Gặp người tính toán thiệt hơn, đi làm chỉ muốn làm sao cho công sức bỏ ra ít hơn hay nhiều lắm là bằng mức họ tự cho là vừa phải với tiền lương thì ta phải làm sao? Đời, luôn có những người như thế, vì tầm nhìn của họ không qua khỏi được luỹ tre làng. Người như thế, ignorant – thiếu hiểu biết về khả năng của bản thân, và chính sự tính toán thiệt hơn là vật cản lớn nhất trên con đường tiến thân & thành công của họ, khi chưa làm mà đã sợ thiệt thòi. Hồi xưa đi làm thuê, ông chủ tịch gặp tôi hay hỏi, “What’s up your sleeve again? – Lại bày trò mới nữa chứ gì?” Tôi đi làm, với tâm thế của người làm chủ, luôn làm nhiều hơn công việc được giao, luôn chủ động nghĩ ra phát kiến mới để đóng góp, luôn trăn trở tìm cách để công ty phát triển nhanh hơn, tốt hơn, bền vững hơn. Đến cả vị trí Special Project – Quản trị dự án đặc biệt cũng tự nghĩ ra vì thấy cần một người chuyên tập trung chỉ để transform – chuyển đổi các thị trường quốc tế đang gặp vấn đề về lợi nhuận. Vậy, là công ty phải sinh ra vị trí mới, vì nó quá hợp lý khi nghe trình bày. Đối tác có người mô tả tôi là tâm bão. Đi đến đâu thì bão nổi lên tới đó, vì bày ra quá nhiều thứ và năng lượng cứ ào ào. Còn tôi, chỉ biết có một điều, lao vào làm vì muốn pilot – thử nghiệm những ý tưởng mình nghĩ ra. Thành công thì quá hay. Không thành công thì cũng là bài học cho tổ chức. Không làm sao biết được hay không. Không dấn thân sao biết hành trình phía trước có hoa thơm cỏ lạ như nào. Khi tập đoàn bán xong, ông chủ tịch mới tâm sự rằng, ông thương tôi vì tôi không chỉ lo miếng bánh mà luôn làm việc hết mình vì cả cái bánh. Chính nhờ tư duy đó, nên tôi được cất nhắc rất nhanh. Sau này, khi làm việc với team, tôi luôn cất nhắc những người có tư duy whole cake – cả cái bánh. Họ tự thấy việc cần làm, tự mang vác trách nhiệm lên vai, tự xông xáo mà bạn chẳng cần phải nói một câu động viên nào hết cả, vì sự phát triển của cả công ty. Ngược lại, người làm việc với tư duy miếng bánh – slice of cake, người chỉ biết khư khư lo tính toán làm sao để lời tiền lương, kêu thì làm, tránh việc như phòng bệnh, gặp sếp thì múa như biểu diễn, sau lưng sếp thì cuộn tròn ngủ đông, làm việc mà chẳng có chút cam kết nào với công việc mình làm, người như thế tôi dần dần loại khỏi team, chỉ vì không chịu được kiểu tư duy nhỏ nhoi như thế. Rồi, bạn chọn đi, bạn đi làm để bán sức lao động, hay đi làm để tìm kiếm cơ hội mới, để phát triển bản thân mình? Nếu bán sức lao động thì, người ta sẽ chỉ mua với giá nào hời nhất, và chỉ trả nhiều nhất là đúng giá thôi đấy nhé. Và khi sức lao động đó của bạn không còn giá trị gì với người ta nữa, thì cắt một phát là xong. Nhưng nếu bạn đi làm để tạo ra giá trị thì, thế giới này bao la cơ hội để bạn tiến xa. Nếu người ta không tạo điều kiện cho bạn tiến thì sao? Đâu có sao, thì ta tìm nơi khác mà sải cánh. Là mình thôi, là cách mình tư duy và bước đi trong đời. Đừng đổ thừa ai khác. Ask yourself today, are you only worth a slice of cake. Hãy tự hỏi mình hôm nay đi nhé, phải chăng giá của bạn chỉ to bằng miếng bánh mà thôi.

