiện có của mình họ có những điều gì có thể là nguyên nhân khiến nhân viên nghỉ nhiều vậy không? Cô nói, thì do áp lực công việc thôi. Tôi hỏi, áp lực công việc đối với họ nghĩa là gì? Và theo họ thì chúng ta có thể làm gì để họ cảm thấy giải toả áp lực đó cho bản thân? Ta có hỏi họ bao giờ chưa? Ta có thấu cảm người đối diện? Bạn nhìn tôi, ừa, để tôi về tìm hiểu chuyện này ngọn nguồn rồi tìm giải pháp. Thật ra chúng tôi đã quá chủ quan! Bệnh chủ quan khó chữa, vì ai cũng có ego, ai cũng nghĩ mình giỏi, ai cũng nghĩ mình hiểu và chẳng chịu mở miệng ra mà hỏi. Tôi chắc với bạn luôn, là 10 người bạn nghĩ là bạn hiểu thì hết 10 người đang có những suy nghĩ hoàn toàn khác với những gì bạn nghĩ. Cho nên, cứ phải hỏi, biết kỹ năng đặt câu hỏi, học kỹ năng đọc ngôn ngữ cơ thể. Và làm gì, cũng phải tìm hiểu và hỏi cho kỹ đối tượng của mình trước khi đưa ra giải pháp cho họ. Giải pháp là cho họ, có phải cho bạn đâu mà ở đó chủ quan? Nhớ câu này, và giữ nó làm thần chú mỗi khi bạn áp cái gì đó cho ai, All dressed up and nowhere to go.

Bạn kể, mấy năm qua hy sinh cả cuộc đời của mình cho tập đoàn. Có bao nhiêu thời gian, bạn bỏ vào công việc hết. Rồi bạn bị chính trị công sở nó hành. Người ta chèn ép, hãm hại nhau trong đó kinh lắm vì quyền lợi và quyền lực. Giờ, bạn bị cho thôi việc vì chuyện ai đó dựng lên. Hy sinh hết những năm qua của cuộc đời để rồi nhận lãnh một kết quả như thế. Bạn buồn bã muốn trầm cảm. Ừa, Phi cũng có một người bạn thân trải qua hoàn cảnh thế. 20 năm làm việc cho một tập đoàn ở Sing, rồi quyết định nghỉ vì đoạn cuối nó quá là politics. Đâm đơn nghỉ xong, bạn bị sốc vì sự chia tay quá hờ hững sau 20 năm cống hiến hết mình. Vậy, câu hỏi là tại sao cần phải hy sinh? Thật ra, không ai hy sinh gì ở đây. Con người chẳng ai tự nhiên xung phong sống chết vì một tập đoàn, công ty, hay tổ chức nào cả. Bạn làm chuyện đó, vì bạn muốn. Muốn có quyền có thế, muốn thăng chức, muốn tiền bạc lợi ích, muốn trở nên quan trọng hơn, muốn thắng trong cơn đua chuột….. Có ai ép mình đâu. Đời này ai mà ép được ai? Không phải hy sinh, mà là đánh đổi. Cho nên, lựa chọn nào trong đời cũng là do ta cả. Có người chọn đam mê. Có người chọn cân bằng. Có người chọn theo đuổi & đánh đổi. Còn chuyện con người hãm hại con người, âu cũng là chuyện đương nhiên. Đời này, sẽ luôn có người vì đánh đổi mà trở nên vô cảm. Dù lựa chọn đó là gì, không ai khác ngoài kia có lỗi. Đó cũng là lý do ngày xưa đi làm thuê, tôi chọn tập đoàn có mục đích xã hội tốt, có văn hoá yêu thương mà làm. Khi khi tập đoàn M&A xong, làm đúng nhiệm vụ phải ở lại 2 năm, thì quyết định nghỉ, vì cảm thấy không phù hợp với văn hoá đạp lên nhau mà sống của dàn lãnh đạo mới. Tất cả, là lựa chọn cá nhân. Tất cả, là sự đánh đổi của bản thân. Không ai hy sinh trên đời này cả.

