Ai tìm thấy Bình yên trong bão tố? Mặc nỗi đau Vật vã giữa cuồng phong Dù niềm tin Tan tác ở trong lòng Nghe tiếng gió Ngỡ linh hồn thức giấc Nhưng giông bão rồi sẽ qua Ta còn lại gì giữa dòng đời tất bật? Trái tim phơi nắng bên thềm Hay giọt nước mắt chợt khô? Lao vào cơn thịnh nộ của cuộc đời Bằng chút trong trẻo ngây ngô Ta chọn, họ chọn, và cả nhân loại chọn À, thì ra tất cả Chỉ là giấc mơ hoang trong một ngày giông bão của hành tinh Làm gì có nỗi đau Cuộc sống trôi đi theo những lập trình Ta nói, họ nói, ta giả định, họ giả định, có thành không và ngược lại Nhà nhà chong đèn bào chế thuốc Độc dược thấm vào tâm khảm Thấm vào từng suy nghĩ, lời nói, hành vi Rồi ta gởi cho nhau nỗi đau Mục đích chẳng để làm gì Ta không yêu thương bản thân mình Làm sao yêu thương ai đó khác? Ta mặc cho thuốc độc ngấm vào tâm khảm Ta gởi cho người chỉ để trừng phạt chính ta Làm gì có giông bão ngoài kia Chỉ là cơn thịnh nộ ở trong lòng Khi tâm sáng, ngoài kia ngày vẫn sáng Nguyễn Phi Vân 23/07/2021

Thời này, cách nào học tốt hơn là learning by doing - học qua thực hành, nên khuyến khích bạn teen nhà mình đi làm intern. Ngày đầu tiên bạn đi làm, mình dặn, đi làm quan trọng nhất là phải biết add value - tạo ra giá trị. Chỉ có tạo ra giá trị, mình mới được người khác trân trọng. Cắm đầu đi làm mà chẳng tạo ra giá trị gì, toàn tạo ra vấn đề cho người khác, thì nghỉ ở nhà đi chứ làm vậy xấu hổ lắm. Đi làm, chuyện quan trọng thứ 2 là phải biết Managing Up - Quản trị sếp. Bản hỏi, quản trị sếp là làm sao, tưởng sếp mới quản trị nhân viên chớ. Managing Up là kỹ năng tuyệt tác của kẻ đi làm chuyên nghiệp. Ai đi làm mà toàn để sếp suốt ngày đi nhắc nhở, la lối, quản lý mình là chưa biết cách đi làm. Xưa giờ tôi đi làm, chưa một lần để sếp phải nhắc một tiếng nào, toàn tự động ý kiến đề nghị này nọ để gánh việc thêm cho sếp. Giờ, nhân chia sẻ bài Managing Up cho bạn teen, sẵn chia sẻ luôn cho các bạn đang đi làm. Managing Up đòi hỏi người đi làm có những khả năng sau: 1. Communicating your priority and seeking feedback: thứ mình nghĩ và làm, cách mình đặt chế độ ưu tiên trong công việc chưa chắc đã align - hài hoà với cách nghĩ của sếp. Bạn thấy một góc vườn. Sếp nhìn cả khu vườn. Do đó, đừng có ngồi im tự nghĩ, tự làm mà chẳng nói gì với ai. Cho sếp biết cách mình sắp xếp công việc và lắng nghe phản hồi để công việc triển khai êm ả là điều cực kỳ quan trọng. 2. Anticipating needs - Đoán trước nhu cầu của sếp: sếp sẽ rất trân trọng nếu bạn biết họ đang bận hay cần được giúp đỡ & chủ động đề nghị giúp đỡ. Người biết managing up quan sát, hiểu, và sẵn sàng gánh vác mà không cần chờ ai lên tiếng. Họ cũng không bao giờ ngồi không chờ mà luôn chủ động yêu cầu sếp giao việc cho mình khi thời gian còn trống. Họ luôn tự tìm kiếm cơ hội để add value - tạo giá trị cho tổ chức. 3. Accommodating working style - Giao tiếp theo cách của sếp: nếu biết quan sát, bạn sẽ hiểu sếp mình thích cách giao tiếp, làm việc thế nào. Có người hiệu quả nhất là f2f - gặp trực tiếp. Có người qua tin nhắn. Có người qua email, nền tảng. Biết sếp mình thích & sử dụng cách giao tiếp nào nhất thì chọn cách đó để giao tiếp. Ví dụ, vì di chuyển nhiều, tôi làm việc qua điện thoại, và vì vậy không thích phải bấm link download file phức tạp, chỉ cần nhận file độ phân giải nhỏ qua messenger, đủ xem để duyệt được chẳng hạn. Vậy mà vẫn nhận link download file cả chục Mb hoài. 4. Being the go-to person - trở thành người được tín nhiệm: khi bạn luôn là người chủ động, xung phong, chìa tay ra giúp đỡ mà không cần sếp hỏi, sau một thời gian bạn trở thành người được tín nhiệm, người trợ thủ đắc lực mà sếp sẽ nhờ vả đến mỗi khi cần. Người đi làm, được tín nhiệm vì khả năng managing up của mình, là người đi làm thành công. Rất nhiều bạn trẻ đi làm hiện nay có 0% kỹ năng managing up, có thể vì không biết, có thể vì không care, cũng có thể vì không muốn. Có điều, không đi làm thì thôi. Đã đi làm, nên bỏ chút tâm vào đó. Làm gì cũng vậy, chỉ cần bỏ tâm vào, sẽ nghĩ ra một vạn cách để trở nên xuất sắc.