Có bao nhiêu lần bạn hỏi một ai đó về cái nghề mà họ đang cặm cụi bao năm, & ngỡ ngàng vì người ta không biết và cũng chẳng buồn tìm hiểu. Ủa, cuối cùng thì họ đang làm gì nhỉ? Just a job - chỉ là công việc thôi mà, nhiều người trả lời như thế. Thường khi gặp những người như này, tôi hay hỏi luôn, em có thích công việc mình đang làm đó hay không. Câu hỏi tu từ mà, đâu cần ai phải trả lời. Nói nghe nè, nếu không thích là chị nghỉ cho rồi, chớ làm thứ mình không ưa thì khổ lắm, khổ cho bản thân, khổ cho người trả lương và khổ cả cho đời. Có phải ai cũng sớm biết đam mê của mình mà theo đuổi? Làm gì có. Khối người gần chạm mốc khủng hoảng nửa đời người - midlife crisis cũng đâu biết mình thích cái chi chi. Không biết thì dấn thân. Dấn thân rồi không mê thì lại đi tìm. Một chiều xuân nào đó ta rồi sẽ chạm vào điểm tựa, à thì ra ta chẳng còn làm việc nữa, ta hình như đang theo đuổi đam mê. Có điều, gì gì cũng phải action, chứ đóng phim bộ, ngước nhìn xa xăm tự hỏi lòng hoài chắc chết. Và năn nỉ đó, don't settle for "just a job" - xin đừng bao giờ dừng lại ở sự chấp nhận vô cảm rằng "chỉ là công việc thôi mà". Xin chớ làm khổ mình và làm khổ thế gian. Có khi, chỉ vì nỗi sợ hãi phải bắt đầu lại ở một nơi nào đó khác, một công việc nào đó mới mà người ta không dám mơ lấy điều mình thích. Có khi, đồng lương an toàn nó ám ảnh tấm thân ta. Và cũng đôi khi, ta ngộ nhận là mình đã làm tốt nhất có thể rồi. Nhưng tốt nhất có thể với bạn, vẫn không tốt với khách hàng, với công ty thì sao nhỉ? À mà bạn có yêu thích công việc của mình không? Nếu bạn ngập ngừng, nghĩ suy, do dự, 1/3 cuộc đời rồi bạn có buộc mình như con gà vào cái cối xay? Loanh quanh nhặt nhạnh chút vương vãi bên đời, ta sống hay là tồn tại? Ừ thì bạn cần thêm một chút lòng dũng cảm, để thôi gạt mình và dỗi cả thế gian. What's the worst that can happen if you quit doing what you don't like? Điều tệ hại nhất có thể xảy ra nếu bạn nghỉ làm cái thứ bạn không thích là gì? Có chết ai hôn, hay chỉ lấy mất của bạn thêm vài lần cố gắng và mấy đêm suy nghĩ, để cả đời còn lại thảnh thơi? If you like your job, you don't have to work a day in your life - Nếu yêu thích công việc của mình, bạn rồi chẳng phải làm việc ngày nào trong cuộc đời này nữa. Sao? Ta quần quật cả đời hay chẳng phải đi làm? Tôi chưa bao giờ phải đi làm, và cả đời sẽ chẳng bao giờ phải đi làm. Tôi chọn dấn thân vì những điều mình tin vào & theo đuổi. And you? Will you settle just for a job? Bạn thì sao? Liệu bạn có chấp nhận cúi đầu vì đó chỉ là một công việc mà thôi?

Khi bạn còn không đủ care để viết một mẩu tin nhắn đàng hoàng, viết riêng, cá nhân hoá cho người bạn đang cần hỗ trợ thì ai tin được rằng bạn đủ quan tâm, đủ cam kết cho việc bạn sắp làm? Không biết đã bao lần, tôi nhận tin nhắn nhờ hỗ trợ, tìm nhà đầu tư qua messenger kiểu thế. "Gởi anh/chị, ...", Hay có khi bỏ cả anh chị và chẳng buồn thưa gởi nữa. Nhờ người ta mà gởi thư như tin rác, nếu là mình bạn có đọc không? Thấy tin nhắn kiểu này tôi chẳng buồn đọc mà delete ngay, vì không bao giờ chịu được kiểu impersonal - vô cảm, thiếu tôn trọng người nhận tin như thế. Tự bao giờ, con người trở thành con số. KPI là gởi hàng loạt cho cả ngàn người? Là hy vọng có ai đó trả lời? Là đâu đó có chấm vài phần trăm hồi đáp? Sao không nghĩ khả năng phản hồi cao hơn rất nhiều như thế? Sao không phải là 80% vì mình dành thời gian trình bày và tiếp cận rất đàng hoàng. Gởi anh/chị là gởi cho ai? Gởi mọi người là không gởi riêng ai nên chẳng ai cần đọc cả. Thông tin thế kỷ này như rác. Thiếu cảm xúc mấy giây đầu là người nhận đã cho qua. Bạn không care tôi là ai thì tôi cũng chẳng care bạn muốn cái gì. Delete cho cuộc đời giản đơn, dễ xử. Làm ơn đi các bạn. Trước khi muốn trở thành người giỏi hãy là người đàng hoàng trước đã. Kỹ năng giao tiếp cơ bản để người ta có cảm tình giúp đỡ mình mà bạn còn không biết, thì nói gì chuyện núi lớn sông xa. Học dạ học thưa, học tôn trọng mọi người, là chìa khoá đầu tiên để mở được vô vàn cánh cửa. Núi cao luôn có núi cao hơn, người giỏi luôn có người giỏi hơn. Người chọn hỗ trợ, ít ra đối với tôi, là người bắt đầu từ thái độ khiêm cung, đàng hoàng, tử tế. Làm người còn chẳng biết làm thì làm chi những điều tưởng chừng vĩ đại, lớn lao. Chậm lại một giây, tìm hiểu người mình muốn tiếp cận là ai. Học cách dạ thưa, học ăn học nói. Có mất gì đâu nhưng được thì vô tận. Được gì trước tiên phải học cách được lòng.