Chuyện cũ nhắc lại cho mới nha. Nói hoài chuyện quản trị quỹ thời gian, là kỹ năng quan trọng nhất của đời người, mà nhận inbox hỏi câu này hoài, nên giờ nhắc lại. Và cũng nhắc các bạn là khi sử dụng công cụ, đừng vin vào những thứ quá phức tạp, nội nhớ nó ra làm sao không cũng nổ não. Làm gì cũng hết sức đơn gỉan, dễ hiểu, dễ áp dụng là đỉnh nhất. Bao giờ cũng vậy, người đỉnh nhất là người đơn giản nhất. Người giỏi nhất là người nói chuyện bình dân nhất. Người giàu nhất là người ăn mặc bình thường nhất. Thì công cụ sử dụng cũng vậy. Công cụ tốt nhất là công cụ đơn giản dễ sử dụng nhất. Đừng để mình bị lậm vào những thứ nhìn hết sức kỳ bí và khó hiểu, hoành tráng nhưng đến khi sử dụng thì chẳng biết phải start từ đâu. Giờ vầy, khuôn khổ quản trị quỹ thời gian chỉ cần chia thành 4 ô: 1. Quan trọng 2. Không quan trọng 3. Gấp 4. Không gấp Rồi xếp hàng nó vô cái cửa sổ như vầy: 1. Vừa quan trọng vừa gấp: làm liền 2. Không quan trọng nhưng gấp: chuyển cho team làm 3. Quan trọng nhưng không gấp: Lên kế hoạch thực hiện 4. Không quan trọng & cũng không gấp: dẹp qua một bên Vậy nha. Hết sức đơn giản và dễ hiểu giùm. Đừng có phức tạp hoá vấn đề khổ lắm.

Bữa kia gặp anh giám đốc quốc tế của một chuỗi lớn toàn cầu bên Hàn quốc, ảnh than, trời ơi làm hông mệt mà suốt ngày nổi điên với đám ngồi chết trên ghế ở tổng hành dinh mệt quá. Cái gì mà như con ngựa bị bịt mắt á, chỉ biết có một đường mòn vậy là đi, không biết không gian ngoài kia thênh thang đến thế nào. Bảo thủ thấy sợ. Ngoài kia bao nhiêu là thay đổi, bao nhiêu là cách giải quyết, mỗi nơi mỗi khác. Cứ ép nhau có một cách làm hoài sao mà phát triển. Mới mấy tháng mà hôm qua nghe tin ảnh bỏ việc rồi. Chắc đụng độ & giải thích hoài mệt quá nên bỏ cuộc. Thật ra hồi xưa tôi làm tập đoàn cũng vậy thôi. Vài anh Úc ngồi nhà toàn phán qui trình này, khuôn khổ kia. Mình đi bộ khơi khơi ngoài nắng, tại từng thị trường, hiểu rất rõ làm vậy là nó không có work. Mà nói hổng có nghe. Toàn ngồi im một chỗ mà bảo thủ. Tới hồi nói hoài không lọt qua bức tường lửa, tôi ghét quá pilot thử những gì mình muốn làm scale nhỏ hơn tại một thị trường nào đó luôn mà không thông báo. Xong lấy kết quả về nói chuyện. Ông chủ tịch có lần hỏi, Phi dạo này làm dự án gì, bèn trả lời dạ làm secret agent – đặc vụ. Ổng hỏi, ủa ý gì. Trả lời, dạ làm lén lén mà hông dám nói. Ổng nghe kể về chuyện pilot xong, cười ngất. Ai ngờ, sếp về Sydney họp dàn lãnh đạo tập đoàn lấy chuyện đó ra kể, nói muốn sáng tạo thì phải linh hoạt, tiếp thu ý kiến đa chiều, tìm người nghĩ khác làm khác cùng làm, chớ cứ group think – một đám nghĩ giống nhau thì sao mà sáng tạo. Nói sáng tạo cần phải collaborate – cộng tác. Muốn cộng tác thì chích cho nó bể cái personal bubble – bong bóng vị thân đi. Một người thì chỉ có trải nghiệm, kinh nghiệm, kiến thức giới hạn thôi. Sao cứ bắt ai cũng phải nghe mình? Sao không mở lòng ra, hỏi, lắng nghe, tiếp thu ý kiến đa chiều thì có phải là thành một bể trải nghiệm rộng lớn từ nhiều người cộng lại? Mà tui nghiệm kỹ rồi, muốn phát triển, sáng tạo gì thì phải học cách diversify – đa dạng hoá cách mình suy nghĩ, tiếp cận bằng cách gặp và học hỏi từ nhiều người có background – nền tảng khác nhau. Tìm hiểu học hỏi cũng vậy, kinh nghiệm cá nhân là học và đọc nhiều môn chẳng liên quan như nghệ thuật, văn hoá, lịch sử, âm nhạc, vv thì lại nghĩ thoáng và đa chiều hơn. Còn giờ mà họp, là luôn đúng qui trình design thinking mà họp à, cùng tìm hiểu xác định vấn đề, cùng ideate – nghĩ ra vạn cách giải quyết, chọn, pilot thật nhanh rồi hiệu chỉnh. Họp không bao giờ quá 2 tiếng là phải có mind map về giải pháp. Rồi túm vô cùng làm. Làm, mà hông vui, là hông làm. Ai ở đó mà ôm cái personal bubble hoài. Ra ngoài để còn ngắm hoa thơm cỏ lạ mà con ngựa bịt mắt nó hông có thấy. Nói thiệt. Con người mà, ai cũng có một cái personal bubble đâu đó. Nếu nhận thức được thì tập xì nó dần dần rồi xếp lại cất vô hộc bàn. Không quan tâm thì nó ngày càng phình ra phình ra, tới lúc căng quá nó nổ một cái là hết phim luôn đó. Nó mà nổ là tan tác hết, không còn gì hay còn ai ở lại bên ta. Bong bóng mà. Ở trong đó thì sống một mình, cách ly với đời, chờ ngày vô bảo tàn làm mẫu vật.