Điều ngỡ ngàng nhất trước giờ của mình khi quay lại Việt Nam và có dịp tiếp xúc với nhiều bạn trẻ, là rất rất nhiều bạn đang không sống cuộc đời mình mong muốn. Có bạn đứng lên kể mình đang học đang làm những thứ gia đình yêu cầu, ép buộc, mong muốn, rồi khóc như giông bão. Có bạn chờ tới hết event mới lặng lẽ ra ngoài chờ, rồi xin ôm tôi một cái, rồi khóc nấc lên, nghẹn ngào như chưa từng được được khóc trong đời, chỉ vì bản thân cũng có hoài bão, ước mơ, cũng muốn follow your heart - bước theo tiếng gọi trái tim như cô nói, nhưng mà hoàn cảnh và gia đình không cho phép. Phần lớn các bạn thì nhắn tin vào FB, vì cảm thấy cô đơn, thấy stuck - bị kẹt, loay hoay không biết phải làm sao với cuộc đời mình, vì không được là mình, không được lựa chọn làm những điều mình yêu thích…. Thật ra, tình trạng này không dừng lại ở các bạn trẻ. Tôi thấy rất nhiều người Việt Nam mình, dù ở tuổi nào, cũng đang bị kẹt vào đây. Vì gia đình, bố mẹ, con cái, vợ chồng, vì kế sinh nhai, tiền bạc, sự ổn định, an toàn, vv và vv, mà phải đánh đổi làm những điều bản thân không hề đam mê, yêu thích. Ở thế đó, đương nhiên bạn không happy. Mà khi đã không happy trong công việc, học tập, nghề nghiệp chiếm 1/3 thời gian cuộc đời, thì dần dần đương nhiên sẽ trở thành người không happy trong mọi thứ, trong gia đình, trong cuộc sống nói chung. Làm lụng vất vả cả đời, để không happy cả đời, một sự đánh đổi tính bằng chiều dài cuộc sống. Giá có quá đắt hay không? Mình nhớ câu này của Bob Dylan, “What's money? A man is a success if he gets up in the morning and goes to bed at night and in between does what he wants to do." Tiền là gì? Người thành công là người thức dậy buổi sáng, đi ngủ buổi tối, và thời gian ở giữa hai cột mốc đó thì được làm những gì bản thân yêu thích.” Nếu canh theo nghĩa đó của thành công, thì chắc rất nhiều người dù đang có rất nhiều tiền, vẫn chẳng thành công. Bạn có đang thành công? Nhưng làm sao để chuyển đổi từ tình trạng mắc kẹt vào hoàn cảnh sang trạng thái “Do what you love - làm điều bạn thích”? Nhiều người đã hỏi mình như thế. Thiệt tình thì, mỗi người, mỗi hoàn cảnh, mỗi cách tiếp cận phải khác nhau chớ không thể nào chung chung hoá được thành một công thức. Tuy nhiên, dù hoàn cảnh là gì, mình nghĩ cũng cần những bước lớn sau đây: Đừng trốn tránh và huyễn hoặc bản thân. Hãy đối diện với hoàn cảnh. Nhiều người, dù biết mình đang không hạnh phúc chút nào, dù biết bản thân đang trầm cảm thế nào vì đang phải làm những gì bản thân không muốn, nhưng bất lực không tìm được cách thoát ra. Vì vậy, họ live in denial - sống trong tình trạng phủ nhận, tự lừa dối mình. Cách này, rất dễ làm, có tác dụng nhất thời, nhưng cực kỳ nguy hiểm. Khi sự dồn nén càng ngày càng chồng chất, nó trở thành cơn sóng ngầm, giận dữ, đen đúa được nuôi sống bằng sự cam chịu, nhẫn nhục, thù hận. Và đến một ngày nào đó, khi cơn sóng ngầm này quá lớn, nó sẽ biến thành cơn sóng thần thịnh nộ, nhấn chìm mọi sự hiện hữu, huỷ diệt mọi thứ xung quanh, chỉ để thoát ra một cách hả hê. Tàn tích, là sự xác xơ, lạc lõng, đớn đau của chính bản thân mình. Ngày cuồng nộ là như thế, và nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Cho nên, đừng nhốt nó. Đừng nuôi lớn nó. Hãy cứ đối diện vả trò chuyện với nó, để tìm lựa chọn phù hợp nhất cho bản thân. Phù hợp nhất, chứ không phải là an toàn nhất hay hoàn hảo nhất. Làm gì có một cuộc thoát thân hoàn hảo, hay một sự thay đổi an toàn. Phải có rủi ro, bất ý. Và phải chấp nhận đánh đổi khi cần. Còn hơn là ngồi chờ cơn sóng thần thịnh nộ kia cuốn phăng cuộc đời của chính mình. Lên kế hoạch hai hay nhiều giai đoạn Tuỳ vào hoàn cảnh, đơn giản hơn, ít dính dáng, ảnh hưởng đến nhiều người hơn, thì tạo kế hoạch thay đổi một hay hai bước. Ảnh hưởng diện rộng hơn thì chia thành nhiều bước hơn. Điểm đến là sự thoát thân khỏi hoàn cảnh đang có, và được làm điều mình yêu thích. Nhưng phải chia nhỏ hành trình này ra thành nhiều chốt chặn, để nó giảm thiểu nguy hiểm và ít sốc nhất cho những người liên quan. Rồi mình cứ từ từ, bình tĩnh, thực hiện từng bước một. Mắt hướng về điểm đến, chân thì vẫn cứ đi. Rồi bạn sẽ đến trước khi nhận ra mình đến. Chia sẻ với những ai có thể hỗ trợ tinh thần cho bạn trên hành trình này Gì cũng vậy, làm một mình, không ai ủng hộ, không ai lắng nghe khi cần, không ai để phản biện khi cần đều sẽ rất khó khăn. Có khi, sự đơn độc chính là thứ khiến bạn gục ngã chứ không phải là tính khả thi của hành trình chuyển đổi. Vì vậy, nên tìm trong network của mình, những người ủng hộ tinh thần cho bạn vô điều kiện, dù đó là vợ chồng, cha mẹ, bạn thân, đồng nghiệp, mentor, hay bất kỳ ai đó khác trong đời. Có sự ủng hộ này, bạn sẽ vững tâm hơn khi quyết định, khi dấn thân, khi thực hiện. Vậy nhé! Không ai phải làm thứ mình không muốn. Cũng không có ai vì hoàn cảnh mà phải từ bỏ đam mê, từ bỏ được làm điều mình yêu thích. Ta sinh ra trong đời đâu phải để chịu khổ rồi đi. Nếu cuộc đời chỉ thế, sống làm gì cho mệt? Do what you love, love what you do!

