FAQ: Câu hỏi thường gặp về phát triển bản thân

Vài năm qua thì hay cái là ai cũng hiểu từ khoá phát triển bản thân và thấy nó quan trọng, nhưng chắc mỗi người hiểu mỗi kiểu, có người hiểu rõ nhưng chắc cũng nhiều người hoang mang, mơ hồ hoặc hoảng loạn vì cụm từ này. Nay tôi tập hợp những câu hỏi tôi thường nhận về chủ để phát triển bản thân và gom lại trả lời cùng một lúc cho mọi người dễ theo dõi nhé. 

1. Phát triển bản thân là gì?

Tánh tôi thì làm gì cũng phải đơn giản, dễ hiểu, vì phức tạp chỉ làm cho người ta hoảng loạn và rối ren thôi chớ chả giúp được gì cho ai. Cho nên giờ tôi định nghĩa phát triển bản thân bằng vài cách. Cách nào hơp nhất với bạn thì bạn dán nó lên bàn học, bàn làm việc của mình để nhắc nhở bản thân 2026 là năm bản lề của phát triển bản thân OK hôn?

Phiên bản đơn giản và generic - xài chung được cho tất cả mọi người: Phát triển bản thân là quá trình mỗi người tự học, tự rèn luyện để sống tốt hơn, làm việc tốt hơn và trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình theo thời gian. Vậy thôi đó! Cuối cùng là tự mình chịu trách nhiệm học, tự tạo kỷ luật để rèn luyện bền bỉ cho bản thân ngày qua ngày, mỗi ngày tốt hơn hôm qua một chút, năm nay tốt hơn năm ngoái một chút. Nghe dễ ợt mà!

Phiên bản cho người khoái cười: Phát triển bản thân là hôm nay vẫn vậy, nhưng mai bớt ngu hơn một chút, Không phải thành người khác, mà là thành phiên bản mình đỡ mệt hơn, biết mình sai sớm hơn, sửa nhanh hơn và ít cãi hơn. Phát triển bản thân là cuộc đời vẫn khó, nhưng mình đỡ hoảng. Kiểu vậy!

Phiên bản GenZ: Phát triển bản thân là upgrade chính mình để sống đỡ mệt, làm việc đỡ ngu và không bị cuộc đời dắt mũi, là biết mình yếu chỗ nào để không tự trap bản thân, là học kỹ năng để không bị “out meta”, là hiểu cảm xúc để không toxic với mình và người khác, là mỗi năm nhìn lại thấy: “Ờ, mình lớn thiệt.”. Phát triển bản thân KHÔNG phải là trở nên hoàn hảo, so sánh mình với người khác hay chạy theo thành công của ai đó mà là hiểu mình, sửa mình, nâng cấp mình. 

Vậy là đủ rồi ha? 

2. Vì sao cần phát triển bản thân?

Giờ không cần giải thích dài dòng, chỉ cần đặt vài câu hỏi xem đây có phải là những thứ bạn muốn không. Nếu câu trả lời là muốn thì bạn nên bắt đầu phát triển bản thân đi để có được, đạt được, nắm bắt được những điều bạn muốn.

• Bạn có muốn tìm được việc mình thích, mình giỏi, lương cao, môi trường xịn sò không?

• Bạn có muốn vẽ được lộ trình phát triển nghề nghiệp, sự nghiệp và lèo lái được hành trình này không?

• Bạn có muốn được làm việc tự do khắp nơi trên thế giới, được gỗ global không?

• Bạn có muốn bản thân vững vàng, tự tin trước mọi sự thay đổi, biến động, bất định của thời cuộc và thế giới không?

• Bạn có muốn tự tin bước vào tương lai phía trước không?

• Bạn có muốn bản thân có thể chủ động thiết kế, quản trị và hoàn thành những ước mơ trong cuộc sống và sự nghiệp của mình không?

• Bạn có muốn thành công theo định nghĩa thành công của bản thân không? 

Rồi, muốn thì đó là những lý do cần phát triển bản thân nhe. 

3. Phát triển bản thân bắt đầu từ đâu?

Ngay từ chữ bản thân nó đã trả lời rồi. Bản thân là chính mình. Cho nên phát triển bản thân phải bắt đầu từ chính mình chớ không có đi tìm kiếm vật vã gì ở ngoài kia hết. Giờ mình vẽ cái lộ trình từng bước vầy cho dễ hiểu nha.