Lên grab, từ One North về khách sạn sau cuộc họp. Book cái là anh Grab xuất hiện nhanh như điện. Bước lên xe, nói gì mà nhanh dữ. Bạn tài xế cười nghe hiền hiền. Sáng giờ chạy được hôn? Em mới bắt đầu à chị. Gì quý tộc, làm trễ dữ. Rồi chạy mấy tiếng? 5-6 tiếng thôi chị. Trời, làm vậy sao đủ sống? Hay em còn việc khác? Dạ không. Từ ngày vợ em mất, em sống chậm lại, vì không hiểu tại sao phải sống nhanh. Chia buồn với em nha. Vợ mất hồi nào? Dạ 2017 chị. Tụi em lại không có con, nên em cũng chỉ muốn làm ít lại, dành thời gian cho ba má em. Em không còn quan tâm đến vật chất nữa. Chắc là biến cố này thay đổi hoàn toàn cuộc đời em nhỉ? Có thể nói như thế. Em khác xưa lắm chị. Xưa em làm gì? Em làm cho công ty chuyên sản xuất bàn ghế cho mấy nhãn lớn, kiểu Zara Home. Em đi công tác hoài, và 7 năm trước khi vợ mất em base ở Trung Quốc và Malaysia. Mỗi tuần bay về Sing một lần. Hồi đó, lúc nào em cũng lu xu bu, bận rộn. Ủa, rồi giờ em đang trong stop mode sắp xếp lại cuộc sống hả? Em thấy vậy hoài cũng không tốt, nhưng cũng chưa suy nghĩ gì hơn. Ừa, cuộc đời thật mỏng manh. Chả biết ngày mai ra sao. Cuối cùng, ai rồi cũng hỏi mình sống là để làm gì? Em cũng thấy vậy đó chị. Khi sống làm đủ thứ, như vợ em thích chụp hình. Bạn mất rồi em ngồi gói ghém đồ của bạn, nghĩ cả đống hình chụp rồi sao nữa khi người đã ra đi? Vậy có khi mình nên sống sao cho có ích hơn chăng? Giúp được hơn cho nhiều người xung quanh, cho xã hội chẳng hạn? Chị nói em mới kể nghe. 3 tháng trước có đứa bạn kêu em đi làm trợ lý vật lý trị liệu đi, giúp được cho nhiều người, vì 15 năm vợ em bệnh leukemia - ung thư bạch cầu thật ra em rất hiểu chuyện này. Hay á. Chị ủng hộ. Rồi em có đi hông? Trước khi làm phải học 3 tháng full time, 8g sáng tới 5g chiều nên em lần lữa hoài chưa đăng ký. Cam kết thời gian nhiều quá. Nếu nghĩ 3 tháng trong bối cảnh thời gian mấy chục năm còn lại trong đời thì có bao nhiêu cam kết đâu em? Ừa ha, bản cười. Rồi mai đi đăng ký đi nha, chạy Grab hoài đâu giúp gì cho em. Xe dừng lại ở cổng khách sạn. Chúc em học tốt và giúp được nhiều người sau này nha. Chúng tôi chia tay sau câu chuyện thật sâu về cuộc đời trên chuyến xe 10 phút. Ta có đang nhanh quá? Ta có cần chậm lại? Và mỗi ngày qua đi ta đang làm gì để cuộc sống này trở nên có ích và ý nghĩa hơn?