Nhân từ khoá agile - linh hoạt nó quá hot, và nhân tôi đã lỡ chia sẻ đề tài này tại một số event kín 😎 cho một số tổ chức và tập đoàn đa quốc gia, thì thôi viết lại chia sẻ luôn cho các doanh nghiệp và cá nhân chưa có cơ hội nghe. Dù sao mùa này ở nhà rảnh quá cũng nên học thêm thứ này thứ kia cho nó bổ ngang bổ dọc lung tung chứ hả. Lần trước tặng 4 câu thần chú agile rồi. Ai chưa đọc bài thì lấy từ khoá agile ra mà search trên blog nguyenphivan.com. Còn ai đọc rồi thì nhắc lại đó là 4 giá trị nền tảng của tư duy agile - linh hoạt. Sau khi hiểu về 4 giá trị nền tảng rồi thì bước tiếp theo là nên luyện 12 chiêu thức. Học thuộc khẩu quyết, đọc hàng ngày sau khi đánh răng, rồi luyện tập 8 tiếng một ngày thì chừng 21 ngày sau sẽ bắt đầu thấy công dụng 😅 Rồi cứ vậy luyện hoài chừng 1 năm sau thì thành Master, vô chiêu thắng hữu chiêu. OK hôn? Giờ học 12 chiêu thức nè: 1. Thay đổi là chuyện nhỏ: đời này thời này hằng số duy nhất là thay đổi. Hết! Cho nên, muốn agile thì đầu tiên hết phải bắt đầu từ tâm thế. Khi bản thân welcome change - sẵn sàng thay đổi, thì mới gọi là lót nền để học cách agile. 2. Giá trị đi trước là giá trị khôn: hồi xưa làm gì cũng đúng qui trình, chờ tới khi người ta ký tá xong hết mới bắt tay vào. Thời này là thời collab - cộng tác và xây dựng quan hệ tin tưởng cùng đồng hành, cùng tạo ra giá trị. Cho nên, chưa ký xong cũng cứ chụm đầu vào bàn bạc nghĩ ra giải pháp chung. Tạo giá trị cho đối tác, khách hàng ngay cả trước khi người ta làm xong thủ tục với mình đi. Có mất gì đâu. Giá trị đi trước là giá trị khôn mà. 3. Chia nhỏ dự án & tạo gía trị liên tục tại từng chốt chặn: Này là xương sống của tư duy agile. Đừng im im trong nhà tự làm tự sướng. Biết sao không? Một là thay đổi xảy ra hàng ngày, nếu mình không cập nhật thường xuyên thì có khi chưa làm xong dự án giải pháp đã lạc hậu. Hai là lỡ cần thêm này thêm nọ, điều chỉnh cập nhật theo nhu cầu phát sinh mà không hội ý với đối tác, khách hàng để nắm bắt thì làm xong sửa chết luôn. Cho nên, làm gì cũng chia nhỏ ra thành từng bước một. Xong bước nào show bước đó để cùng thảo luận, thống nhất với đối tác kết quả chặn một và hiệu chỉnh yêu cầu nếu có của những chặn tiếp theo. Khi linh hoạt xử lý như thế, dự án sẽ chuyển động mịn màng, hiệu quả hơn. 4. Team tự xử không chờ sếp: Muốn agile, team phải thật sự chủ động. Qua rồi thời sếp kêu thì dạ, sếp bắt thì họp, sếp la làng thì mới chụm vào giải quyết vấn đề. Kiểu đổ nước từ trên xuống như thác vậy xưa rồi. Muốn agile thì team phải là tập hợp của những con người cực chủ động. Gặp vấn đề là tự xúm lại bàn bạc tìm giải pháp. Sếp rảnh thì tag vô luôn. Sếp chưa rảnh thì tự thiết kế giải pháp rồi báo sếp để được ủng hộ. Team mà không cấu thành từ những con người chủ động thì no way có thể xây dựng 1 tổ chức agile. 5. Đụng chuyện là hội ý ngay: thời này mỗi ngày là một ngày mới. Chuyện ở đâu nó rớt xuống làm thay đổi mọi dự định, ý định, kế hoạch original của mình là đương nhiên. Cho nên, chỉ có một cách phản ứng thôi. Đụng chuyện cái là hội ý ngay để tìm ra cách giải. Ngồi chờ, chuyện nhỏ sẽ biến thành to, chỗ bị tắt sẽ biến thành hoại tử. Vấn đề con kiến bỗng biến thành quái thú. Tới chừng đó có muốn cũng không dẹp nổi. 6. Collab như tập thể dục mỗi ngày: Chữ này, collaboration - cộng tác, là từ khoá đinh nhất của tư duy agile. Cách tiếp cận kiều silo - mỗi phòng ban, mỗi team là một cái bể khác nhau, không ai liên quan ai là cách tốt nhất để làm cho một tổ chức bị tê liệt. Giống như tư duy thiết kế, muốn có idea xịn thì phải là một nhóm, một team từ nhiều background khác nhau cùng chụm đầu vào suy nghĩ. Nên collab là huyết mạch để giải quyết vấn đề. Chớ mạnh ai nấy đùng đẩy vấn đề qua lại, đổ thừa cho nhau, canh me chính trị chính em thì tổ chức sẽ suy nhược và cạn kiệt. 7. Team tin tưởng & cùng nhau chiến đấu: Muốn collab, muốn có team chủ động hội ý, tự xử, thì team đó phải tin tường nhau, cùng nhiệt huyết chiến đấu với nhau vì mục tiêu chung. Đánh trận mà đưa nghĩ đằng đông đứa tính đằng tây, không cùng chiến hào thì trận chưa đánh đã thua. Agile gì nổi. 8. Nói gì, làm gì cũng bắt đầu từ kết quả: Bắt đầu từ output, kết quả đầu ra mình muốn là gì, rồi mới tính ngược lại là mình cần làm gì. Đừng tạo ra một đống task, xong quánh nhau ì xèo trong nội bộ để delete task hay đùa task cho nhau mà quên rằng đời này cực kỳ đơn giản. Chỉ cần tạo ra kết quả cuối cùng. Còn chuyện trong nhà mình làm cho nó rối lên hay cực kỳ giản đơn người ngoài không quan tâm. Nếu đã không quan tâm, rối chi cho khổ vậy? Đơn giản chút. Đi cho đời nó nhẹ nhàng. 9. Làm nhiều đừng làm quá: team agile thì rất nhanh rất nguy hiểm, làm không thời gian không gian. Tuy nhiên, lâu lâu cũng phải bắt mạch coi có ai sắp xỉu vì đuối quá không thì cho nhau thời gian hít thở sâu. Đừng ép nhau quá rồi lăn ra bệnh thì cũng xong phim. Làm gì cũng cần sustainable - bền vững chút. 10. Gì gì chớ công nghệ cứ phải tốp xịn mịn: Này miễn bàn nha. Dù có agile kiểu gì thì kiểu, công nghệ sử dụng ứng dụng phải top và xuất sắc. Chớ ý tưởng hay ho, team collab ghê gớm mà tech giới thì lực bất tòng tâm. Đời này, muốn thì nhiều, làm hổng tới. Vậy, thì agile làm gì cho mất thời gian. 11. Đơn giản thôi cho dễ: con người kỳ lắm, cực thích sự rắc rối, phức tạp, khó hiểu. Hình như nói những thứ không ai hiểu, loanh quanh trong mớ bòng bong thì cảm giác nó cao siêu hơn hay sao á. Trong khi đỉnh cao của sự tinh tế lại là tận cùng của sự đơn giản. Cuối cùng, đơn giản mới là đích đến. Đơn giản thì dễ sử dụng, dễ tiếp cận, dễ collab. Bắt đầu từ đó, với người dùng, với đối tác, với khách hàng, với team thì dễ chạm vào kết quả hơn. 12. Làm xong nhớ phản tư & hiệu chỉnh: không có thứ gì trên đời làm một lần mà hoàn hảo. Không có giải pháp nào trên đời launch một cái là giải hết mọi vấn đề. Thứ gì cũng cần phải thử nghiệm, hiệu chỉnh, tối ưu. Mà chuyện đó thì làm hoài làm hoài hông có điểm dừng. Cho nên, đừng chủ quan. Làm xong cứ phải phản tư và hiệu chỉnh liên tục.