Hôm qua, kết thúc khoá Bí mật nhượng quyền thế kỷ 21 sau 12 tuần, thì chia sẻ với các bạn như vầy. Bí mật, là không có bí mật nào! Vì muốn nhượng quyền thành công, thì trước hết bạn phải lui về xây dựng lại nội lực doanh nghiệp mình. Mình không khoẻ, không mạnh thì nhượng cái gì, cho ai? Lớp học này, sau 3 tháng, thì có thể hiểu là lớp How to not franchise - Cách để không franchise tào lao. Ngày xưa, tập đoàn franchise đầu tiên tôi làm, hấp tấp quá, franchise 30 nước thì đóng hết 16 nước. Hồi nhận việc ngay đúng thời điểm này, bị gởi đi dọn rác mệt muốn xỉu. Cho nên, không nhượng quyền thì thôi. Đã nhượng quyền thì tất yếu phải làm thật pro, thật bài bản chứ không chụp giật được. Còn founder nào, CEO nào muốn nhượng quyền quốc tế, thì hỏi bản thân mình trước, là mình đã đủ kiến thức về thế giới, về xã hội, về văn hoá, có cái đầu lạnh và trái tim nóng hay chưa. Không tương tác được với những người lạ khác nhau, từ những nền văn hoá khác nhau, hết lòng yêu thương và giúp đỡ người dưng, thì làm sao mà đi ra ngoài kia kết bạn? Muốn trở thành người giỏi về phát triển nhượng quyền, phải biết hoá thân vào những vai này. Là time traveller - người du hành xuyên thời gian, vì khi ta travel thế giới, sẽ thấy mình đến tương lai, về quá khứ, tuỳ theo nhịp phát triển của mỗi thị trường. Tại đó, ta cần phải biết cách hiệu chỉnh mô hình kinh doanh của mình, cho phù hợp với tương lai và quá khứ. Muốn trở thành người giỏi trong lĩnh vực nhượng quyền, phải là psychologist - nhà tâm lý học, vì gặp gỡ, tương tác, kết nối, ký kết, giải quyết vấn đề, rồi sống với bao nhiêu con người ở bao nhiêu đất nước, không giỏi tâm lý thì chỉ có mà trầm cảm khi rơi vào mớ bòng bong cảm xúc xuống lên bất thường của con người. Này hay nè. Muốn giỏi nhượng quyền, nên học cách làm đạo diễn phim. Đạo diễn, người ta đứng ngoài set, chỉ đạo cho người khác diễn, chớ bản thân không có lao vào đó diễn dập dờn theo cảm xúc của diễn viên. Nếu không, bao nhiêu đó người trên thế giới cùng diễn, rồi mình lao vô diễn nữa, thì thành bi kịch chớ không phải nhượng quyền. Cuối cùng, nhắc các bạn, học với cô Phi Vân là vô dụng, là phí phạm thời gian và công sức, nếu không xắn tay áo lên mà làm, mà thay đổi, cải tiến. Nhượng quyền, định nghĩa hay nhất có thể gởi cho các bạn là, cách khai thác tài sản hiện có một cách sáng tạo nhất. Rồi, vậy ha, cho những ai còn phân vân không biết nhượng quyền có phải là ngành dành cho bản thân mình.

Hôm qua, lấy tư cách là chị cả, lên mặt chỉ bảo chút cho các em về tư duy toàn cầu Dám nghĩ lớn, nghĩ ra thế giới, nghĩ bất chấp để xông pha đã là half the battle - đánh xong nửa trận. Nửa trận còn lại, là tùy thuộc vào khả năng update nâng cấp bản thân và đội ngũ mà thôi. Muốn là một chuyện. Có khả năng hay không là hai chuyện, hổng có liên quan nhau Cho nên, hành trình này người dẫn đầu quan trọng, phải làm gương phát triển bản thân, và phải take the team along - dẫn dắt, thúc đẩy, truyền cảm hứng, nâng cấp đội ngũ đi theo, thì mới mong có ngày thấy bình minh thế giới. Lỡ có người không theo nổi sao chị, một bạn hỏi. Đâu sao. Ngày các em bắt đầu hành trình vươn ra thế giới ngoài kia, là ngày chúng ta bắt đầu một hành trình rất khác, gian nan lắm, nhưng mà vui dữ lắm. Chị đời này thấy thật là đáng sống, được nhìn ngắm mọi sắc màu của bốn bể năm châu. Té sấp mặt, cười hả hê. Sống đã đời đi cho một kiếp làm người. Nhưng hành trình đã đời này, cũng cần những con người rất khác. Họ có tầm nhìn, có tư duy, và giấc mơ toàn cầu mãnh liệt. Họ có trái tim trong trẻo, róc rách để dung nạp mọi khác biệt của vũ trụ này. Họ đủ nhỏ bằng nửa hạt cát để hiểu rằng, thế giới ngoài kia to lớn lắm. Và điều đầu tiên cần phải làm, là quay về với chính mình, hiểu những giới hạn của bản thân, để lao vào học điên cuồng để bắt kịp với khoảng cách giữa ta và thế giới. Is that you? Đó có phải là bạn không? Không ai khác biết, chỉ có bạn tự mình hiểu rõ, hành trình này có thuộc về mình. Nếu không theo nổi thì sao? Đâu có sao, vì đây là một hành trình rất khác. Sẽ có kẻ bỏ cuộc, sẽ có người tham gia. It's OK. Có sao đâu, đơn giản là hành trình cuộc sống. Người cùng tầm nhìn và giá trị sẽ tìm ta. Người tự đóng cửa tư duy, nghĩ mình giỏi, mình kém, ta đành bỏ lại. Mỗi người chọn một cuộc đời rất khác. Hành trình này không dành cho tất cả, chỉ dành cho những ai biết mình rất nhỏ để xông pha đi tìm một thế giới bao la.