1. Mục tiêu rõ ràng cho năm 2026. Cuối cùng bạn muốn đạt được điều gì? Đọc lại bài này: 5 câu hỏi mục tiêu cho năm 2026: https://www.nguyenphivan.com/post/5-câu-hỏi-mục-tiêu-cho-năm-2026 

2. Clarity - sự rõ ràng trong mục tiêu, cách tư duy và lựa chọn. Đọc lại bài này: Những câu hỏi clarity - Giúp bạn biết mình muốn gì và đưa ra lựa chọn: https://www.nguyenphivan.com/post/những-câu-hỏi-clarity-giúp-bạn-biết-rõ-mình-miuốn-gì-đưa-ra-lựa-ch%E1%BB%8Dn

3. Audit bản thân: tự mình kiểm tra lại xem để đạt được mục tiêu đề ra theo lộ trình đã đề ra thì bản thân mình đang thiếu tư duy, kỹ năng, thói quen, sức khoẻ thể chất và tinh thần như thế nào? Đọc lại bài này: Phát triển bản thân không còn là lựa chọn: https://www.nguyenphivan.com/post/phát-triển-bản-thân-không-còn-là-lựa-ch%E1%BB%8Dn

4. Lên kế hoạch học & rèn luyện những thứ mình đang thiếu để đạt được mục tiêu đề ra: tư duy, kỹ năng, thói quen, sức khoẻ tinh thần và thể chất. Kề hoạch cần ghi rõ học gì, ở đâu,, khi nào bắt đầu, khi nào hoàn thiện, khi nào cần review và lên kề hoạch tiếp theo. 

5. Action - Hành động: nghĩ gì nghĩ, viết gì viết, cuối cùng không có chuyện gì xảy ra nếu không có hành động. Cho nên, quan trọng là thực hiện cái gạch đầu dòng đầu tiên, chập chững bước những bước đầu tiên, dấn thân dù vẫn còn câu hỏi chưa giải đáp. Thời này chuyện gì cũng phải bắt đầu rồi từ từ dò đường chớ kiếm đâu ra một con đường quang tạnh và thẳng tắp từ đầu đến cuối. Không có đâu. Vừa đi vừa dò đường nhe. 

4. Nên tập trung phát triển những kỹ năng nào?

Mỗi người chúng ta đều đang ở những giai đoạn khác nhau trong cuộc sống. Tôi khác. Bạn khác. Và tất cả chúng ta đểu khác vì chúng ta có giấc mơ và định hướng khác nhau, tài năng bẩm sinh khác nhau, điểm mạnh thề yếu khác nhau, môi trường khác nhau, background - bối cảnh cá nhân khác nhau, nguồn lực và quan hệ khác nhau, vv. Cho nên, hoàn toàn không có một công thức chung nào về phát triển bản thân cho tất cả mọi người. Cho nên, tùy giai đoạn, nhưng nhìn chung nên ưu tiên:

• Tư duy (ví dụ học cách học, tư duy phản biện)

• Kỹ năng mềm (giao tiếp, quản lý thời gian)

• Kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng tương lai (AI, công nghệ, ngoại ngữ)

Quay lại câu hỏi 3 - Phát triển bản thân nên bắt đầu từ đâu để xác định những chủ đề mà bạn cần phát triển trong từng giai đoạn cuộc sống và sự nghiệp. 

5. Mất bao lâu để thấy kết quả khi phát triển bản thân?

Mấy người hỏi câu này là thiếu kiên nhẫn đây. Mình đã định nghĩa phát triển bản thân là học, rèn luyện và tốt lên dần đúng không? Nếu thế thì lo học lo rèn đi chớ ở đó mà lóng nha lóng nhóng chuyện thành tích. Mà đã là tư duy và kỹ năng, thói quen thì nó đậm dần theo thời gian chứ có phải bật công tắc cái là có hay không đâu. Tất cả đều có level. Xong level 1 thì còn phải luyện cho lên level 2,3 này nọ chứ đâu có bao giờ có kỹ năng là xong, là hết, là không cần phải luyện nữa đâu. Cho nên, hoàn toàn không có mốc thời gian cố định. Tuỳ vào mức độ tập trung và quyết tâm của của từng người mà thời gian có thể khác nhau. Tuy nhiên, trung bình và thông thường sau 2–4 tuần bạn sẽ thấy thay đổi về nhận thức và thói quen, sau 3–6 tháng bắt đầu thấy kết quả rõ ràng về kỹ năng và hiệu suất. Quan trọng nhất là duy trì đều đặn chứ không phải tốc độ.