Nói chuyển đổi số chớ hông có số má gì đây hết. Toàn là chuyện emo của con người không hà. Giống như trong tiếng Anh, nếu làm gì mà sợ nó khui ra một đống bí mật thơm tho đang bị che giấu thì người ta hay nói “ Don’t wanna open a can of worms - Tui hông muốn khui cái lon giòi ra đâu.” Ý nói, làm chuyện này xong, chưa biết lợi lộc sao, nhưng chắc chắn sẽ đụng chạm ba chuyện giòi bọ mà người ta nhốt đâu đó bấy lâu. Giờ lòi ra thì bẽ mặt cả họ hàng 😅 Mà chuyển đổi số nó là phim bộ một đống tập và mỗi tập là khui một cái lon như vậy á. Giờ khui thử vài cái coi chơi nè. - Cuộc chiến tư duy: Có nơi thì sếp thức thời muốn chuyển đổi nhưng nguyên bộ máy xơ cứng lạc hậu đó giờ không ai muốn thay đổi. Thế là sếp ép xuống, mua phần mềm đồ, áp công nghệ đồ. Xong lính lơ lơ, đổ thừa, lý do tán loạn để khỏi xài hệ thống. Có khi do làm biếng. Có khi do bị bệnh “u như kỹ” nên không tiếp nhận nổi cái mới. Có khi thấy coi bộ xài cái này thêm việc nên lảng tránh. Có khi sợ có công nghệ rồi data dữ liệu nó rõ ràng quá thì lòi ra cái sự không hiệu quả của bản thân. Ôi! Nếu ngồi đây kể thì ra một vạn lẻ một lý do tìm cách chống đối, im im làm lơ, hay gây khó dễ cho nhau. Nhưng ngược lại, cũng có nơi lính trẻ cập nhật hơn, thức thời hơn, nhiệt tình muốn tìm cách giúp công ty nhưng không biết làm sao, vì sếp hổng hiểu gì. Hoặc cổ đông đứa hiểu đứa không. Mà không hiểu thì là điều tối kỵ No. 1 đối với chuyển đổi số rồi. Đồng đội trên dưới không sát cánh đồng lòng. Chưa làm đã thua. Có nơi, một phần nhân sự công ty “get ít - hiểu chuyện”. Phần còn lại đớ thèm hiểu. Thế là chia phe ra quánh nhau. Cuộc chiến chuyển đổi bắt đầu. Chưa thấy số nào mà đã u đầu mẻ trán những con người bằng xương bằng thịt. Kêu số hoá, nhưng là cuộc chiến nghiệt ngã của growth mindset vs. Fixed mindset (tư duy mở và tư duy đóng). - Cuộc chiến minh bạch: Có khi văn hoá làm ăn Việt Nam trước giờ là giấu nhẹm mọi thứ, vì sợ đủ thứ; sợ thuế, sợ bị ăn cắp dữ liệu, sợ nhân viên chôm bí mật kinh doanh, sợ nhân viên biết lời lỗ rồi đòi tăng lương, vv. Trong ruột là muốn giấu. Ngoài mặt thì muốn chuyển đổi số. Rồi minh bạch là 1/8 hay 1/4? Đã không muốn minh bạch thì dẹp luôn đừng mở miệng chuyển đổi. Chuyển đổi là để empower - trao quyền cho nhân sự làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo hơn, có trách nhiệm hơn. Chớ làm nguyên cái hệ thống xong không cho tiếp cận, không cho coi dữ liệu, chạy song song hai ba hệ thống, cơm là chính, máy là phụ, thì làm chi cho nó ba rọi. Cho nên, suy nghĩ cho kỹ và chọn lựa từ đầu. Minh bạch thì game on. Không minh bạch thì đừng start cuộc chơi này. Đừng tự tạo trận chiến cho chính mình và đội ngũ. - Cuộc chiến đùn đẩy trách nhiệm: tại phần mềm, tại hệ thống, tại tech, tại qui trình sai, tại không có qui trình, tại không triển khai, tại triển khai không đúng, tại tại tại. Một cuộc chiến vạch lá tìm sâu, đấu tố, đổ lỗi chính thức bắt đầu. Và nó drama thì hơn phim bộ. Người ta la làng, cãi nhau, chỉ vào mặt nhau, lên giọng to tiếng với nhau, kết tội nhau, ùn qua ẩy lại. Kết quả là, hông có chuyện gì xong hết, hệ thống cũng không mà qui trình cũng không. Cuối cùng, không triển khai được vì nó hông có work, tại vì ùm bà lằng thứ. Kêu là số hoá, nhưng chơi toàn chiêu đùn miệng đẩy mồm mang tính tránh né trách nhiệm rất cao. - Cuộc chiến phe đảng: Khi xuất hiện friction - sự cọ xát trong nội bộ, đặc biệt là khi sự yếu kém bắt đầu hiện nguyên hình trong qúa trình triển khai số hóa, thì một cách tự nhiên tập thể sẽ phát sinh mâu thuẫn và phe đảng. Người ta bắt đầu những cuộc thì thầm ngoài hành lang. Người ta bắt đầu thể hiện emo tiêu cực trong group kín. Chuyện lẽ ra nhỏ xíu tám riết thành khủng long. Việc lẽ ra nhẹ nhàng đổ emo vào riết thành âm mưu đen tối. Phe phái càng rõ nét, tập thể càng căng thẳng. Người ta bắt đầu phải chọn lựa, bày tỏ quan điểm chính trị. Từ đó, mâu thuẫn như cơn gió thu nhè nhẹ bỗng chốc hóa cuồng phong. - Cuộc chiến văn hoá: muốn chuyển đổi số, cần văn hoá data. Lên kế hoạch, brainstorm ý tưởng mới, ra sản phẩm mới, đề xuất campaign mới, thay đổi mô hình kinh doanh mới, vv và mây mây, đều phải bắt đầu từ con số và dữ liệu. Chớ người hỏi dữ liệu, kẻ em nghĩ, tôi cho là, khách hàng nói là, ngôn ngữ và cách tiếp cận cách nhau ba ngàn năm ánh sáng, thì đụng nhau choảng nhau can không kịp. Sếp mở miệng chuyển đổi số mà làm việc không theo văn hoá data, toàn cảm tính thì bể show. Còn sếp muốn văn hoá data, mà áp xuống nguyên đội không đứa nào hiểu văn hoá data là cái quái gì, thì chuyển đổi số kiểu đu trend cho vui chớ số má gì đây. Còn nữa. Phim bộ mà. Từ từ kể tiếp. Nhiêu đây là đủ mệt rồi. Kể ra, không phải để can mọi người đừng chuyển đổi số. Kể, là để mọi người thật sự hiểu thâm cung bí sử của hành trình này, mới biết dàn quân dàn trận kiểu gì trước khi lâm trận. Chớ hồn nhiên ngây thơ, nhảy chân sáo vào game này chết chắc.