Thư chấp thuận visa gởi về, toàn tiếng Ả rập, chỉ biết có ghi số 30 là biết visa thời hạn 30 ngày. Bạn phụ trách chương trình phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ của Saudi rất cung kính, đầy tôn trọng, nhắn tin dặn dò, Phi phải gởi thư này cho sứ quán, nộp thêm hồ sơ, hình passport….. Chuyển thư visa của chính phủ cho sứ quán, nhận được email trả lời về qui trình làm hồ sơ là phải thông qua 1 agency với thông tin liên hệ tại Sài gòn. Bạn trợ lý gọi cho agency, được trả lời chính thức qua email về phí làm visa, 755USD, trong đó phí agency là 150USD, còn lại là phí của sứ quán. Mình hỏi, có lộn không, vì đây là visa do chính phủ cấp mời qua làm diễn giả cho chương trình phát triển doanh nghiệp của họ mà. Với scale của chương trình và do chính phủ mời, tôi chắc không bao giờ ai lại đi charge khách mời phí visa như thế, dù đó là phí visa thông thường khi nhập cảnh Saudi. Tôi bảo bạn trở lý hỏi cho kỹ, câu trả lời vẫn là vẫn phải trả phí visa. Yêu cầu xuất hoá đơn, agency báo chỉ xuất được 150USD. Hỏi phí sứ quán thu thì sao? Bắt buộc phải có phiếu thu và phải chuyển phiếu thu cho khách hàng chớ. Agency trả lời không có phiếu thu, nên thôi sẽ xuất luôn cho đủ hoá đơn 755USD. Bạn trợ lý hỏi tôi, em thấy có gì đó sai sai. Hay chị email cho chính phủ check lại trước khi thanh toán phí visa này. Tôi nói, em cứ làm bình thường. Chị cần nhất là visa để kịp sự kiện. Còn lại, chị sẽ xử lý với phía Saudi. Visa dán lên passport xong, tôi chụp hình gởi cho bên Saudi, nói khách mời làm visa xong rồi, phí là 755USD theo thông tin chính thức của sứ quán và agency. Bạn phụ trách chương trình gọi điện ngay cho tôi, Phi ơi, có vấn đề rất nghiêm trọng từ phía làm visa cho chị nha. Thư chấp thuận visa ghi rõ visa này FREE vì chị là khách mời chính phủ. Chắc họ ăn gian đó. Tôi chuyển nguyên văn email này cho sứ quán. Sứ quán gọi điện phân trần, bên agency nói nhận có 210USD thôi. Phần còn lại không hề nhận. Là nhân viên nhà chị đòi mark up trên hoá đơn để lấy chênh lệnh. Tôi trả lời, tôi là người trực tiếp thanh toán chứ không phải là ai khác. Một lúc sau, agency gọi, nói chắc có hiểu lầm, visa của chị là visa chính phủ nên FREE, nhờ gởi tài khoản để trả lại tiền chênh lệnh. Chỉ là chuyện nhỏ, nhưng thể hiện rõ bản chất tham lam, dối trá, petty theft – ăn cắp vặt quen thói ở xứ sở này. Bán danh dự của người Việt Nam giá 12 triệu? Bán uy tín của đất nước Việt Nam giá 12 triệu? Chuyện nhỏ như vậy đã dối lừa. Chuyện lớn sao làm? Trong nhà còn gạt gẫm nhau. Sao ra thế giới? Vẫn thế, vẫn là cái đầu hẹp như con đường chông gai mà cả dân tộc dắt díu nhau đạp lên trong mấy chục năm qua. Vẫn thế, vẫn mánh mung, lưu manh vặt, chụp giật mỗi đầu ngày, để sống một cuộc đời loanh quanh, mơ hồ, như những chấm đen insignificant – mờ nhạt mỗi đêm. Who are we, Vietnamese?