Theo đo lường hiện trạng của Talent Smart thì chức càng cao EQ càng thấp. Trong khi lãnh đạo thành công lại là những người có EQ cực cao. Có thể đổ thừa, việc nhiều quá, trách nhiệm nặng quá, thời gian ít quá, team yếu quá gì gì đó đủ các kiểu, nhưng cuối cùng, EQ chỉ làm cho performance - kết quả công việc của team tốt hơn thôi. Vậy, có phải là ngược đời với các thể loại cớ mà bạn đang vin vào? Nếu chỉ cần bắt đầu với vài thay đổi nhỏ hôm nay, là bạn đã tăng EQ rồi. Nhớ là, EQ tăng thì công việc của team sẽ tốt hơn. Này không phải thứ giải trí hay luxury đợi xong việc rồi làm thêm ngoài giờ nha. Thử làm 3 việc sau đây xem sao nhé. 1. Nhận biết cảm xúc người khác. Trong đời, tôi gặp không biết bao nhiêu người trơ như cục đá. Dẫn dắt team mà người ta stress cũng không biết, chán nản cũng không để ý, hoang mang cũng chẳng màng. Cứ trơ vậy, không dừng lại nhận diện, hỏi han, lắng nghe thì sao mà giải toả những kiểu ứ tâm lý làm việc không hiệu quả của team chứ? Nên bạn tập để ý chút đi, hỏi thăm chút đi, lắng nghe chút đi. Nhiều khi chỉ vậy thôi là xong, show empathy - biểu hiện sự đồng cảm là đã đủ. 2. Nhận biết cảm xúc bản thân. Mấy người buồn vui giận dữ một cách vô thức mà không hề biết cảm xúc của mình đang ảnh hưởng người khác ra sao là bị mù cảm xúc. Biết sao không? Có khi chính bạn mới là người tạo ra hoàn cảnh khó khăn cho người khác và cho team đó. Chậm lại, nhận thức cảm xúc của bản thân đang ảnh hưởng hành vi của mình ra sao. Lãnh đạo giỏi là người biết mình đang ở trong trạng thái cảm xúc ra sao khi cảm xúc xuất hiện. Nhận thức trước, điều chỉnh sau. 3. Khi bạn thật sự quan tâm, hãy thể hiện. Khi team làm việc tốt, khi bạn appreciate - ghi nhận việc gì ai đó đang làm tốt, nên nói ra cho họ biết. Câu nói, cái email có tốn gì đâu chứ. Được ghi nhận là động lực rất lớn cho team làm việc hăng hái hơn, hiệu quả hơn, trung thành hơn. Toàn chuyện dễ mà rất ít lãnh đạo chịu làm. Hình như, mode là làm sếp phải lãnh cảm hay sao á. Hôm nay có nên nghĩ lại hông ta?

Đó giờ học, mẫu số 0 sao mà chia, lỗi rồi. Nhưng trong quan hệ giữa người với người, bất kỳ đó là gì, người yêu, người nhà, người dưng, đối tác, sếp, nhân viên, vv. Tôi thích cách tiếp cận của nguyên lý 100/0. Cho đi 100%, mong chờ 0% sự đáp trả, vì cho đi chỉ để cho đi. Chuyện hoang đàng như vậy loài người không làm được, vì chúng ta sinh ra và được nuôi dạy để thi thố, để thắng, để vượt qua mặt người khác, để dành hết mọi thứ về mình. Chẳng phải rất nhiều chúng ta đã quen sống một cuộc đời như thế hay sao? Nhắm vào một ai đó chỉ để lấy được một thứ gì đó về cho mình? Hôm nay giới thiệu với các bạn quyển sách này, The 100/0 Principle: The secret of great relationships – Nguyên lý 100/0 – Bí quyết xây dựng quan hệ vững bền. Nội dung chỉ qui về 1 điểm, làm thế nào để xây dựng những mối quan hệ vững bền trên nguyên tắc cho đi 100, nhận về 0. Nguyên lý hướng dẫn 4 bước như sau: Bước 1: tự bạn ra quyết định sẽ ứng dụng nguyên lý này cho đối tượng nào nếu bạn còn do dự, rồi thử pilot xem. Hãy trân trọng và tử tế với đối tượng mà bạn đã chọn mà không tự đánh giá họ có đáng được thế hay không. Rồi cứ cho đi 100%. Bước 2: Đừng mong chờ họ đền đáp gì cho mình hết. Nothing – không gì hết. Bước 3: Đừng cho phép bất kỳ ai, ảnh hưởng quyết định này của bạn, cho dù họ làm gì nói gì. Bước 4: Giữ cam kết với điều mình đã chọn làm. Thường thì con người rất mau bỏ cuộc khi có gì đó làm bạn lung lay, nhất là khi đối tượng của bạn chẳng tỏ ra appreciate – trân trọng điều bạn vừa làm. Nên nhớ, chúng ta đang tập expect nothing in return – không mong chờ bất kỳ sự đền đáp nào. Đừng rơi vào cái bẫy, tôi biết hết, tôi đang dạy dỗ khai sáng cho người khác. Hãy giữ mình ở thế tìm hiểu và dẫn dắt, “có lẽ còn có một cách khác hay hơn chăng” chẳng hạn. Nghe có vẻ như nghịch lý, nhưng khi ta cho đi 100, mong chờ 0, thì người đối diện cũng bắt đầu thấy có trách nhiệm với việc cần phải cho đi. 100/0 sẽ từ từ thay đổi hướng về 100/100. Khi chạm vào ngưỡng 100/100 là khi sự đột phá trong quan hệ xảy ra, cho cá nhân, đội ngũ, tổ chức, gia đình. Một cuốn sách hay nên tìm đọc nhé.