Em nói, em 27 rồi mà còn nhảy việc lia lịa, sự nghiệp tới giờ chưa thấy có thành tích gì. Giờ em mà còn thay đổi, chọn lựa lại nữa thì có quá muộn không chị? Rồi còn phải lập gia đình đồ nữa. Trời đất ơi! Mới 27, trẻ ngời ngời vậy mà muộn cái nỗi gì? Hồi xưa thay đổi lớn nhất của mình là năm 26 tuổi. Lúc đó là bỏ hết việc đang làm, thứ đang học vì thấy nó không tới đâu, không thấy ánh sáng cuối đường hầm, không thấy điểm đến của bản thân một cách rõ ràng. Và mặc dù lúc đó mình đã là marketing manager, lương không tệ, mặt bằng chung so với bạn bè là đang dẫn trước. Nhưng vẫn thay đổi vì bản thân chớ chẳng vì ai khác. Đến giờ, mình vẫn nghĩ đó là một trong những cột mốc thay đổi hay ho nhất trong cuộc đời, để có được cơ hội làm việc khắp nơi trên thế giới. Cho nên, người trẻ ạ, 27 là quá sức trẻ nha người. Đừng có sợ hãi tào lao chuyện tuổi tác làm gì. Rất nhiều người tôi biết U60, U70 còn khởi nghiệp kia kìa. Lo chi mà xa dữ. Đã gọi là thay đổi, thì nó xảy ra hàng ngày, hàng giờ, nhất là trong bối cảnh tương lai bất định như bây giờ. Em thấy chị tham gia speak trong Ngày Kỹ Năng Thế Giới không? Là ngày mà 115 speaker trong nhiều ngành nghề, từ công nghệ, giáo dục, đến chính phủ, tổ chức phi chính phủ xúm nhau lại để nói về sự “không bình thường” của tương lai và thế giới, về sự chuyển đổi báo động mang tính massive destruction - huỷ diệt diện rộng đối với những kẻ không thức thời và không thay đổi. Vậy, nghĩa là ai cũng phải thay đổi. Ai cũng phải tư duy về thay đổi. Ai cũng phải tự mình, chủ động bày ra kế hoạch hành động cho sự thay đổi. Ai cũng phải dấn thân vào thay đổi. Từ khoá thế kỷ 21 là thay đổi đó. Thấy mình cần thay đổi, mà còn thay đổi lớn, thay đổi nhận hết ra luôn nữa thì đúng trend luôn rồi. Gì mà sợ? Giờ, với trạng thái mắc kẹt chưa dám thoát ra để thay đổi của em, chị cho 3 từ khoá để tối nay thức trắng đêm suy nghĩ nha. - ENTER: đừng có ngồi đó nghĩ lung tung nữa. Khi ta sợ hãi, cân nhắc quá nhiều giữa những lựa chọn không nên là lựa chọn, chỉ hại não hại tim mà thôi. Với tay nhấn cái nút “enter” dấn thân vào sự thay đổi liền đi. Rồi 10 năm sau em sẽ quay về cám ơn mình hôm nay, vì đã dũng cảm đưa ra một quyết định thay đổi cuộc đời. - PLAN: Rồi, giờ mới nên ngồi suy nghĩ nè. Mình muốn theo đuổi mục tiêu sứ mệnh gì? Với sứ mệnh đó thì mình nên chọn sự nghiệp, công việc, hoạt động xã hội cộng đồng gì? Để có thể làm được tất cả những thứ đó một cách xuất sắc nhất thì mình đang thiếu kiến thức kỹ năng gì? Vậy mình nên học ở đâu, làm sao? Mình có nên thay đổi công việc, tìm 1 môi trường khác cho mình cơ hội học hỏi nhiều hơn, nhanh hơn, đúng định hướng hơn không? Ngoài ra các kênh khác mình nên học là gì? Hỏi riết hỏi riết là thành action plan. Đạo này thì cho suy nghĩ đã đời luôn không ngăn cản. Càng nghĩ, càng suy tư, càng vẽ mind map chi tiết ra thì càng dễ thực hiện. - ACT: lên kế hoạch xong rồi thì phải hành động. Đời này có quá nhiều người nghĩ có rất ít người dám làm. Cho nên ngồi đó 10 năm sau vẫn cứ nghĩ, rồi tiếc, rồi thất chí trầm cảm. Chuẩn bị cho mình bước đầu tiên baby step - nhỏ xíu như bước chân đầu tiên của em bé lên 3 cũng được nếu còn sợ hãi. Nhưng mà phải hành động. Rồi hành động sẽ nuôi hành động. Rồi hành động sẽ truyền lửa cho hành động để nỗi sợ hãi dần dần biến mất. Đời này không có lời khuyên của bất kỳ ai làm cho bản thân bớt sợ hết. Cho nên đừng có đi hỏi ba vạn người để có sáu vạn lời khuyên. Nghe xong hết làm luôn, vì mỗi người sẽ cho bạn một góc nhìn cá nhân dựa trên kiến thức và trải nghiệm của người ta, đâu có relevant - liên quan tới hàn cảnh thâm cung bí sử của bạn. Cho nên, phải cho bản thân cơ hội được quyết định và hành động. Sai làm lại. Chưa được làm tiếp chớ có cái quái gì đâu mà phải sợ hãi, mặt mày. Bản thân còn không tin vào mình thì ai khác sẽ tin mình để mà trao cơ hội? Vậy nha. Triển đi rồi tính tiếp. Chớ nói nói nghĩ nghĩ không thì tới già cũng không thay đổi nổi đâu.