Đã từng là chuỗi cho thuê băng video lớn nhất của Mỹ với hơn 10 ngàn cửa hàng, giờ chỉ còn lại 1 cửa hàng tại Oregon. Hồi xưa ở Sydney cũng đã từng là khách hàng của Blockbuster. Giờ xem clip này, dù biết là sẽ có ngày như thế, vẫn thấy ngậm ngùi cho một thương hiệu lẫy lừng đã một thời hô gió gọi mưa. Vậy đó, ai cũng chỉ có một thời. Thương hiệu cũng thế, nếu không biết tự thay đổi, tự cập nhật, re-invent – tái tạo, làm mới mình không ngừng nghỉ một giây nào. Blockbuster phá sản năm 2010. Thời hoàng kim, người ta đồn rằng cứ mỗi 17 tiếng lại có một cửa hàng Blockbuster được sinh ra đâu đó trên thế giới. Và giờ đây, cửa hàng duy nhất còn lại sau khi đã đóng hết cả chục ngàn cửa hàng, trở thành a piece of history – một mảnh ghép của quá khứ. Và khách du lịch từ khắp mọi nơi đổ về đây, chỉ để mục kích mảnh vỡ cuối cùng của lịch sử trong hành trình dữ dội của Blockbuster. Sự ra đời của Netflix cuối những năm ‘90 đã làm cho Blockbuster đóng cửa nhanh không kém thời họ đã khai trương với tốc độ 1 cửa hàng mỗi 17 tiếng. Và tại cửa hàng cuối cùng này, mọi thứ vẫn như cũ, cũ như bao nhiêu năm trước Blockbuster vẫn thế. It’s a piece of history – Đây là một mảnh ghép của quá khứ, người trẻ gọi cửa hàng cuối cùng của Blockbuster như thế, và họ đến đây như đi tham quan viện bảo tàng video của quá khứ đã xa rồi. Là như thế, sự chậm chạp, thiếu sáng tạo và đổi mới, đã giết chết một thương hiệu bán lẻ và nhượng quyền của một thời mưa gió toàn cầu. Memory lane – Ngõ kỷ niệm, giờ chỉ còn là kỷ niệm. Are we traveling down that lane by any chance? Còn ta, có khi nào ta cũng đang tự mình lăn lăn về chốn ấy hay chăng?

Trong đời, có bao nhiêu lần đầu tiên? Ngồi trước tác phẩm thiên nhiên rực rỡ này, giữa yêu thương hợp nhất của nắng, của nước và tự nhiên hoang dã, thấy mình trong tâm trạng của đạo diễn Akira Kurosawa (ai chưa biết đạo diễn đỉnh này thì google đi nha, người có công dán phim Nhật lên bản đồ thế giới với các phim như The Seven Samurai, Yojimbo). Ông nói, “Movie directors, or should I say people who create things, are very greedy and they can never be satisfied. That’s why they keep on working. I’ve been able to work for so long because I think, ‘Next time, I’ll make something good.'” Đạo diễn, hay những người tạo tác, luôn tham lam và sẽ chẳng bao giờ biết hài lòng. Và vì vậy họ cứ tiếp tục làm việc không ngừng nghỉ. Tôi cứ lao vào làm hoài làm hoài nổi vì tôi luôn nghĩ rằng 'Lần sau, mình sẽ làm nên một tác phẩm hay hơn.' Nên tôi vẫn làm việc không ngừng nghỉ, mong muốn đưa con người & thương hiệu Việt Nam ra thế giới. Lo lắng về team sẽ ra thế giới của mình, vì không biết họ cuối cùng có kiên cường bước tiếp, trên cái nền thiếu quá nhiều kiến thức, kỹ năng? Đi thuê team Sing hay Mã như cách các công ty nước ngoài vẫn làm thì dễ quá rồi. Nhưng đâu là tác phẩm? Hai năm nay, pilot đủ các kiểu và vẫn chẳng hài lòng. Đến nay, vẫn thử mới thử mới hàng ngày để tìm ra cách làm và con người tốt nhất. Mặc ai nói gì, mặc ai giận hờn trách móc. Sáng tạo mà, đâu có một điểm dừng. Cho nên tôi vẫn tham lam và chẳng chút hài lòng. 'Next time, I'll make something good.'

Jack Ma khuyên vậy cho sự phát triển nghề nghiệp của một con người. Thấy đúng y chang hành trình của mình. Thật ra là hành trình có sớm hơn, 19 đã đi làm việc professional, và dù chưa hit 50 nhưng đã bắt đầu phát triển thế hệ tiếp nối 3 năm nay. Đọc thử xem, có work cho bạn hông? "When you are 20 to 30 years old, you should follow a good boss [and] join a good company to learn how to do things properly" 20-30 tuổi, nên theo sếp giỏi và công ty tốt học để học được cách làm việc cho chuyên nghiệp. "When you are 30 to 40 years old, if you want to do something yourself, just do it. You still can afford to lose, to fail" 30-40 tuổi, nếu muốn khởi nghiệp kinh doanh, cứ làm, vì còn cơ hội lỡ có thất bại. "When you're 40 to 50 years old, my suggestion is you should do things you are good at." 40-50 tuổi, nên tập trung làm những gì mình giỏi nhất. "When you are 50 to 60 years old, spend time training and developing young people, the next generation." 50-60 tuổi, dành thời gian đào tạo và phát triển thế hệ tiếp nối. "When you are over 60 years old, you better stay with your grandchildren." Trên 60 nên ở nhà chơi với cháu nội, cháu ngoại. Không có một công thức chung cho tất cả mọi người, nhưng there's always wisdom from the experienced - lời khuyên thông thái từ những người đã trải nghiệm cuộc sống. Cuối cùng, chỉ có ta tìm ra con đường cho chính mình, nhưng nên make an informed decision - đưa ra quyết định có tìm hiểu và tư duy nhé. Rồi, ai đang mấy tuổi & làm gì?