6. Làm sao để không bỏ cuộc giữa chừng?

Đâu tiên và quan trọng nhất là bạn phải hiểu rõ, thấm nhuần tinh thần học cả đời, không bao giờ tốt nghiệp khi nói về phát triển bản thân. Không ai là đứng trên đỉnh vinh quang của phát triển bản thân cả. Ai ngưng học, dừng lại, mất lửa hoặc tự cao là mình hay thì cũng là lúc họ bắt đầu bị bỏ lại phía sau trên hành trình cả nhân loại đang tiến về phía trước. OK không? 

Xác định tinh thần đó xong thì bạn nên tự dỗ dành mình để luôn có và còn động lực phát triển nè. Một là đặt mục tiêu nhỏ thôi, dễ đạt được, thời gian không quá dài nếu không sẽ rất ngán. Làm gì cũng vậy, có kết quả và được chúc mừng thì cũng hứng hơn là làm hoài không thấy ánh mặt trời. Nhớ là mục tiêu phải đo lường được mới biết mình có kết quả không. Ví dụ bạn muốn nâng cấp khả năng ứng dụng Ai thì mình đặt mục tiêu là học và sử dụng thành thạo công cụ AI cho thiết kế bằng Canva chẳng hạn. Xong rồi thì tập trung học và sử dụng cho đến khi thành thạo thì là có kết quả. Vậy thôi! Nhớ theo dõi tiến độ học và đưa ra timeline khi nào học xong 1 khoá học chẳng hạn chừ đừng ầu ơ ví dầu, lý do lý trấu lung tung vì cái sự không hoàn thành của bản thân. Tốt hơn nữa là bạn nên có người, có cộng đồng cùng học và cùng theo dõi, nhắc nhở nhau. Hay ho hơn nữa thì có mentor người ta nhìn nhận khách quan và đánh giá cho mình. 

7. Phát triển bản thân có cần tốn nhiều tiền không?

Này là vũ khí biện minh của mấy người lười biếng nè. Xin thưa tôi học cả đời tới bây giờ hầu như chẳng có tốn đồng bạc nào. Toàn là học từ công việc, dự án, đánh đổi vị trí công việc lương thấp hơn để học, và học qua sách, qua các khoá học hoàn toàn miễn phí trên mạng (MOOC - khoá học mã nguồn mở), học bằng cách tự tìm hiểu, mày mò và sử dụng, vv. Đương nhiên, nếu bạn có tiền để đóng các khoá học chục triệu trăm triệu thì chúc mừng bạn. Nhưng không có tiền cũng chả sao. Cả đời này các khoá học tính bằng tiền cộng lại của tôi không biết tới vài trăm triệu chưa nhưng tôi vẫn phát triển bản thân như vũ bảo đấy thôi. Đừng mang tiền ra làm hàng rào chắn để biện minh cho sự lường biếng của mình nhe. 

8. Người bận rộn có thể phát triển bản thân không?

Khi bạn nói mình bận rộn quá không có thời gian phát triển bản thân nghĩa là bạn đang có vấn đề về phát triển bản thân. Người có kỹ năng quản lý thời gian thì không ai bận rộn đến nỗi đó hết. Bạn nên đi học lại kỵ năng này đi. Nó là một phần cơ bản trong category kỹ năng mà ai cũng cần phải học trong hành trình phát triển bản thân đó. 

Ngoài ra, ngày nay học là micro-learning - học từng chút mỗi ngày. Bài học online người ta cũng chia nhỏ ra sẵn cho bạn rồi, chỉ cần 15-30 phút mỗi ngày thôi. Bớt bớt lướt mạng 4-5 tiếng lại là có thời gian thôi chớ khó gì. Hơn nữa, học bây giờ là đa kênh chứ đâu phải chỉ vô lớp online, offline mới là học. Học là làm. Học là xung phong tham gia dự án. Học là đọc sách, nghe podcast, cập nhật tin tức và tài liệu từ các nguồn chính thống, là tham gia các workshop, follow mentor, vv. Ai thích và học nhanh được bằng cách nào thì mình làm theo cách đó. Cho nên, dẹp luôn chữ bận rộn ra khô tự điển của mình đi. Người biết phát triển bản thân là người càng ngày càng rảnh vì họ trở nên ngày càng hiệu quả. 