Tại nó thế chị ạ! Câu nói này, “tại nó thế chị ạ”, nó biểu hiện một sự stuck - mắc kẹt, cam chịu, bất lực, không mảy may có ý định cố gắng làm gì khác để thay đổi một cái status-quo đang tồn tại. Nghe câu này, thấy mức độ bất lực nó lớn ghê. Lớn đến nỗi, người ta chịu đựng, buông xuôi, không còn ý chí chiến đấu, không còn nhiệt huyết thay đổi quá khứ để đặt nền móng cho thứ gì đó mới. “Tại nó thế chị ạ” là kết quả của một nền giáo dục thụ động, dạy sao hỏi vậy, chỉ sao làm vậy, nói sao nghe vậy. Các bạn chưa bao giờ được hướng dẫn để nghĩ khác, nghĩ từ nhiều góc, khám phá nhiều cách tiếp cận, hay học cách không bằng lòng với những gì đang tồn tại. Tại sao phải vậy? Tại sao không phải là như này? Nếu như kia thì sao? Ngược lại thì sao? Trong hoàn cảnh khác thì sao? Thêm bớt điều kiện vào thì sao? Tìm cách khác thì sao? Tìm cách mới luôn thì sao? Tư duy linh hoạt là như vậy, là không bao giờ cho phép bản thân bị stuck. Stuck - mắc kẹt trong chính tư duy, trong chính cách suy nghĩ, nhìn nhận, và giải quyết vấn đề cứng nhắc, mốc meo từ hồi bị nhốt vào một cái framework - khuôn khổ nào đó đến nay. Chiếc khuôn này, có thể do ai đó vẽ ra, cũng có thể do bản thân tự vẽ ra. Vẽ xong, thì bị ám bị quận vào đó không thoát ra nổi. Rồi cứ lòng vòng trong đó mà nghĩ, mà đánh gía mọi người mọi thứ, mà vận hành mọi việc liên quan trong cuộc đời mình. Stuck, là trạng thái đáng sợ nhất, vì người ta mất hoàn toàn khả năng tiếp nhận cái mới, khả năng học hỏi cái mới, khả năng tìm tòi và tâm thế hào hứng với cái mới. Ngược lại, stuck tạo ra trạng thái thường xuyên bất an, nơm nớp lo sợ khi ai đó nghĩ khác, nói khác, làm khác, ra ý tưởng khác, đề nghị khác, vv. Stuck, là trạng thái đóng cửa tâm hồn và trí não, mất niềm tin vào tất cả mọi người và mọi thứ xung quanh, và chỉ cảm thấy an toàn khi vận hành trong hoàn cảnh cũ, bằng cách tiếp cận cũ, với những con người cũ. Vậy, nếu lỡ stuck, thì làm sao để thoát ra? Trước hết, bạn cần phải biết bản thân mình đang stuck đã. Nhận biết đã là một bước dấn thân để thay đổi. Vì khi không biết mình đang stuck, thì ai đi tìm tư duy mới làm gì. Nếu nghe ai đó nói, nếu nghe nhiều người nói, nếu nghe người vì quá thân mà nói thẳng vô mặt rằng mình đang stuck, thì bạn nên dừng lại suy ngẫm về điều đó. Dành thời gian cho bản thân để hiểu mình đang stuck có thể là thời gian quý báu nhất mà bạn sử dụng trong cuộc đời này. Chậm lại, quan sát bản thân, lắng nghe bản thân, phản tư về những gì mình nghe, là cách tốt nhất để hiểu mình đang ở đâu, có đang stuck hay không và tại sao lại stuck. Khi đã nhận biết, thì việc tiếp theo cần làm là tìm cái nút thắt khiến cho mình stuck. Tìm được nút thắt, mới gỡ được vấn đề. Nút thắt thì muôn hình vạn trạng. Có khi là do phải trải qua một hoàn cảnh rất extreme - cùng cực nào đó trong đời, tìm được cách vượt qua nó, rồi cả đời chỉ canh theo đó mà làm, không dám thử gì khác, không dám tin vào bất kỳ điều gì mới. Có khi là do may mắn thành công nhanh và sớm, nên tưởng mình vậy là đứng trên nóc nhà thế giới, rồi cứ thể mà triển tất cả những thứ còn lại theo cái công thức tưởng chừng như perfect này. Có khi, stuck là do không dám là mình, không dám làm điều mình muốn, cái mình thích, vì tám ngàn ba vạn lý do ngoại cảnh khác nhau. Và dù ai nói gì, thì bản thân cũng sẽ tìm ra được một lý do để biện minh cho chuyện mình không thể nào unstuck. Vậy đó, muôn hình vạn trạng không kêu hết được. Mỗi người mỗi kiểu. Mỗi nhà mỗi cảnh. Và chỉ có bạn mới tìm ra cái nút thắt ấy là gì. Không biết là gì, làm sao mà gỡ. Tại nó thế chị ạ. Không! Tôi không chấp nhận nó phải thế. Tôi không chấp nhận cam chịu thế. Tôi nghĩ là phải có mấy ngàn ký giải pháp khác nữa cho cái problem này. Không tại bị gì đây hết. Vậy đi nha, nếu muốn mình unstuck.

Em nhắn, cô ơi em cũng cố gắng lắm, chỉ tập trung làm việc của mình, nhưng mà áp lực quá. Lỡ bạn bè xung quanh mình người ta nhanh hơn, giỏi hơn, thành công hơn thì sao? Lỡ mình lo tập trung quá vào bản thân mà quên so sánh với người ta rồi mình quá chậm thì sao? Có khi nào mình tưởng mình OK nhưng mà mình không OK hôn? Em cứ nghĩ, cứ nghĩ, rồi em bị vướng vào peer pressure - áp lực không bằng chị bằng em, bằng bạn bè đồng nghiệp xung quanh. Thế là em xì trét. Xã hội này, mình được dạy phải nhìn sang nhà hàng xóm, con bà năm bà bảy, cháu ông tám ông hai. Từ nhà ra ngõ mình đều bị mang ra so sánh với kẻ nọ người kia, nên vô hình chung, mình đã bị ám ảnh bởi phép so sánh từ khi còn chập chững. Cứ vậy mình lớn lên, và cứ vậy mình bị mang ra so sánh. Không có lúc nào là mình OK cả. Lúc nào, cũng có người hơn mình. Lúc nào, cũng có kẻ trước mình. Lúc nào, cũng “thấy thằng Bé con Thắm chưa?” Nếu chơi trò so đo, thì có mà so hết cả đời, vẫn cứ đèn nhà hàng xóm sáng hơn, cỏ bên kia đồi xanh hơn, chợ bên kia sông nhộn nhịp hơn. Cho nên, người hạnh phúc và thành công là người không mất thời gian vào chuyện nhà hàng xóm. Kệ người ta! Điều kiện người ta khác. Mới trường người ta khác. Cuộc sống người ta khác. Cho nên cách phát triển của người ta đương nhiên khác. Sao mà so? Nói vậy, không đồng nghĩa với việc là mình không biết ngoài kia đang ra sao. Có điều, muốn so thì so hiện trạng bản thân mình với tốc độ thay đổi của tương lai, so khả năng của bản thân mình với level phát triển của thế giới. Muốn so, thì so mức độ impact - ảnh hưởng tích cực của cá nhân mình lên xã hội, cộng đồng, hành tinh, thế giới. Ai sinh ra trên đời cũng có một sứ mệnh rất cá nhân. Sứ mệnh của họ khác. Sứ mệnh của bạn khác. Mạnh người nào phải có trách nhiệm hoàn thành sứ mệnh cá nhân của người đó. Mình làm chuyện của mình thật tốt. Họ làm việc của họ thật tốt. Cộng lại, ta có sự cộng hưởng diệu kỳ của một cộng đồng tạo ra giá trị. Ta là mảnh ghép. Họ cũng là mảnh ghép. Mảnh ghép thì không có so bì. Mảnh ghép là mỗi người tự nhìn vào tương lai, nhìn ra thế giới, rồi tự mình cố gắng vươn lên thực hiện sức mệnh của mình. Nếu đó là cứu động vật hãy đi cứu động vật. Nếu đó là giảm rác thải nhựa hãy đi vận động giảm rác thải nhựa. Nếu đó là thành doanh nhân công đồng hãy trở thành doanh nhân cộng đồng. Mỗi người một con đường. Mỗi người một hành trình. Lo làm xong, đi cho tới thôi đã đuối rồi. Lo chi đèn nhà hàng xóm? Cho nên, các bạn trẻ ạ, Việt Nam mình còn kém xa thế giới lắm. Việt Nam mình còn lạc hậu so với tương lai lắm. Nếu so, thì chơi lớn, so cỡ đó cho nó máu. So chi ba đứa năm kẻ loanh quanh trong xóm nhỏ nhà mình. Cả đám đều ở đằng sau hết thôi mà. Sao là nhanh? Như thế nào là chậm?