Gần 20 năm nay, khi bị hỏi 'Where are you based - Văn phòng chị ở đâu', câu trả lời ngắn gọn là 'on the cloud - trên mây'. Trên mây, kỳ thực là vì bay dữ quá nên suốt ngày ở trên trời. Nhưng trên mây cũng đã là cách làm việc của thế kỷ này, file chia sẻ & giữ trên cloud, từ google drive đến Dropbox, server riêng, làm việc hội họp trên các nền tảng Skype, Google Hangout, Zoom, vv, nước nào thích nền tảng gì thì chiều đó. Nhắn tin thảo luận với đối tác cũng thế, chẳng mấy khi email nữa mà xẹt xẹt qua app chat. Ai thích gì chiều nấy. Nhật & Thái cứ phải Line, Trung Quốc chắc chắn wechat, còn lại khi WhatsApp lúc Viber. Collaborate - cộng tác với team, thì Trello, Slack, Messenger. Khi cần và đường bay giao nhau mới offline, còn lại mạnh ai, ở đâu, sử dụng thời gian ra sao, là chuyện của cá nhân, làm giờ nào, nghỉ giờ nào, chẳng mấy ai quan tâm hết, miễn sao công việc team vẫn cứ chạy đều. Based on the cloud là văn phòng của tương lai, trong bối cảnh kinh tế chuyên môn hoá - expertise economy. Tuy nhiên, cùng với sự linh hoạt đến phát sợ này, đòi hỏi con người làm việc phải cực kỳ kỷ luật. Team trên mây, mà chỉ cần một người vô trách nhiệm, thiếu kỷ luật, thì thế trận của cả team sẽ như ong vỡ tổ. Chính vì vậy, nếu muốn làm việc quốc tế, nếu thật sự muốn based ở trên cloud, tinh thần trách nhiệm, kỷ luật bản thân là phẩm chất quan trọng nhất, mới có thể tham gia vào human cloud - đám mây nhân lực toàn cầu. Làm quốc tế, team chúng tôi mỗi đứa một nơi. Cả đội trực tiếp quản trị 90 quốc gia, vỏn vẹn chỉ có 7 người, mỗi người based một nước. Văn phòng admin và hỗ trợ tại Sydney thì phụng sự chung cho cả tập đoàn, trong đó có team quốc tế. Team rất lean - tinh gọn và mỗi người đều highly specialized - chuyên môn cực cao cực giỏi. Mỗi người là một mảnh ghép hoàn hảo vào cả đội. Biết thế, nên ai cũng cố gắng hơn có thể, để tạo điều kiện tốt nhất, lắp ghép suông sẻ nhất, vào bức tranh chung cùng đồng đội của mình. Để làm được điều này, 7 chúng tôi đều có khả năng quản trị bản thân cực kỳ cao. 7 người tính khí rất khác nhau, nhưng giống nhau như đúc. Kỹ năng tổ chức super hiệu quả, quản trị quỹ thời gian tính đến từng giây, self-sufficient - tự lo liệu hết mọi sự đi dọc về ngang, giấy tờ, chi phí mà chẳng ai cần thư ký. Việc của mỗi người kết nối với 6 người còn lại, nên mỗi người đều task management - quản trị đầu việc hết sức chi tiết và trách nhiệm, vì mỗi sự delay - trì hoãn hay fail dealine, nghĩa là cả chuỗi dự án của team sẽ rối tung. At any one time - tại từng thời điểm, team vận hành cả trăm dự án chằn chịt dọc ngang theo khu vực, theo quốc gia. Không ai đủ can đảm vô kỷ luật hay vô trách nhiệm, dù là chuyện nhỏ nhất vì biết mình sẽ trở thành the weakest link - mắt xích rủi ro cho cả đội. Làm, tất cả sẽ làm tốt hơn có thể, để gánh vác một chút, make life easy - làm cho cuộc sống dễ dàng hơn một chút cho những người thân còn lại trong đội của mình. Chúng tôi chẳng ai biết ích kỷ, chỉ biết sướng cho mình. Chúng tôi vì nhau, vì mục tiêu và thành tựu chung của cả team quốc tế. Trong mắt nhiều người, làm việc quốc tế nghe vô cùng lung linh, hoa mỹ. Kỳ thực, làm việc quốc tế cực kỳ áp lực, hết sức bào năng lượng, luôn làm gấp vạn lần team bình thường, vào những giờ giấc bất bình thường nhất, và hy sinh vô vàn những điều bình thường vĩ đại như ăn một bữa cơm ấm êm với gia đình vào ngày sinh nhật của mình. Làm việc quốc tế, không thể lượn lờ, thích thì làm, không thì trốn. Độ chuyên nghiệp và tinh thần trách nhiệm mà không có, bạn không tự cảm áp lực mà bỏ chạy, thì team trước sau cũng loại bạn thôi. Ai thời gian đâu ở đó mà thúc việc, nhắc việc ai. Nếu tự nuông chiều để cho bản thân thành the weakest link - mắc xích rủi ro, ai cũng ngán ngẩm không muốn làm việc cùng ta, có lẽ you are not cut out for international - bạn không được sinh ra để làm việc quốc tế rồi. Thế nhé. Nếu quản trị bản thân mà còn không làm được, nếu sống ở trên đời chỉ lo gom góp cho mình mà chẳng nghĩ được tới ai, nếu cân đong đo đếm chi li cho lợi ích vị kỷ, cá nhân, don't even think about international - đừng mảy may nghĩ đến chuyện đi làm team quốc tế.