9. Có nên so sánh bản thân với người khác khi phát triển bản thân?

Ủa, mình vừa nói với nhau xong. Mỗi người chúng ta đều đang ở những giai đoạn khác nhau trong cuộc sống. Tôi khác. Bạn khác. Và tất cả chúng ta đểu khác vì chúng ta có giấc mơ và định hướng khác nhau, tài năng bẩm sinh khác nhau, điểm mạnh thề yếu khác nhau, môi trường khác nhau, background - bối cảnh cá nhân khác nhau, nguồn lực và quan hệ khác nhau, vv. Nếu vậy thì so gà với vịt, cam với chuối để được kết quả gì? Phát triển bản thân là so mình với ta để thấy mình của hôm nay tốt hơn hôm qua một chút, tuần này xịn hơn tuần trước chút, năm nay đỡ hơn năm trước chút. Vậy là phát triển rồi, phát triển theo cột mốc thời gian và sự nỗ lực của chính bản thân. Đừng bắt chước người ta đem mình ra so với người này kẻ kia chi cho nó drama như mạng xã hội? 

10. AI có vai trò gì trong phát triển bản thân?

Ôi trời ơi, câu này là trúng ổ luôn rồi. Từ khi có AI và công cụ AI, tôi cảm thấy mình trở thành siêu nhơn. Những chuyện trước đây chỉ nghĩ được, viết ra, brief cho người khác thì giờ tôi ưu tiên làm với AI trước. Nguyên cuốn sách Go Global sẽ ra mắt cuối tháng 1/2026 tôi làm với AI tất cả các vấn để về thiết kế, nhạc, hình ảnh, video, vv và xài chủ yếu là các công cụ free để demo cho các bạn thấy là không phải có tiền mới học và cập nhật đâu. AI giờ thành đồng nghiệp, assistant collab rất nghề với tôi trong hành trình phát triển bản thân rồi. 

Nhưng nhớ là, AI chỉ là công cụ. Công cụ thì không quyết định và lựa chọn được cho ai. Bạn vẫn cần kỹ năng, tư duy, thói quen. Còn AI nó chỉ giúp con người ta học và làm việc nhanh hơn, hiệu quả hơn, nâng cấp hơn mà thôi. 

11. Khi nào nên thay đổi kế hoạch phát triển bản thân?

Kế hoạch đương nhiên là thay đổi được và cần thay đổi khi có biến, khi có thay đổi về mới trường và định hướng. Nếu bạn cảm thấy mục tiêu không còn phù hợp, hoàn cảnh sống hoặc công việc thay đổi, mất động lực hoặc không thấy tiến bộ thì việc điều chỉnh là bình thường và cần thiết. Đừng hoang mang khi mọi thứ hoặc có thứ gì đó nó bất ổn. Bất ổn chính là cơ hội để thay đổi và tiến bộ hơn. Người ta chỉ học và học nhiều nhất khi có biến thôi. Khi mọi thứ xoay vần theo quỹ đạo, một ngày như mọi ngày thì bạn làm gì có động lực hay sự ép buộc nào để suy nghĩ, tìm tòi và học thêm cái mới? 

Bởi vậy, ai thấy thay đổi là phiền toái, là khó khăn, là áp lực chớ riêng tôi, người cực kỳ pro phát triển bản thân thì luôn thấy thay đổi là cơ hội. 

12. Một người “phát triển bản thân tốt” là người như thế nào?

Trước hết chắc là người nhận thức được tầm quan trọng của phát triển bản thân và quan trọng là phát triển cả đời, không bao giờ ngừng lại. Như tôi thì tôi rất rõ điều này nên không lúc nào là ngừng học. Biết tại sao mình cần phát triển bản thân rồi thì tiếp theo là biết phương pháp. Làm gì cũng có phương pháp, cách làm hiệu quả hết chứ không phải lao vào làm từa lưa một cách thiếu logic. Còn cách làm thì mình đã trả lời ở trên rồi đúng không? Thứ 3 đối với tôi là khả năng cam kết và hành động, không làm theo phong trào, không vì đu trend mà làm theo bạn bè cho có. Không làm thì thôi, làm thì phải kiên gan bền chí và làm cho tới cùng. Chỉ vậy thôi thì đương nhiên bạn sẽ thành công trên hành trình phát triển bản thân vì phát triển bản thân hoàn toàn không bẩm sinh. Nó là quá trình bản thân bạn học, rèn luyện và tốt hơn mỗi ngày. 

Soạn sẵn nguyên cái sớ FAQ: Câu hỏi thường gặp về phát triển bản thân sẵn cho mà còn không làm nữa thì thôi luôn, bótay.com. Còn 2026 nó có biết điều, đàng hoàng với bạn không thì phải coi bạn đối xử với bản thân 2026 thế nào. Phát triển hay không là chuyện nhà mình, chuyện của mình, đừng ngó nghiêng qua nhà hàng xóm.