Giãn cách buồn quá hai đứa teen nhà mình rủ nhau ra phòng khách nhậu soju đào với khô bò, nhắc chuyện hồi xưa mỗi năm giờ này vi vu trời Tây cả tháng. Mấy chuyến đi này chỉ để tưới tắm tâm hồn cằn cỗi bởi sự tham si của nhân thế, nên chủ yếu là đi bảo tàng, nghe hoà nhạc, lang thang phố cổ, cà phê với nắng mai, và nuôi dưỡng cảm xúc ban sơ. Nhắc tới nhắc lui, thì đến chuyện con người. Hai đứa teen tụi mình, đứa nào cũng không có thói quen nói toàn chuyện cũ, làm toàn điều cũ, gặp toàn người cũ, đi toàn chỗ cũ…. Về mặt khoa học, não nó không tiếp nhận hay học cái gì mới thì nó sẽ không tạo ra những kết nối neuron thần kinh mới. Vậy, thì não ta đứng im không phát triển, không lớn lên, không sáng tạo. Khi ta trói mình trong những vòng lặp của cuộc đời, tái đi tái lại có nhiêu đó chuyện mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm, thật ra ta không sống mà đang chuyển động trong một quỹ đạo an toàn do chính ta đặt ra. Khi quỹ đạo đó là của một nhóm người, thì nó là quỹ đạo an toàn của nhóm. Bạn xem phim Groundhog Day chưa? Nhân vật chính bị rơi vào một chiếc vòng lặp mà ở đó, mỗi ngày của anh chỉ là sự lặp lại của tất cả những ngày trước đó. Ngày nào, từ lúc thức dậy cho đến lúc lên giường, mọi hoạt động của anh giống y chang như nhau, không hề có chút gì khác biệt. Cho đến khi… Ngày mà anh dừng lại, quan tâm một ai đó khác, nói một câu chuyện khác, làm một điều tử tế khác, cũng là ngày mà anh nhận ra mình chưa từng sống. Đó, cũng là ngày hành trình cuộc sống đầy sắc màu của anh ấy bắt đầu. Thật ra, ngữ cảnh chẳng có gì thay đổi. Chỉ là chúng ta rơi vào một quỹ đạo nào đó, và bỏ qua không nhìn thấy những điều kỳ diệu khác vốn vẫn tồn tại quanh mình. Đôi khi, hai đứa teen tụi mình cảm giác như mình là loop traveller, kẻ du hành giữa những vòng lặp. Bước vào vòng lặp của một ai đó, một nhóm nào đó, một cộng đồng nào đó, kết nối với họ, đóng góp gía trị cho họ, rồi đi. Chúng tôi không chọn ở lại trong bất kỳ một vòng lặp nào, vì nghĩ rằng thế giới này còn quá nhiều những con người hay ho, những câu chuyện diệu kỳ, những điểm đến không tìm ra lời tả. Chúng tôi chọn học hỏi cái mới mỗi ngày, chọn thử một cái gì đó mới mỗi ngày, chọn gặp những con người mới mỗi ngày, chọn những trải nghiệm mới liên tục. Bắng cách đó, chúng tôi cảm thấy mình mỗi ngày một lớn lên, về tâm hồn, về trí óc, về cảm xúc. Nhưng đó, là lựa chọn của chúng tôi. Bạn thì sao? Bạn có đang chuyển động theo một quỹ đạo an toàn, trong một vòng lặp nhiều năm tuổi? Đó có phải là lựa chọn, hay bạn còn không nhận thức được bản thân đang lòng vòng trên một đường đua? Hay đó không phải là lựa chọn? Hay ai đó đã cố ý hay vô tình đưa bạn vào vòng lặp, và bạn sợ hãi khi nghĩ về sự không an toàn nếu muốn thoát ra? Bạn không đủ dũng cảm, không đủ động lực, hay chỉ đơn giản là đang lười biếng? Hay bạn không biết là thế giới vốn rộng lớn bao la, và chiếc vòng lặp của bạn chỉ là một hạt bụi mịn trong vũ trụ vô giới hạn? Là gì, thì đó cũng là lựa chọn riêng của bạn. Nếu chọn ở lại trong vòng lặp, thì đừng bao giờ tiếc nuối những bao la. Còn nếu chọn bước ra, thì lựa chọn đó là ngay bây giờ, không lúc nào khác, không thời điểm nào phù hợp hơn, không không gian nào tối ưu hơn. Yes or No, vòng lặp thân quen hay hành trình tự do, chỉ có bạn là người quyết định.

Mùa này, chiến đấu được thì đang còn chiến đấu. Không chiến đấu nổi thì đã gục ngã. Qua mấy cuộc bể dâu Covid thì cuộc chiến đã có phần ngã ngũ. Cho nên, có lẽ chưa bao giờ là lúc tốt hơn để xếp lại quá khứ, xếp lại những dở dang bị gián đoạn, và tập trung nghĩ về tương lai. Doanh nghiệp cũng vậy. Tổ chức cũng vậy. Cá nhân cũng vậy. Ai mất công ty thì cũng đã mất công ty. Ai mất việc thì cũng đã mất việc. Vậy, nghĩa là cách làm cũ, cách kinh doanh cũ, công việc cũ, rủi ro của nó cao quá. Nếu rơi vào tình trạng gián đoạn lần nữa như Covid, thì bốn cũ sẽ soạn lại. Vậy, nghĩa là mình cần rethink - tư duy lại về cách mình giữ cho bản thân, tổ chức đủ linh hoạt để sống còn trong mọi trường hợp, relevant - còn liên quan để đối diện với tình thế thường xuyên bất định, và tìm thấy cơ hội mới trong trật tự mới của thế giới. Đây, là thời gian tốt nhất, phù hợp nhất để rethink, vì khi bạn vướng vào vòng xoáy công việc tiếp theo, khó có ai dứt ra nổi để mà tĩnh tâm suy nghĩ. Cho nên, thời gian này làm gì để đủ tồn tại thôi cũng được. Cứ làm. Đừng nghĩ ngợi, mày mặt làm gì. Rồi dành thời gian suy nghĩ thật kỹ về bước đi sắp đến. Đã nghĩ, thì nghĩ thật kỹ, tính hết nước, để khúc quanh thử thách này trở thành sự khởi đầu cho một hành trình hào hứng mới của tương lai. Khi vũ trụ đưa cho ta một tờ giấy trắng để vẽ lại từ đầu, hãy vẽ cho thật đã. Có mất gì của ai đâu. Đời mình mà! Tư duy xong, biết rõ mình muốn đi về đâu rồi, thì cần phải reset - tái lập hệ điều hành của bản thân. Trước giờ, mình vận hành theo cách cũ, hệ điều hành cũ, tư duy cũ. Giờ, khi mục tiêu thay đổi, điểm đến thay đổi, cách tiếp cận thay đổi, thì mình cần upgrade phần mềm. Có thể mình sẽ cần reskill - học lại và cập nhật kỹ năng, upskill - nâng cao kỹ năng cho bản thân. Cũng có thể mình tìm thấy cơ hội mới và thay đổi hoàn toàn nghề nghiệp, môi trường, ngành kinh doanh, mô hình kinh doanh, vv. cho nó liên quan hơn tới tương lai. Hoặc có thể mình nhận ra nhu cầu mới và bắt đầu startup với một giải pháp chưa có hoặc hoàn toàn mới cho một vấn đề sinh ra trong rủi ro vừa trải qua. Dù lựa chọn đó là gì, nên dành thời gian reset hệ điều hành. Cái gì cũ quá, lạc hậu rồi thì bỏ đi. Tìm chỗ học cái mới. Tìm mentor chỉ dạy cho cái mới. Tìm môi trường nuôi dưỡng những hạt giống mới. Chuẩn bị xong, thì nhất nút phím F5 - Refresh - Tái tạo. Bạn đã chuyển qua một trang mới, một hành trình mới, một tương lai mới. Nhắc nhở mình, nhấn nút này là xoá hết lịch sử trước đó, để nghĩ và làm những thứ hoàn toàn mới. Đừng rơi vào cái bẫy rượu cũ bình mới. Miệng thì mới mới mà trong ruột trong óc thì cũ sì. Tôi gặp rất nhiều người như thế. Chưa reset xong đã nhanh nhẩu bấm F5. Cho nên cái phần cứng thì mới tinh, nhưng phần mềm thì một ngàn chín trăm hồi đó. Làm vậy khổ cho bản thân, khổ cho người xung quanh, khổ cho tập thể lắm lắm, khi bạn trở thành the weakest link - mắc xích dễ toang nhất trong chuỗi vận hành. Người ta chạy 10 bước ở phía trước rồi mà bạn còn ngồi xỏ giày xỏ dép, nhắc chuyện ngày xưa hoàng thị. Chuyện gì cũng là chuyện lớn và rồi cũng thành chuyện nhỏ. Cho nên, nhìn về ánh sáng thì đây là cơ hội tích cực để ta rethink - reset - refresh thôi mà. Đời đâu có bao lần được nhấn nút F5 tái tạo kiểu này. Đã nhấn, hãy nhấn cho thiệt đáng!