Ai cũng giỏi một thứ gì đó, nhưng không ai giỏi tất cả. It's a fact - Đó là sự thật đến nay chưa ai chứng minh điều ngược lại. Nghĩa là, chuyện gì cũng có thể xảy ra, và sự thật cũng có thể chỉ là giới hạn của điều ta đang biết đến hôm nay. Và bạn, có thể chỉ là mắc xích không thể thiếu nào đó, hoặc là chất kết dính không thể thiếu của một vài mắc xích. 'Một mình em chắc chắn không làm được chuyện em đang muốn làm', tôi thẳng thắn thế và tôi biết liều thuốc này quá đắng. Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng. Dù biết thế tôi vẫn chọn đứng về sự thật, để tránh cho em những mộng tưởng viễn vông về một giấc mơ hơi quá sức. Cuộc đời, thứ mất đi không lấy lại được bao giờ là thời gian. Tôi không muốn em phải phí sức, hoài công. Tôi muốn tránh cho em nỗi đau sắc màu giữa chập chùng ngăn trở, để không ngã quỵ giữa đường mà chẳng hiểu tại sao. 'Vậy em phải tìm ai đây cô?' Lại là chuyện tìm ai, phải chăng ta chỉ đi tìm những gì ta rất thiếu? Ta có gì, mạnh gì? Ta yếu gì, cần gì? Câu hỏi này phải chăng ta cần tự hỏi mình? Nếu còn chưa hiểu được mình, có lẽ người đầu tiên ta cần tìm thật ra là bản thân ta đó. Ta đi tìm ta, tìm thấy rồi ta sẽ biết tìm ai. 'Tìm người đồng hành khó lắm. Không tìm được thì sao cô?' Khó lắm vì đâu? Vì họ không cùng tầm nhìn, giá trị? Tầm nhìn ta có không? Giá trị ta là gì? Liệu bản thân ta đã có giá trị chưa? Họ không cùng giá trị với giá trị mơ hồ nào đó của ta, vậy cái gì là khó? Khó, là khó cho ta, hay thật ra rất là khó khăn cho họ, vì chẳng hiểu tại sao và đâu là thứ mà ta cuống cuồng mãi đi tìm? 'Vậy nếu đi tìm, em tìm ở đâu cô?' Cô cũng không biết nữa. Giá trị em là gì, cộng đồng và network em ở đó. Họ có thể trước mặt ta, bên cạnh ta, hay đâu đó giữa đời. Biết cần phải tìm ai, sẽ biết cần tìm họ ở đâu. Hiểu mình, ta rồi tìm thấy họ. Có khi nào ta sai trên hành trình tìm họ? Đương nhiên rồi, làm gì có quyết định nào hoàn hảo giữa dòng đời. Nó có thể sai, hay có thể chỉ đúng trong một lúc nhất thời. Có sao đâu? Sai thì sửa, âu cũng là bài học về EQ hiểu mình, hiểu người, và biết phải làm sao tiến thoái. Ai chẳng có thời trẻ trâu, vụn dại? Hợp tan, tan hợp, chẳng qua là chuyện thường tình sớm họp chợ mà thôi. Sao phải vật vã, đớn đau khi người xuống tàu, kẻ lên ga? Tàu chuyển động, ắt phải có kẻ lên, người xuống. Người cần đến sẽ đến. Kẻ cần đi phải đi. Nguyên lý ấy vũ trụ đà định sẵn. Chẳng ai vĩnh hằng. Chẳng ai không thay thế được, kể cả bản thân mình. Ta là ta, và ta rất hiểu mình. Ai đến, ai đi trên mỗi đoạn hành trình, tìm ai, ai tìm, tất cả đơn giản lắm khi ta biết, thực hành, bảo vệ, và quyết tâm không thỏa hiệp với những nguyên tắc ta dựa vào để sống.