Bạn bước vào thang máy, mình hỏi, em đi hội thảo hả. Bản dạ mà có phần ngập ngừng, chắc chưa hiểu vì sao bị hỏi. Mà em đang làm gì? Sao đi hội thảo này chi? Em đang trong thời gian reset chị. Ơ, mình thích chữ đó, và thích cách bạn rất chân thành nói chữ đó. Nhìn đơn giản vậy nhưng mấy ai dám trần tình là bản thân cần reset và đang reset. Bạn làm đã 12 năm trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ. 12 năm trong một ngành, rồi sao nữa? Tất cả chúng ta, đều có một số năm nhất định trong một ngành nào đó. Rồi sao nữa? Những gì ta học, ta biết, ta mang ra xài sạc cho sự nghiệp của mình nó cứ mòn dần, mòn dần, cho tới khi ta kiệt sức, hết vui, nhẵn nhụi cả đam mê, rồi sao nữa? Nhìn về tương lai, người ta nói sáng tạo, nói công nghệ, nói những thuật ngữ nghe thôi đã nhức cả tai, ta bối rối, ủa sao không liên quan gì tui hết? Tương lai, và kinh tế sáng tạo, dường như nó chạy cái ào qua ngõ, một cách rất ư là vô tâm, hông thèm ngó tui miếng nào. Nhiêu đó năm trong nghề, không liên quan gì hết tới thế kỷ sáng tạo, rồi sao nữa? Khi đứng ở ngã năm mươi mốt hông biết quẹo đường nào, ta reset, dừng lại, chỉnh lại chế độ vận hành của bản thân, bứng mình ra khỏi chế độ auto-pilot lầm lũi lết trên con đường mòn quen thuộc như robot mà không hiểu vì sao. Thứ ta đang làm, nó giúp gì cho ta, giúp gì cho người, giúp gì cho đời, và nó có còn relevant - liên quan tới đoạn đường phía trước? Có người dám dừng lại reset. Có người lắc đầu cho qua luôn vì không đủ can đảm đẩy mình ra khỏi vùng an toàn, ra khỏi mớ hào quang của một thời xưa cũ. Reset, tôi thích chữ đó, vì bản thân cũng đã dừng lại và reset vài lần trong đời như thế. Mỗi lần, lại là một quyết định đẩy mình ra ngã ba vô định, ra khỏi tất cả những gì đã biết, để học về những điều chưa biết. Tương ứng với mỗi ngành, đều có những ngành công nghệ liên quan. Ngành giáo dục có edutech. Ngành bán lẻ có retailtech. Ngành tài chính có fintech. Ngành quảng cáo có adtech.... Tương ứng với mỗi ngành, đều có những ngành công nghệ liên quan. Có lẽ bạn nên bắt đầu từ đó. Innovation is about what you don't know. Sáng tạo là những thứ ta không biết. Bắt đầu từ đó, I don't know - tôi không biết. Tìm hiểu insurtech đi em, công nghệ cho ngành bảo hiểm. Mô hình sáng tạo nào chẳng cần expert - chuyên gia có kinh nghiệm trong ngành dẫn dắt. Chỉ là cái connector - con chip kết nối mà ta phải tìm ra thôi, chứ quá khứ chẳng mất đi đâu hết. Sáng nay, tặng bạn ấy bài này, mới ra lò về thị trường insurtech luôn nè. Tìm, rồi sẽ thấy.