Thế giới này nhanh và tức thì quá, nên nhiều bạn trẻ quên luôn chuyện tự mình chủ động tìm kiếm thông tin. Ủa, sinh ra trong thời Google, được mệnh danh là Google generation - thế hệ google mà. Sao hỏi toàn những câu hỏi không nên hỏi, không cần hỏi, search cái là ra mà tại sao phải đi hỏi. Nhiều khi đọc câu hỏi mà ngán ngẩm, thở dài, mất mood, hết muốn giúp đỡ ai luôn. Cái gì cũng phải bắt đầu từ bản thân, từ sự cố gắng tìm hiểu, học hỏi, nghiên cứu và đưa ra giải pháp của bản thân trước. Đúng sai tính sau. Đúng sai lúc đó mới mang ra hỏi xem góc nhìn của người khác thế nào. Rồi nghe xong góc nhìn của người ta cũng phải tự mình phân tích, process thông tin và đưa ra chính kiến nữa. Đụng gì cũng hỏi. Nghe sao tin vậy. Làm vậy hèn gì mà fake news nó không nở rộ. Bản thân mình không có tư duy phản biện, không biết tìm hiểu phân tích và đưa ra chính kiến thì trách ai, đổ thừa ai? Hỏi là một nghệ thuật. Nghe bạn đặt câu hỏi người ta có thể đánh gía được level của bạn tới đâu. Kiểu hỏi ngớ ngẩn, hỏi những chuyện không cần hỏi không nên hỏi thì xong phim rồi. Nghe xong thì quyết định đầu tiên người nhận câu hỏi làm là làm ngơ, bỏ ngay ý định giúp đỡ. Biết tại sao không? Ai mà đi giúp đỡ cho người kém chủ động, làm biếng, thiếu khả năng tư duy, vô trách nhiệm với bản thân? Chuyện linh tinh vậy mà còn mang ra hỏi được. Không tự tìm hiểu, thì không bao giờ làm chuyện gì ra trò. Chuyện nhỏ không xong, nói gì chuyện lớn. Cho nên, đặt một câu hỏi là thể hiện khả năng, bản lĩnh, tâm thế của bản thân. Đừng có tiện mồm hỏi tào lao, tùm lùm, lung tung, linh tinh như thế nha. Hỏi vậy là hại mình đó. Mỗi ngày bạn đang hại mình bao nhiêu lần? Xì tốp giùm tui nha. Dừng lại trước khi hỏi. Học thiền hỏi. Chậm một nhịp mà thay đổi cả cuộc đời đó bạn. Thiền hỏi là môn tui tự chế ra sau khi bị hỏi quá nhiều câu và thở dài quá nhiều lần. Chỉ cho rồi thực tập đi nè. Trước khi đặt bất kỳ câu hỏi gì cho ai, làm ơn nhắm mắt lại, hít thở thật sâu 3 cái, rồi hỏi mình những câu hỏi sau: Câu này có cần hỏi không? Hay mình google 5 lần khác nhau, sử dụng câu hỏi và từ khoá khác nhau, về chủ đề này xem thông tin thế nào? Hay mình đọc thử hết từ đầu đến cuối top 10 bài đầu tiên về chủ đề này xem người ta nói gì về nó? Nhưng mà top 10 nhiều khi là người ta mua từ khoá nên nó đẩy lên trên, hay mình thử bấm qua trang 2, trang 3 xem có bài gì khác về chủ đề này không? Trong tất cả những link bài về chủ đề này thì nguồn nào là đáng tin? Đáng tin nghĩa là báo chí hay tổ chức chính thống. Hay gIờ mình google lại bằng tiếng Anh hay bất kỳ ngôn ngữ gì khác mình biết xem kết quả sao? Tổng hợp hết những thông tin và góc nhìn đó xong thì bản thân mình thấy thế nào? Mà mình nghĩ giống ai trong số đó? Hay mình không nghĩ giống ai hết? Vậy cuối cùng là bản thân mình nghĩ sao về vấn đề này? Góc nhìn của mình như vậy có hợp lý không? Có cần đi hỏi và tham khảo thêm ý kiến người khác không? Thường thì tới câu số 5 là bạn đã có câu trả lời rồi, và sẽ không cần đi hỏi nữa. Không hỏi, có khi là rất thông minh. Không hỏi, có khi nó cứu bạn đỡ mất quan hệ với một người có khả năng giúp đỡ bạn trong tương lai. Không hỏi, có khi là lên level. Đối đế lắm, khi đã nghĩ cạn kiệt và thấu đáo hết rồi mà vẫn chưa sure, thì mới mang ra trình bày rõ ràng suy nghĩ của mình để xin ý kiến người khác. Rồi, thiền đi ha. Thiền nhiều vào. Thiền mỗi lần chuẩn bị đặt câu hỏi giùm. Ngậm miệng lại, thiền hỏi xong mới hỏi. Chỉ cần vậy thôi là đã phát triển bản thân lên một tầng rất mới. Chúc bạn thành công!