Triệu người quen có mấy người thân? Không biết nữa chỉ một mình ta biết. Ngày trẻ, tôi bị bệnh hoang tưởng về sức mạnh của mạng lưới người quen. Thời trẻ trâu, có ai dạy đâu mà biết. Sáng ngời, lanh lợi, tỏ ra nguy hiểm và hết sức bề ngoài, tôi tung hoành tại bất cứ sự kiện, đám đông nào, luôn bận rộn và không ngừng trở thành linh hồn của những đám đông xa lạ. Họ là ai, tôi chẳng biết. Họ tâm tư thế nào, tôi chẳng mấy quan tâm. Và cứ thế, chụp hình cùng người này, share hình mình với người kia. Manipulation - tôi thật sự chỉ biết chơi trò thao túng quan hệ với những người quen biết. Cho đến khi tôi gặp Tony, người mentor đầu tiên trong cuộc đời & sự nghiệp của mình. Tony cả đời làm việc cộng đồng, bán hết tài sản ở Sydney, dọn nhà qua Dehli lập mái ấm cho các bé gái đường phố bị xâm hại tình dục. Mái ấm rước các em vào, dạy các em học nghề học chữ cho đến khi các em đủ sức bước vào đời. Đứng trước một người selfless - vô ngã như thế tôi thấy mình mất hết vũ khí, bị xé toạc đám mặt nạ nguy hiểm và disabled - vô hiệu hoá kỹ năng thao túng tôi ngỡ mình đã master. Tony, hết sức direct - thẳng thắn, sau một thời gian quan sát & làm việc với tôi, 'Phi, you are worth more than a few masks. And it doesn't matter how many people you seem to know. It matters though how deeply you are connected with just a few to create meaningful connections.' Phi, giá trị của em lớn hơn vài ba cái mặt nạ. Ra vẻ quen biết nhiều người chẳng giúp gì cho ai cả. Kết nối sâu với vài người trong cuộc đời mới thật sự là xây dựng những quan hệ ý nghĩa cho hành trình phía trước của mình. What? Tôi sững lại. Có những người như thế trong đời. Họ đến để huỵch toẹt vào trong mặt của mình, because they care - vì họ thương & họ rất quan tâm. Tony là một người như thế. Và tôi, I have never been the same with his presence - tôi chẳng thể sống với những ngày xưa cũ từ khi anh xuất hiện. Ta ngã xuống, acquaintances - người quen xì xào bàn tán. Ta ngã xuống, họ nâng lên, và họ chỉ là vài người thân trong vô số những người quen. It doesn't matter how many people you know, or take photos with. Do they know you? Do you share meaningful conversations? Do they trust you? Will they recommend you? Ta biết bao nhiêu người, chụp hình với bao nhiêu người chẳng còn quan trọng nữa. Họ có hiểu ta? Ta có chia sẻ những buổi chuyện trò ý nghĩa? Họ có tin ta không để cùng ta xây tiếp một hành trình? Họ có dám lấy uy tín của riêng mình để giới thiệu ta vào network riêng của họ? Will they? Cuộc đời, từ khi học cách xây dựng niềm tin và deep connection - quan hệ chiều sâu, tôi được nâng đỡ và mở ra cho biết bao nhiêu cánh cửa. Thế giới này thật ra vẫn vận hành dựa trên những network riêng tư, rất nhỏ, vận hành bằng trust and integrity - lòng tin và sự chính trực. Quen bao nhiêu người, manipulate - thao túng được bao nhiêu người chả có ý nghĩa gì. Họ, những người nâng ta lên, họ nhìn rất rõ và tránh xa những kẻ lu xu bu, tỏ ra nguy hiểm, quan hệ tưởng rộng nhưng chỉ là trò thao túng. Chạy loanh quanh trên bề mặt rồi sẽ chỉ về tay trắng mà thôi. Chi bằng chân thành bám rễ thật sâu ở một vài nơi, để xây dựng gốc rễ của niềm tin và nền tảng. Network từ đó mà phát triển thật vững bền, thật nhanh, thật rộng, và lợi hại gấp vạn lần những gì ta tưởng tượng được hôm nay. Stop manipulating people. Build deep & meaningful connections. Thôi đừng thao túng nữa. Hãy xây cho mình vài quan hệ thật ý nghĩa, thật sâu. Đừng nghĩ mình quá giỏi, quá hay, vì có thể manipulate bao nhiêu người khác. Họ hiểu hết, thấy hết, và họ chẳng đủ niềm tin hay sự kiên nhẫn để giúp ta đâu. Cuộc sống vốn đơn giản, công bằng khi niềm tin là thước đo của quan hệ. Chậm lại, chân thành nhất có thể rồi chân thành hơn thế nữa. Care for people - quan tâm đến người khác, quan tâm nghĩa là ta thật sự quan tâm. Manipulation, cuối cùng chỉ là trò của trẻ trâu thôi. Trust & honesty - niềm tin & sự chân thành mới là tài sản quý giá nhất của mỗi người trên hành trình bước ra thế giới.